آیه طلاق - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: ویرایش‌های Hoda Hasanat (بحث) به آخرین تغییری که Shahroudi انجام داده بود واگردانده شد

2025-08-12T09:03:49Z

ویرایش‌های Hoda Hasanat (بحث) به آخرین تغییری که Shahroudi انجام داده بود واگردانده شد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۳
خط ۱:		خط ۱:
	~~'''~~آیه [[آیه ۲۲۹ سوره بقره\|۲۲۹]] [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در ~~استدلال‌های~~ شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ [[حکم متعه]] و اثبات ~~غیرشرعی~~ بودن سه طلاقه در یک مجلس ~~و [[طلاق خلع]] و [[طلاق رجعی]]~~ استفاده شده است.		{{جعبه اطلاعات آیه نامدار\|عنوان=آیه طلاق\|شرح تصویر=\|image=\|تصویر=\|اندازه تصویر=\|image_size=\|alt=\|توضیح تصویر=\|حزب=\|رکوع=\|حروف مقطعه=ندارد\|عدد آیه=۲۲۹\|حرف=\|شأن نزول=\|کتابت=\|کلمه=\|اختلاف=\|نام‌های دیگر=\|سجده=\|جزء=\|محل نزول=\|سال نزول=\|نام سوره=[[بقره]]\|نام آیه=آیه طلاق\|پیوند تصویر=\|متن آیه= \|ترجمه=\|زیرنویس=\|کاربری=}}'''آیه ۲۲۹ [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ حکم متعه و اثبات غیر شرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس استفاده شده است.

	== متن، ترجمه و محتوا ==		== متن، ترجمه و محتوا ==
	متن آیه ۲۲۹ سوره بقره بنابر گزارش ''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی'' عبارت است از:<ref name=":0">{{یادکرد وب\|عنوان=فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/26683/1/434\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref><blockquote>«الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسَانٍ وَلاَ یَحِلُّ لَکُمْ أَن تَأْخُذُواْ مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئًا إِلاَّ أَن یَخَافَا أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِمَا فِیمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْکَ حُدُودُ اللّهِ فَلاَ تَعْتَدُوهَا وَمَن یَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»</blockquote>ترجمه آیه عبارت است از: «طلاق [رجعی] دو بار است پس از آن یا [باید زن را] بخوبی نگاه داشتن یا بشایستگی آزاد کردن و برای شما روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید چیزی بازستانید مگر آنکه [طرفین] در به پا داشتن حدود خدا بیمناک باشند پس اگر بیم دارید که آن دو حدود خدا را برپای نمی‌دارند در آنچه که [زن برای آزاد کردن خود] [[فدیه]] دهد گناهی بر ایشان نیست این ~~سنت حدود~~ احکام الهی پس از آن تجاوز مکنید و کسانی که از حدود احکام الهی تجاوز کنند آنان همان ستمکارانند.»<ref name=":0"/>		متن آیه ۲۲۹ سوره بقره بنابر گزارش ''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی'' عبارت است از:<ref name=":0">{{یادکرد وب\|عنوان=فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/26683/1/434\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref><blockquote>«الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسَانٍ وَلاَ یَحِلُّ لَکُمْ أَن تَأْخُذُواْ مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئًا إِلاَّ أَن یَخَافَا أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِمَا فِیمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْکَ حُدُودُ اللّهِ فَلاَ تَعْتَدُوهَا وَمَن یَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»</blockquote>ترجمه آیه عبارت است از: «طلاق [رجعی] دو بار است پس از آن یا [باید زن را] بخوبی نگاه داشتن یا بشایستگی آزاد کردن و برای شما روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید چیزی بازستانید مگر آنکه [طرفین] در به پا داشتن حدود خدا بیمناک باشند پس اگر بیم دارید که آن دو حدود خدا را برپای نمی‌دارند در آنچه که [زن برای آزاد کردن خود] فدیه دهد گناهی بر ایشان نیست این ست‌حدود احکام الهی پس از آن تجاوز مکنید و کسانی که از حدود احکام الهی تجاوز کنند آنان همان ستمکارانند.»<ref name=":0" />

	محتوای آیه مسلمانان را از [[طلاق]] و رجوع در ایام [[عده]] به زنان منع می‌کند و برای مقابله با یکی از سنت‌های عرب جاهلی و سوء استفاده تازه‌مسلمانان از قانون رجوع در ایام عده نازل ~~شده است~~. بر اساس این آیه یک محدودیت دو باره برای حق رجوع به زنان در ایام عده و پس از طلاق عنوان ~~شده است~~. بر اساس این آیه، پس از طلاق سوم، حق رجوع برای همسر وجود ندارد.<ref name=":0"/><ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref>در این آیه علاوه بر طلاق رجعی که از سوی مرد است، طرح طلاق خُلع که پیشنهاد طلاق از سوی زن است نیز ارائه شده است. به این معنا که زن، مهریه خود یا چیز دیگری را فدای آزاد سازی خود قرار دهد و طلاق بگيرد. <ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=تفسیر نور\|نام=محسن\|نام خانوادگی=قرائتی\|جلد=۱\|صفحه=۳۵۷}}</ref>		محتوای آیه مسلمانان را از [[طلاق]] و رجوع در ایام [[عده]] به زنان منع می‌کند و برای مقابله با یکی از سنت‌های عرب جاهلی و سوء استفاده تازه‌مسلمانان از قانون رجوع در ایام عده نازل شده‌است. بر اساس این آیه یک محدودیت دو باره برای حق رجوع به زنان در ایام عده و پس از طلاق عنوان شده‌است. بر اساس این آیه، پس از طلاق سوم، حق رجوع برای همسر وجود ندارد.<ref name=":0"/><ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref>

	== وجه نامگذاری و تاریخچه ==		== وجه نامگذاری و تاریخچه ==
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	طلاق به معنای آزادی است و در معنای اصطلاحی آن، طلاق به صورت استعاره از آزادی زن نسبت به قید و بندهای ازدواج است.<ref>{{پک\|طباطبائی\|۱۳۹۵\|ک=المیزان\|ص=۳۴۴\|ج=۲}}</ref>		طلاق به معنای آزادی است و در معنای اصطلاحی آن، طلاق به صورت استعاره از آزادی زن نسبت به قید و بندهای ازدواج است.<ref>{{پک\|طباطبائی\|۱۳۹۵\|ک=المیزان\|ص=۳۴۴\|ج=۲}}</ref>


	== تفسیر ==		== تفسیر ==
	در آیه ابتداً به طلاق اشاره دارد و رجوع در آن را محدود به دو مرتبه می‌کند. این معنا با عنوان «الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ» در آیه مورد اشاره قرار ~~گرفته است~~. در ادامه این عبارت از آشتی و مدارا با همسر یاد ~~شده است~~ و در صورت عدم آشتی و مدارا، از ترک دائم همسر توسط شوهر یاد ~~شده است~~. بنابر آنچه ~~[[ناصر مکارم شیرازی\|~~مکارم شیرازی]] از [[مفسران شیعه]] در خصوص این آیه در [[تفسیر نمونه~~]] آورده است،~~ علت وضع قانون رجوع برای شوهر پس از حکم طلاق، حفظ نظام خانواده و برقراری صلح و آشتی در میان زن و شوهر است؛ بنابراین آیه طلاق، پس از آیه رجوع نازل ~~شده است~~ و حکم آن را تخصیص ~~زده است~~. در بخش دیگری از آیه از مسئله مهریه و بنابر نظری دیگر، همه آنچه که به زن بخشیده ~~شده است~~ یاد می‌شود و در آنجا تصریح می‌شود که شوهر حق بازپس گرفتن آنچه به زن ~~داده است~~ را ندارد. این موضوع در عبارت «وَ لا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئاً» به تصریح یاد ~~شده است~~.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref> و در تفسیر ''[[تفسیر مجمع‌البیان\|مجمع البیان]]'' در ذیل عبارت «او تسریح باحسان»، منظور از این عبارت را دو قول تصور ~~کرده است~~. یکی آنکه منظور طلاق بار سوم باشد و دیگری آنکه منظور این است که زن در حال عده را به حال خود بگذارد تا از عده در آید. به گفته [[سید محمدحسین طباطبایی\|طباطبایی]]، از مفسران شیعه، یکی از بحث‌های فقهی در اسلام، وقوع سه طلاق در یک مجلس است که فقیهان و مفسرین برای اثبات عدم وقوع چنین طلاقی، به همین آیه استدلال کرده‌اند. بر اساس این استدلال‌ها، اینکه شوهر به همسرش در یک مجلس بگوید «تو را سه طلاقه کردم» با مفهوم آیه که از سه نوبت طلاق یاد ~~کرده است~~ سازگاری ندارد و حکم آن را نمی‌تواند بر خود اطلاق کند.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/2/381/%~~22آیه_طلاق~~%~~22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>~~		در آیه ابتداً به طلاق اشاره دارد و رجوع در آن را محدود به دو مرتبه می‌کند. این معنا با عنوان «الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ» در آیه مورد اشاره قرار گرفته‌است. در ادامه این عبارت از آشتی و مدارا با همسر یاد شده‌است و در صورت عدم آشتی و مدارا، از ترک دائم همسر توسط شوهر یاد شده‌است. بنابر آنچه مکارم شیرازی از مفسران شیعه در خصوص این آیه در تفسیر نمونه آورده‌است، علت وضع قانون رجوع برای شوهر پس از حکم طلاق، حفظ نظام خانواده و برقراری صلح و آشتی در میان زن و شوهر است؛ بنابراین آیه طلاق، پس از آیه رجوع نازل شده‌است و حکم آن را تخصیص زده‌است. در بخش دیگری از آیه از مسئله مهریه و بنابر نظری دیگر، همه آنچه که به زن بخشیده شده‌است یاد می‌شود و در آنجا تصریح می‌شود که شوهر حق بازپس گرفتن آنچه به زن داده‌است را ندارد. این موضوع در عبارت «وَ لا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئاً» به تصریح یاد شده‌است.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref> و در تفسیر ''[[تفسیر مجمع‌البیان\|مجمع البیان]]'' در ذیل عبارت «او تسریح باحسان»، منظور از این عبارت را دو قول تصور کرده‌است. یکی آنکه منظور طلاق بار سوم باشد و دیگری آنکه منظور این است که زن در حال عده را به حال خود بگذارد تا از عده در آید. به گفته [[سید محمدحسین طباطبایی\|طباطبایی]]، از مفسران شیعه، یکی از بحث‌های فقهی در اسلام، وقوع سه طلاق در یک مجلس است که فقیهان و مفسرین برای اثبات عدم وقوع چنین طلاقی، به همین آیه استدلال کرده‌اند. بر اساس این استدلال‌ها، اینکه شوهر به همسرش در یک مجلس بگوید «تو را سه طلاقه کردم» با مفهوم آیه که از سه نوبت طلاق یاد کرده‌است سازگاری ندارد و حکم آن را نمی‌تواند بر خود اطلاق کند.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/2/381/%22%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>
	بنابر گزارش منابع سنی مذهب، [[عبدالرزاق]] و [[ابن منذر]] و [[بیهقی]] از [[ابن مسعود]] روایت کرده‌اند که حکم متعه در صدر اسلام شرعی بود اما با آمدن آیه طلاق و چند آیه دیگر، نسخ شده است.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/4/464/%~~22آیه_طلاق~~%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>

	بنابر گزارش منابع سنی مذهب، [[عبدالرزاق]] و [[ابن منذر]] و ~~[[بیهقی]]~~ از [[ابن مسعود]] روایت کرده‌اند که حکم متعه در صدر اسلام شرعی بود اما با آمدن آیه طلاق و چند آیه دیگر، نسخ ~~شده است~~.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/4/464/%~~22آیه_طلاق~~%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>		بنابر گزارش منابع سنی مذهب، عبدالرزاق و ابن منذر و بیهقى از ابن مسعود روایت کرده‌اند که حکم متعه در صدر اسلام شرعی بود اما با آمدن آیه طلاق و چند آیه دیگر، نسخ شده‌است.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/4/464/%22%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>

	~~[[شیخ طبرسی\|طبرسی]]،~~ مفسر شیعه در تفسیر عبارت «مرتان» آن را عدد طلاق شرعی می‌داند.<ref>{{پک\|طبرسی\|۱۳۷\|ک=تفسیر جوامع الجامع\|ص=۲۹۴\|ج=۱}}</ref>		طبرسی، مفسر شیعه در تفسیر عبارت «مرتان» آن را عدد طلاق شرعی می‌داند.<ref>{{پک\|طبرسی\|۱۳۷\|ک=تفسیر جوامع الجامع\|ص=۲۹۴\|ج=۱}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==

Hoda Hasanat: /* متن، ترجمه و محتوا */

2025-08-09T11:11:10Z

متن، ترجمه و محتوا

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۱
خط ۴:		خط ۴:
	متن آیه ۲۲۹ سوره بقره بنابر گزارش ''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی'' عبارت است از:<ref name=":0">{{یادکرد وب\|عنوان=فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/26683/1/434\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref><blockquote>«الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسَانٍ وَلاَ یَحِلُّ لَکُمْ أَن تَأْخُذُواْ مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئًا إِلاَّ أَن یَخَافَا أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِمَا فِیمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْکَ حُدُودُ اللّهِ فَلاَ تَعْتَدُوهَا وَمَن یَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»</blockquote>ترجمه آیه عبارت است از: «طلاق [رجعی] دو بار است پس از آن یا [باید زن را] بخوبی نگاه داشتن یا بشایستگی آزاد کردن و برای شما روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید چیزی بازستانید مگر آنکه [طرفین] در به پا داشتن حدود خدا بیمناک باشند پس اگر بیم دارید که آن دو حدود خدا را برپای نمی‌دارند در آنچه که [زن برای آزاد کردن خود] [[فدیه]] دهد گناهی بر ایشان نیست این سنت حدود احکام الهی پس از آن تجاوز مکنید و کسانی که از حدود احکام الهی تجاوز کنند آنان همان ستمکارانند.»<ref name=":0"/>		متن آیه ۲۲۹ سوره بقره بنابر گزارش ''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی'' عبارت است از:<ref name=":0">{{یادکرد وب\|عنوان=فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/26683/1/434\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref><blockquote>«الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسَانٍ وَلاَ یَحِلُّ لَکُمْ أَن تَأْخُذُواْ مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئًا إِلاَّ أَن یَخَافَا أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِمَا فِیمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْکَ حُدُودُ اللّهِ فَلاَ تَعْتَدُوهَا وَمَن یَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»</blockquote>ترجمه آیه عبارت است از: «طلاق [رجعی] دو بار است پس از آن یا [باید زن را] بخوبی نگاه داشتن یا بشایستگی آزاد کردن و برای شما روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید چیزی بازستانید مگر آنکه [طرفین] در به پا داشتن حدود خدا بیمناک باشند پس اگر بیم دارید که آن دو حدود خدا را برپای نمی‌دارند در آنچه که [زن برای آزاد کردن خود] [[فدیه]] دهد گناهی بر ایشان نیست این سنت حدود احکام الهی پس از آن تجاوز مکنید و کسانی که از حدود احکام الهی تجاوز کنند آنان همان ستمکارانند.»<ref name=":0"/>

	محتوای آیه مسلمانان را از [[طلاق]] و رجوع در ایام [[عده]] به زنان منع می‌کند و برای مقابله با یکی از سنت‌های عرب جاهلی و سوء استفاده تازه‌مسلمانان از قانون رجوع در ایام عده نازل شده است. بر اساس این آیه یک محدودیت دو باره برای حق رجوع به زنان در ایام عده و پس از طلاق عنوان شده است. بر اساس این آیه، پس از طلاق سوم، حق رجوع برای همسر وجود ندارد.<ref name=":0"/><ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref>در این آیه علاوه بر طلاق رجعی که از سوی مرد است، طرح طلاق خُلع که پیشنهاد طلاق از سوی زن است نیز ارائه شده است. به این معنا که زن، مهریه خود یا چیز دیگری را فدای آزاد سازی خود قرار دهد و طلاق ~~بگیرد~~.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=تفسیر نور\|نام=محسن\|نام خانوادگی=قرائتی}}		محتوای آیه مسلمانان را از [[طلاق]] و رجوع در ایام [[عده]] به زنان منع می‌کند و برای مقابله با یکی از سنت‌های عرب جاهلی و سوء استفاده تازه‌مسلمانان از قانون رجوع در ایام عده نازل شده است. بر اساس این آیه یک محدودیت دو باره برای حق رجوع به زنان در ایام عده و پس از طلاق عنوان شده است. بر اساس این آیه، پس از طلاق سوم، حق رجوع برای همسر وجود ندارد.<ref name=":0"/><ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref>در این آیه علاوه بر طلاق رجعی که از سوی مرد است، طرح طلاق خُلع که پیشنهاد طلاق از سوی زن است نیز ارائه شده است. به این معنا که زن، مهریه خود یا چیز دیگری را فدای آزاد سازی خود قرار دهد و طلاق بگيرد. <ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=تفسیر نور\|نام=محسن\|نام خانوادگی=قرائتی\|جلد=۱\|صفحه=۳۵۷}}</ref>

	== وجه نامگذاری و تاریخچه ==		== وجه نامگذاری و تاریخچه ==
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	طلاق به معنای آزادی است و در معنای اصطلاحی آن، طلاق به صورت استعاره از آزادی زن نسبت به قید و بندهای ازدواج است.<ref>{{پک\|طباطبائی\|۱۳۹۵\|ک=المیزان\|ص=۳۴۴\|ج=۲}}</ref>		طلاق به معنای آزادی است و در معنای اصطلاحی آن، طلاق به صورت استعاره از آزادی زن نسبت به قید و بندهای ازدواج است.<ref>{{پک\|طباطبائی\|۱۳۹۵\|ک=المیزان\|ص=۳۴۴\|ج=۲}}</ref>


	== تفسیر ==		== تفسیر ==

Hoda Hasanat: /* متن، ترجمه و محتوا */ ابرابزار

2025-08-09T11:04:34Z

متن، ترجمه و محتوا: ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۴
خط ۱:		خط ۱:
	'''آیه [[آیه ۲۲۹ سوره بقره\|۲۲۹]] [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در ~~استدلال های~~ شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ [[حکم متعه]] و اثبات ~~غیر شرعی~~ بودن سه طلاقه در یک مجلس و [[طلاق خلع]] و [[طلاق رجعی]] استفاده شده است.		'''آیه [[آیه ۲۲۹ سوره بقره\|۲۲۹]] [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال‌های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ [[حکم متعه]] و اثبات غیرشرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس و [[طلاق خلع]] و [[طلاق رجعی]] استفاده شده است.

	== متن، ترجمه و محتوا ==		== متن، ترجمه و محتوا ==
	متن آیه ۲۲۹ سوره بقره بنابر گزارش ''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی'' عبارت است از:<ref name=":0">{{یادکرد وب\|عنوان=فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/26683/1/434\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref><blockquote>«الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسَانٍ وَلاَ یَحِلُّ لَکُمْ أَن تَأْخُذُواْ مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئًا إِلاَّ أَن یَخَافَا أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِمَا فِیمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْکَ حُدُودُ اللّهِ فَلاَ تَعْتَدُوهَا وَمَن یَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»</blockquote>ترجمه آیه عبارت است از: «طلاق [رجعی] دو بار است پس از آن یا [باید زن را] بخوبی نگاه داشتن یا بشایستگی آزاد کردن و برای شما روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید چیزی بازستانید مگر آنکه [طرفین] در به پا داشتن حدود خدا بیمناک باشند پس اگر بیم دارید که آن دو حدود خدا را برپای نمی‌دارند در آنچه که [زن برای آزاد کردن خود] [[فدیه]] دهد گناهی بر ایشان نیست این ~~سنت‌~~ حدود احکام الهی پس از آن تجاوز مکنید و کسانی که از حدود احکام الهی تجاوز کنند آنان همان ستمکارانند.»<ref name=":0" />		متن آیه ۲۲۹ سوره بقره بنابر گزارش ''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی'' عبارت است از:<ref name=":0">{{یادکرد وب\|عنوان=فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/26683/1/434\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref><blockquote>«الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسَانٍ وَلاَ یَحِلُّ لَکُمْ أَن تَأْخُذُواْ مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئًا إِلاَّ أَن یَخَافَا أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِمَا فِیمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْکَ حُدُودُ اللّهِ فَلاَ تَعْتَدُوهَا وَمَن یَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»</blockquote>ترجمه آیه عبارت است از: «طلاق [رجعی] دو بار است پس از آن یا [باید زن را] بخوبی نگاه داشتن یا بشایستگی آزاد کردن و برای شما روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید چیزی بازستانید مگر آنکه [طرفین] در به پا داشتن حدود خدا بیمناک باشند پس اگر بیم دارید که آن دو حدود خدا را برپای نمی‌دارند در آنچه که [زن برای آزاد کردن خود] [[فدیه]] دهد گناهی بر ایشان نیست این سنت حدود احکام الهی پس از آن تجاوز مکنید و کسانی که از حدود احکام الهی تجاوز کنند آنان همان ستمکارانند.»<ref name=":0"/>

	محتوای آیه مسلمانان را از [[طلاق]] و رجوع در ایام [[عده]] به زنان منع می‌کند و برای مقابله با یکی از سنت‌های عرب جاهلی و سوء استفاده تازه‌مسلمانان از قانون رجوع در ایام عده نازل ~~شده‌است~~. بر اساس این آیه یک محدودیت دو باره برای حق رجوع به زنان در ایام عده و پس از طلاق عنوان ~~شده‌است~~. بر اساس این آیه، پس از طلاق سوم، حق رجوع برای همسر وجود ندارد.<ref name=":0"/><ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref>		محتوای آیه مسلمانان را از [[طلاق]] و رجوع در ایام [[عده]] به زنان منع می‌کند و برای مقابله با یکی از سنت‌های عرب جاهلی و سوء استفاده تازه‌مسلمانان از قانون رجوع در ایام عده نازل شده است. بر اساس این آیه یک محدودیت دو باره برای حق رجوع به زنان در ایام عده و پس از طلاق عنوان شده است. بر اساس این آیه، پس از طلاق سوم، حق رجوع برای همسر وجود ندارد.<ref name=":0"/><ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref>در این آیه علاوه بر طلاق رجعی که از سوی مرد است، طرح طلاق خُلع که پیشنهاد طلاق از سوی زن است نیز ارائه شده است. به این معنا که زن، مهریه خود یا چیز دیگری را فدای آزاد سازی خود قرار دهد و طلاق بگیرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=تفسیر نور\|نام=محسن\|نام خانوادگی=قرائتی}}

	== وجه نامگذاری و تاریخچه ==		== وجه نامگذاری و تاریخچه ==
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== تفسیر ==		== تفسیر ==
	در آیه ابتداً به طلاق اشاره دارد و رجوع در آن را محدود به دو مرتبه می‌کند. این معنا با عنوان «الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ» در آیه مورد اشاره قرار ~~گرفته‌است~~. در ادامه این عبارت از آشتی و مدارا با همسر یاد ~~شده‌است~~ و در صورت عدم آشتی و مدارا، از ترک دائم همسر توسط شوهر یاد ~~شده‌است~~. بنابر آنچه [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی]] از [[مفسران شیعه]] در خصوص این آیه در [[تفسیر نمونه]] ~~آورده‌است،~~ علت وضع قانون رجوع برای شوهر پس از حکم طلاق، حفظ نظام خانواده و برقراری صلح و آشتی در میان زن و شوهر است؛ بنابراین آیه طلاق، پس از آیه رجوع نازل ~~شده‌است~~ و حکم آن را تخصیص ~~زده‌است~~. در بخش دیگری از آیه از مسئله مهریه و بنابر نظری دیگر، همه آنچه که به زن بخشیده ~~شده‌است~~ یاد می‌شود و در آنجا تصریح می‌شود که شوهر حق بازپس گرفتن آنچه به زن ~~داده‌است~~ را ندارد. این موضوع در عبارت «وَ لا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئاً» به تصریح یاد ~~شده‌است~~.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref> و در تفسیر ''[[تفسیر مجمع‌البیان\|مجمع البیان]]'' در ذیل عبارت «او تسریح باحسان»، منظور از این عبارت را دو قول تصور ~~کرده‌است~~. یکی آنکه منظور طلاق بار سوم باشد و دیگری آنکه منظور این است که زن در حال عده را به حال خود بگذارد تا از عده در آید. به گفته [[سید محمدحسین طباطبایی\|طباطبایی]]، از مفسران شیعه، یکی از بحث‌های فقهی در اسلام، وقوع سه طلاق در یک مجلس است که فقیهان و مفسرین برای اثبات عدم وقوع چنین طلاقی، به همین آیه استدلال کرده‌اند. بر اساس این استدلال‌ها، اینکه شوهر به همسرش در یک مجلس بگوید «تو را سه طلاقه کردم» با مفهوم آیه که از سه نوبت طلاق یاد ~~کرده‌است~~ سازگاری ندارد و حکم آن را نمی‌تواند بر خود اطلاق کند.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/2/381/%22%~~D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82~~%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>		در آیه ابتداً به طلاق اشاره دارد و رجوع در آن را محدود به دو مرتبه می‌کند. این معنا با عنوان «الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ» در آیه مورد اشاره قرار گرفته است. در ادامه این عبارت از آشتی و مدارا با همسر یاد شده است و در صورت عدم آشتی و مدارا، از ترک دائم همسر توسط شوهر یاد شده است. بنابر آنچه [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی]] از [[مفسران شیعه]] در خصوص این آیه در [[تفسیر نمونه]] آورده است، علت وضع قانون رجوع برای شوهر پس از حکم طلاق، حفظ نظام خانواده و برقراری صلح و آشتی در میان زن و شوهر است؛ بنابراین آیه طلاق، پس از آیه رجوع نازل شده است و حکم آن را تخصیص زده است. در بخش دیگری از آیه از مسئله مهریه و بنابر نظری دیگر، همه آنچه که به زن بخشیده شده است یاد می‌شود و در آنجا تصریح می‌شود که شوهر حق بازپس گرفتن آنچه به زن داده است را ندارد. این موضوع در عبارت «وَ لا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئاً» به تصریح یاد شده است.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref> و در تفسیر ''[[تفسیر مجمع‌البیان\|مجمع البیان]]'' در ذیل عبارت «او تسریح باحسان»، منظور از این عبارت را دو قول تصور کرده است. یکی آنکه منظور طلاق بار سوم باشد و دیگری آنکه منظور این است که زن در حال عده را به حال خود بگذارد تا از عده در آید. به گفته [[سید محمدحسین طباطبایی\|طباطبایی]]، از مفسران شیعه، یکی از بحث‌های فقهی در اسلام، وقوع سه طلاق در یک مجلس است که فقیهان و مفسرین برای اثبات عدم وقوع چنین طلاقی، به همین آیه استدلال کرده‌اند. بر اساس این استدلال‌ها، اینکه شوهر به همسرش در یک مجلس بگوید «تو را سه طلاقه کردم» با مفهوم آیه که از سه نوبت طلاق یاد کرده است سازگاری ندارد و حکم آن را نمی‌تواند بر خود اطلاق کند.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/2/381/%22آیه_طلاق%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>
			بنابر گزارش منابع سنی مذهب، [[عبدالرزاق]] و [[ابن منذر]] و [[بیهقی]] از [[ابن مسعود]] روایت کرده‌اند که حکم متعه در صدر اسلام شرعی بود اما با آمدن آیه طلاق و چند آیه دیگر، نسخ شده است.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/4/464/%22آیه_طلاق%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>

	بنابر گزارش منابع سنی مذهب، [[عبدالرزاق]] و [[ابن منذر]] و [[~~بیهقى~~]] از [[ابن مسعود]] روایت کرده‌اند که حکم متعه در صدر اسلام شرعی بود اما با آمدن آیه طلاق و چند آیه دیگر، نسخ ~~شده‌است~~.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/4/464/%~~22%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82~~%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>		بنابر گزارش منابع سنی مذهب، [[عبدالرزاق]] و [[ابن منذر]] و [[بیهقی]] از [[ابن مسعود]] روایت کرده‌اند که حکم متعه در صدر اسلام شرعی بود اما با آمدن آیه طلاق و چند آیه دیگر، نسخ شده است.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/4/464/%22آیه_طلاق%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>

	[[شیخ طبرسی\|طبرسی]]، مفسر شیعه در تفسیر عبارت «مرتان» آن را عدد طلاق شرعی می‌داند.<ref>{{پک\|طبرسی\|۱۳۷\|ک=تفسیر جوامع الجامع\|ص=۲۹۴\|ج=۱}}</ref>		[[شیخ طبرسی\|طبرسی]]، مفسر شیعه در تفسیر عبارت «مرتان» آن را عدد طلاق شرعی می‌داند.<ref>{{پک\|طبرسی\|۱۳۷\|ک=تفسیر جوامع الجامع\|ص=۲۹۴\|ج=۱}}</ref>

Hoda Hasanat: /* متن، ترجمه و محتوا */ لینک

2025-08-09T10:41:49Z

متن، ترجمه و محتوا: لینک

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۱
خط ۱:		خط ۱:
	'''آیه [[آیه ۲۲۹ سوره بقره\|۲۲۹]] [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ حکم متعه و اثبات غیر شرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس و [[طلاق خلع]] و [[طلاق رجعی]] استفاده شده است.		'''آیه [[آیه ۲۲۹ سوره بقره\|۲۲۹]] [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ [[حکم متعه]] و اثبات غیر شرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس و [[طلاق خلع]] و [[طلاق رجعی]] استفاده شده است.

	== متن، ترجمه و محتوا ==		== متن، ترجمه و محتوا ==
	متن آیه ۲۲۹ سوره بقره بنابر گزارش ''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی'' عبارت است از:<ref name=":0">{{یادکرد وب\|عنوان=فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/26683/1/434\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref><blockquote>«الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسَانٍ وَلاَ یَحِلُّ لَکُمْ أَن تَأْخُذُواْ مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئًا إِلاَّ أَن یَخَافَا أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِمَا فِیمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْکَ حُدُودُ اللّهِ فَلاَ تَعْتَدُوهَا وَمَن یَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»</blockquote>ترجمه آیه عبارت است از: «طلاق [رجعی] دو بار است پس از آن یا [باید زن را] بخوبی نگاه داشتن یا بشایستگی آزاد کردن و برای شما روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید چیزی بازستانید مگر آنکه [طرفین] در به پا داشتن حدود خدا بیمناک باشند پس اگر بیم دارید که آن دو حدود خدا را برپای نمی‌دارند در آنچه که [زن برای آزاد کردن خود] فدیه دهد گناهی بر ایشان نیست این ~~ست‌حدود~~ احکام الهی پس از آن تجاوز مکنید و کسانی که از حدود احکام الهی تجاوز کنند آنان همان ستمکارانند.»<ref name=":0" />		متن آیه ۲۲۹ سوره بقره بنابر گزارش ''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی'' عبارت است از:<ref name=":0">{{یادکرد وب\|عنوان=فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/26683/1/434\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref><blockquote>«الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسَانٍ وَلاَ یَحِلُّ لَکُمْ أَن تَأْخُذُواْ مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئًا إِلاَّ أَن یَخَافَا أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِمَا فِیمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْکَ حُدُودُ اللّهِ فَلاَ تَعْتَدُوهَا وَمَن یَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»</blockquote>ترجمه آیه عبارت است از: «طلاق [رجعی] دو بار است پس از آن یا [باید زن را] بخوبی نگاه داشتن یا بشایستگی آزاد کردن و برای شما روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید چیزی بازستانید مگر آنکه [طرفین] در به پا داشتن حدود خدا بیمناک باشند پس اگر بیم دارید که آن دو حدود خدا را برپای نمی‌دارند در آنچه که [زن برای آزاد کردن خود] [[فدیه]] دهد گناهی بر ایشان نیست این سنت‌ حدود احکام الهی پس از آن تجاوز مکنید و کسانی که از حدود احکام الهی تجاوز کنند آنان همان ستمکارانند.»<ref name=":0" />

	محتوای آیه مسلمانان را از [[طلاق]] و رجوع در ایام [[عده]] به زنان منع می‌کند و برای مقابله با یکی از سنت‌های عرب جاهلی و سوء استفاده تازه‌مسلمانان از قانون رجوع در ایام عده نازل شده‌است. بر اساس این آیه یک محدودیت دو باره برای حق رجوع به زنان در ایام عده و پس از طلاق عنوان شده‌است. بر اساس این آیه، پس از طلاق سوم، حق رجوع برای همسر وجود ندارد.<ref name=":0"/><ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref>		محتوای آیه مسلمانان را از [[طلاق]] و رجوع در ایام [[عده]] به زنان منع می‌کند و برای مقابله با یکی از سنت‌های عرب جاهلی و سوء استفاده تازه‌مسلمانان از قانون رجوع در ایام عده نازل شده‌است. بر اساس این آیه یک محدودیت دو باره برای حق رجوع به زنان در ایام عده و پس از طلاق عنوان شده‌است. بر اساس این آیه، پس از طلاق سوم، حق رجوع برای همسر وجود ندارد.<ref name=":0"/><ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref>
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== تفسیر ==		== تفسیر ==
	در آیه ابتداً به طلاق اشاره دارد و رجوع در آن را محدود به دو مرتبه می‌کند. این معنا با عنوان «الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ» در آیه مورد اشاره قرار گرفته‌است. در ادامه این عبارت از آشتی و مدارا با همسر یاد شده‌است و در صورت عدم آشتی و مدارا، از ترک دائم همسر توسط شوهر یاد شده‌است. بنابر آنچه مکارم شیرازی از مفسران شیعه در خصوص این آیه در تفسیر نمونه آورده‌است، علت وضع قانون رجوع برای شوهر پس از حکم طلاق، حفظ نظام خانواده و برقراری صلح و آشتی در میان زن و شوهر است؛ بنابراین آیه طلاق، پس از آیه رجوع نازل شده‌است و حکم آن را تخصیص زده‌است. در بخش دیگری از آیه از مسئله مهریه و بنابر نظری دیگر، همه آنچه که به زن بخشیده شده‌است یاد می‌شود و در آنجا تصریح می‌شود که شوهر حق بازپس گرفتن آنچه به زن داده‌است را ندارد. این موضوع در عبارت «وَ لا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئاً» به تصریح یاد شده‌است.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref> و در تفسیر ''[[تفسیر مجمع‌البیان\|مجمع البیان]]'' در ذیل عبارت «او تسریح باحسان»، منظور از این عبارت را دو قول تصور کرده‌است. یکی آنکه منظور طلاق بار سوم باشد و دیگری آنکه منظور این است که زن در حال عده را به حال خود بگذارد تا از عده در آید. به گفته [[سید محمدحسین طباطبایی\|طباطبایی]]، از مفسران شیعه، یکی از بحث‌های فقهی در اسلام، وقوع سه طلاق در یک مجلس است که فقیهان و مفسرین برای اثبات عدم وقوع چنین طلاقی، به همین آیه استدلال کرده‌اند. بر اساس این استدلال‌ها، اینکه شوهر به همسرش در یک مجلس بگوید «تو را سه طلاقه کردم» با مفهوم آیه که از سه نوبت طلاق یاد کرده‌است سازگاری ندارد و حکم آن را نمی‌تواند بر خود اطلاق کند.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/2/381/%22%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>		در آیه ابتداً به طلاق اشاره دارد و رجوع در آن را محدود به دو مرتبه می‌کند. این معنا با عنوان «الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ» در آیه مورد اشاره قرار گرفته‌است. در ادامه این عبارت از آشتی و مدارا با همسر یاد شده‌است و در صورت عدم آشتی و مدارا، از ترک دائم همسر توسط شوهر یاد شده‌است. بنابر آنچه [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی]] از [[مفسران شیعه]] در خصوص این آیه در [[تفسیر نمونه]] آورده‌است، علت وضع قانون رجوع برای شوهر پس از حکم طلاق، حفظ نظام خانواده و برقراری صلح و آشتی در میان زن و شوهر است؛ بنابراین آیه طلاق، پس از آیه رجوع نازل شده‌است و حکم آن را تخصیص زده‌است. در بخش دیگری از آیه از مسئله مهریه و بنابر نظری دیگر، همه آنچه که به زن بخشیده شده‌است یاد می‌شود و در آنجا تصریح می‌شود که شوهر حق بازپس گرفتن آنچه به زن داده‌است را ندارد. این موضوع در عبارت «وَ لا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئاً» به تصریح یاد شده‌است.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref> و در تفسیر ''[[تفسیر مجمع‌البیان\|مجمع البیان]]'' در ذیل عبارت «او تسریح باحسان»، منظور از این عبارت را دو قول تصور کرده‌است. یکی آنکه منظور طلاق بار سوم باشد و دیگری آنکه منظور این است که زن در حال عده را به حال خود بگذارد تا از عده در آید. به گفته [[سید محمدحسین طباطبایی\|طباطبایی]]، از مفسران شیعه، یکی از بحث‌های فقهی در اسلام، وقوع سه طلاق در یک مجلس است که فقیهان و مفسرین برای اثبات عدم وقوع چنین طلاقی، به همین آیه استدلال کرده‌اند. بر اساس این استدلال‌ها، اینکه شوهر به همسرش در یک مجلس بگوید «تو را سه طلاقه کردم» با مفهوم آیه که از سه نوبت طلاق یاد کرده‌است سازگاری ندارد و حکم آن را نمی‌تواند بر خود اطلاق کند.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/2/381/%22%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>

	بنابر گزارش منابع سنی مذهب، عبدالرزاق و ابن منذر و بیهقى از ابن مسعود روایت کرده‌اند که حکم متعه در صدر اسلام شرعی بود اما با آمدن آیه طلاق و چند آیه دیگر، نسخ شده‌است.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/4/464/%22%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>		بنابر گزارش منابع سنی مذهب، [[عبدالرزاق]] و [[ابن منذر]] و [[بیهقى]] از [[ابن مسعود]] روایت کرده‌اند که حکم متعه در صدر اسلام شرعی بود اما با آمدن آیه طلاق و چند آیه دیگر، نسخ شده‌است.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/4/464/%22%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>

	~~طبرسی،~~ مفسر شیعه در تفسیر عبارت «مرتان» آن را عدد طلاق شرعی می‌داند.<ref>{{پک\|طبرسی\|۱۳۷\|ک=تفسیر جوامع الجامع\|ص=۲۹۴\|ج=۱}}</ref>		[[شیخ طبرسی\|طبرسی]]، مفسر شیعه در تفسیر عبارت «مرتان» آن را عدد طلاق شرعی می‌داند.<ref>{{پک\|طبرسی\|۱۳۷\|ک=تفسیر جوامع الجامع\|ص=۲۹۴\|ج=۱}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==

Hoda Hasanat: لینک

2025-08-09T10:29:33Z

لینک

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۹
خط ۱:		خط ۱:
	'''آیه [[آیه ۲۲۹ سوره بقره\|۲۲۹]] [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ حکم متعه و اثبات غیر شرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس و [[طلاق خلع]] استفاده شده است.		'''آیه [[آیه ۲۲۹ سوره بقره\|۲۲۹]] [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ حکم متعه و اثبات غیر شرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس و [[طلاق خلع]] و [[طلاق رجعی]] استفاده شده است.

	== متن، ترجمه و محتوا ==		== متن، ترجمه و محتوا ==

Hoda Hasanat: لینک

2025-08-09T10:28:15Z

لینک

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۸
خط ۱:		خط ۱:
	'''آیه [[آیه ۲۲۹ سوره بقره\|۲۲۹]] [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ حکم متعه و اثبات غیر شرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس استفاده شده است.		'''آیه [[آیه ۲۲۹ سوره بقره\|۲۲۹]] [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ حکم متعه و اثبات غیر شرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس و [[طلاق خلع]] استفاده شده است.

	== متن، ترجمه و محتوا ==		== متن، ترجمه و محتوا ==

Hoda Hasanat: پیوند

2025-08-09T10:23:23Z

پیوند

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۳
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{جعبه اطلاعات~~ آیه ~~نامدار\|عنوان=آیه طلاق\|شرح تصویر=\|image=\|تصویر=\|اندازه تصویر=\|image_size=\|alt=\|توضیح تصویر=\|حزب=\|رکوع=\|حروف مقطعه=ندارد\|عدد~~ آیه=۲۲۹~~\|حرف=\|شأن نزول=\|کتابت=\|کلمه=\|اختلاف=\|نام‌های دیگر=\|سجده=\|جزء=\|محل نزول=\|سال نزول=\|نام~~ سوره~~=[[~~بقره]]~~\|نام آیه=آیه طلاق\|پیوند تصویر=\|متن آیه= \|ترجمه=\|زیرنویس=\|کاربری=}}'''آیه ۲۲۹~~ [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ حکم متعه و اثبات غیر شرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس استفاده شده است.		'''آیه [[آیه ۲۲۹ سوره بقره\|۲۲۹]] [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ حکم متعه و اثبات غیر شرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس استفاده شده است.

	== متن، ترجمه و محتوا ==		== متن، ترجمه و محتوا ==

Shahroudi در ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۱۹

2024-04-24T05:19:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۱۹
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=طباطبائی\|نام=سید محمدحسین\|پیوند نویسنده=سید محمدحسین طباطبائی\|پیوند نویسنده۲=\|پیوند ویراستار=\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان\|کوشش=\|ویرایش=\|سری=\|سال=۱۳۹۵\|ناشر=دفتر انتشارات اسلامی\|مکان=قم\|زبان=فارسی\|گفتاورد=\|پی‌نوشت=\|مترجم=سید محمدباقر موسوی همدانی\|شابک=\|پیوند=http://lib.eshia.ir/50081/1/7}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=طباطبائی\|نام=سید محمدحسین\|پیوند نویسنده=سید محمدحسین طباطبائی\|پیوند نویسنده۲=\|پیوند ویراستار=\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان\|کوشش=\|ویرایش=\|سری=\|سال=۱۳۹۵\|ناشر=دفتر انتشارات اسلامی\|مکان=قم\|زبان=فارسی\|گفتاورد=\|پی‌نوشت=\|مترجم=سید محمدباقر موسوی همدانی\|شابک=\|پیوند=http://lib.eshia.ir/50081/1/7}}
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=طبرسی\|نام=فضل بن حسن\|پیوند نویسنده=شیخ طبرسی\|پیوند نویسنده۲=\|پیوند ویراستار=\|عنوان=ترجمه تفسیر جوامع الجامع\|کوشش=\|ویرایش=\|سری=چهارم\|سال=۱۳۷۴\|ناشر=بنیاد پژوهش‌های اسلامی\|مکان=مشهد\|زبان=فارسی\|گفتاورد=\|پی‌نوشت=\|مترجم=احمد امیری شادمهری\|شابک=964-444-018-8\|پیوند=https://www.ghbook.ir/index.php?option=com_dbook&task=viewbook&book_id=5518&Itemid=167&lang=fa}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=طبرسی\|نام=فضل بن حسن\|پیوند نویسنده=شیخ طبرسی\|پیوند نویسنده۲=\|پیوند ویراستار=\|عنوان=ترجمه تفسیر جوامع الجامع\|کوشش=\|ویرایش=\|سری=چهارم\|سال=۱۳۷۴\|ناشر=بنیاد پژوهش‌های اسلامی\|مکان=مشهد\|زبان=فارسی\|گفتاورد=\|پی‌نوشت=\|مترجم=احمد امیری شادمهری\|شابک=964-444-018-8\|پیوند=https://www.ghbook.ir/index.php?option=com_dbook&task=viewbook&book_id=5518&Itemid=167&lang=fa}}

			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=بله\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	[[رده:آیه‌های نام‌دار قرآن]]		[[رده:آیه‌های نام‌دار قرآن]]
	[[رده:اسلام و زنان]]		[[رده:اسلام و زنان]]
	[[رده:زن در قرآن]]		[[رده:زن در قرآن]]

Aboammar در ‏۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۷

2023-07-16T10:37:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۷
خط ۱:		خط ۱:
	'''آیه ۲۲۹ [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ حکم متعه و اثبات غیر شرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس استفاده شده است.		{{جعبه اطلاعات آیه نامدار\|عنوان=آیه طلاق\|شرح تصویر=\|image=\|تصویر=\|اندازه تصویر=\|image_size=\|alt=\|توضیح تصویر=\|حزب=\|رکوع=\|حروف مقطعه=ندارد\|عدد آیه=۲۲۹\|حرف=\|شأن نزول=\|کتابت=\|کلمه=\|اختلاف=\|نام‌های دیگر=\|سجده=\|جزء=\|محل نزول=\|سال نزول=\|نام سوره=[[بقره]]\|نام آیه=آیه طلاق\|پیوند تصویر=\|متن آیه= \|ترجمه=\|زیرنویس=\|کاربری=}}'''آیه ۲۲۹ [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ حکم متعه و اثبات غیر شرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس استفاده شده است.

	== متن، ترجمه و محتوا ==		== متن، ترجمه و محتوا ==

Shahroudi: صفحه‌ای تازه حاوی «'''آیه ۲۲۹ سوره بقره''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله طلاق زنان در اسلام است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ حکم متعه و اثبات غیر شرعی بودن سه طلا...» ایجاد کرد

2023-07-13T05:52:52Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''آیه ۲۲۹ سوره بقره''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله طلاق زنان در اسلام است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ حکم متعه و اثبات غیر شرعی بودن سه طلا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''آیه ۲۲۹ [[بقره|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ حکم متعه و اثبات غیر شرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس استفاده شده است.

== متن، ترجمه و محتوا ==
متن آیه ۲۲۹ سوره بقره بنابر گزارش ''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی'' عبارت است از:<ref name=":0">{{یادکرد وب|عنوان=فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - کتابخانه مدرسه فقاهت|نشانی=http://lib.eshia.ir/26683/1/434|وبگاه=lib.eshia.ir|بازبینی=2022-04-04|کد زبان=fa}}</ref><blockquote>«الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسَانٍ وَلاَ یَحِلُّ لَکُمْ أَن تَأْخُذُواْ مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئًا إِلاَّ أَن یَخَافَا أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِمَا فِیمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْکَ حُدُودُ اللّهِ فَلاَ تَعْتَدُوهَا وَمَن یَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»</blockquote>ترجمه آیه عبارت است از: «طلاق [رجعی] دو بار است پس از آن یا [باید زن را] بخوبی نگاه داشتن یا بشایستگی آزاد کردن و برای شما روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید چیزی بازستانید مگر آنکه [طرفین] در به پا داشتن حدود خدا بیمناک باشند پس اگر بیم دارید که آن دو حدود خدا را برپای نمی‌دارند در آنچه که [زن برای آزاد کردن خود] فدیه دهد گناهی بر ایشان نیست این ست‌حدود احکام الهی پس از آن تجاوز مکنید و کسانی که از حدود احکام الهی تجاوز کنند آنان همان ستمکارانند.»<ref name=":0" />

محتوای آیه مسلمانان را از [[طلاق]] و رجوع در ایام [[عده]] به زنان منع می‌کند و برای مقابله با یکی از سنت‌های عرب جاهلی و سوء استفاده تازه‌مسلمانان از قانون رجوع در ایام عده نازل شده‌است. بر اساس این آیه یک محدودیت دو باره برای حق رجوع به زنان در ایام عده و پس از طلاق عنوان شده‌است. بر اساس این آیه، پس از طلاق سوم، حق رجوع برای همسر وجود ندارد.<ref name=":0"/><ref>{{یادکرد وب|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى|وبگاه=lib.eshia.ir|بازبینی=2022-04-04|کد زبان=fa}}</ref>

== وجه نامگذاری و تاریخچه ==
آیات بسیاری از قرآن با موضوع طلاق زنان و حقوق آنان در این خصوص هستند اما منابعی تنها آیه ۲۲۹ سوره بقره را آیه طلاق گزارش کرده‌اند.<ref name=":0"/>

طلاق به معنای آزادی است و در معنای اصطلاحی آن، طلاق به صورت استعاره از آزادی زن نسبت به قید و بندهای ازدواج است.<ref>{{پک|طباطبائی|۱۳۹۵|ک=المیزان|ص=۳۴۴|ج=۲}}</ref>

== تفسیر ==
در آیه ابتداً به طلاق اشاره دارد و رجوع در آن را محدود به دو مرتبه می‌کند. این معنا با عنوان «الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ» در آیه مورد اشاره قرار گرفته‌است. در ادامه این عبارت از آشتی و مدارا با همسر یاد شده‌است و در صورت عدم آشتی و مدارا، از ترک دائم همسر توسط شوهر یاد شده‌است. بنابر آنچه مکارم شیرازی از مفسران شیعه در خصوص این آیه در تفسیر نمونه آورده‌است، علت وضع قانون رجوع برای شوهر پس از حکم طلاق، حفظ نظام خانواده و برقراری صلح و آشتی در میان زن و شوهر است؛ بنابراین آیه طلاق، پس از آیه رجوع نازل شده‌است و حکم آن را تخصیص زده‌است. در بخش دیگری از آیه از مسئله مهریه و بنابر نظری دیگر، همه آنچه که به زن بخشیده شده‌است یاد می‌شود و در آنجا تصریح می‌شود که شوهر حق بازپس گرفتن آنچه به زن داده‌است را ندارد. این موضوع در عبارت «وَ لا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئاً» به تصریح یاد شده‌است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى|وبگاه=lib.eshia.ir|بازبینی=2022-04-04|کد زبان=fa}}</ref> و در تفسیر ''[[تفسیر مجمع‌البیان|مجمع البیان]]'' در ذیل عبارت «او تسریح باحسان»، منظور از این عبارت را دو قول تصور کرده‌است. یکی آنکه منظور طلاق بار سوم باشد و دیگری آنکه منظور این است که زن در حال عده را به حال خود بگذارد تا از عده در آید. به گفته [[سید محمدحسین طباطبایی|طباطبایی]]، از مفسران شیعه، یکی از بحث‌های فقهی در اسلام، وقوع سه طلاق در یک مجلس است که فقیهان و مفسرین برای اثبات عدم وقوع چنین طلاقی، به همین آیه استدلال کرده‌اند. بر اساس این استدلال‌ها، اینکه شوهر به همسرش در یک مجلس بگوید «تو را سه طلاقه کردم» با مفهوم آیه که از سه نوبت طلاق یاد کرده‌است سازگاری ندارد و حکم آن را نمی‌تواند بر خود اطلاق کند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/2/381/%22%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82%22|وبگاه=lib.eshia.ir|بازبینی=2022-04-08|کد زبان=fa}}</ref>

بنابر گزارش منابع سنی مذهب، عبدالرزاق و ابن منذر و بیهقى از ابن مسعود روایت کرده‌اند که حکم متعه در صدر اسلام شرعی بود اما با آمدن آیه طلاق و چند آیه دیگر، نسخ شده‌است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/4/464/%22%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82%22|وبگاه=lib.eshia.ir|بازبینی=2022-04-08|کد زبان=fa}}</ref>

طبرسی، مفسر شیعه در تفسیر عبارت «مرتان» آن را عدد طلاق شرعی می‌داند.<ref>{{پک|طبرسی|۱۳۷|ک=تفسیر جوامع الجامع|ص=۲۹۴|ج=۱}}</ref>

== پانویس ==
{{پانویس|۲}}

== منابع ==
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=طباطبائی|نام=سید محمدحسین|پیوند نویسنده=سید محمدحسین طباطبائی|پیوند نویسنده۲=|پیوند ویراستار=|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان|کوشش=|ویرایش=|سری=|سال=۱۳۹۵|ناشر=دفتر انتشارات اسلامی|مکان=قم|زبان=فارسی|گفتاورد=|پی‌نوشت=|مترجم=سید محمدباقر موسوی همدانی|شابک=|پیوند=http://lib.eshia.ir/50081/1/7}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=طبرسی|نام=فضل بن حسن|پیوند نویسنده=شیخ طبرسی|پیوند نویسنده۲=|پیوند ویراستار=|عنوان=ترجمه تفسیر جوامع الجامع|کوشش=|ویرایش=|سری=چهارم|سال=۱۳۷۴|ناشر=بنیاد پژوهش‌های اسلامی|مکان=مشهد|زبان=فارسی|گفتاورد=|پی‌نوشت=|مترجم=احمد امیری شادمهری|شابک=964-444-018-8|پیوند=https://www.ghbook.ir/index.php?option=com_dbook&task=viewbook&book_id=5518&Itemid=167&lang=fa}}

[[رده:آیه‌های نام‌دار قرآن]]
[[رده:اسلام و زنان]]
[[رده:زن در قرآن]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۴
خط ۱:		خط ۱:
	'''آیه [[آیه ۲۲۹ سوره بقره\|۲۲۹]] [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در ~~استدلال های~~ شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ [[حکم متعه]] و اثبات ~~غیر شرعی~~ بودن سه طلاقه در یک مجلس و [[طلاق خلع]] و [[طلاق رجعی]] استفاده شده است.		'''آیه [[آیه ۲۲۹ سوره بقره\|۲۲۹]] [[بقره\|سوره بقره]]''' که در منابع اسلامی به '''آیه طلاق''' مشهور است، یکی از آیات قرآن در موضوع مسئله [[طلاق]] [[زن در اسلام\|زنان در اسلام]] است. از این آیه در استدلال‌های شرعی استفاده‌های متفاوتی همچون نسخ [[حکم متعه]] و اثبات غیرشرعی بودن سه طلاقه در یک مجلس و [[طلاق خلع]] و [[طلاق رجعی]] استفاده شده است.

	== متن، ترجمه و محتوا ==		== متن، ترجمه و محتوا ==
	متن آیه ۲۲۹ سوره بقره بنابر گزارش ''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی'' عبارت است از:<ref name=":0">{{یادکرد وب\|عنوان=فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/26683/1/434\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref><blockquote>«الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسَانٍ وَلاَ یَحِلُّ لَکُمْ أَن تَأْخُذُواْ مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئًا إِلاَّ أَن یَخَافَا أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِمَا فِیمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْکَ حُدُودُ اللّهِ فَلاَ تَعْتَدُوهَا وَمَن یَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»</blockquote>ترجمه آیه عبارت است از: «طلاق [رجعی] دو بار است پس از آن یا [باید زن را] بخوبی نگاه داشتن یا بشایستگی آزاد کردن و برای شما روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید چیزی بازستانید مگر آنکه [طرفین] در به پا داشتن حدود خدا بیمناک باشند پس اگر بیم دارید که آن دو حدود خدا را برپای نمی‌دارند در آنچه که [زن برای آزاد کردن خود] [[فدیه]] دهد گناهی بر ایشان نیست این ~~سنت‌~~ حدود احکام الهی پس از آن تجاوز مکنید و کسانی که از حدود احکام الهی تجاوز کنند آنان همان ستمکارانند.»<ref name=":0" />		متن آیه ۲۲۹ سوره بقره بنابر گزارش ''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی'' عبارت است از:<ref name=":0">{{یادکرد وب\|عنوان=فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/26683/1/434\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref><blockquote>«الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسَانٍ وَلاَ یَحِلُّ لَکُمْ أَن تَأْخُذُواْ مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئًا إِلاَّ أَن یَخَافَا أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللّهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِمَا فِیمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْکَ حُدُودُ اللّهِ فَلاَ تَعْتَدُوهَا وَمَن یَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»</blockquote>ترجمه آیه عبارت است از: «طلاق [رجعی] دو بار است پس از آن یا [باید زن را] بخوبی نگاه داشتن یا بشایستگی آزاد کردن و برای شما روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید چیزی بازستانید مگر آنکه [طرفین] در به پا داشتن حدود خدا بیمناک باشند پس اگر بیم دارید که آن دو حدود خدا را برپای نمی‌دارند در آنچه که [زن برای آزاد کردن خود] [[فدیه]] دهد گناهی بر ایشان نیست این سنت حدود احکام الهی پس از آن تجاوز مکنید و کسانی که از حدود احکام الهی تجاوز کنند آنان همان ستمکارانند.»<ref name=":0"/>

	محتوای آیه مسلمانان را از [[طلاق]] و رجوع در ایام [[عده]] به زنان منع می‌کند و برای مقابله با یکی از سنت‌های عرب جاهلی و سوء استفاده تازه‌مسلمانان از قانون رجوع در ایام عده نازل ~~شده‌است~~. بر اساس این آیه یک محدودیت دو باره برای حق رجوع به زنان در ایام عده و پس از طلاق عنوان ~~شده‌است~~. بر اساس این آیه، پس از طلاق سوم، حق رجوع برای همسر وجود ندارد.<ref name=":0"/><ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref>		محتوای آیه مسلمانان را از [[طلاق]] و رجوع در ایام [[عده]] به زنان منع می‌کند و برای مقابله با یکی از سنت‌های عرب جاهلی و سوء استفاده تازه‌مسلمانان از قانون رجوع در ایام عده نازل شده است. بر اساس این آیه یک محدودیت دو باره برای حق رجوع به زنان در ایام عده و پس از طلاق عنوان شده است. بر اساس این آیه، پس از طلاق سوم، حق رجوع برای همسر وجود ندارد.<ref name=":0"/><ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref>در این آیه علاوه بر طلاق رجعی که از سوی مرد است، طرح طلاق خُلع که پیشنهاد طلاق از سوی زن است نیز ارائه شده است. به این معنا که زن، مهریه خود یا چیز دیگری را فدای آزاد سازی خود قرار دهد و طلاق بگیرد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=تفسیر نور\|نام=محسن\|نام خانوادگی=قرائتی}}

	== وجه نامگذاری و تاریخچه ==		== وجه نامگذاری و تاریخچه ==
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== تفسیر ==		== تفسیر ==
	در آیه ابتداً به طلاق اشاره دارد و رجوع در آن را محدود به دو مرتبه می‌کند. این معنا با عنوان «الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ» در آیه مورد اشاره قرار ~~گرفته‌است~~. در ادامه این عبارت از آشتی و مدارا با همسر یاد ~~شده‌است~~ و در صورت عدم آشتی و مدارا، از ترک دائم همسر توسط شوهر یاد ~~شده‌است~~. بنابر آنچه [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی]] از [[مفسران شیعه]] در خصوص این آیه در [[تفسیر نمونه]] ~~آورده‌است،~~ علت وضع قانون رجوع برای شوهر پس از حکم طلاق، حفظ نظام خانواده و برقراری صلح و آشتی در میان زن و شوهر است؛ بنابراین آیه طلاق، پس از آیه رجوع نازل ~~شده‌است~~ و حکم آن را تخصیص ~~زده‌است~~. در بخش دیگری از آیه از مسئله مهریه و بنابر نظری دیگر، همه آنچه که به زن بخشیده ~~شده‌است~~ یاد می‌شود و در آنجا تصریح می‌شود که شوهر حق بازپس گرفتن آنچه به زن ~~داده‌است~~ را ندارد. این موضوع در عبارت «وَ لا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئاً» به تصریح یاد ~~شده‌است~~.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref> و در تفسیر ''[[تفسیر مجمع‌البیان\|مجمع البیان]]'' در ذیل عبارت «او تسریح باحسان»، منظور از این عبارت را دو قول تصور ~~کرده‌است~~. یکی آنکه منظور طلاق بار سوم باشد و دیگری آنکه منظور این است که زن در حال عده را به حال خود بگذارد تا از عده در آید. به گفته [[سید محمدحسین طباطبایی\|طباطبایی]]، از مفسران شیعه، یکی از بحث‌های فقهی در اسلام، وقوع سه طلاق در یک مجلس است که فقیهان و مفسرین برای اثبات عدم وقوع چنین طلاقی، به همین آیه استدلال کرده‌اند. بر اساس این استدلال‌ها، اینکه شوهر به همسرش در یک مجلس بگوید «تو را سه طلاقه کردم» با مفهوم آیه که از سه نوبت طلاق یاد ~~کرده‌است~~ سازگاری ندارد و حکم آن را نمی‌تواند بر خود اطلاق کند.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/2/381/%22%~~D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82~~%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>		در آیه ابتداً به طلاق اشاره دارد و رجوع در آن را محدود به دو مرتبه می‌کند. این معنا با عنوان «الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ» در آیه مورد اشاره قرار گرفته است. در ادامه این عبارت از آشتی و مدارا با همسر یاد شده است و در صورت عدم آشتی و مدارا، از ترک دائم همسر توسط شوهر یاد شده است. بنابر آنچه [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی]] از [[مفسران شیعه]] در خصوص این آیه در [[تفسیر نمونه]] آورده است، علت وضع قانون رجوع برای شوهر پس از حکم طلاق، حفظ نظام خانواده و برقراری صلح و آشتی در میان زن و شوهر است؛ بنابراین آیه طلاق، پس از آیه رجوع نازل شده است و حکم آن را تخصیص زده است. در بخش دیگری از آیه از مسئله مهریه و بنابر نظری دیگر، همه آنچه که به زن بخشیده شده است یاد می‌شود و در آنجا تصریح می‌شود که شوهر حق بازپس گرفتن آنچه به زن داده است را ندارد. این موضوع در عبارت «وَ لا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئاً» به تصریح یاد شده است.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=تفسیر نمونه ط-دار الکتب الاسلامیه - مکارم شیرازی، ناصر - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=http://lib.eshia.ir/50082/2/167/زناشویى\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-04\|کد زبان=fa}}</ref> و در تفسیر ''[[تفسیر مجمع‌البیان\|مجمع البیان]]'' در ذیل عبارت «او تسریح باحسان»، منظور از این عبارت را دو قول تصور کرده است. یکی آنکه منظور طلاق بار سوم باشد و دیگری آنکه منظور این است که زن در حال عده را به حال خود بگذارد تا از عده در آید. به گفته [[سید محمدحسین طباطبایی\|طباطبایی]]، از مفسران شیعه، یکی از بحث‌های فقهی در اسلام، وقوع سه طلاق در یک مجلس است که فقیهان و مفسرین برای اثبات عدم وقوع چنین طلاقی، به همین آیه استدلال کرده‌اند. بر اساس این استدلال‌ها، اینکه شوهر به همسرش در یک مجلس بگوید «تو را سه طلاقه کردم» با مفهوم آیه که از سه نوبت طلاق یاد کرده است سازگاری ندارد و حکم آن را نمی‌تواند بر خود اطلاق کند.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/2/381/%22آیه_طلاق%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>
			بنابر گزارش منابع سنی مذهب، [[عبدالرزاق]] و [[ابن منذر]] و [[بیهقی]] از [[ابن مسعود]] روایت کرده‌اند که حکم متعه در صدر اسلام شرعی بود اما با آمدن آیه طلاق و چند آیه دیگر، نسخ شده است.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/4/464/%22آیه_طلاق%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>

	بنابر گزارش منابع سنی مذهب، [[عبدالرزاق]] و [[ابن منذر]] و [[~~بیهقى~~]] از [[ابن مسعود]] روایت کرده‌اند که حکم متعه در صدر اسلام شرعی بود اما با آمدن آیه طلاق و چند آیه دیگر، نسخ ~~شده‌است~~.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/4/464/%~~22%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82~~%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>		بنابر گزارش منابع سنی مذهب، [[عبدالرزاق]] و [[ابن منذر]] و [[بیهقی]] از [[ابن مسعود]] روایت کرده‌اند که حکم متعه در صدر اسلام شرعی بود اما با آمدن آیه طلاق و چند آیه دیگر، نسخ شده است.<ref>{{یادکرد وب\|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/50081/4/464/%22آیه_طلاق%22\|وبگاه=lib.eshia.ir\|بازبینی=2022-04-08\|کد زبان=fa}}</ref>

	[[شیخ طبرسی\|طبرسی]]، مفسر شیعه در تفسیر عبارت «مرتان» آن را عدد طلاق شرعی می‌داند.<ref>{{پک\|طبرسی\|۱۳۷\|ک=تفسیر جوامع الجامع\|ص=۲۹۴\|ج=۱}}</ref>		[[شیخ طبرسی\|طبرسی]]، مفسر شیعه در تفسیر عبارت «مرتان» آن را عدد طلاق شرعی می‌داند.<ref>{{پک\|طبرسی\|۱۳۷\|ک=تفسیر جوامع الجامع\|ص=۲۹۴\|ج=۱}}</ref>