سلمان ساوجی
سلمان ساوجی، با نام کامل جمالالدین سلمان بن علاءالدین محمد، از شاعران نامدار سده هشتم هجری و از برجستهترین قصیدهسرایان فارسیزبان پیش از دوره صفوی بود. او در ساوه زاده شد و در دستگاه وزیران و فرمانروایان ایلخانی و جلایری، بهویژه در تبریز و بغداد، به مدیحهسرایی پرداخت. سلمان در قصیده، تغزل و تشبیب مهارت بسیار داشت و جز قصیده و غزل، در قالبهایی چون ترجیعبند، ترکیببند، قطعه، مثنوی و رباعی نیز طبعآزمایی کرد. از آثار مشهور او دو مثنوی جمشید و خورشید و فراقنامه است. وی در پایان عمر از نظر جلایریان افتاد، به ساوه بازگشت، در انزوا و پریشانی زیست و در سال ۷۷۸ قمری در همانجا درگذشت.
زندگی
خواجه جمالالدین سلمان بن خواجه علاءالدین محمد، مشهور به سلمان ساوجی، در اوایل قرن هشتم هجری در ساوه زاده شد. پدرش، علاءالدین، اهل فضل بود و شغل دیوانی داشت. سلمان نیز به تحصیل کمالات پرداخت و شاعری او تنها برخاسته از ذوق و قریحه نبود، بلکه بر پایه آموزش و دانش ادبی استوار بود.[۱]
او در آغاز زندگی ادبی خود، خواجه غیاثالدین محمد، وزیر سلطان ابوسعید بهادر، را در قصایدش ستود. سپس به مدح شیخ حسن بزرگ از سلسله جلایریان و نیز سلطان حسین و سلطان اویس پرداخت و حدود چهل سال، در سفر و حضر و در شهرهایی چون تبریز و بغداد، مداح این خاندان بود. در پایان عمر، از دربار جلایریان افتاد و به ساوه بازگشت. او در آنجا گوشهنشینی اختیار کرد و دچار پریشانی شد و سرانجام در سال ۷۷۸ قمری در همان شهر درگذشت.[۲]
جایگاه ادبی
سلمان ساوجی در درجه نخست قصیدهسرا بود و از او بهعنوان یکی از آخرین قصیدهسرایان معروف ایران پیش از صفویان یاد شده است. او در تغزل و تشبیب نیز توانایی فراوان داشت و از این حیث مورد توجه قرار گرفته بود. سلمان افزون بر قصیده و غزل، در قالبهای دیگری همچون ترجیعبند، ترکیببند، قطعه، مثنوی و رباعی نیز شعر سروده است. در برخی سرودههای او مضامین صوفیانه نیز دیده میشود.[۳]
آثار
از سلمان ساوجی دو مثنوی مشهور نام برده شده است:[۴]
- جمشید و خورشید
- فراقنامه
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «سلمان ساوجی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.