شمسالدین طغرایی
شمسالدین خطیب تبریزی، مشهور به شمسالدین طغرایی، از برجستگان و بزرگان اوایل قرن هفتم هجری بود که نقش مؤثری در حفاظت از شهر تبریز در برابر هجوم نخستین مغولان ایفا کرد. او با مدیریت بحران و تدبیر سیاسی، مانع از وقوع فاجعه و کشتار گسترده در این شهر شد.
زندگی
تبریز در دوران هجوم مغولان دو بار با خطر جدی روبهرو شد که در هر دو مورد، شمسالدین خطیب تبریزی با تدبیر خود مانع از تاراج شهر گردید. در نخستین نبرد، زمانی که چنگیزخان ماوراءالنهر را تصرف کرده بود، دو تن از سرکردگان او به دنبال سلطان محمد به حرکت درآمدند. این نیروها در مسیر حرکت خود، مردم بسیاری را در شهرها از دم تیغ گذراندند. پس از واقعه همدان، این سپاه به سوی آذربایجان حرکت کرد. در این میان، اتابک آذربایجان با کنار گذاشتن ازبک، به سوی دژی در نزدیکی نخجوان پناه برد. در این شرایط، شمسالدین به همراه برادرزادهاش نظامالدین، رئیس شهر تبریز، مردم را گرد هم آورده و استحکامات شهر را تقویت کردند. با اطلاع مغولان از آمادگی شهر، از حمله خودداری کرده و با فرستادن هیئتی درخواست هدایا کردند که شمسالدین با ارسال لوازم مورد نیاز، مانع از پیشروی آنها شد.[۱]
در دومین مرحله، پس از شکست جلالالدین خوارزمشاه، مغولان تا نزدیکی تبریز پیشروی کردند و از مردم خواستند مطیع شوند. اما به دلیل آمادگی دفاعی مردم به دستور شمسالدین و همچنین تجربه پیشین از شدت حملات مغولان، مردم از مقابله خودداری نکرده و آمادگی دفاع داشتند. از سوی دیگر، مغولان نیز با توجه به سوابق حملات خود، از هجوم مستقیم خودداری کردند. در نهایت، تبریزیان که از جلالالدین ناامید شده بودند، از طریق مذاکره و ارسال هدایا از شر آنها آسوده شدند.[۲]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «طغرائی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.