https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87آفریننامه - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T13:53:56Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87&diff=85098&oldid=prevShahroudi: + رده:کتابهای سده ۴ (قمری) (هاتکت)2024-07-16T04:08:05Z<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D8%AF%D9%87_%DB%B4_(%D9%82%D9%85%D8%B1%DB%8C)" title="رده:کتابهای سده ۴ (قمری)">رده:کتابهای سده ۴ (قمری)</a> (<a href="/fa/%D9%88%D9%BE:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" class="mw-redirect" title="وپ:هاتکت">هاتکت</a>)</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۰۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l54">خط ۵۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شعرهای فارسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شعرهای فارسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای سده ۱۰ (میلادی)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای سده ۱۰ (میلادی)]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتابهای سده ۴ (قمری)]]</ins></div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87&diff=85097&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-07-16T04:07:13Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{pp-pc|small=yes}}<br />
{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| عنوان = آفریننامه<br />
| عنوان اصلی =<br />
| برگرداننده =<br />
| تصویر =<br />
| زیرنویس تصویر =<br />
| نویسنده = [[ابوشکور بلخی]]<br />
| زبان = [[فارسی دری]]<br />
| مجموعه =<br />
| موضوع = [[ادبیات تعلیمی]]<br />
| سبک = [[پندنامه|اندرزنامه]]<br />
| صفحه =<br />
| شابک =<br />
| پس از =<br />
| پیش از =<br />
|ویکینبشته = فهرست:<br />
}}<br />
<br />
'''آفریننامه''' منظومهای در قالب [[مثنوی]] و [[بحر متقارب]] است که توسط [[ابوشکور بلخی]] شاعر ایرانی قرن چهارم هجری سروده شده است.<ref>{{پک/بن|مرکز|ک=آفرین نامه}}</ref> بلخی این مثنوی را تقدیم به [[نوح یکم سامانی|نوح بن نصر بن احمد سامانی]] (حکومت ۳۳۱–۳۴۳ هـ. ق) کرده است. طبق گفته خود شاعر سال سرایش این شعر سال ۳۳۳ هجری قمری / ۹۴۵ میلادی بوده است. از این منظومه شکلی واحد و منسجم به دست نیامده است و از ابیات پراکندهای که در تذکرهها، فرهنگها و جُنگها به صورت گواه و … دیدهمیشود، حدود سیصد و بیست بیت به دست میآید. از سه بیت از این ابیات آشکارا دریافته میشود که شاعر این شعر ابوشکور بلخی بوده است. به گفته [[محمد عوفی|عوفی]] در [[لبابالالباب|''لباب الالباب'']]، نظم آن در ۳۳۶ق / ۹۴۷م به پایان رسیده است.<br />
<br />
== محتوا ==<br />
از مضامینی که شاعر در این منظومه بهآنها پرداخته است میتوان از آداب سخن گفتن و پند آموختن، آموختن علم و هنر و اهمیت خرد و خردورزی نام برد.<ref>{{پک/بن|hawzah.net|ک=سیری در آفریننامه}}</ref> همانندی وزن و سبک این منظومه با [[شاهنامه]] و نقل یا اقتباس نمونههایی از آن در شاهنامه نشان میدهد که فردوسی به آفریننامهٔ ابوشکور نظر داشته و از آن بهره گرفته است. از این رو ابوشکور را باید پس از [[رودکی]] از پیشروان داستانسرایی منظوم در زبان فارسی دانست.<ref>{{پک|۱۳۹۹|عبدعلی|ف=ابوشکور بلخی|ک=وبگاه دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|زبان=fa}}</ref> منظومه آفریننامه تا آنجا که از ابیات برجای ماندهٔ آن میتوان دریافت، متشکل از داستان یا داستانهایی است که احتمالاً اصل و منشأ ملی یا مذهبی داشتهاند. وجود بیتهایی یکسره رزمی گواه آن میتواند باشد که شاعر حماسهای پهلوانی پرداخته بوده است.<ref name="ابوشکور">{{پک|۱۳۹۹|عبدعلی|ف=ابوشکور بلخی|ک=وبگاه دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|زبان=fa}}</ref><br />
<br />
بنا بر آنچه [[علیاکبر دهخدا|علی اکبر دهخدا]] در [[لغتنامه دهخدا|''لغتنامه'']] نوشته است منظومه اصلی حدود دو سوم کتاب شاهنامه بوده است، دلیل آن هم تنوع و کثرت شواهد و امثالی است که در لغت نامهها از آفریننامه آوردهند.<ref>{{پک|دهخدا|۱۳۷۷|ک=لغتنامه دهخدا، جلد اول|ص=۷۱۹}}</ref> ولی [[جلال متینی]] در ''[[دانشنامه ایرانیکا]]'' این نظر دهخدا را بیپایه میداند ولی از روی همین شعرهای پراکنده به قدرت شعری و بلاغی ابوشکور صحه میگذارد.<ref>{{پک|Matini|1983|ف=ĀFARĪN-NĀMA|ک=Iranica|زبان=en}}</ref><br />
<br />
== منبعشناسی ==<br />
اگرچه عوفی در [[لبابالالباب|لباب الالباب]] اشاره میکند که سال پایان سرایش اثر ۳۳۶ هجری بوده است، ولی [[رضاقلیخان هدایت]] در [[مجمعالفصحاء|''مجمع الفصحا'']] مینویسد که ابوشکور در سال ۳۳۶ شروع به نوشتن شعر کرده است.<ref name="iranica">{{پک|Matini|1983|ف=ĀFARĪN-NĀMA|ک=Iranica|زبان=en}}</ref><br />
<br />
هیچ نسخه واحدی از کتاب آفریننامه گزارش نشده است. نخستین بار در سال ۱۳۱۷، [[بدیعالزمان فروزانفر]] در کتاب تاریخ ادبیات ایران از سامانیان تا سلجوقیان شرح حال و اشعار ابوشکور را آورده است. وی شمار اشعار ابوشکور را ۱۵۰ بیت میداند. سپس دهخدا، در لغتنامه خود بخش اعظم اشعار او را با ترتیب الفبایی و توجه به نظم موضوعی گردآورده است. در سال ۱۳۳۴ دکتر [[محمد دبیرسیاقی|دبیرسیاقی]] با استفاده از یادداشتهای [[دهخدا]] و [[سعید نفیسی]] و مجموعه ابیات دیگری که خود از اشعار ابوشکور در کتابهای دیگر یافته مجموعاً ۴۳۸ بیت از اشعار او را در کتاب «گنج بازیافته» به چاپ میرساند.<ref name="talimi">{{پک|مشرف|۱۳۸۹|ف=ابوشکور بلخی|ک=جستارهایی در ادبیات تعلیمی ایران|زبان=en}}</ref><br />
<br />
از این منظومه جز ابیاتی پراکنده در کتابهایی چون [[لغت فرس اسدی|''لغت فرس اسدی'']]، ''راحةالانسان'' یا [[پندنامه انوشیروان|''پندنامهٔ انوشیروان'']]، ''[[قابوسنامه]]''، [[ترجمانالبلاغه|''ترجمان البلاغه'']]، ''[[مرصادالعباد]]''، [[لبابالالباب|''لباب الالباب'']] و [[تحفه الملوک|''تحفةالملوک'']] برجای نمانده است.<br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
{{آغاز پانویس|30em}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دهخدا|نام = علیاکبر|عنوان = لغتنامه دهخدا، جلد اول|ناشر = مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران|شهر = تهران|سال = ۱۳۷۷}}<br />
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی =عبدعلی |نام =محمد|عنوان =ابوشکور بلخی|ناشر =وبگاه مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی| نشانی =https://www.cgie.org.ir/fa/article/226674/ابوشکور-بلخی |تاریخ = ۲۱ خرداد ۱۳۹۹| تاریخ بازبینی = 2024-04-03|شناسه={{شناسه یادکرد|ابوشکور}} }}<br />
* * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = مشرف|نام = مریم|عنوان = جستارهایی در ادبیات تعلیمی ایران|ناشر = سخن|شهر = تهران|سال = ۱۳۸۹}}<br />
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = آفرین نامه|ناشر = مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی| نشانی =https://www.cgie.org.ir/fa/article/237495/آفرین-نامه |تاریخ = ۲۹ آبان ۱۳۹۸| تاریخ بازبینی = 2024-03-30|شناسه={{شناسه یادکرد|مرکز}} }}<br />
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = سیری در آفریننامه|ناشر = hawzah.net| نشانی =https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6433/7143/87047/سیری-در-آفرین-نامه |تاریخ = ۸ آبان ۱۳۹۰| تاریخ بازبینی = 2024-03-30|شناسه={{شناسه یادکرد|hawzah.net}} }}<br />
<br />
{{چپچین}}<br />
* {{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی = Matini | نام = Jalal| پیوند نویسنده = جلال متینی | مدخل = ĀFARĪN-NĀMA | دانشنامه = [[دانشنامه ایرانیکا|Encyclopædia Iranica]] | سال = 1983| پیوند مدخل = https://www.iranicaonline.org/articles/afarin-nama-a-poem-in-the-motaqareb-meter-by-the-4th-10th-century-poet-abu-sakur-balki-q | تاریخ بازبینی = 31 March 2024| زبان = en}}<br />
* {{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی = Bearman| نام = P.J.| پیوند نویسنده = پری بیرمن | مدخل = ABU SHAKUR BALKHI | دانشنامه = [[دانشنامه اسلام|Encyclopædia of Islam]], VOL XXII - Supplements| سال = 2004| پیوند مدخل = https://dn720005.ca.archive.org/0/items/ei2-complete/Encyclopaedia_of_Islam_vol_12_Supplement.pdf| تاریخ بازبینی =31 March 2024 | زبان = en}}<br />
<br />
{{پایان چپچین}}<br />
{{پایان پانویس}}<br />
<br />
[[رده:شعرهای فارسی]]<br />
[[رده:کتابهای سده ۱۰ (میلادی)]]</div>Shahroudi