https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D8%A8%D8%B4%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86آبشخاتون - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T06:37:34Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A2%D8%A8%D8%B4%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86&diff=163269&oldid=prevShahroudi: + رده:زنان اهل ایران (هاتکت)2026-01-01T22:31:26Z<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86" title="رده:زنان اهل ایران">رده:زنان اهل ایران</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۳۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زنان اهل ایران]]</ins></div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A2%D8%A8%D8%B4%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86&diff=163267&oldid=prevShahroudi در ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۳۱2026-01-01T22:31:03Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۳۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''آبشخاتون''' (/a({{درشت|ā}})be{{درشت|š}}x{{درشت|ā}}{{درشت|ū}}n/) (حک. ۶۶۳–۶۸۴ ه.ق) از زنان ملکه و فرمانروای قرن هفتم هجری بود و آخرین حاکم فارس از خانواده اتابکان فارس یا سلغریان بهشمار میرفت. او دوران حکومت نسبتاً طولانی داشت و با چالشهای سیاسی و اقتصادی مهمی در فارس مواجه شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''آبشخاتون''' (/a({{درشت|ā}})be{{درشت|š}}x{{درشت|ā}}{{درشت|ū}}n/) (حک. ۶۶۳–۶۸۴ ه.ق) از زنان ملکه و فرمانروای قرن هفتم هجری بود و آخرین حاکم فارس از خانواده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلغریان|</ins>اتابکان فارس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>یا سلغریان بهشمار میرفت. او دوران حکومت نسبتاً طولانی داشت و با چالشهای سیاسی و اقتصادی مهمی در فارس مواجه شد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی و خاندان ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی و خاندان ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آبشخاتون دختر اتابک سعد بن ابیبکر و ترکانخاتون و نوه دختری بُراق حاجب بود و همسر هولاکوخان مغول بود. او در سال ۶۶۲ ه.ق پس از درگذشت سلجوق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه، </del>در سن پایین به حکمرانی فارس رسید و ۲۲ سال بر این منطقه حکمرانی کرد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=زنان فرمانروا در دولتهای اسلامی|سال=1374|نام=بحریه|نام خانوادگی=اُچوک|مترجم=محمدتقی امامی|ناشر=کورش|صفحه=219-225|مکان=تهران}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آبشخاتون دختر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اتابک سعد بن ابیبکر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ترکانخاتون<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و نوه دختری بُراق حاجب بود و همسر هولاکوخان مغول بود. او در سال ۶۶۲ ه.ق پس از درگذشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سلجوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه]]، </ins>در سن پایین به حکمرانی فارس رسید و ۲۲ سال بر این منطقه حکمرانی کرد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=زنان فرمانروا در دولتهای اسلامی|سال=1374|نام=بحریه|نام خانوادگی=اُچوک|مترجم=محمدتقی امامی|ناشر=کورش|صفحه=219-225|مکان=تهران}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آبشخاتون موضوع اشعار شاعران نیز بوده است؛ سعدی وی را در غزلی مدح کرده و عبداللّه بن فضلاللّه شیرازی معروف به وصافالحضره در مرگ او مرثیه سروده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تاریخ وصافالحضره در احوال سلاطین مغول|سال=1338|نام=عبداللّه|نام خانوادگی=وصافالحضره|به اهتمام=محمدمهدی اصفهانی|جلد=2|صفحه=222|مکان=تهران}}</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آبشخاتون موضوع اشعار شاعران نیز بوده است؛ سعدی وی را در غزلی مدح کرده و عبداللّه بن فضلاللّه شیرازی معروف به وصافالحضره در مرگ او مرثیه سروده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تاریخ وصافالحضره در احوال سلاطین مغول|سال=1338|نام=عبداللّه|نام خانوادگی=وصافالحضره|به اهتمام=محمدمهدی اصفهانی|جلد=2|صفحه=222|مکان=تهران}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران حکومت ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران حکومت ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از قتل سلجوق شاه به دست مغولان و نبود وارث مرد از خاندان سلغری، آبشخاتون در ۶۶۳ ه.ق به اتابکی فارس برگزیده شد. هلاکوخان برای تسهیل اداره فارس، او را برای پسرش منگو تیمور خواستگاری کرد و با ازدواج آنها، فارس به متصرفات مغولان افزوده شد. در دوران حکومت او، شورشهایی مانند ادعای مهدویت قاضی سید شرفالدین ابراهیم سرکوب شد، اما مشکلات اقتصادی و خراج سنگین مردم همچنان ادامه یافت. ایلخانان مغول کارگزاران خود را به فارس گسیل کردند و آبشخاتون از اعمال مستقیم قدرت بهطور مؤثر محروم شد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شیرازنامه|سال=1310|نام=ابوالعباس احمد|نام خانوادگی=زرکوب شیرازی|به اهتمام=بهمن کریمی|صفحه=64-71|مکان=شیراز}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از قتل سلجوق شاه به دست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مغولان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و نبود وارث مرد از خاندان سلغری، آبشخاتون در ۶۶۳ ه.ق به اتابکی فارس برگزیده شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>هلاکوخان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برای تسهیل اداره فارس، او را برای پسرش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>منگو تیمور<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>خواستگاری کرد و با ازدواج آنها، فارس به متصرفات مغولان افزوده شد. در دوران حکومت او، شورشهایی مانند ادعای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مهدویت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>قاضی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سید شرفالدین ابراهیم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>سرکوب شد، اما مشکلات اقتصادی و خراج سنگین مردم همچنان ادامه یافت. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایلخانان مغول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کارگزاران خود را به فارس گسیل کردند و آبشخاتون از اعمال مستقیم قدرت بهطور مؤثر محروم شد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شیرازنامه|سال=1310|نام=ابوالعباس احمد|نام خانوادگی=زرکوب شیرازی|به اهتمام=بهمن کریمی|صفحه=64-71|مکان=شیراز}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با مرگ سلطان احمد تکودار و جانشینی ارغون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خان، </del>آبشخاتون حق دخالت در امور حکومتی نداشت و تنها به عنوان اتابکی تشریفاتی باقی ماند. او با گماردن نزدیکانش به حکومت نواحی، اقدام به ضبط زمینها و اعمال قدرت محلی کرد که موجب نارضایتی مردم شد. در این دوره، فردی به نام سید عمادالدین به قتل رسید و آبشخاتون به تبریز احضار و محاکمه شد. او محکوم به پرداخت جریمههای مالی شد و در همان شهر درگذشت.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=زنان نامی در تاریخ، فرهنگ و تمدن اسلامی|سال=1382|نام=عبدالرحیم|نام خانوادگی=عقیقی بخشایشی|همکار=حبیبه عقیقی بخشایشی|صفحه=591|مکان=تهران}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تاریخ مفصل ایران: از استیلای مغول تا اعلان مشروطیت|سال=1312|نام=عباس|نام خانوادگی=اقبال آشتیانی|جلد=1|صفحه=395|مکان=تهران}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با مرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سلطان احمد تکودار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و جانشینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ارغون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خان]]، </ins>آبشخاتون حق دخالت در امور حکومتی نداشت و تنها به عنوان اتابکی تشریفاتی باقی ماند. او با گماردن نزدیکانش به حکومت نواحی، اقدام به ضبط زمینها و اعمال قدرت محلی کرد که موجب نارضایتی مردم شد. در این دوره، فردی به نام سید عمادالدین به قتل رسید و آبشخاتون به تبریز احضار و محاکمه شد. او محکوم به پرداخت جریمههای مالی شد و در همان شهر درگذشت.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=زنان نامی در تاریخ، فرهنگ و تمدن اسلامی|سال=1382|نام=عبدالرحیم|نام خانوادگی=عقیقی بخشایشی|همکار=حبیبه عقیقی بخشایشی|صفحه=591|مکان=تهران}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تاریخ مفصل ایران: از استیلای مغول تا اعلان مشروطیت|سال=1312|نام=عباس|نام خانوادگی=اقبال آشتیانی|جلد=1|صفحه=395|مکان=تهران}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== درگذشت ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== درگذشت ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار و بناها ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار و بناها ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از آثار باقیمانده از آبشخاتون در شیراز میتوان مدرسهای در کوی طناببافان و کاروانسرای معروف به رباط آبش را نام برد. همچنین هشت سکه از دوران حکومت او موجود است که پنج سکه در موزه بریتانیا و سه سکه در ترکیه نگهداری میشوند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از آثار باقیمانده از آبشخاتون در شیراز میتوان مدرسهای در کوی طناببافان و کاروانسرای معروف به رباط آبش را نام برد. همچنین هشت سکه از دوران حکومت او موجود است که پنج سکه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>موزه بریتانیا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و سه سکه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ترکیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نگهداری میشوند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بنای معروف به آبشخاتون در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیراز، </del>در محله دروازه قصابخانه واقع شده و بنای چهارضلعی آن با گنبد حدود ۲۰ متر، کاشیکاری و کتیبههایی دارد. این بنا در دی ماه ۱۳۱۰ ش. در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=مشاهیر زنان ایرانی و پارسیگوی، از آغاز تا مشروطه|سال=1374|نام=محمدحسن|نام خانوادگی=رجبی|صفحه=11|مکان=تهران}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بنای معروف به آبشخاتون در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شیراز]]، </ins>در محله دروازه قصابخانه واقع شده و بنای چهارضلعی آن با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>گنبد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>حدود ۲۰ متر، کاشیکاری و کتیبههایی دارد. این بنا در دی ماه ۱۳۱۰ ش. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فهرست آثار ملی ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ثبت شده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=مشاهیر زنان ایرانی و پارسیگوی، از آغاز تا مشروطه|سال=1374|نام=محمدحسن|نام خانوادگی=رجبی|صفحه=11|مکان=تهران}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A2%D8%A8%D8%B4%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86&diff=163170&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2025-12-25T06:45:17Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''آبشخاتون''' (/a({{درشت|ā}})be{{درشت|š}}x{{درشت|ā}}{{درشت|ū}}n/) (حک. ۶۶۳–۶۸۴ ه.ق) از زنان ملکه و فرمانروای قرن هفتم هجری بود و آخرین حاکم فارس از خانواده اتابکان فارس یا سلغریان بهشمار میرفت. او دوران حکومت نسبتاً طولانی داشت و با چالشهای سیاسی و اقتصادی مهمی در فارس مواجه شد.<br />
<br />
== زندگی و خاندان ==<br />
آبشخاتون دختر اتابک سعد بن ابیبکر و ترکانخاتون و نوه دختری بُراق حاجب بود و همسر هولاکوخان مغول بود. او در سال ۶۶۲ ه.ق پس از درگذشت سلجوق شاه، در سن پایین به حکمرانی فارس رسید و ۲۲ سال بر این منطقه حکمرانی کرد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=زنان فرمانروا در دولتهای اسلامی|سال=1374|نام=بحریه|نام خانوادگی=اُچوک|مترجم=محمدتقی امامی|ناشر=کورش|صفحه=219-225|مکان=تهران}}</ref><br />
<br />
آبشخاتون موضوع اشعار شاعران نیز بوده است؛ سعدی وی را در غزلی مدح کرده و عبداللّه بن فضلاللّه شیرازی معروف به وصافالحضره در مرگ او مرثیه سروده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تاریخ وصافالحضره در احوال سلاطین مغول|سال=1338|نام=عبداللّه|نام خانوادگی=وصافالحضره|به اهتمام=محمدمهدی اصفهانی|جلد=2|صفحه=222|مکان=تهران}}</ref><br />
<br />
=== دوران حکومت ===<br />
پس از قتل سلجوق شاه به دست مغولان و نبود وارث مرد از خاندان سلغری، آبشخاتون در ۶۶۳ ه.ق به اتابکی فارس برگزیده شد. هلاکوخان برای تسهیل اداره فارس، او را برای پسرش منگو تیمور خواستگاری کرد و با ازدواج آنها، فارس به متصرفات مغولان افزوده شد. در دوران حکومت او، شورشهایی مانند ادعای مهدویت قاضی سید شرفالدین ابراهیم سرکوب شد، اما مشکلات اقتصادی و خراج سنگین مردم همچنان ادامه یافت. ایلخانان مغول کارگزاران خود را به فارس گسیل کردند و آبشخاتون از اعمال مستقیم قدرت بهطور مؤثر محروم شد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شیرازنامه|سال=1310|نام=ابوالعباس احمد|نام خانوادگی=زرکوب شیرازی|به اهتمام=بهمن کریمی|صفحه=64-71|مکان=شیراز}}</ref><br />
<br />
با مرگ سلطان احمد تکودار و جانشینی ارغون خان، آبشخاتون حق دخالت در امور حکومتی نداشت و تنها به عنوان اتابکی تشریفاتی باقی ماند. او با گماردن نزدیکانش به حکومت نواحی، اقدام به ضبط زمینها و اعمال قدرت محلی کرد که موجب نارضایتی مردم شد. در این دوره، فردی به نام سید عمادالدین به قتل رسید و آبشخاتون به تبریز احضار و محاکمه شد. او محکوم به پرداخت جریمههای مالی شد و در همان شهر درگذشت.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=زنان نامی در تاریخ، فرهنگ و تمدن اسلامی|سال=1382|نام=عبدالرحیم|نام خانوادگی=عقیقی بخشایشی|همکار=حبیبه عقیقی بخشایشی|صفحه=591|مکان=تهران}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تاریخ مفصل ایران: از استیلای مغول تا اعلان مشروطیت|سال=1312|نام=عباس|نام خانوادگی=اقبال آشتیانی|جلد=1|صفحه=395|مکان=تهران}}</ref><br />
<br />
== درگذشت ==<br />
تاریخ دقیق مرگ آبشخاتون محل اختلاف است و منابع مختلف سالهای ۶۸۴ تا ۶۸۶ ه.ق را ذکر کردهاند. او به رسم مغولان با زر و زیور دفن شد و عایداتش طبق وصیت به دختران، غلامان و شاهزادگان تعلق گرفت.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شدالازار|سال=1328|نام=معینالدین|نام خانوادگی=جنیّد شیرازی|به کوشش=محمد قزوینی و عباس اقبال|صفحه=217|مکان=تهران}}</ref><br />
<br />
== آثار و بناها ==<br />
از آثار باقیمانده از آبشخاتون در شیراز میتوان مدرسهای در کوی طناببافان و کاروانسرای معروف به رباط آبش را نام برد. همچنین هشت سکه از دوران حکومت او موجود است که پنج سکه در موزه بریتانیا و سه سکه در ترکیه نگهداری میشوند.<br />
<br />
بنای معروف به آبشخاتون در شیراز، در محله دروازه قصابخانه واقع شده و بنای چهارضلعی آن با گنبد حدود ۲۰ متر، کاشیکاری و کتیبههایی دارد. این بنا در دی ماه ۱۳۱۰ ش. در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=مشاهیر زنان ایرانی و پارسیگوی، از آغاز تا مشروطه|سال=1374|نام=محمدحسن|نام خانوادگی=رجبی|صفحه=11|مکان=تهران}}</ref><br />
<br />
== منابع ==<br />
{{پانویس|۲}}</div>Shahroudi