Shahroudi: Shahroudi صفحهٔ آل کاکویه را به آل‌کاکویه منتقل کرد

2025-04-08T04:47:44Z

Shahroudi صفحهٔ آل کاکویه را به آل‌کاکویه منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۷
(بدون تفاوت)

Shahroudi: ابرابزار

2025-04-08T04:47:14Z

ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۷
خط ۱۵۵:		خط ۱۵۵:
	پنجمین حاکم از این دودمان [[گرشاسب دوم]] است که توانست برای مدتی حکومت کند.		پنجمین حاکم از این دودمان [[گرشاسب دوم]] است که توانست برای مدتی حکومت کند.
	این خاندان در آبادانی شهر یزد بسیار کوشیدند و خدمات ارزنده برای این دیار انجام دادند.<ref>{{پک\|جعفر بن محمد بن حسن جعفری\|۱۳۴۳\|ک=تاریخ یزد\|ص=۲۱۱و۲۱۲}}</ref>		این خاندان در آبادانی شهر یزد بسیار کوشیدند و خدمات ارزنده برای این دیار انجام دادند.<ref>{{پک\|جعفر بن محمد بن حسن جعفری\|۱۳۴۳\|ک=تاریخ یزد\|ص=۲۱۱و۲۱۲}}</ref>

			مهم‌ترین شخصیت‌های این خاندان عبارتند از:<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=آل کاکویه}}</ref>
			* علاءالدوله ابوجعفر محمد بن دشمنزیار بن کاکویه، که پسر خال مجدالدوله دیلمی بود.
			* پسرش ظهیرالدین فرامرز علی.
			* بعد از وی، گرشاسب بن علاءالدوله و ابوحرب بن علاءالدوله فرمانروایی کردند؛ اولی در همدان و نهاوند، و دومی در نطنز.

			این خاندان در نهایت به دست سلاجقه از میان رفتند.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=آل کاکویه}}</ref>

	== تبارنامه ==		== تبارنامه ==
خط ۱۷۹:		خط ۱۸۶:
	== منابع ==		== منابع ==
	* {{یادکرد\|نویسنده=جعفر بن محمد بن حسن جعفری\|کتاب=تاریخ یزد\|شهر=یزد\|ناشر=انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب\|سال=۱۳۴۳\|شابک=}}		* {{یادکرد\|نویسنده=جعفر بن محمد بن حسن جعفری\|کتاب=تاریخ یزد\|شهر=یزد\|ناشر=انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب\|سال=۱۳۴۳\|شابک=}}
			* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|پیوند نویسنده=\|ویراستار=\|مقاله=آل کاکویه\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}

			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	== پیوندهای بیرونی ==		== پیوندهای بیرونی ==
خط ۲۰۰:		خط ۲۱۰:
	[[رده:تاریخ گیلان]]		[[رده:تاریخ گیلان]]
	[[رده:حکومت‌های ایران در سده ۱۱ (میلادی)]]		[[رده:حکومت‌های ایران در سده ۱۱ (میلادی)]]
			[[رده:خاندان‌های ایرانی]]
	[[رده:دربارهای فارسی‌زبان]]		[[رده:دربارهای فارسی‌زبان]]
	[[رده:دیلمیان]]		[[رده:دیلمیان]]

Shahroudi: ابرابزار

2024-07-16T04:13:46Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات دودمان قدیمی
|native_name = آل کاکویه
|conventional_long_name =
|common_name =
|continent = آسیا
|region = خاورمیانه
|country = ایران
|era = [[قرون میانه]]
|status = [[پادشاهی]]
|status_text =
|empire =
|government_type =
|year_start = [[۳۹۸ (قمری)|۳۹۸]]/[[۱۰۰۷ (میلادی)|۱۰۰۷]]{{پاک‌کن}}[[۴۴۳ (قمری)|۴۴۳]]/[[۱۰۵۱ (میلادی)|۱۰۵۱]]
|year_end = [[۴۳۳ (قمری)|۴۳۳]]/[[۱۰۵۱ (میلادی)|۱۰۵۱]]{{پاک‌کن}}[[۵۳۶ (قمری)|۵۳۶]]/[[۱۱۴۱ (میلادی)|۱۱۴۱]]
|year_exile_start =
|year_exile_end =
|event_start =
|date_start =
|event_end =
|date_end =
|event1 =
|date_event1 =
|event2 =
|date_event2 =
|event3 =
|date_event3 =
|event4 =
|date_event4 =
|event_pre =
|date_pre =
|event_post =
|date_post =
|p1 =بوییان
|flag_p1 =Buyids 970.png
|image_p1 =
|p2 =
|flag_p2 =
|p3 =
|flag_p3 =
|p4 =
|flag_p4 =
|p5 =
|flag_p5 =
|s1 =امپراتوری سلجوقی
|flag_s1 =Seljuk Empire locator map.svg
|image_s1 =
|s2 =اتابکان یزد
|flag_s2 =
|s3 =
|flag_s3 =
|s4 =
|flag_s4 =
|s5 =
|flag_s5 =
|image_flag =
|flag_alt =
|flag =
|flag_type =
|image_coat =
|coat_alt =
|symbol =
|symbol_type =
|image_map = KakuyidMapHistoryofIran.png
|image_map_alt =
|image_map_caption =
|image_map2 =
|image_map2_alt =
|image_map2_caption =
|capital = همدان / اصفهان / یزد
|capital_exile =
|latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW=
|national_motto =
|national_anthem =
|common_languages =
|religion = شیعه
|currency =
|leader1 =
|leader2 =
|leader3 =
|leader4 =
|year_leader1 =
|year_leader2 =
|year_leader3 =
|year_leader4 =
|title_leader =
|representative1 =
|representative2 =
|representative3 =
|representative4 =
|year_representative1 =
|year_representative2 =
|year_representative3 =
|year_representative4 =
|title_representative =
|deputy1 =
|deputy2 =
|deputy3 =
|deputy4 =
|year_deputy1 =
|year_deputy2 =
|year_deputy3 =
|year_deputy4 =
|title_deputy =
|legislature =
|house1 =
|type_house1 =
|house2 =
|type_house2 =
|stat_year1 =
|stat_area1 =
|stat_pop1 =
|stat_year2 =
|stat_area2 =
|stat_pop2 =
|stat_year3 =
|stat_area3 =
|stat_pop3 =
|stat_year4 =
|stat_area4 =
|stat_pop4 =
|stat_year5 =
|stat_area5 =
|stat_pop5 =
|footnotes =
}}

'''آل کاکویه''' یا کاکویان دودمانی از امیران [[دیلمیان|دیلمی]] ([[باوندیان]]) بودند که در دورهٔ [[فروپاشی دولت|فروپاشی]] آن‌ها در باختر [[ایران]] روی کار آمدند و در برابر قدرت [[سلجوقی]] استقلال خویش را از دست دادند و به صورت امیران تابع آن‌ها درآمدند.

دربار علاءالدوله محمد، مشوق امیران و دانشمندان بود و فیلسوف نامدار ایرانی، [[ابن سینا]] تا هنگام مرگ وزارت او را داشت. [[دانشنامه علایی|''دانشنامهٔ علایی'']] نوشتهٔ ابن سینا و نیز [[نزهت‌نامه علایی|''نزهت‌نامهٔ علایی'']] نوشتهٔ [[شهمردان بن ابی‌الخیر رازی]]، هردو به علاءالدوله تقدیم شده است.

== حکومت ==
حکومت آل کاکویه به سه دوره بخش می‌شود:<ref>{{پک|جعفر بن محمد بن حسن جعفری|۱۳۴۳|ک=تاریخ یزد|ص=۲۱۱و۲۱۲}}</ref>

۱. دورهٔ نخست؛ دوران تثبیت که با حکومت [[ابوجعفر محمد بن رستم دشمنزیار]] شروع و تا سقوط [[آل بویه]] ادامه می‌یابد. در این زمان، علاءالدوله توانست مشروعیت خود را از سمت خلیفه، [[القادر بالله]] دریافت کند و پایه‌های حکومت خود را تثبیت کند. علاءالدوله نیز بعد از دریافت منشور، نام خلیفه را به روی سکه‌هایش آورد. سال‌های اولیهٔ حکومت وی، صرف جمع‌آوری سپاه برای گسترش فتوحات بود؛ برای مثال می‌توان به همکاری علاءالدوله با [[فرهاد زیاری|فرهاد بن مرداویج]] برای تصرف و تسلط بر همدان اشاره کرد.
وی سرانجام با دختر [[مشرف‌الدوله دیلمی|مشرف‌الدولهٔ دیلمی]] ازدواج کرد که با این اقدام توانست [[همدان]] را برای خود تثبیت کند.
پس از فروپاشی آل بویهٔ ری و چیرگی غزنویان بر [[ری]] و [[ناحیه جبال|ناحیهٔ جبال]] ([[سرزمین ماد]])، ابوجعفر خود را تابع سلطان [[محمود غزنوی]] اعلام کرد و توانست حکومت اصفهان و ری را حفظ کند.

۲. دورهٔ دوم؛ دوران حفظ حکومت که بعد از علاءالدوله شروع و تا حکومت ۲ پسرش، [[ابوکالیجار گرشاسب|ابوکالیجارْ گرشاسب]] و [[ابومنصور فرامرز|ابومنصورْ فرامرز]]، ادامه می‌یابد. در سال ۴۲۱ هجری، [[مسعود غزنوی]] به کاکوییان حمله کرد و توانست ابتدا همدان و سپس اصفهان را تصرف کند.
دلایل این حمله را می‌توان از زمان علاءالدوله بررسی کرد. بعد از مرگ محمود، مسعود به حکومت [[غزنویان]] رسید، در این زمان خلیفه نامه‌ای را به مسعود مبنی بر شفاعت کاکوییان فرستاد و مسعود قبول کرد که حکومت کاکوییان را در قسمت مرکزی ایران حفظ کند ولی علاءالدوله با فرهاد بن مرداویج علیه او شورید و سرانجام ناچار شد اصفهان را به صورت اِقطاع به مسعود غزنوی دهد. بعد از سقوط [[غزنویان]] و به قدرت رسیدن [[سلجوقیان]] که هم‌زمان با ابومنصور فرامرز بود، طغرل حکومت وی را تأیید کرد ولی اتحاد فرامرز با [[عمادالدوله ابوکالیجار|ابوکالیجارِ دیلمی]]، پیمان وی را با طغرل از بین برد و هم‌زمان ابوکالیجار با طغرل صلح کرد بنابراین فرامرز تنها ماند و نتوانست در برابر تازشِ [[طغرل]] به اصفهان کاری انجام دهد، پس اصفهان سقوط کرد و در آخر، ابومنصور فرامرز از حکومت [[اصفهان]] برکنار شد و به حکومت [[یزد]] و [[ابرکوه]] رسید.

۳. دورهٔ سوم؛ دوران ضعف و در آخر سقوط آل کاکویه. در ابتدای این دوره، ابومنصور فرامرز وارد یزد شده، به آبادانی آن دیار پرداختند؛ از جمله ساخت حصار و بارویی به گِردِ شهر، مسجد، کتابخانه و مدرسه.
بعداز ابومنصور، نوادگان وی به قدرت رسیدند که توانستند در یزد آثاری از خود به جا بگذارند که بسیار ارزنده بودند ولی سرانجام قدرت خود را در سال ۵۱۳ یا ۵۱۹ هجری در برابر [[سلجوقیان]] در زمان [[گرشاسب دوم]] از دست دادند.

== فرمانرواها ==
ابتدا [[ابوجعفر محمد بن رستم دشمنزیار]] که در سال ۳۹۸ توسط [[سیده ملک‌خاتون]]، عمهٔ خود، به حکومت اصفهان رسید و ۳۵ سال بر اصفهان و همدان حکومت کرد. وی ۵ فرزند داشت؛ فرامرز، گرشاسب، دشمنزیار، [[ابوحرب]] و یک دختر داشت. بعد از وی، ابومنصور فرامرز با کش‌وقوس‌های فراوان به حکومت رسید و ابوکالیجارْ گرشاسب به حکومت [[همدان]] رسید و بعد از فتح [[اصفهان]] به دست طغرل، حکومت وی به یزد منتقل شد. بعد از ابومنصور، ابوکالیجار گرشاسب به حکومت رسید و بعد از وی، [[علی بن فرامرز|مؤیدالدوله ابومنصور علی بن فرامرز]] به حکومت رسید و با یکی از دختران خاندان سلجوقی ازدواج کرد ولی سرانجام در جنگی کشته شد.
در وصف وی شعری سروده شده است:<ref>{{پک|جعفر بن محمد بن حسن جعفری|۱۳۴۳|ک=تاریخ یزد|ص=۲۱۱و۲۱۲}}</ref>

{{شعر|}}
{{ب|کفِ دستِ موسیِ پیغمبرست|و یا آتش اژدهاپیکرست}}
{{ب|امیرِ اجل فخرِ عالم علی|که دل‌پرورِ شاهِ دین‌پرورست}}
{{ب|علی بن بوطالب اندر بهشت|علی بن شمس‌الملوک ایدرست}}
{{ب|یکی آنکه دامادِ چَغری بک است|دگر آنکه دامادِ پیغمبرست}}
{{پایان شعر}}

پنجمین حاکم از این دودمان [[گرشاسب دوم]] است که توانست برای مدتی حکومت کند.
این خاندان در آبادانی شهر یزد بسیار کوشیدند و خدمات ارزنده برای این دیار انجام دادند.<ref>{{پک|جعفر بن محمد بن حسن جعفری|۱۳۴۳|ک=تاریخ یزد|ص=۲۱۱و۲۱۲}}</ref>

== تبارنامه ==
{{آغاز تبار}}
{{تبار| | | | | | | | | | | AMD | | | | | | | |AMD=[[رستم دوم باوندی]]}}
{{تبار| | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | |}}
{{تبار| | | | | | | |,|-|-|-|^|-|-|-|.| | |}}
{{تبار| | | | | | | SAY | | | | | | RUS | |RUS=[[مرزبان بن رستم]] |SAY=[[سیده ملک‌خاتون]]}}
{{تبار| | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | |}}
{{تبار| | | | | | | | | | | | | | | MUH | | | | | | | | |MUH=رستم بن مرزبان}}
{{تبار| | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | |}}
{{تبار| | | | | | | | | | | | | | | MUH | | | | | | | | |MUH=[[ابوجعفر دشمنزیار]]}}
{{تبار| | | | | | | | | | | |,|-|-|-|^|-|-|-|v|-|-|-|-|.|}}
{{تبار| | | | | | | | | | | FAR | | | | | | GA1 | | | ABU | ||FAR=[[ابومنصور فرامرز|فرامرز]] |GA1=[[گرشاسب یکم]] |ABU=[[ابوحرب]]}}
{{تبار| | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | |}}
{{تبار| | | | | | | | | | | ALI | | | | | | | | |ALI=[[علی بن فرامرز|علی]]}}
{{تبار| | | | | | | | | | | |!| | | | | | |}}
{{تبار| | | | | | | | | | | GA2 | | | | |GA2=[[گرشاسپ دوم]]}}
{{پایان تبار}}

== پانویس ==
{{پانویس|۲}}

== منابع ==
* {{یادکرد|نویسنده=جعفر بن محمد بن حسن جعفری|کتاب=تاریخ یزد|شهر=یزد|ناشر=انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب|سال=۱۳۴۳|شابک=}}

== پیوندهای بیرونی ==
* [https://www.cgie.org.ir/fa/article/222410 دائرةالمعارف بزرگ اسلامی: درآیند «آل کاکویه»]
* [http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=آل+کاکویه&SSOReturnPage=Check&Rand=0 : آل کاکویه]
* [https://web.archive.org/web/20140407224427/http://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-e865e54433074f4f88c9b3fdf7ca1096-fa.html آل کاکویه | لغت‌نامهٔ دهخدا]
* [http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1016789 روزنامهٔ شرق ۸۴/۱۲/۲۳: آل کاکویه]{{پیوند مرده|date=سپتامبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot}}
* [http://www.iranicaonline.org/articles/kuyids-dynasty KĀKUYIDS – Encyclopaedia Iranica]
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/86866/Buyid-Dynasty Buyid Dynasty -- Britannica Online Encyclopedia]
* [http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=آل+کاکویه&SSOReturnPage=Check&Rand=0 دانشنامهٔ رشد]
* [http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1016789 بانک اطلاعات نشریات کشور]{{پیوند مرده|date=سپتامبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot}}

{{آل کاکویه}}
{{تاریخ تشیع در ایران}}

[[رده:آل کاکویه| ]]
[[رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در دهه ۱۰۰۰ (میلادی)]]
[[رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۱۴۰ (میلادی)]]
[[رده:باوندیان]]
[[رده:تاریخ ایران]]
[[رده:تاریخ گیلان]]
[[رده:حکومت‌های ایران در سده ۱۱ (میلادی)]]
[[رده:دربارهای فارسی‌زبان]]
[[رده:دیلمیان]]
[[رده:سلسله‌های شیعه]]
[[رده:شاهنشاهی‌ها و پادشاهی‌های ایران]]
[[رده:کشورهای پیشین در آسیا]]

آل‌کاکویه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: Shahroudi صفحهٔ آل کاکویه را به آل‌کاکویه منتقل کرد

Shahroudi: ابرابزار

Shahroudi: ابرابزار