مسابقه دانش‌دخت
اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما می‌توانید در مسابقه مقاله‌نویسی دانش‌دخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهره‌مند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقه‌مندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد.

ویلیام مونتگمری وات

از اسلامیکال
پرش به ناوبری پرش به جستجو
پرونده:Abdolrashidi & prof watt.jpg
مونتگمری وات در حال مصاحبه با خبرنگار ایرانی علی اکبر عبدالرشیدی در سال ۲۰۰۴ در منزلش در اسکاتلند

ویلیام مونتگمری وات (به انگلیسی: William Montgomery Watt) (۱۴ مارس ۱۹۰۹ – ۲۴ اکتبر ۲۰۰۶) تاریخ‌نگار، کشیش و خاورشناس اسکاتلندی بود. وی از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۹ به‌عنوان استاد زبان عربی و مطالعات اسلامی در دانشگاه ادینبرو فعالیت داشت و همچنین از پژوهشگران برجسته در حوزهٔ مطالعات قرآنی به‌شمار می‌رفت.

وات یکی از برجسته‌ترین مفسران غیرمسلمان اسلام در جهان غرب محسوب می‌شود. زندگی‌نامهٔ جامع او از پیامبر اسلام در دو اثر محمد در مکه (۱۹۵۳) و محمد در مدینه (۱۹۵۶) از آثار کلاسیک این حوزه به‌شمار می‌آیند.

زندگی

ویلیام مونتگومری وات، در منطقه سیرِس، از نواحی فایف در اسکاتلند، به دنیا آمد. تاریخ زادروز او را ۱۴ مارس ۱۹۰۹ میلادی گزارش کرده‌اند. ویلیام پدرش که کشیش بود را در ۱۴ ماهگی از دست داد. ویلیام در دست‌نوشته‌ای منتشرنشده، دربارهٔ تأثیر مرگ پدر بر نگرش خود به زندگی تأمل کرده است. این واقعه سبب شد که او در سال‌های اولیهٔ زندگی ناچار به جابه‌جایی‌های مکرر باشد و در این باره نوشته است: «گاهی از خود می‌پرسم آیا این تغییر زودهنگام محل زندگی، ریشهٔ تمایل من نیست که وقتی جای قابل‌تحملی پیدا می‌کنم، تا حد امکان در همان‌جا بمانم.»[۱]

او در کالج جرج واتسون در ادینبرو و سپس در دانشگاه‌های ادینبرو و آکسفورد تحصیل کرد و طی شش سال، سه مدرک دانشگاهی گرفت: ادبیات کلاسیک در ادینبرو، و LitHum و BLitt (با رساله‌ای دربارهٔ کانت) در آکسفورد. او ترم تابستانی سال ۱۹۳۴ را به مطالعهٔ فلسفه در شهر ینا در آلمان گذراند.[۲] ویلیام در سال ۱۹۴۳ با دختری به نام ژان ازدواج کرد. حاصل این ازدواج ۵ فرزند (۴ دختر و ۱ پسر) بود.[۳]

مطالعات و فعالیت‌های دینی

ویلیام در سال ۱۹۳۷ با اسلام آشنا شد. زمانی که در ادینبرو مشغول تحصیل برای دریافت دکتری بود، برای تأمین هزینه‌های زندگی، اتاقی را به یک مستأجر مسلمان به نام ک.ا. مانان، دانشجوی دامپزشکی از پاکستان و عضو فرقهٔ احمدیه، اجاره داد. ویلیام بعدها نوشت: «شروع کردم به آموختن چیزهایی دربارهٔ اسلام که پیش‌تر تقریباً هیچ نمی‌دانستم. اما برداشت غالب این بود که من صرفاً با یک فرد بحث نمی‌کنم، بلکه با نظامی فکری و شیوه‌ای از زندگی روبه‌رو شده‌ام که قرن‌ها قدمت دارد.»[۴]

این آشنایی او را به مکاتبه با اسقف انگلیکان اورشلیم، جرج فرانسیس گراهام براون، کشاند. براون تا حدی نقش پدرانه‌ای برای ویلیام پیدا کرد و ویلیام پذیرفت که به‌عنوان کشیش همراه او به اورشلیم برود و بر رویکرد فکری به اسلام کار کند. این تصمیم مستلزم آن بود که در کلیسای انگلیکان به مقام کشیشی برسد؛ ازاین‌رو در مدت یک سال به‌صورت فشرده دورهٔ کالج الهیات کادسدون را گذراند و در سال ۱۹۳۹ به‌عنوان دیکن منصوب شد. او دورهٔ کارآموزی مذهبی خود را در کلیسای سنت مری، بولتونز، در کنزینگتون گذراند و هم‌زمان به مطالعهٔ زبان عربی در مدرسهٔ مطالعات شرقی پرداخت. در سال ۱۹۴۰ به مقام کشیشی رسید و پس از آنکه کلیسای سنت مری به‌دلیل بمباران بسته شد، به ادینبرو بازگشت تا آموزش خود را در کلیسای اولد سنت پال ادامه دهد و کار بر رسالهٔ دکتری خود با عنوان «اختیار و جبر در اسلام اولیه» را آغاز کند. سرانجام در سال ۱۹۴۳ به اورشلیم رفت.[۵]

پس از بازگشت به اسکاتلند در سال ۱۹۴۶، ویلیام به‌عنوان مدرس زبان عربی در دانشگاه ادینبرو منصوب شد و تا زمان بازنشستگی در سال ۱۹۷۹ در همان‌جا ماند.[۶]

پس از بازگشت وات به دانشگاه در سال ۱۹۴۶، دیگر هیچ‌گاه منصب مذهبی تمام‌وقت نداشت، اما فعالیت‌های کلیسایی خود را به‌صورت پاره‌وقت و افتخاری ادامه داد. او از ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۰ به‌عنوان کشیش افتخاری در کلیسای جامع اولد سنت پال، ادینبورگ، که کلیسایی انگلو-کاتولیک در ادینبرو است، فعالیت کرد.[۷] در سال ۱۹۶۰ به جنبش تقریب ادیان در اسکاتلند پیوست.[۸] او از ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۷ نیز کشیش افتخاری کلیسای St Columba's-by-the-Castle در نزدیکی قلعه ادینبرو بود.[۷] پس از بازنشستگی دانشگاهی، بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۳ در کلیساهای St Mary the Virgin در دالکیت و St Leonard's در لاس‌وید به‌عنوان کشیش افتخاری خدمت کرد.[۷]

در سال ۱۹۶۴ کرسی شخصی مطالعات عربی و اسلامی به او اعطا شد و در همین دوره بود که آثار مهم او، «محمد در مکه» (۱۹۵۳)، «محمد در مدینه» (۱۹۵۶) و «محمد: پیامبر و سیاست‌مدار» (۱۹۶۱) منتشر شدند.[۹]

درگذشت

وات در روز سه‌شنبه، ۲۴ اکتبر ۲۰۰۶ در ادینبورگ در سن ۹۷ سالگی درگذشت.[۱۰]

جوایز و افتخارات

وات مدال آمریکایی Giorgio Levi Della Vida را دریافت کرد و به‌عنوان نخستین دریافت‌کننده، جایزهٔ انجمن بریتانیایی مطالعات خاورمیانه را برای پژوهش برجسته به‌دست‌آورد.[۸] او همچنین دکترای افتخاری از دانشگاه ابردین دریافت کرده است.[۱۱]

باورها و دیدگاه‌ها

گفته شده که وات زندگی خود را وقف ترویج گفت‌وگو میان مسیحیان و مسلمانان کرده بود.[۱۲]

مطالعات اسلامی

ویلیام دربارهٔ تعهد خود به مطالعهٔ اسلام می‌گفت که همواره توانایی دیدن مسئله از دیدگاه طرف مقابل را داشته است؛ «در واقع، حتی نوعی گرایش به ترجیح دادن دیدگاه دیگری». او شیفتهٔ پیش‌داوری تاریخی غرب نسبت به اسلام شد؛ پیش‌داوری‌ای که نورمن دنیل، نویسندهٔ کتاب «اسلام و غرب: شکل‌گیری یک تصویر»، برای او روشن ساخت که ساخته و پرداختهٔ پژوهشگران سده‌های دوازدهم تا چهاردهم بوده و به‌منزلهٔ تبلیغات جنگی در حمایت از جنگ‌های صلیبی عمل می‌کرده است.[۱۳]

ویلیام به این باور رسید که این تصویر تحریف‌شده «جنبه‌ای منفی از هویت اروپایی بوده است؛ یعنی تصویری از آنچه اروپایی نیست. این تصویر در تقابل با هویت مثبت او به‌عنوان یک مسیحی قرار می‌گیرد. پایداری این پیش‌داوری را می‌توان به این واقعیت نسبت داد که این تصویر تحریف‌شده، بخشی اساسی از شکل‌گیری هویت اروپایی بوده است.» با وجود آنکه او مسیحی باقی ماند و سال‌های طولانی به‌عنوان کشیش در کلیسای اسقفی اسکاتلند فعالیت کرد، دوره‌ای وجود داشت که تحت تأثیر شارل دو فوکو، کشیش فرانسوی که تا زمان ترورش در سال ۱۹۱۶ در میان قبایل مسلمان الجزایر زندگی می‌کرد، رسالت خود را «حضوری آگاهانه و ارادی» در جهان فکری اسلام می‌دانست. برای تحقق این تصور از حضور، او اغلب بخشی از قرآن یا اثری عرفانی از سنت اسلامی را مبنای مراقبهٔ روزانهٔ خود قرار می‌داد. همین روحیهٔ جست‌وجوگرانه و احترام‌آمیز را نسبت به ایمان مسیحی خود نیز حفظ کرد.[۱۴]

با وجود وابستگی‌اش به سنت انگلیکان، ویلیام احترام عمیقی برای سنت پرسبیتری قائل بود و تصمیم همسرش، ژان برای گرویدن به کاتولیسیسم را محترم می‌شمرد. او در سال ۱۹۶۰ به جامعهٔ آیونا پیوست، زیرا گونهٔ رادیکال و جست‌وجوگر ایمان در آن را با روحیهٔ خود سازگار می‌یافت. در واقع، او تا پایان عمر هم کاوشگر باقی ماند و هم آشتی‌دهندهٔ الهیاتی. آخرین کتابش، «ایمان مسیحی برای امروز»، که در سال ۲۰۰۲ و در ۹۳ سالگی منتشر شد، عصاره‌ای از مسیحیت گشاده‌دلانه‌ای بود که سراسر زندگی خود را وقف آن کرده بود.[۱۵]

او معتقد بود که قرآن الهام الهی دارد، اما به‌طور مطلق عاری از خطا نیست.[۱۶]

در نظر منتقدان

ویلیام مونتگومری وات در میان پژوهشگران مطالعات اسلامی شخصیتی افسانه‌ای به‌شمار می‌رفت.[۱۷] از او با عنوان «آخرین خاورشناس» یاد شده است.[۱۶]

مارتین فوروارد، پژوهشگر غیرمسلمان مطالعات اسلامی، دربارهٔ دیدگاه وات به اسلام می‌نویسد:[۱۸]

کتاب‌های او نقش مهمی در برجسته‌سازی تعهد پیامبر به عدالت اجتماعی داشته‌اند. وات او را همچون پیامبری از عهد عتیق توصیف می‌کند که برای احیای انصاف و ایمان به توحید در میان عرب‌ها برخاست. این ارزیابی برای بسیاری از مسلمانان کافی نیست، اما نقطهٔ شروعی به‌شمار می‌رود. صراحتاً باید گفت که برای مسیحیان دشوار است دربارهٔ دینی مانند اسلام که پس از دین آنان پدید آمده، داوری مثبت داشته باشند؛ همان‌گونه که برای مسلمانان نیز دشوار است بپذیرند که مسیحیان قانع نشده‌اند که مسیحیت تنها مرحله‌ای در مسیر رسیدن به اسلام باشد.

کارول هیلنبرند، استاد تاریخ اسلام در دانشگاه ادینبرو، در خصوص شخصیت وات می‌نویسد:[۸]

او از بیان دیدگاه‌های الهیاتی نسبتاً رادیکال هراسی نداشت؛ دیدگاه‌هایی که در برخی محافل کلیسایی مسیحی بحث‌برانگیز بودند. وات بارها اندیشیده بود که مطالعهٔ اسلام چه تأثیری بر ایمان مسیحی او گذاشته است. او به این نتیجه رسید که تأکید اسلام بر یگانگی مطلق خداوند، او را واداشته تا آموزهٔ تثلیث مسیحی را بازنگری کند؛ آموزه‌ای که در قرآن به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفته است.

به‌گفتهٔ هیلنبرند، وات «پژوهشگری بسیار تأثیرگذار در مطالعات اسلامی و چهره‌ای محترم برای بسیاری از مسلمانان در سراسر جهان» بود. با این حال، دیدگاه او دربارهٔ منشأ اسلام با نقدهایی از سوی پژوهشگرانی چون جان ونزبرو، پاتریشیا کرون و مایکل کوک مواجه شد. با وجود این، کرون و کوک بعدها اذعان کردند که فرضیهٔ مرکزی کتاب هاجریسم نادرست بوده است.[۱۹]

استاد دانشگاه پاکستانی، ظفرعلی قریشی، در کتاب خود، پیامبر محمد و منتقدان غربی او: نقد مونتگومری وات و دیگران، از وات انتقاد کرده است که زندگی محمد را در آثارش به درستی به تصویر نکشیده است. کتاب قریشی توسط ابراهیم کالین آکادمیک ترکیه تمجید شد.[۲۰]

حقوقدان فرانسوی ژرژ هانری بوسکه کتاب وات، محمد در مکه را به سخره گرفته و آن را به عنوان «تفسیری مارکسیستی از منشأ اسلام توسط یک مسیحی» توصیف کرده است. که شامل اطلاعات «تاریخی» از داستان‌های اسطوره‌ای صرفاً با حذف عناصر معجزه‌آسای آن است.[۲۱]

به گفته شارلت آلفرد، گزارشگری برای مجله‌ای که وات آن را در دانشکده اش تأسیس کرد:[۲۲]

دیدگاه‌های او دربارهٔ اسلام و مسیحیت گهگاه مجادله‌آمیز بوده است. او هم قرآن و هم کتاب مقدس را خطاپذیر می‌داند ولی در عین حال هر دو را وحی الهی می‌داند. او اعتقاد داشت که مسلمانان و مسیحیان چیزهای زیادی دارند که به همدیگر آموزش دهند. در مورد تجربه شخصی خودش این را بیان می‌کند که بررسی اسلام فهم او را از یکتایی خداوند عمیق کرد.

آثار

از میان آثار متعدد او، بیش از همه به‌سبب سه کتاب دربارهٔ پیامبر اسلام، محمد، شهرت دارد؛ آثاری که به‌اتفاق نظر متخصصان، از متون کلاسیک این حوزه محسوب می‌شوند.[۲۳] آثار وات از جمله آثار کلاسیک در مطالعات اسلامی غربی معاصر به‌شمار می‌روند.[۸]

  • ایمان و عمل غزالی (1953) ISBN 978-0-686-18610-6
  • محمد در مکه (1953) ISBN 978-0-19-577278-4 (آنلاین)
  • محمد در مدینه (1956) ISBN 978-0-19-577307-1 (آنلاین)
  • محمد: پیامبر و دولتمرد (1961) ISBN 978-0-19-881078-0
  • فلسفه و کلام اسلامی (1962) ISBN 978-0-202-36272-4
  • اندیشه سیاسی اسلام (1968) ISBN 978-0-85224-403-6
  • تأثیر اسلام بر اروپای قرون وسطی (1972) ISBN 978-0-85224-439-5
  • اسلامی که گرانقدر بود (1976) ISBN 978-0-275-51870-7
  • اسلام چیست؟ (1980) ISBN 978-0-582-78302-7
  • مکه محمد (1988) ISBN 978-0-85224-565-1
  • برخوردهای مسلمان و مسیحی: برداشت‌ها و تصورات نادرست (1991) ISBN 978-0-415-05411-9
  • اسلام اولیه (1991) ISBN 978-0-7486-0170-7
  • فلسفه و کلام اسلامی (1987) ISBN 978-0-7486-0749-5
  • عقاید اسلامی (1994) ISBN 978-0-7486-0513-2
  • تاریخ اسپانیای اسلامی (1996) ISBN 978-0-85224-332-9
  • اندیشه سیاسی اسلامی (1377) ISBN 978-0-7486-1098-3
  • اسلام و ادغام جامعه (1998) ISBN 978-0-8101-0240-8
  • اسلام: یک تاریخچه (1999) ISBN 978-1-85168-205-8
  • یک ایمان مسیحی برای امروز (2002) ISBN 0-415-27703-5

پانویس

ارجاعات

  1. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.
  2. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.
  3. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.
  4. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.
  5. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.
  6. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.
  7. ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ "William Montgomery Watt". Crockford's Clerical Directory (online ed.). Church House Publishing. Retrieved 1 June 2016.
  8. ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ Hillenbrand, Carole (8 November 2006). "Professor W. Montgomery Watt". The Independent. Retrieved 1 June 2016.
  9. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.
  10. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.
  11. ↑ "Lecture by Professor Carole Hillenbrand in event: Islamic Studies in Scotland: Retrospect and Prospect" (PDF). University of Edinburgh, Islamic and Middle Eastern Studies. 2016-12-13. Retrieved 2017-03-25.
  12. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.
  13. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.
  14. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.
  15. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.
  16. ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ "Interview with Profs. William Montgomery Watt". www.alastairmcintosh.com.
  17. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.
  18. ↑ "The Prophet Muhammad: A mercy to mankind". Archived from the original on 4 September 2006.
  19. ↑ Khan, Ali (2005). "Hagarism: The Story of a Book Written by Infidels for Infidels". SSRN Electronic Journal. doi:10.2139/ssrn.944295.
  20. ↑ Ibrahim Kalin, Prophet Muhammad and His Western Critics: A Critique of W. Montgomery Watt and Others
  21. ↑ Roggema, Barbara (2009). The Legend of Sergius Baḥīrā: Eastern Christian Apologetics and Apocalyptic in Response to Islam (به انگلیسی). Brill. p. 52. ISBN 978-90-04-16730-8.
  22. ↑ Obituary by Charlotte Alfred. Edinburgh Middle East Report Online. Winter 2006.
  23. ↑ Holloway, “William Montgomery Watt”, The Guardian.

منابع

  • Holloway, Richard (2006). "William Montgomery Watt". theguardian.com (به انگلیسی). The Guardian. Retrieved 8 January 2025.
برگرفته از «https://www.islamical.org/w/index.php?title=ویلیام_مونتگمری_وات&oldid=163488»