https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86آلحمدان - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T08:44:08Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86&diff=170074&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2026-03-13T07:31:28Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''آلحمدان''' دودمانی عربی در سده چهارم هجری بود که در [[موصل]]، جزیره و [[حلب]] حکومت داشت. بنیانگذار آن [[ابوالهیجاء عبدالله بن حمدان]] بود و پس از او ناصرالدوله و سپس سیفالدوله قدرت را در دست گرفتند. دوره سیفالدوله زمان اوج قدرت سیاسی و نظامی این خاندان و همچنین رونق فرهنگی در دربار حلب بهشمار میآید. پس از جانشینان او، با دخالت [[فاطمیان]] و ضعف سیاسی، حکومت آلحمدان رو به زوال رفت و این سلسله پس از حدود شصت سال پایان یافت.<br />
<br />
== تاریخچه ==<br />
آلحمدان نام دودمانی عربی است که در دوره [[خلافت بنیعباس|خلافت عباسیان]] در نواحی جزیره، موصل و [[سوریه]] فرمانروایی داشت. بنیانگذار این خاندان ابوالهیجاء عبدالله بن حمدان بود. این خاندان به [[بنیثعلب]] از قبایل عرب منسوب دانسته شدهاند. قدرت و نفوذ آنان در سده چهارم هجری گسترش یافت و در روزگار سیفالدوله به اوج رسید.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=حمدان}}</ref><br />
<br />
حمدان از امیران دوره خلافت [[معتضد بالله]]، شانزدهمین [[فهرست خلفای عباسی|خلیفه عباسی]]، بهشمار میرفت. پسر او ابوالهیجاء عبدالله بن حمدان از سوی خلیفه [[مکتفی بالله]] به حکومت موصل منصوب شد و در آن ناحیه نفوذی نزدیک به استقلال یافت. او در سال ۳۲۲ قمری در جریان دفاع از [[قاهر بالله]] کشته شد و پس از او پسر بزرگش ناصرالدوله حسن جانشین وی شد. در زمان خلافت [[متقی بالله]]، هنگامی که خلیفه بغداد را ترک کرد و به موصل رفت، ناصرالدوله همراه با برادرش سیفالدوله علی به خدمت خلیفه رسید و هر دو از نزدیکان او شدند. در این دوره، ناصرالدوله در موصل و نواحی پیرامون آن فرمانروایی داشت و سیفالدوله در حلب و بخشهایی از شام حکومت میکرد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=حمدان}}</ref><br />
<br />
با تصرف [[بغداد]] به دست [[معزالدوله دیلمی|معزالدوله بویهی]]، ناصرالدوله توان مقاومت در برابر فشارهای سیاسی و نظامی را از دست داد و به برادرش سیفالدوله پناه برد. از آن پس سیفالدوله مهمترین و نیرومندترین فرمانروای آلحمدان بهشمار آمد و عملاً نماینده اصلی قدرت این خاندان شد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=حمدان}}</ref><br />
<br />
در دوره حکومت سیفالدوله، نبردهای متعددی میان نیروهای او و رومیان بیزانسی درگرفت. او بارها با آنان جنگید و در برخی حملات تا سرزمینهای آناتولی پیش رفت. در یکی از این یورشها سپاه او تا آماسیه پیشروی کرد و غنایم فراوانی به دست آورد. این جنگها موجب گسترش قلمرو و افزایش شهرت نظامی او شد. سیفالدوله در سال ۳۵۰ قمری درگذشت و پسرش سعدالدوله ابوالمعالی جانشین او در حلب شد. پس از وی نیز ابوالفضائل به امارت رسید. در همین دوره، وزیر ابونصر که به فاطمیان گرایش داشت، بر حلب مسلط شد و قدرت آلحمدان رو به ضعف و زوال گذاشت.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=حمدان}}</ref><br />
<br />
در میان فرمانروایان این دودمان، ناصرالدوله، سیفالدوله و سعدالدوله از شناختهشدهترین حاکمان آن بهشمار میآیند. دوره سیفالدوله افزون بر قدرت نظامی، از نظر رونق علوم و فرهنگ نیز اهمیت داشت و دربار او محل گردآمدن دانشمندان و ادیبان بود. حکومت آلحمدان در مجموع نزدیک به شصت سال در بخشهایی از شمال [[عراق]] و سوریه دوام یافت.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=حمدان}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=حمدان|دانشنامه=[[دایرهالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرهالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Shahroudi