https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8Cآقانورالدین عراقی - تاریخچهٔ نسخهها2026-08-10T07:46:13Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A2%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C&diff=95239&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-10-31T03:20:13Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات مراجع تقلید<br />
|عنوان= آقانورالدین نوری عراقی<br />
|تصویر= آقانور الدین.jpg<br />
|اندازه تصویر = 250px<br />
|نام کامل= سید نورالدین نوری حسینی<ref name=namdaran>{{یادکرد|کتاب=نامداران اراک|نویسنده =حسن صدیق|ناشر =نشر کارا|کوشش=محمدرضا محتاط|صفحه=۲۳۷ |سال=۱۳۷۲}}</ref><br />
|لقب=آقانور<ref name=namdaran/><br />
|خویشاوندان سرشناس= پسرعمو: [[محسن سلطانآبادی عراقی|حاج آقامحسن عراقی]]<br />
|تاریخ تولد= ۱۲۷۸ (قمری)<br />
|تاریخ وفات= ۲۳ جمادیالاول ۱۳۲۵ (قمری){{سخ}}(۷۸ سالگی)<br />
|شهر تولد= [[اراک]]<br />
|کشور تولد= [[ایران]]<br />
|محل تحصیل= [[اراک]]، [[نجف]]<br />
|محل زندگی= [[اراک]]<br />
|شهر وفات= [[اراک]]، [[ایران]]<br />
|مدفن= قبرستان قدیمی شهر اراک<br />
|اساتید=<br />
|شاگردان=<br />
|تالیفات=<br />
|فعالیتهای اجتماعی=<br />
* رهبر [[جنبش مشروطه]] در اراک<br />
* دفع تجاوز [[سالارالدوله]] به شهر اراک و مصون ماندن این شهر در لشکرکشی سالارالدوله از [[کرمانشاه]] به [[تهران]]<ref name=namdaran/><br />
* صدور فتوای جهاد در [[جنگ جهانی اول]] در خصوص مقابله با انگلیس و روس و حمایت از آلمان و عثمانی<ref name=namdaran/><br />
|فعالیتهای علمی=<br />
|وبگاه رسمی=<br />
}}<br />
'''آیتالله آقانورالدین نوری عراقی''' (۱۲۷۸ ه.ق اراک - ۱۳۴۱ ه.ق اراک) از [[مجتهدان]] و [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] [[شیعه]] و از علمای پرنفوذ منطقه [[عراق عجم]] و از شاگردان و پیروان [[آخوند خراسانی]] بود. وی از حامیان اصلی مشروطه طلبان عراقی به حساب میآمد و در چند مقطع با صدور [[حکم جهاد]] به حمایت از ایشان در [[اراک]] پرداخت، پس از صدور [[فرمان مشروطه]] نیز ریاست انجمن ایالتی اراک را بر عهده گرفت. در خلال [[جنگ جهانی اول]] به همراه مجاهدین به [[کرمانشاه]] و بعدها [[استانبول]] رفت. وی یکی از بانفوذترین و برجستهترین شخصیتهای روحانی اراک و ولایت عراق ([[شهرستان اراک]]) بود و بین سالهای ۱۳۲۱ تا ۱۳۴۲ (زمان مرگ وی) مرج تقلید غالب مردم اراک و ولایت عراق بوده است.<ref>{{پک|خاکباز|۱۳۷۱|ک=خاندان محسنی اراکی|زبان=fa||ص=۸۷}}</ref> امروزه [[آرامگاه آقا نورالدین عراقی|آرامگاه وی]] در اراک زیارتگاه مردم محسوب میشود.<ref>{{پک|خزاعلی|۱۳۸۵|ک=مشروطه خواه عراق عجم|ص=۷۸}}</ref><br />
<br />
== خانواده ==<br />
آقانورالدین نوری عراقی از [[سادات کرهرود]] است که نسب خود را به [[علی بن حسین|امام چهارم شیعیان]] میرسانند. میرعلی محمد مکی جد هفتم وی پیش از ساخت [[اراک]] به منطقه مهاجرت نموده و در [[کرهرود]] ساکن شده و [[حوزه علمیه|مدرسه علوم دینی]] را در آنجا بنا کرده است. پس از تأسیس اراک فرزندان میرعلی محمد با نامهای سیدمحمد و سیداحمد که به سیدین عراق مشهور شدند به آنجا رفتند و مدیریت امور مذهبی شهر را در دست گرفتند. پدر آقانورالدین نوری عراقی، سید شفیع نوری عراقی، فرزند سید احمد بود.<ref>{{پک|خزاعلی|۱۳۸۵|ک=مشروطه خواه عراق عجم|ص=۷۹}}</ref> وی با ۳۴ واسطه به [[امام سجاد]] متصل میشود.<ref>{{پک|نعیمی|نامعلوم|ک=آیات سرمد زندگانی اولاد میرعلی محمد جد اعلای سادات کرهرود|ص=۱۹۵}}</ref><br />
<br />
== تحصیلات ==<br />
پس از تکمیل تحصیلات اش در اراک در ۱۳۰۳ ه.ق به همراه چند تن از علمای مشهور و مشروطه خواه اراک همچون [[حاج میرزا محمدعلی خان]] و [[آقاشیخ تقی سنجانی]] راهی نجف شدند. در نجف وی شاگرد اساتیدی بنامی چون [[میرزا حبیبالله رشتی]]، [[آخوند خراسانی|آخوند ملامحمد کاظم خراسانی]]، [[میرزا حسین خلیلی تهرانی|حاج میرزا حسین]] و [[حاج میرزا جلیل]] بود. حوزه نجف در آن دوران مرکز تجمع روحانیون نواندیش و آزادیخواه بود که هدایتگر [[جنبش مشروطه ایران|جنبش مشروطه خواهی در ایران]] بودند، آقانورالدین نیز از این مسئله مستثنی نبود، علاوه بر تکمیل آموختههای دینی با اندیشههای نو آشنا گردید و به صف مشروطه خواهان پیوست. وی در کمتر از هفت سال به درجه [[اجتهاد]] رسید و علمایی چون [[آخوند خراسانی]]، [[میرزا حسین خلیلی تهرانی|حاج میرزا حسین]] و [[حاج میرزا جلیل]] برای او اجازهنامه صادر کردند.<ref>{{پک|خزاعلی|۱۳۸۵|ک=مشروطه خواه عراق عجم|ص=۷۹}}</ref><br />
<br />
== بازگشت به اراک ==<br />
در ۱۳۰۷ ه.ق آقانورالدین نوری عراقی پس از هفت سال تحصیل در [[نجف]] به [[اراک]] بازگشت. شیوه زندگی زاهدانه، مداخله در مسائل اجتماعی و سیاسی، حمایت از [[مشروطه]]، حمایت از حقوق مردم در برابر عوامل حکومتی، یاغیان و نمایندگیهای کمپانیهای خارجی، وی را به شخصیتی برجسته و مردمی تبدیل نمود به طوری که اندکی پس از بازگشتاش به پرنفوذترین شخصیت روحانی شهر و منطقه بدل شد و ریاست امور دینی، اجتماعی و سیاسی اراک را برعهده گرفت.<ref>{{پک|خزاعلی|۱۳۸۵|ک=مشروطه خواه عراق عجم|ص=۷۹}}</ref><br />
<br />
== مشروطهخواهی. ==<br />
تعداد فراوان انجمنهای سیاسی در اراک نشانهٔ رونق مشروطهخواهی و آزادیخواهی در آن شهر در آن دوره است. [[ابراهیم دهگان]] از وجود شش انجمن سیاسی فعال در اراک خبر میدهد، آقانورالدین در حالی که به هیچیک از این انجمنها و جناحها وابستگی نداشت، با همه در ارتباط بود و نه تنها در اراک بلکه در منطقه رهبری جنبش مشروطهخواهی را بر عهده داشت. نقش آقانورالدین در منطقه مرکزی ایران و ایالت [[عراق عجم]] را میتوان با نقش استاداش که [[آخوند خراسانی]] در کل ایران مقایسه کرد. بیشتر ساکنان منطقه تحت تأثیر وی به [[مشروطه خواه|مشروطه خواهی]] روی آوردند. او در مقاطع خطرناک با صدور فرمان جهاد و جمعآوری مردم به حمایت از مشروطهخواهان میپرداخت. او پس از صدور [[فرمان مشروطه]] و تأسیس انجمن ولایتی اراک به ریاست این انجمن رسید.<ref>{{پک|خزاعلی|۱۳۸۵|ک=مشروطه خواه عراق عجم|ص=۸۰}}</ref><br />
;استبداد صغیر<br />
پس از به توپ بسته شدن مجلس توسط لیاخوف روسی و آغاز [[استبداد صغیر|استبداد]]، انجمن ولایتی اراک نیز منحل شد، با این همه نفوذ بسیار آقانورالدین سبب جلوگیری از تعرض مستبدین به مشروطهخواهان شد و این شهر به نسبت دیگر مناطق در این دوره با خطرات کمتری روبرو شد. برای نمونه بنا به گفته ابراهیم دهگان در جریان شورش [[سالارالدوله]] که در میان مشروطه خواهان با عنوان فتنه سالار شناخته میشود اکثر شهرهای غربی و مرکزی ایران نظیر [[کرمانشاه]]، [[نهاوند]] و [[ملایر]] غارت شدند، اما قدرت آقانورالدین سبب مصون ماندن [[اراک]] و حومه آن شد.<ref>{{پک|خزاعلی|۱۳۸۵|ک=مشروطه خواه عراق عجم|ص=۸۰}}</ref><br />
[[پرونده:Arakconstitutionalists.jpg|بندانگشتی|400px|وسط|آقانورالدین عراقی به همراه مجاهدان مشروطه خواه]]<br />
;دولت موقت ملی<br />
با آغاز [[جنگ جهانی اول]] نیروهای [[حزب دموکرات (دوران مشروطه)|دموکرات]] دست به مهاجرت از تهران زدند و [[دولت موقت ملی]] را تشکیل دادند، آقانورالدین نیز با صدور حکم جهاد به حمایت از ایشان پرداخت و برای جهاد با ایشان همراه شد. [[یحیی دولتآبادی]] در این باره مینویسد:<br />
{{نقل قول|روحانیون اراک که منورالفکرترین آنها آقانورالدین و میرزامحمد علی خان بودند… حاضر شدند که خود از شهر حرکت نموده موجبات ترغیب و تحریض جنگجویان را فراهم آورند، اعلان حرکت آنها در شهر موجب هیجان شد. رجال متمول عراق از قبیل سهمالملک و صمصامالملک و غیره برای مصاعدت به ظاهر حاضر گشته و جمعی از مردم شهر، خود را آماده کارزار کردند و عنوان دفاع ملی فیالجمله قوت گرفت… اقدام روحانیون در این کار برای تهییج قوای ایلات و عشایر و برای اینکه دشمنان دین و دولت هیجان ایرانیان را تنها مستند به تحریکات آلمانیها ندانند، اثر نیکو داشت}}<br />
در ۱۳۳۴ ه.ق به همراه مهاجرین به [[قم]]، سپس [[کرمانشاه]] و پس از دورهای کوتاه سکونت در [[عتبات]] به [[استانبول]] رفت. وی شرح این سفر را در رسالهای به نام ''بعض الحالات'' آورده است که اطلاعات منحصر به فردی دربارهٔ [[ایران در جنگ جهانی اول]] دارد.<ref>{{پک|خزاعلی|۱۳۸۵|ک=مشروطه خواه عراق عجم|ص=۸۰}}</ref><br />
<br />
<gallery mode="packed" heights="200px"><br />
Aqa-nur-adin-Statue.jpg|نیمتنه آقانورالدین نوری عراقی در یکی از میدانهای [[اراک]]<br />
Agha Noor-e din2.jpg|بقعه آقا نورالدین نوری عراقی<br />
Agha Nur al-Din Mausoleum.jpg|مزار آقانورالدین در قبرستان قدیمی شهر اراک<br />
</gallery><br />
<br />
== تدریس و تالیفات ==<br />
آقانورالدین پس از بازگشت اش از [[نجف]] در [[اراک]] [[حوزه علمیه]] ای تأسیس کرد و به تربیت شاگرد پرداخت به گونهای که بیشتر علمای طراز اول عراق عجم در دوره بعد از شاگردان وی بودهاند. حوزه درسی وی در اراک را مقدمه تأسیس [[حوزه علمیه قم]] میدانند، حتی برخی میگویند که [[عبدالکریم حائری یزدی|آشیخ عبدالکریم حائری یزدی]] حوزه علمیه قم را به اشاره آقانورالدین ساخته است و بودجه اولیهاش را نیز او تأمین کرده است. وی تألیفات بسیاری دارد که تعدادی از آنها عبارتاند از:<ref>{{پک|خزاعلی|۱۳۸۵|ک=مشروطه خواه عراق عجم|ص=۸۱}}</ref><br />
{{Div col|cols=۲}}<br />
* کتاب طهارت، صلوه، مکاسب<br />
* رسالهای در مباحث عقلیه<br />
* یک دوره کامل تفسیر قرآن<br />
* رساله حقوق المراه فی شریعهالاسلام (رساله ای در باب حقوق زن در اسلام)<ref name="shiastudies.com"/><br />
* رسالهای در الهیات<br />
* رساله نورالایمان در رد بهاییان<br />
* رسالهای در اصول عقاید<br />
* رسالهای در شرح دعای صباح<br />
* رسالهای در شرح حدیث حقیقت<br />
* رساله عقاید النوریه فی حکمهالمتعالیه<br />
* رساله در مسئله مرجعیت<br />
* رساله برای استصحاب<br />
* سفرنامه بعض الحالات<br />
* رساله در باب بعضی قواعد<br />
* حاشیه فرائد الاصول شیخ انصاری<ref name="shiastudies.com"/><br />
{{Div col end}}<br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی=خزائلی | نام=علیرضا | پیوند نویسنده= | عنوان=مشروطه خواه عراق عجم | ژورنال= زمانه | پیوند=http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/109487 | شماره= ۵۲ | دوره=|ص=۷۸ تا ۸۱}}<br />
* {{یادکرد|فصل=زندگی محسن عراقی از نظر اجتماعی |کتاب=خاندان محسنی اراک شرح احوال و زندگی مرحوم آیتالله حاجی آقا محسن عراقی (اراکی)|نویسنده = علیاکبر خاکباز|ناشر =مؤلف |شهر=تهران|سال=۱۳۷۱}}<br />
* {{یادکرد |کتاب=آیات سرمد زندگانی اولاد میرعلی محمد جد اعلای سادات کرهرود|نویسنده = داوود نعیمی|ناشر =مؤلف |سال=۱۳۸۰|شهر=اراک|شابک=964-360-409-8}}<br />
* نقباء البشر؛ جلد۵؛ ص۵۱۸؛ شیخ آقابزرگ طهرانی، ۱۳۸۹ش<br />
* نورالباقی (شرح حال آقا نورالدین عراقی)؛ داوود نعیمی؛ اراک، ۱۳۷۳ش<br />
* افتخار آفرینان استان مرکزی؛ ۳ جلد، همان نویسنده؛ قم، ۱۳۸۵ش<br />
{{مراجع تقلید شیعه}}<br />
{{ترتیبپیشفرض:عراقی، آقانورالدین}}<br />
[[رده:اهالی اراک]]<br />
[[رده:اهالی کرهرود]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۳۴۲ (قمری)]]<br />
[[رده:روحانیان شیعه اهل ایران]]<br />
[[رده:زادگان ۱۲۸۷ (قمری)]]<br />
[[رده:عالمان شیعه]]<br />
[[رده:فقهای هوادار مشروطیت]]<br />
[[رده:مراجع تقلید در دوره قاجار]]</div>Shahroudi