میرزا عباس فروغی

میرزا عباس فروغی، میرزا عباس بسطامی، فرزند موسی و از شاعران صوفی‌منش ایران در دوره‌های فتحعلی‌شاه، محمدشاه و ناصرالدین‌شاه بود. او در سال ۱۲۱۳ق در عتبات متولد شد و پس از اقامت در مازندران و تهران، مدتی در کرمان به خدمت شجاع‌السلطنه درآمد. فروغی در شعر ابتدا «مسکین» تخلص می‌کرد و سپس به درخواست شجاع‌السلطنه، تخلص «فروغی» را برگزید. او حدود پنج هزار بیت شعر از خود برجای گذاشت و در سال ۱۲۷۴ق درگذشت.

زندگی

میرزا عباس فروغی بسطامی، فرزند موسی و برادر بزرگ‌تر دوست‌علی‌خان خزانه‌دار محمدشاه بود. پس از استعفای پدرش و سفر او به عتبات، فروغی در سال ۱۲۱۳ق در آنجا متولد شد. پس از مدتی خانواده او به مازندران آمدند و در ساری سکونت کردند. فروغی سپس به تهران رفت و مدتی نیز در کرمان در خدمت شجاع‌السلطنه، حسنعلی میرزا، بود. در همان دوره، به درخواست شجاع‌السلطنه، تخلص خود را به نام فرزند او، «فروغ‌الدوله»، به «فروغی» تغییر داد؛ پیش از آن، تخلص او «مسکین» بود. فروغی شاعر معاصر سه پادشاه، یعنی فتحعلی‌شاه قاجار، محمدشاه قاجار و ناصرالدین‌شاه قاجار، شمرده شده است. او از دوره فتحعلی‌شاه به شاعری شهرت یافت و دوران محمدشاه و ناصرالدین‌شاه را نیز درک کرد.

شعر

فروغی از شاعران صوفی‌منش ایران بود و در غزل عارفانه، لطافت و شیرینی را با رسایی و سادگی الفاظ درآمیخت. از شعرهای او این ابیات است: کی رفته‌ای ز دل که تمنا کنم ترا کی بوده‌ای نهفته که پیدا کنم ترا غیبت نکرده‌ای که شوم طالب حضور پنهان نگشته‌ای که هویدا کنم ترا با صد هزار جلوه برون آمدی که من با صد هزار دیده تماشا کنم ترا چشمم به صد مجاهده آیینه‌ساز شد تا من به یک مشاهده شیدا کنم ترا بالای خود در آینه چشم من ببین تا باخبر ز عالم بالا کنم ترا... گفته شده است که فروغی حدود بیست هزار بیت شعر داشته است؛ اما آنچه از اشعار او باقی مانده و در زمان خود او به ضمیمه دیوان قاآنی چاپ شده، حدود پنج هزار بیت است.

نسبت به بسطام

انتساب فروغی به شهر بسطام به این دلیل دانسته شده است که او در اوان جوانی و در زمان فتحعلی‌شاه مدتی در این شهر اقامت داشته است.

وفات

میرزا عباس فروغی در سال ۱۲۷۴ق برابر با ۱۸۵۸م درگذشت.

پانویس

منابع

اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «میرزا عباس فروغی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.