https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8Cآستان قدس رضوی - تاریخچهٔ نسخهها2026-08-24T19:31:38Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=67908&oldid=prevShahroudi در ۱ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۴۹2023-12-01T03:49:09Z<p></p>
<a href="https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=67908&oldid=67892">نمایش تغییرات</a>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=67892&oldid=prevShahroudi: /* منابع */2023-12-01T03:31:49Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">منابع</span></span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۳۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l79">خط ۷۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{شیعه دوازدهامامی-افقی}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{شیعه دوازدهامامی-افقی}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{استان خراسان رضوی}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{استان خراسان رضوی}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آستان قدس رضوی|آستان قدس رضوی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آستان قدس رضوی|آستان قدس رضوی]]</div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=67891&oldid=prevShahroudi در ۱ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۳۱2023-12-01T03:31:13Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۳۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{Infobox company</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|name = آستان قدس رضوی</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| native_name_lang = fa</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|logo = [[پرونده:Astan Quds Razavi logo.png|150px]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|image =</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|image_caption =</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|type = [[شرکت سهامی خاص]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|traded_as = AQR</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|foundation = ۲۲ فروردین ۸۸۹{{سخ}}({{سن|۸۸۹|۰|۵۱|از تاریخ=خورشیدی}} پیش)</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|predecessor = [[حرم امام رضا|حرم رضوی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|founder = [[شاه اسماعیل صفوی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|location_city = [[مشهد]]، [[خراسان رضوی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|location_country =[[ایران]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|area_served =</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|key_people = [[احمد مروی]]{{سخ}}<small>(متولی و رئیس)</small>{{سخ}}[[مالک رحمتی]]{{سخ}}<small>(قائم مقام)</small><ref>{{یادکرد خبر |نام خانوادگی۱=رحمتی |نام۱=مالک |عنوان=قائم مقام آستان قدس رضوی |نشانی=https://www.irna.ir/news/84337114/قائم-مقام-جدید-آستان-قدس-رضوی-منصوب-شد |تاریخ بازبینی=5 ژانویه 2022 |خبرگزاری=ایرنا}}</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|industry = [[رفاه]]، [[توسعه اقتصادی|توسعه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|products = [[محصول کشاورزی]] و غیره</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|production = بسیار</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| operating_income =</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| assets =</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| equity =</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| owner =</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| num_employees = ۲۱۰٬۰۰۰ نفر</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|subsid = {{Collapsible list|title=فهرست|</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* هلدینگ رضوی</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* معادن قدس رضوی</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* لبنیات قدس رضوی</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* نان رضوی</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* مؤسسه جوانان</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* مهاب قدس رضوی</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* داروسازی ثامن</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* مسکن و عمران رضوی</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* شرکت مهندسی آب و خاک رضوی</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[شهاب خودرو]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* شهاب</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* آرد قدس</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* بنیاد فرهنگی رضوی</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|homepage = {{پیوند وب|https://www.razavi.ir/}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''آستان قدس رضوی'''، نهادی است که بر حرم امام رضا، موقوفات و بخشهای مختلف آن نظارت کرده و اداره تمام زیرمجموعههای حرم امام رضا، برعهده آن است. این نهاد از دوره صفویان شکل گرفته و در دورههای مختلف، توسعه و تغییر داشته است. هم اکنون آستان قدس رضوی، یک نهاد غیر دولتی به شمار میرود که تولیت آن توسط رهبر جمهوری اسلامی ایران مشخص میشود. پیش از این نیز شاهان ایران، تولیت یا نائب التولیه را مشخص میکردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''آستان قدس رضوی'''، نهادی است که بر حرم امام رضا، موقوفات و بخشهای مختلف آن نظارت کرده و اداره تمام زیرمجموعههای حرم امام رضا، برعهده آن است. این نهاد از دوره صفویان شکل گرفته و در دورههای مختلف، توسعه و تغییر داشته است. هم اکنون آستان قدس رضوی، یک نهاد غیر دولتی به شمار میرود که تولیت آن توسط رهبر جمهوری اسلامی ایران مشخص میشود. پیش از این نیز شاهان ایران، تولیت یا نائب التولیه را مشخص میکردند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=تولیت آستان قدس رضوی در زمان قاجار|ناشر=|نشانی=http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=7b0d60a9-8fba-48aa-8d15-d5f73fe61a19&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ=۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=|شناسه={{شناسه یادکرد|آستان۰۳}}|نویسنده=آستاننیوز|کد زبان=|وبگاه=news.aqr.ir|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20160130080643/http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=7b0d60a9-8fba-48aa-8d15-d5f73fe61a19&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ بایگانی=۳۰ ژانویه ۲۰۱۶}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=تولیت آستان قدس رضوی در زمان قاجار|ناشر=|نشانی=http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=7b0d60a9-8fba-48aa-8d15-d5f73fe61a19&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ=۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=|شناسه={{شناسه یادکرد|آستان۰۳}}|نویسنده=آستاننیوز|کد زبان=|وبگاه=news.aqr.ir|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20160130080643/http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=7b0d60a9-8fba-48aa-8d15-d5f73fe61a19&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ بایگانی=۳۰ ژانویه ۲۰۱۶}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=تولیت آستان قدس رضوی در زمان پهلوی|ناشر=|نشانی=http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=4e68e2eb-8c89-4aa9-bbe0-c14da0255913&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ=۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=|شناسه={{شناسه یادکرد|آستان۰۴}}|نویسنده=آستاننیوز|کد زبان=|وبگاه=news.aqr.ir|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20160130052058/http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=4e68e2eb-8c89-4aa9-bbe0-c14da0255913&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ بایگانی=۳۰ ژانویه ۲۰۱۶}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=تولیت آستان قدس رضوی در زمان پهلوی|ناشر=|نشانی=http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=4e68e2eb-8c89-4aa9-bbe0-c14da0255913&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ=۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=|شناسه={{شناسه یادکرد|آستان۰۴}}|نویسنده=آستاننیوز|کد زبان=|وبگاه=news.aqr.ir|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20160130052058/http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=4e68e2eb-8c89-4aa9-bbe0-c14da0255913&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ بایگانی=۳۰ ژانویه ۲۰۱۶}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان پانویس}}{{آستان قدس رضوی}}{{حرم امام رضا}}{{شیعه دوازدهامامی-افقی}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان پانویس}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{آستان قدس رضوی}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{حرم امام رضا}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{شیعه دوازدهامامی-افقی}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{استان خراسان رضوی}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:آستان قدس رضوی|آستان قدس رضوی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:بنیادهای ایران]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ساختمانها و سازهها در مشهد]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:سازمانهای بنیانگذاریشده در ۱۷۹۵ (میلادی)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:سازمانهای زیر نظر رهبری در ایران]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:سازمانهای شیعه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مؤسسات خیریه ایرانی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مشهد]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:نهادهای ایرانی که مشمول تحریمهای وزارت خزانهداری ایالات متحده هستند]]</ins></div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=66965&oldid=prevAboammar: صفحهای تازه حاوی «'''آستان قدس رضوی'''، نهادی است که بر حرم امام رضا، موقوفات و بخشهای مختلف آن نظارت کرده و اداره تمام زیرمجموعههای حرم امام رضا، برعهده آن است. این نهاد از دوره صفویان شکل گرفته و در دورههای مختلف، توسعه و تغییر داشته است. هم اکنون آستان قدس...» ایجاد کرد2023-11-10T08:33:18Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''آستان قدس رضوی'''، نهادی است که بر حرم امام رضا، موقوفات و بخشهای مختلف آن نظارت کرده و اداره تمام زیرمجموعههای حرم امام رضا، برعهده آن است. این نهاد از دوره صفویان شکل گرفته و در دورههای مختلف، توسعه و تغییر داشته است. هم اکنون آستان قدس...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''آستان قدس رضوی'''، نهادی است که بر حرم امام رضا، موقوفات و بخشهای مختلف آن نظارت کرده و اداره تمام زیرمجموعههای حرم امام رضا، برعهده آن است. این نهاد از دوره صفویان شکل گرفته و در دورههای مختلف، توسعه و تغییر داشته است. هم اکنون آستان قدس رضوی، یک نهاد غیر دولتی به شمار میرود که تولیت آن توسط رهبر جمهوری اسلامی ایران مشخص میشود. پیش از این نیز شاهان ایران، تولیت یا نائب التولیه را مشخص میکردند.<br />
<br />
== پیشینه ==<br />
علی بن موسی بن جعفر ملقب به رضا در ۱۱ذیقعده سال ۱۴۸ه.ق در [[مدینه]] متولد شد. علی بن موسی الرضا در سن ۳۵ سالگی جانشین [[موسی کاظم|موسی بن جعفر]] شد. وی در مجالس رسمی مناظره با دانشمندان ادیان دیگر شرکت میکرد و پیروز میدان میشد. حادثهٔ مهم و اختصاصی زندگی علی بن موسی الرضا دعوتی بود که از سوی [[مأمون]] برای آمدن به [[خراسان]] و [[مرو]] شد که علت سیاسی داشت و میخواست برای تحکیم مقام خود از وجههٔ علی بن موسی الرضا استفاده کند.<ref>{{پک|رکنی یزدی|۱۳۸۸|ک=چرا حضرت امام رضا علیهالسلام به خراسان آمدند؟|ص=۹–۱۰}}</ref> بنابراین بعد از حضور علی بن موسی الرضا در مرو؛ مأمون سعی در قبولاندن خلافت به وی داشت که پس از چند روز مأیوس گشته و [[ولایتعهدی علی بن موسی الرضا|ولایتعهدی]] را به علی بن موسی الرضا پیشنهاد داد و بالاخره توانست این منصب را به وی بسپارد.<ref>{{پک|رکنی یزدی|۱۳۸۸|ک=چرا حضرت امام رضا علیهالسلام به خراسان آمدند؟|ص=۲۲–۲۳}}</ref> بعد از پذیرش ولایتعهدی، مأمون مجالس علمی در اصول اعتقادی ادیان و مذاهب مختلف تشکیل میداد و علی بن موسی الرضا را به کرسی [[مناظرههای علی بن موسی الرضا|مناظره]] مینشاند.<ref>{{پک|رکنی یزدی|۱۳۸۸|ک=چرا حضرت امام رضا علیهالسلام به خراسان آمدند؟|ص=۲۹}}</ref> مجالس مناظره و رویداد مهم نماز عید پردهای از حقانیت علی بن موسی الرضا به نمایش درآمد و به همین خاطر زمان آن رسیده بود که ولیعهد را از میان بردارد که البته برنامهریزی قتل دشوارتر شده بود همچنین بعد از انجام قتل هم باید مأمون خود را تبرئه میکرد؛ بنابراین بعد از انجام قتل، تظاهر به ناراحتی کرد و دستور داد با عزت علی بن موسی الرضا را جنب قبر پدرش [[هارون]] دفن کنند.<ref>{{پک|رکنی یزدی|۱۳۸۸|ک=چرا حضرت امام رضا علیهالسلام به خراسان آمدند؟|ص=۳۱–۳۴}}</ref><br />
<br />
پس از درگذشت علی بن موسی الرضا، پیکرش را در سمت بالاسرِ قبرِ [[هارون الرشید|هارون]] دفن کردند. پیش از دفن علی بن موسی الرّضا در [[سناباد]]، بر مزار هارون، بقعهای به دستور مأمون ساخته شده بود و آن منطقه به «قُبّهٔ هارونی» مشهور بود.<ref>{{پک|سجادی|رضایی|پات|۱۳۹۸|ف=آستان قدس رضوی|ک=دائرة المعارف بزرگ اسلامی}}</ref><ref>{{پک|ناجی|باغستانی|۱۳۹۴|ف=الرضا، امام|ک=دانشنامهٔ جهان اسلام}}</ref> پس از دفن علی بن موسی، آبادانی آنجا شتاب گرفت و [[سامانیان]] اقدام به ساخت بناهایی در آنجا کردند.<ref>{{پک|حسینی کازرونی|۱۳۷۴|ک=پژوهشی در اعلام تاریخی و جغرافیایی تاریخ بیهقی|ص=}}</ref> تا آنجا که در دورهٔ [[غزنویان|غَزنَویان]]، ساختمان و قُبّهٔ جدیدی بر آن مقبره ساخته شد<ref>{{پک|پطروشفسکی|۱۳۴۸|ک=اسلام در ایران|ص=۲۱۷}}</ref> و این ساخت و سازها تا دورهٔ صَفَویان ادامه داشت و در حکومت صفویان به اوج خود رسید. توسعهٔ آرامگاه در عصر [[افشاریان]] با طلاکاری ایوان صحن ادامه داشت تا آنکه در دورهٔ [[قاجاریان]]، ضریح جدیدی برای بقعه ساخته شد. در دوران [[دودمان پهلوی|سلطنت پهلوی]]، بیشتر تلاشها معطوف به بازسازی، ترمیم و تغییر کاربریهای بخشهای مختلف حرم شد. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، طرحهای مختلفی در توسعهٔ حرم اجرا شد و بیشترین حجم توسعه مربوط به این دوران بودهاست.<ref>{{پک|عالمزاده|۱۳۹۴|ک=حرم رضوی به روایت تاریخ|ص=۳۴–۳۵}}</ref> در دورهٔ سامانیان، حرم دارای خادم و مباشر بود و خدام آن، درِ مزار امام را شبها بسته و روز میگشودند. شاید بتوان حسینبن علی بن صاعد بربری را به نوعی نخستین سرپرست مضجع علیبن موسی الرضا در حدود قرن سوم هجری دانست. اما سرپرستی و ادارهٔ امور حرم را تا پیش از دورهٔ صفوی، نقبای سادات برعهده داشتند.<ref>{{پک|سوهانیان حقیقی|نقدی|۱۳۹۷|ک=آستان قدس رضوی: متولیان و نایبالتولیهها|ص=۱۲}}</ref> آنها از میان علویان و نقیبان ناحیه طوس انتخاب میشدند و علاوه بر منصب نقابت، منصب کلیدداری حرم را نیز برعهده داشتند. از متون تاریخی چنین برمیآید که منصب نقابت، ابتدا در اختیار علویان بوده و سپس از قرن پنجم و ششم به بعد، سادات موسوی نقابت و اداره حرم را به دست گرفتهاند. بعد از ورود سادات رضوی در قرن نهم، نقابت بهطور مشترک بین این دو سلسله سادات تقسیم شد و تا زمان صفویه که سادات رضوی از نظر قدرت و ثروت بر سادات موسوی پیشی گرفتند، ادامه داشت. بعد از تأسیس مسجد گوهرشاد توسط [[گوهرشاد بیگم|گوهرشاد آغا]] و وقف املاکی بر آن، حرم رضوی به علت برخوردار شدن مسجد از تمکن مالی و تشکیلات اداری زیر مجموعه آن شد. گرچه بخش مهمی از موقوفات آستان قدس مانند فرهادگرد، زرگران و الندشت، قبل از دوران صفویه وقف شد و برای اداره آنها سیستم اجرایی مشخصی وجود داشت، اما سرپرستی حرم به دلیل عدم تمکن مالی و وجود تشکیلات اداری، چندان مورد توجه شاهان و سلاطین نبود و بیشتر جنبه معنوی داشت، در این میان این بزرگان سادات بودند که در هر دوره به علت برخورداری از موقعیت اجتماعی و مذهبی، این مقام را در اختیار میگرفتند، اما مقام تولیت آستانه و درمجموع نظم سازمانی آستان قدس رضوی از دوره صفویه بوجود آمدهاست. همزمان با به قدرت رسیدن صفویان و رسمی شدن تشیع، مشهد از اهمیت ویژهای برخوردار شد و خصوصاً با رواج سنت وقف در این دوره، زمینهای زیادی وقف علی بن موسی الرضا شد که برای اداره این املاک منصبی به نام تولیت به وجود آمد.<ref>{{پک/بن|ایسنا۱|ک=ایسنا|ف=تولیت آستان قدس رضوی از آغاز تا دوره صفویه}}</ref><br />
<br />
== تولیت ==<br />
[[حرم امام رضا|حرم علی بن موسی الرضا]] در [[مشهد]]، یکی از اماکن مقدس اسلامی است که مورد توجه [[شیعه|شیعیان]] است. این آرامگاه با توجه به موقوفات بسیار آن، در ابتدا از جانب سادات رضوی و موسوی که اصطلاحاً «[[نقیب]]» شناخته میشدند، اداره میشد.<ref>{{پک|محسنی|۱۳۹۲|ف=تولیت آستان قدس|ک=شهر قانون}}</ref> در دوران پادشاهی صفویه، دو منصب از جانب شاه به فقها محول میشد. یکی از این مناصب، نیابت شاهنشاه در امور [[روضه منوره]] بود. این منصب برای انجام امور مربوط به دو آرامگاه علی بن موسی الرضا و [[شیخ صفیالدین اردبیلی|شیخ صفیالدین]] به عالمان دینی سپرده میشد. این منصب در دوره صفوی با عنوان «متولی سر کار فیض آثار روضه منوره» و در عصر قاجار با عنوان «متولی باشی» یا «نائبالتولیه» تعبیر میشد.<ref>{{پک|ولایی|۱۳۴۲|ف=نواب پیشین|ک=نامه آستان قدس}}</ref> از دوره صفویه، این سِمَت به عنوان یکی از اختیارات [[فهرست شاهان ایران|شاهان]] درآمد و هر شاه، نائبی را برای آستان قدس معین میکرد. این رویه تا دوران حکومت پهلویها بر ایران، پابرجا ماند. پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران، عبدالعظیم ولیان به جهت اقناع افکار عمومی بازداشت شد و سید مهدی سراجی، جای وی را گرفت. در تاریخ ۲۵ بهمن ۱۳۵۷، اولین تولیت آستان قدس رضوی در دوره انقلاب با حکم سید روحالله خمینی منصوب شد. بر طبق قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف، حرم امام رضا و چند حرم دیگر در ایران، در صورتی که از جانب ولی فقیه برای آن اماکن، متولی تعیین نگردد، اداره آنها و موقوفات مربوط به آنها بر عهده سازمان اوقاف خواهد بود.<ref>{{پک|محسنی|۱۳۹۲|ف=تولیت آستان قدس|ک=شهر قانون}}</ref> شاه اسماعیل اول، سرسلسلهٔ دودمان صفوی پس از تصرف مشهد در سال ۹۱۶ه.ق درحالیکه غیاثالدین محمدصدر رضوی از دورهٔ تیموریان هنوز متولی حرم بود، ادارهٔ حرم را به یکی از منشیان برجستهٔ خود به نام خواجهعتیقعلی منشی سپرد و آخرین متولی دورهٔ صفویه محمدرضا رضوی بود.<ref>{{پک|سوهانیان حقیقی|نقدی|۱۳۹۷|ک=آستان قدس رضوی: متولیان و نایبالتولیهها|ص=۱۹}}</ref> اولین نائبالتولیه دوره افشار، محمدرضا رضوی بود که پیشتر اشاره شد وی به عنوان آخرین متولی دورهٔ صفویه نیز بود و ابوطالب حسینی اصفهانی به عنوان آخرین نائبالتولیه این دوره در تاریخ ثبت شدهاست. در اوایل دورهٔ قاجار، آقامحمدخان قاجار، فتحعلیبیگ کتول را در سال ۱۲۱۰ه.ق به سرپرستی آستان قدس منصوب کرد اما پس از کشته شدن وی، به سبب ضعف حکومت مرکزی، نادر میرزا فرزند شاهرخ افشار مشهد را گرفت و ظاهراً حرم متولی نداشت و ادارهٔ آن را بزرگان آستان قدس برعهده داشتند. پس از آنکه در سال ۱۲۱۸ه.ق مشهد به دست محمد میرزای قاجار افتاد، در اسناد به تولیت میرزامحمدعلی حسینی اشاره شدهاست و از مرتضی قلیخان طباطبایی نایینی به عنوان آخرین شخص در این عنوان در دورهٔ قاجار اشاره شدهاست.<ref>{{پک|سوهانیان حقیقی|نقدی|۱۳۹۷|ک=آستان قدس رضوی: متولیان و نایبالتولیهها|ص=۶۷}}</ref> در عهد پهلوی فصل جدیدی در تاریخ آستان قدس گشوده شد و به دستور رضاشاه عنوان متولیباشی به نیابت تولیت تغییر یافت و محمدولی خان اسدی به عنوان نخستین نائبالتولیه عصر پهلوی برگزیده شد و محمدصادق امیر عزیزی به عنوان آخرین نائبالتولیه قبل از انقلاب در تاریخ ثبت شدهاست.<ref>{{پک|سوهانیان حقیقی|نقدی|۱۳۹۷|ک=آستان قدس رضوی: متولیان و نایبالتولیهها|ص=۱۴۳–۱۴۴}}</ref> پس از پیروزی انقلاب در سال ۱۳۵۷ه.ش روحالله خمینی نخست سرپرستی آستان را به واعظ طبسی واگذار کرد و پس از دو سال وی را به عنوان تولیت منصوب کرد و در حال حاضر احمد مروی تولیت آستان را برعهده دارد.<ref>{{پک|سوهانیان حقیقی|نقدی|۱۳۹۷|ک=آستان قدس رضوی: متولیان و نایبالتولیهها|ص=۱۹۵}}</ref> متولیان قبل از انقلاب وظایفی را برعهده داشتند. متولی واجبی که توسط شاه طهماسب ایجاد شده بود میبایست برطبق شرطهای واقفان رفتار میکرد یعنی سرپرستی زمینهای مطلقه یعنی موقوفات دیگران را برعهده داشت و متولی سنتی اختیار کامل دخالت در امور موقوفه را داشت؛ یعنی نظارت بر زمینهای خاصه یعنی موقوفات خود شاه بر حرم را برعهده داشت.<ref>{{پک|سوهانیان حقیقی|نقدی|۱۳۹۷|ک=آستان قدس رضوی: متولیان و نایبالتولیهها|ص=۲۰–۲۱}}</ref> در دورهٔ قاجار، مجموعه متولیباشی-نایبالتولیه و ناظرکل، تشکیلات داخلی آستانه و امور مربوط به موقوفات را بر عهده داشتند؛ به طوری که تمامی کارها با اطلاع آنها انجام میگرفت. برخی از وظایف متولیان در این دوره حضور در مراسم آیینی (اعیاد و سوگواریها)، غبارروبی و تنظیف حرم، برپایی جشن و اطعام در ایام ولادت و تشویق ثروتمندان برای وقف موقوفه به آستانه، تعیین قاریان قرآن برای قرائت در صحنهای حرم، رتق و فتق امور مربوط به مکتبخانهها و مدارس و مواجب معلمین آنها به صورت نقدی و غیرنقدی، گسترش فرهنگ زیارت، نظارت بر آشپزخانه حرم، پرداخت کمکهای خیریه به کارمندان آستان، نظارت بر کمکهای آستانه به زائرین در ماههای خاص، نظارت بر صورت مخارج تهیه لباس و کفش برای اطفال مکتبخانه بود.<ref>{{پک|علیزاده بیرجندی|ناصری|۱۳۹۱|ف=تأثیر کارکردهای متولیان آستان قدس رضوی در فرهنگ تشیع|ک=پژوهش نامهٔ تاریخ اسلام}}</ref> در دورهٔ فعلی تأکید برروی خدمت به زائرین به وبژه ضعفا، خدمت به مجاورین به ویژه مستضعفان، بهرهگیری از ظرفیت فرهنگی آستان، نگهداری و نگهبانی از مجموعهٔ فضاها و بناهای آستان، حفاظت از موقوفات، سامان بخشیدن به بنگاههای اقتصادی و خدماتی آستان میباشد.<ref>{{پک|سوهانیان حقیقی|نقدی|۱۳۹۷|ک=آستان قدس رضوی: متولیان و نایبالتولیهها|ص=۲۰۴}}</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
===ارجاعات===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
===منابع===<br />
{{آغاز پانویس|35em}}<br />
'''منابع فارسی و عربی'''<br />
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=بوشاب گوشه|نام=فیضالله|نام خانوادگی۲=زاغیان|نام۲=اسدلله|نام خانوادگی۳=|نام۳=|عنوان=زمینهها، ابعاد و مراحل بحران سالار در خراسان با تأکید بر مفاهیم بحران و مدیریت بحران|ژورنال=پژوهشهای تاریخی|مکان=دانشگاه اصفهان|شماره=|تاریخ=بهار ۱۳۹۲|صفحه=۱۱۰|پیوند=http://ensani.ir/file/download/article/20140305152258-9462-53.pdf|دسترسی پیوند=|توسط=}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=پطروشفسکی|نام=ایلیاپاولویچ|عنوان=اسلام در ایران: از هجرت تا پایان قرن نهم هجری|سال=۱۳۴۸|ناشر=شرکت کتاب|مکان=تهران|مترجم=کریم کشاورز}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=حسینی کازرونی|نام=سید احمد|عنوان=پژوهشی در اعلام تاریخی و جغرافیایی تاریخ بیهقی|سال=۱۳۷۴|ناشر=آیات|مکان=تهران}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=رکنی یزدی|نام=محمدمهدی|عنوان=چرا حضرت امام رضا علیهالسلام به خراسان آمدند؟|سال=۱۳۸۸|ناشر=مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی|مکان=مشهد}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=سوهانیان حقیقی|نشانی=|گفتاورد=|شابک=978-600-06-0244-4|زبان=فارسی|مکان=مشهد|ناشر=بنیاد پژوهشهای اسلامی|سال=۱۳۹۷|سری=|ویرایش=|نوع=|نشانی بایگانی=|کوشش=|نام=محمد|عنوان=آستان قدس رضوی: متولیان و نایبالتولیهها|نویسندگان سایر بخشها=|نشانی فصل=|پیوند ویراستار=|نام خانوادگی ویراستار=|نام ویراستار=|پیوند نویسنده۲=|نام۲=رضا|نام خانوادگی۲=نقدی|پیوند نویسنده=|پینوشت=}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=عالمزاده|نام=بزرگ|عنوان=حرم رضوی به روایت تاریخ|ناشر=بهنشر|مکان=مشهد|سال=۱۳۹۴|شابک=۹۷۸-۹۶۴-۰۲-۲۲۷۰-۶}}<br />
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=علیزاده بیرجندی|نام=زهرا|نام خانوادگی۲=ناصری|نام۲=اکرم|نام خانوادگی۳=|نام۳=|عنوان=تأثیر کارکردهای متولیان آستان قدس رضوی در فرهنگ تشیع (مطالعه موردی: عصر قاجاریه)|ژورنال= پژوهشنامه تاریخ اسلام |مکان=|شماره=۶|تاریخ=تابستان ۱۳۹۱|صفحه=۸۴–۸۷|پیوند=http://ensani.ir/file/download/article/1599992968-10297-1-39.pdf|دسترسی پیوند=|توسط=}}<br />
* {{یادکرد دانشنامه|ویراستار=کاظم حافظیان رضوی|مقاله=آستان قدس رضوی|دانشنامه=[[دائرة المعارف بزرگ اسلامی]]|عنوان جلد=دائرة المعارف بزرگ اسلامی|سال=۱۳۹۸|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|مکان=تهران|پیوند مدخل=https://www.cgie.org.ir/fa/article/257466/آستان-قدس-رضوی|نام۱=صادق|نام۲=لیلا|نام۳=فریبا|نام خانوادگی۱=سجادی|نام خانوادگی۲=رضایی|نام خانوادگی۳=پات}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=کاویانیان|نام=حاج احتشام|عنوان=شمس الشموس|سال=۱۳۵۵|ناشر=آستان قدس رضوی|مکان=مشهد}}<br />
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=محسنی|نام۱=فرید|تاریخ=۱۳۹۲|عنوان=تولیت آستان قدس رضوی|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1380717/تولیت-آستان-قدس-رضوی?q=تولیت%20آستان%20قدس&score=24.0&rownumber=6|ژورنال=شهر قانون|شماره=هشتم|صفحات=۷۵–۷۷}}<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=ناجی|نام=محمدرضا|پیوند نویسنده=|نام خانوادگی۲=باغستانی|نام۲=اسماعیل|پیوند نویسنده۲=|نام خانوادگی ویراستار=حداد عادل|نام ویراستار=غلامعلی|پیوند ویراستار=غلامعلی حداد عادل|مدخل=الرضا، امام|پیوند مدخل=https://rch.ac.ir/article/Details/13988|دانشنامه=[[دانشنامه جهان اسلام]]|جلد=۲۰|سال=۱۳۹۴|ناشر=[[بنیاد دائرةالمعارف اسلامی]]|مکان=تهران}}<br />
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=ولایی|نام۱=مهدی|تاریخ=۱۳۴۲|عنوان=یادی از نواب پیشین، تولیت آستان قدس رضوی|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/271970/یادی-از-نواب-پیشین-تولیت-آستان-قدس-رضوی?q=تولیت%20آستان%20قدس&score=24.0&rownumber=1|ژورنال=نامه آستان قدس|شماره=شانزدهم|صفحات=۵۹–۶۴}}<br />
'''منابع آنلاین'''<br />
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=تولیت آستان قدس رضوی از آغاز تا دوره صفویه|ناشر=ایسنا|نشانی=https://www.isna.ir/news|تاریخ بازبینی=۲۷ دی ۱۴۰۰|شناسه={{شناسه یادکرد|ایسنا۱}}|نویسنده=ایسنا|کد زبان=|وبگاه=isna.ir}}{{پیوند مرده|date=دسامبر ۲۰۲۲ |bot=InternetArchiveBot }}<br />
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=تولیت در زمان صفویه|ناشر=|نشانی=http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=7796b066-be3d-4d78-8f42-edb9070fe1c3&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ=۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=|شناسه={{شناسه یادکرد|آستان۰۱}}|نویسنده=آستاننیوز|کد زبان=|وبگاه=news.aqr.ir|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20140301042146/http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=7796b066-be3d-4d78-8f42-edb9070fe1c3&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ بایگانی=۱ مارس ۲۰۱۴}}<br />
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=تولیت در زمان افشاریه|ناشر=|نشانی=http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=448ccbb6-5c15-4f79-903c-7205f1f4830f&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ=۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=|شناسه={{شناسه یادکرد|آستان۰۲}}|نویسنده=آستاننیوز|کد زبان=|وبگاه=news.aqr.ir|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20130713084812/http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=448ccbb6-5c15-4f79-903c-7205f1f4830f&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ بایگانی=۱۳ جولای ۲۰۱۳}}<br />
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=تولیت آستان قدس رضوی در زمان قاجار|ناشر=|نشانی=http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=7b0d60a9-8fba-48aa-8d15-d5f73fe61a19&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ=۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=|شناسه={{شناسه یادکرد|آستان۰۳}}|نویسنده=آستاننیوز|کد زبان=|وبگاه=news.aqr.ir|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20160130080643/http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=7b0d60a9-8fba-48aa-8d15-d5f73fe61a19&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ بایگانی=۳۰ ژانویه ۲۰۱۶}}<br />
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=تولیت آستان قدس رضوی در زمان پهلوی|ناشر=|نشانی=http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=4e68e2eb-8c89-4aa9-bbe0-c14da0255913&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ=۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=|شناسه={{شناسه یادکرد|آستان۰۴}}|نویسنده=آستاننیوز|کد زبان=|وبگاه=news.aqr.ir|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20160130052058/http://news.aqr.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=4e68e2eb-8c89-4aa9-bbe0-c14da0255913&WebPartID=bdc16bed-4c6a-490a-946e-bd7b6e657f28&CategoryID=2bba2156-1abf-495e-aa36-4e7496e257eb|تاریخ بایگانی=۳۰ ژانویه ۲۰۱۶}}<br />
{{پایان پانویس}}{{آستان قدس رضوی}}{{حرم امام رضا}}{{شیعه دوازدهامامی-افقی}}</div>Aboammar