پورنوگرافی

پورنوگرافی به معنای نمایش بی‌پرده روابط جنسی است. پدیده‌ای که از گذشته سابقه داشته و امروزه صنعت پورنوگرافی یکی از مهمترین صنایع اقتصادی و رسانه‌ای جهان شده است. پدیده‌ای که مخالفین و موافقین بسیاری دارد و از نظر اسلامی، عملی قبیح و حرام تلقی می‌شود.

واژه‌شناسی

واژه پورنوگرافی از واژه یونانی pornographos به معنای «نوشتن درباره فواحش» یا «نوشته‌های روسپیان» اقتباس شده است. هدف از وضع این کلمه در قرن ۱۹ میلادی، ایجاد یک برچسب برای طبقه‌بندی محتواهای صریح جنسی برای دسته‌ای از افراد و طبقات جامعه بود. در تعریف‌های بعدی از پورنوگرافی، بین آن واژه و محصولات اروتیک تفاوت معنایی و مصداقی وضع گردید.

تاریخچه

اولین بار در قرن ۱۹ میلادی، از برچسب پورنوگرافی برای آثار صریح جنسی مربوط به دوره روم باستان و یونان استفاده شد.

آمارها

بر اساس آمارهای منتشر شده در سال ۲۰۰۷ میلادی، ارزش صنعت پورنوگرافی جهان در همان سال، حدودا ۶۰ میلیارد دلار بود. بر اساس آمارهای همان سال، قول صنعت پورنوگرافی، ایالات متحده آمریکا است که سالانه ۱۲ میلیارد دلار را به این صنعت اختصاص داده است. بر اساس آمارهای سال ۲۰۰۴، هر هفته بیش از ۲۰۰ فیلم پورن تولید می‌شود. بعد از آمریکا، استرالیا بالاترین حجم تولید پورن جهان را داشته است.

مطالعات پورنوگرافی

بر اساس برخی تحقیقات، مطالعات پورنوگرافی برای فهم این پدیده باید از دوگانه‌سازی ساده «استثمار کامل» یا «آزادی کامل» فاصله بگیرد و صنعت را به‌صورت دقیق بررسی کند: ساختارهای تجاری، شرایط کار، توزیع، مقررات، بازارهای ملی و نقش کارگران حرفه‌ای و آماتور. پژوهشگران تأکید می‌کنند که به‌جای پیش‌فرض گرفتنِ قربانی‌بودن یا نادانیِ کارگران جنسی، باید با اجراکنندگان، تهیه‌کنندگان و عوامل پشت‌صحنه گفت‌وگو کرد تا روشن شود چه مهارت‌هایی، چه فشارهایی و چه مسیرهای شغلی در این صنعت وجود دارد و اینترنت چگونه مناسبات تولید و کار را دگرگون کرده است. در این نگاه، نقد سرمایه‌داریِ پورن همچنان ممکن است، اما باید بر پایه داده‌های میدانی و فهم جزئیات کار بنا شود، نه بر کلی‌گویی. در سوی دیگر، بحث اصلی بر سر این است که پورن در آموزش جنسی، تربیت رسانه‌ای، فانتزی، عاطفه و روش‌شناسی چگونه فهمیده می‌شود. برخی پژوهشگران نشان می‌دهند که پورن می‌تواند موضوع آموزش سواد جنسی باشد، به شرطی که نقدِ کلیشه‌های زن‌ستیز، همجنس‌گراستیز و نژادپرستانه را وارد آموزش کند. گروهی دیگر بر نقش عاطفه، لذت، و تجربه بدنی تأکید می‌کنند و می‌گویند مطالعات پورن نباید فقط به معنا و هویت محدود بماند. همچنین روش‌های کمی، مطالعات مخاطب، تحلیل فانتزی‌های جنسی، و بررسی بازنمایی‌های نژادی و جنسیتی، حوزه را از نگاه قدیمیِ «محرک و اثر» به سمت فهم پیچیدگی مصرف و تجربه سوق داده‌اند. در سطح نهادی، این رشته هنوز در حال شکل‌گیری است و تاریخچه‌اش با کمبود آرشیو، فاصله دانشگاه از صنعت، و کشمکش میان دیدگاه‌های موافق و مخالف همراه بوده است. با این حال، پژوهش‌های جدید درباره پورن در ژاپن، چین، رسانه‌های دیجیتال و پورن فمینیستی نشان می‌دهد که میدان مطالعه گسترده‌تر شده است. جمع‌بندی کلی این است که برای پیش‌برد این حوزه باید هم به صنعت نزدیک شد و هم از کلیشه‌های اخلاقی فاصله گرفت؛ یعنی پورن را نه فقط به‌عنوان مسئله‌ای اخلاقی، بلکه به‌عنوان پدیده‌ای فرهنگی، اقتصادی، آموزشی و سیاسی مطالعه کرد.

نقدها

برخی نقدها، پورنوگرافی، نوعی تبلیغ برای برده‌داری توصیف شده است. برخی نیز به اختلال‌های ایجاد شده از سوی پورن‌ها در زندگی‌های مشترک انتقاد داشته‌اند.

نقض حقوق بشر

صنعت پورنوگرافی، برخلاف چهره موجه و پرزرق‌وبرق خود، با مشکلاتی مانند نقض حقوق بشر، قاچاق انسان و روسپیگری پیوند دارد. بیشتر زنان شاغل در این صنعت از حمایت اتحادیه‌های کارگری، بیمه بیکاری، مرخصی زایمان و سایر مزایای رفاهی برخوردار نیستند. درآمد اغلب بازیگران زن برای هر صحنه حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ دلار است و طول عمر حرفه‌ای آنان کوتاه توصیف شده است.

تولید محتوای آماتور و فناوری‌های دیجیتال، هزینه تولید را کاهش داده و امکان بهره‌برداری از تصاویر زنان بدون رضایت آنان را افزایش داده است. تصاویر تولیدشده می‌توانند مدت‌ها پس از خروج فرد از صنعت باقی بمانند، بدون آنکه درآمد حاصل از انتشارهای بعدی به او برسد. فناوری‌های دیجیتال همچنین امکان دستکاری تصاویر و گسترش بازار بازنمایی زنان جوان و نوجوان‌انگاشته را فراهم کرده‌اند.

فناوری وضوح بالا و استانداردهای ظاهری صنعت، فشار بیشتری بر زنان برای تغییر بدن، جراحی زیبایی، کاهش وزن و نزدیک‌شدن به الگوهای غیرواقعی وارد کرده است. هم‌زمان، تولید پورنوگرافی به کشورهای دارای نیروی کار ارزان‌تر منتقل شده است. متن فیلیپین را از مراکز مهم تولید محتوای پورنوگرافیک و مجارستان را یکی از مراکز اصلی تولید پورنوگرافی در اروپا معرفی می‌کند. در این فرایند، دستمزد برخی اعمال به‌شدت کاهش یافته است.

مطالعات و شهادت‌های مورد استناد متن، اجبار، فشار و تجاوز جنسی را در بخش‌هایی از صنعت پورنوگرافی گزارش می‌کنند. زنان ممکن است برای انجام اعمال مختلف تحت فشار قرار گیرند و برای حفظ شغل، محبوبیت یا درآمد خود به رفتارهای افراطی‌تر تن دهند. به همین دلیل، مرز میان رضایت و اجبار در محیط کاری صنعت مبهم توصیف شده است.

قاچاق و جرایم جنسی

پورنوگرافی با قاچاق انسان، روسپیگری و جرایم سازمان‌یافته پیوند دارد و بخشی از صنعت جنسی جهانی را تشکیل می‌دهد. زنان و کودکان قاچاق‌شده ممکن است علاوه بر روسپیگری، برای تولید پورنوگرافی نیز مورد بهره‌کشی قرار گیرند. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، برخی جمهوری‌های سابق شوروی به منابع مهم زنان قاچاق‌شده تبدیل شدند و شبکه‌های جرایم سازمان‌یافته از قاچاق و روسپیگری به حوزه پورنوگرافی نیز گسترش یافتند.

محتوای پورنوگرافی در دهه‌های مورد بررسی به سمت خشونت و افراط بیشتر حرکت کرده است و استفاده از آماتورها نیز می‌تواند به واقعی‌تر جلوه دادن این خشونت کمک کند. متن استدلال می‌کند که عرضه گسترده تصاویر خشونت‌آمیز ممکن است آستانه پذیرش خشونت را کاهش دهد و حساسیت‌زدایی نسبت به قربانیان ایجاد کند. با این حال، درباره وجود رابطه علّی مستقیم میان مصرف پورنوگرافی و خشونت جنسی، متن تصریح می‌کند که شواهد تجربی قطعی وجود ندارد؛ برخی مطالعات، در مقابل، میان مواجهه با پورنوگرافی خشونت‌آمیز و افزایش بی‌تفاوتی نسبت به زنان یا گرایش به خشونت ارتباط یافته‌اند.

پورنوگرافی در متن به‌عنوان بازنمایی روابط قدرت و سلطه جنسیتی معرفی می‌شود و گسترش آن در فرهنگ عامه با اجتماعی‌شدن کودکان و نوجوانان، عادی‌شدن جنسی‌سازی بدن زنان و بازتولید برخی رفتارهای خشونت‌آمیز مرتبط دانسته می‌شود. در برابر این روند، فمینیست‌ها پورنوگرافی را از منظر سلطه، شیء‌انگاری و حقوق زنان نقد کرده‌اند، در حالی که دولت‌ها عمدتاً بر عفت، هرزه‌نگاری و حفاظت از افراد کم‌سن‌وسال تمرکز داشته‌اند. متن این چارچوب‌های قانونی را برای مقابله با ابعاد پیچیده تولید و مصرف پورنوگرافی ناکافی می‌داند و بر نقش صنعت، لابی‌گری و ارتباط آن با دولت‌ها در عادی‌سازی این حوزه تأکید می‌کند.

در دیدگاه اندیشمندان

اسمیت و اتوود در تحقیقی در خصوص پورن، استدلال می‌کنند که اگرچه رسانه‌ها و سیاست‌مداران اغلب با نگاهی نگران یا تحقیرآمیز به اشاعه پورنوگرافی در عصر دیجیتال می‌نگرند و تحقیقات دانشگاهی را صرفاً به سنجش آسیب‌ها یا مداخلات قانونی محدود کرده‌اند، اما ضرورت دارد که این پدیده به عنوان مجموعه‌ای از متون، کنش‌ها و صنایع در پیوند با مفاهیمی چون نئولیبرالیسم و پسافمینیسم واکاوی شود تا نقش دانش در بحث‌های عمومی از سطح قضاوت‌های اخلاقی به تحلیل‌های عمیق ساختاری ارتقا یابد.

پانویس

منابع

• Smitha, Clarissa; Attwoodb, Feona (2014). "Anti/pro/critical porn studies". Porn Studies (به انگلیسی).
• Sarikakis, Katharine; Shaukat, Zeenia (۲۰۰۷). "The Global Structures and Cultures of Pornography: The Global Brothel". Feminist interventions in international (به انگلیسی).
• Kendrick, Walter (1996). California pbk. print (ed.). The secret museum : pornography in modern culture Series (به انگلیسی). Univ. of Calif. Press.