https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%A8%D9%86%E2%80%8C%D8%B1%D8%B4%D8%AFابنرشد - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-05T21:58:14Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86%E2%80%8C%D8%B1%D8%B4%D8%AF&diff=159054&oldid=prevN movahedi در ۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۸2025-11-09T08:58:50Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|تالیفات= [[تهافت التهافت]] <nowiki> كتاب فصل المقال فيما بين الحكمة والشريعة من الاتصال و كتاب بداية المجتهد ونهاية المقتصد]]</nowiki></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|تالیفات= [[تهافت التهافت]] <nowiki> كتاب فصل المقال فيما بين الحكمة والشريعة من الاتصال و كتاب بداية المجتهد ونهاية المقتصد]]</nowiki></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نژاد=عرب}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نژاد=عرب}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابنرشد'''، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیلسوف، فقیه، </del>و پزشک <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجسته اندلسی، </del>در قرن ششم هجری میزیست. او با نگارش شروح دقیق بر آثار [[ارسطو]] و تألیفات گوناگون در [[فلسفه]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </del>منطق و پزشکی، از چهرههای مهم [[عقلگرایی در اسلام|عقلگرایی اسلامی]] بهشمار میآید. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرچه </del>در اواخر عمر بهدلیل مخالفت با فلسفه مورد غضب قرار گرفت و [[تبعید]] شد، اما سرانجام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مورد </del>عفو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واقع </del>شد و در [[مراکش]] درگذشت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابنرشد'''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیلسوف و فقیه و </ins>و پزشک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجستۀ اندلسی است که </ins>در قرن ششم هجری میزیست. او با نگارش شروح دقیق بر آثار [[ارسطو]] و تألیفات گوناگون در [[فلسفه]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </ins>منطق و پزشکی، از چهرههای مهم [[عقلگرایی در اسلام|عقلگرایی اسلامی]] بهشمار میآید. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او </ins>در اواخر عمر بهدلیل مخالفت با فلسفه مورد غضب قرار گرفت و [[تبعید]] شد، اما سرانجام عفو شد و در [[مراکش]] درگذشت.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابنرشد در جوانی [[فقه]] و [[علم خلاف]] آموخت و در هر دو حوزه مهارت یافت، اما برخلاف بسیاری از فقها، به این دانشها بسنده نکرد و به تحصیل طب، ریاضیات و فلسفه روی آورد. در این راه نزد [[ابوجعفر هارون ترجیلی]] آموزش دید. در این زمان، دولت مرابطین توسط [[موحدین]] سرنگون شد و ابنرشد همراه با افرادی چون [[ابومروان بن زهر]] و [[ابوبکر بن طفیل]] مورد توجه حکومت جدید قرار گرفت.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابنرشد در جوانی [[فقه]] و [[علم خلاف]] آموخت و در هر دو حوزه مهارت یافت، اما برخلاف بسیاری از فقها، به این دانشها بسنده نکرد و به تحصیل طب، ریاضیات و فلسفه روی آورد. در این راه نزد [[ابوجعفر هارون ترجیلی]] آموزش دید. در این زمان، دولت مرابطین توسط [[موحدین]] سرنگون شد و ابنرشد همراه با افرادی چون [[ابومروان بن زهر]] و [[ابوبکر بن طفیل]] مورد توجه حکومت جدید قرار گرفت.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال ۵۴۸ هجری به [[مراکش]] سفر کرد و در سال ۵۶۵ در [[اشبیلیه]] به مقام قضا رسید. او در پایان شرح کتاب «الحیوان» ارسطو اشاره کرده که آن را در اشبیلیه به پایان رسانده و از مشکلاتی چون مشغله زیاد و نبود نسخههای کافی برای تصحیح سخن گفته است. همچنین در کتاب «طبیعیات» که در همان سال به پایان رسانده، دوباره به همین موضوع اشاره کرده است. وی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در همین دوران، </del>بیشتر آثار مهم خود را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تألیف </del>کرد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال ۵۴۸ هجری به [[مراکش]] سفر کرد و در سال ۵۶۵ در [[اشبیلیه]] به مقام قضا رسید. او در پایان شرح کتاب «الحیوان» ارسطو اشاره کرده که آن را در اشبیلیه به پایان رسانده و از مشکلاتی چون مشغله زیاد و نبود نسخههای کافی برای تصحیح سخن گفته است. همچنین در کتاب «طبیعیات» که در همان سال به پایان رسانده، دوباره به همین موضوع اشاره کرده است. وی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>بیشتر آثار مهم خود را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در همین دوران،تألیف </ins>کرد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شرح مختصر المجسطی، دشواری شرایط را چنین توصیف کرده که گویی خانهاش در آتش است و تنها فرصت دارد اشیای ضروری را نجات دهد. در سال ۵۷۰ شرحی بر «کتاب خطابه» و «مابعدالطبیعه» به پایان رساند، در حالی که بیمار بود و تحت فشار زمانی قرار داشت، اما اثر را ناتمام نگذاشت. او وعده داد اگر فرصت یابد، شروحی مفصلتر خواهد نگاشت که چنین نیز شد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شرح مختصر المجسطی، دشواری شرایط را چنین توصیف کرده که گویی خانهاش در آتش است و تنها فرصت دارد اشیای ضروری را نجات دهد. در سال ۵۷۰ شرحی بر «کتاب خطابه» و «مابعدالطبیعه» به پایان رساند، در حالی که بیمار بود و تحت فشار زمانی قرار داشت، اما اثر را ناتمام نگذاشت. او وعده داد اگر فرصت یابد، شروحی مفصلتر خواهد نگاشت که چنین نیز شد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابنرشد در سالهای بعد بار دیگر به مراکش رفت و در آنجا کتاب «مقالهای در جرم سماوی» را در ۵۷۴ به پایان رساند. کتاب «الهیات» را نیز در ۵۷۵ در اشبیلیه تکمیل کرد. در سال ۵۷۸ یوسف بن عبدالمؤمن او را به مراکش فراخواند و بهجای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن طفیل کهنسال، </del>پزشک <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربار شد. </del>سپس منصب قضاوت قرطبه را به او واگذار کرد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابنرشد در سالهای بعد بار دیگر به مراکش رفت و در آنجا کتاب «مقالهای در جرم سماوی» را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال </ins>۵۷۴ به پایان رساند. کتاب «الهیات» را نیز در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال </ins>۵۷۵ در اشبیلیه تکمیل کرد. در سال ۵۷۸ یوسف بن عبدالمؤمن او را به مراکش فراخواند و بهجای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابنطفیل کهنسال </ins>پزشک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارش کرد و </ins>سپس منصب قضاوت قرطبه را به او واگذار کرد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با آغاز سلطنت [[یعقوب بن یوسف]] (منصور) در سال ۵۸۰، ابنرشد همچنان مورد توجه دربار بود، اما در دوران کهنسالی به انزوا روی آورد و بیشتر وقت خود را به تألیف گذراند. هنگام حضور منصور در قرطبه، از او بسیار تجلیل شد، اما در سالهای پایانی زندگی، بهعلت مخالفت برخی عالمان با فلسفه، ابنرشد متهم به مخالفت با [[اسلام]] شد و منصور او را به شهر «الاشانه» تبعید کرد. در این زمان بیش از هفتاد سال داشت.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با آغاز سلطنت [[یعقوب بن یوسف]] (منصور) در سال ۵۸۰، ابنرشد همچنان مورد توجه دربار بود، اما در دوران کهنسالی به انزوا روی آورد و بیشتر وقت خود را به تألیف گذراند. هنگام حضور منصور در قرطبه، از او بسیار تجلیل شد، اما در سالهای پایانی زندگی، بهعلت مخالفت برخی عالمان با فلسفه، ابنرشد متهم به مخالفت با [[اسلام]] شد و منصور او را به شهر «الاشانه» تبعید کرد. در این زمان بیش از هفتاد سال داشت.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l39">خط ۳۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابنرشد از مهمترین متفکران جهان اسلام بهشمار میآید. آثار او در شرح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفه </del>ارسطو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از </del>دقت بالایی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخوردار است </del>و در پزشکی نیز جایگاهی ویژه داشت. کتاب «کلیات» او در پزشکی به زبان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لاتینی </del>ترجمه شد و چندین قرن در غرب مورد استفاده بود. آثار او در حوزههای مختلف علمی از جمله منطق، طبیعیات، مابعدالطبیعه، اخلاق، و نجوم نگاشته شدهاند. در شروح مختصر، بهجای پیروی کامل از آرای قدما، دیدگاههای خود و دیگر فیلسوفان مسلمان را نیز گنجانده و کوشش کرده است مفاهیم [[مکتب مشاء]] را بهشیوهای سادهتر ارائه دهد. او در آثار تألیفی خود گاه ساختار سخن ارسطو را تغییر داده و نظم جدیدی برای مباحث فلسفی برگزیده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابنرشد از مهمترین متفکران جهان اسلام بهشمار میآید. آثار او در شرح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفۀ </ins>ارسطو دقت بالایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داشت </ins>و در پزشکی نیز جایگاهی ویژه داشت. کتاب «کلیات» او در پزشکی به زبان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لاتین </ins>ترجمه شد و چندین قرن در غرب مورد استفاده بود. آثار او در حوزههای مختلف علمی از جمله منطق، طبیعیات، مابعدالطبیعه، اخلاق، و نجوم نگاشته شدهاند. در شروح مختصر، بهجای پیروی کامل از آرای قدما، دیدگاههای خود و دیگر فیلسوفان مسلمان را نیز گنجانده و کوشش کرده است مفاهیم [[مکتب مشاء]] را بهشیوهای سادهتر ارائه دهد. او در آثار تألیفی خود گاه ساختار سخن ارسطو را تغییر داده و نظم جدیدی برای مباحث فلسفی برگزیده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr>
</table>N movahedihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86%E2%80%8C%D8%B1%D8%B4%D8%AF&diff=130479&oldid=prevShahroudi: − رده:خاکسپاریها در مراکش (شهر)، + رده:مدفونان در مراکش (هاتکت)2025-07-07T07:40:12Z<p>− <a href="/w/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D8%A7%DA%A9%E2%80%8C%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%B4_(%D8%B4%D9%87%D8%B1)&action=edit&redlink=1" class="new" title="رده:خاکسپاریها در مراکش (شهر) (صفحه وجود ندارد)">رده:خاکسپاریها در مراکش (شهر)</a>، + <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%AF%D9%81%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%B4" title="رده:مدفونان در مراکش">رده:مدفونان در مراکش</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l71">خط ۷۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:پزشکان عرب قرون وسطی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:پزشکان عرب قرون وسطی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ منطق]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ منطق]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاکسپاریها </del>در مراکش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(شهر)</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدفونان </ins>در مراکش]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درگذشتگان ۱۱۹۸ (میلادی)|۱۱۹۸|ابن رشد]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درگذشتگان ۱۱۹۸ (میلادی)|۱۱۹۸|ابن رشد]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:روانشناسان اهل اسپانیا]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:روانشناسان اهل اسپانیا]]</div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86%E2%80%8C%D8%B1%D8%B4%D8%AF&diff=130473&oldid=prevShahroudi: − رده:کتابخانه یونسکو (هاتکت)2025-07-07T07:38:36Z<p>− <a href="/w/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DA%A9%D9%88&action=edit&redlink=1" class="new" title="رده:کتابخانه یونسکو (صفحه وجود ندارد)">رده:کتابخانه یونسکو</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l98">خط ۹۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فیلسوفان مسلمان|ابن رشد]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فیلسوفان مسلمان|ابن رشد]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فیلسوفان منطق]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فیلسوفان منطق]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتابخانه یونسکو]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مالکیها]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مالکیها]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:متافیزیکپژوهان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:متافیزیکپژوهان]]</div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86%E2%80%8C%D8%B1%D8%B4%D8%AF&diff=130465&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2025-07-07T06:57:31Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات فیلسوف<br />
|عنوان= ابن رشد{{سخ}}Averroes<br />
|سرشناسی=<br />
|تصویر=[[پرونده:AverroesColor.jpg|200px]]<br />
|نام کامل= أبو الولید محمد بن أحمد بن محمد بن أحمد بن أحمد بن رشد<br />
|لقب=<br />
|نسب=<br />
|تاریخ تولد= [[۱۱۲۶ (میلادی)|۱۱۲۶]]<br />
|شهر تولد= [[قرطبه]]<br />
|کشور تولد= [[اسپانیا]]<br />
|تاریخ مرگ= [[۱۰ دسامبر]] [[۱۱۹۸ (میلادی)|۱۱۹۸]]<br />
|شهر مرگ=مراکش<br />
|کشور مرگ=[[مراکش]]<br />
|مدفن=<br />
|نام همسر=<br />
|فرزندان=<br />
|دین=اسلام<br />
|مذهب=[[مالکی]]<br />
|اساتید=<br />
|شاگردان= [[ابوعبدالله محمد اصولی|ابوعبدالله اصولی]]<br />
|تالیفات= [[تهافت التهافت]] <nowiki> كتاب فصل المقال فيما بين الحكمة والشريعة من الاتصال و كتاب بداية المجتهد ونهاية المقتصد]]</nowiki><br />
|نژاد=عرب}}<br />
'''ابنرشد'''، فیلسوف، فقیه، و پزشک برجسته اندلسی، در قرن ششم هجری میزیست. او با نگارش شروح دقیق بر آثار [[ارسطو]] و تألیفات گوناگون در [[فلسفه]]، منطق و پزشکی، از چهرههای مهم [[عقلگرایی در اسلام|عقلگرایی اسلامی]] بهشمار میآید. گرچه در اواخر عمر بهدلیل مخالفت با فلسفه مورد غضب قرار گرفت و [[تبعید]] شد، اما سرانجام مورد عفو واقع شد و در [[مراکش]] درگذشت.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
ابوالولید محمد بن احمد بن رشد، معروف به ابنرشد حفید، در سال ۵۲۰ هجری قمری در شهر [[امارت قرطبه|قرطبه]] زاده شد. خانواده او از دیرباز در این شهر از جایگاه قضایی برخوردار بودند. جد او، محمد، که او نیز ابوالولید خوانده میشد، از قضات برجسته دوران [[مرابطین]] و [[قاضیالقضات]] [[اندلس]] بود. جلدی از فتاوای او در کتابخانه سلطنتی پاریس نگهداری میشود. پدر ابنرشد، احمد، نیز قاضی بود.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref><br />
<br />
ابنرشد در جوانی [[فقه]] و [[علم خلاف]] آموخت و در هر دو حوزه مهارت یافت، اما برخلاف بسیاری از فقها، به این دانشها بسنده نکرد و به تحصیل طب، ریاضیات و فلسفه روی آورد. در این راه نزد [[ابوجعفر هارون ترجیلی]] آموزش دید. در این زمان، دولت مرابطین توسط [[موحدین]] سرنگون شد و ابنرشد همراه با افرادی چون [[ابومروان بن زهر]] و [[ابوبکر بن طفیل]] مورد توجه حکومت جدید قرار گرفت.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref><br />
<br />
در سال ۵۴۸ هجری به [[مراکش]] سفر کرد و در سال ۵۶۵ در [[اشبیلیه]] به مقام قضا رسید. او در پایان شرح کتاب «الحیوان» ارسطو اشاره کرده که آن را در اشبیلیه به پایان رسانده و از مشکلاتی چون مشغله زیاد و نبود نسخههای کافی برای تصحیح سخن گفته است. همچنین در کتاب «طبیعیات» که در همان سال به پایان رسانده، دوباره به همین موضوع اشاره کرده است. وی در همین دوران، بیشتر آثار مهم خود را تألیف کرد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref><br />
<br />
در شرح مختصر المجسطی، دشواری شرایط را چنین توصیف کرده که گویی خانهاش در آتش است و تنها فرصت دارد اشیای ضروری را نجات دهد. در سال ۵۷۰ شرحی بر «کتاب خطابه» و «مابعدالطبیعه» به پایان رساند، در حالی که بیمار بود و تحت فشار زمانی قرار داشت، اما اثر را ناتمام نگذاشت. او وعده داد اگر فرصت یابد، شروحی مفصلتر خواهد نگاشت که چنین نیز شد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref><br />
<br />
ابنرشد در سالهای بعد بار دیگر به مراکش رفت و در آنجا کتاب «مقالهای در جرم سماوی» را در ۵۷۴ به پایان رساند. کتاب «الهیات» را نیز در ۵۷۵ در اشبیلیه تکمیل کرد. در سال ۵۷۸ یوسف بن عبدالمؤمن او را به مراکش فراخواند و بهجای ابن طفیل کهنسال، پزشک دربار شد. سپس منصب قضاوت قرطبه را به او واگذار کرد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref><br />
<br />
با آغاز سلطنت [[یعقوب بن یوسف]] (منصور) در سال ۵۸۰، ابنرشد همچنان مورد توجه دربار بود، اما در دوران کهنسالی به انزوا روی آورد و بیشتر وقت خود را به تألیف گذراند. هنگام حضور منصور در قرطبه، از او بسیار تجلیل شد، اما در سالهای پایانی زندگی، بهعلت مخالفت برخی عالمان با فلسفه، ابنرشد متهم به مخالفت با [[اسلام]] شد و منصور او را به شهر «الاشانه» تبعید کرد. در این زمان بیش از هفتاد سال داشت.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref><br />
<br />
برخی منابع، از جمله [[ابن ابیاصیبعه (شاعر)|ابن ابیاصیبعه]]، دو علت برای خشم منصور بر ابنرشد ذکر کردهاند: یکی خطاب غیررسمی او در نامهنگاری به منصور («اسمع یا اخی») و دیگری اشاره به «پادشاه بربر» هنگام توصیف زرافه در شرح «کتاب الحیوان» که به سلطان مراکش اشاره داشت. با این حال، ممنوعیت تدریس فلسفه و سوزاندن کتابهای فلسفی و منطقی در دوره موحدین، نشاندهنده جو مخالفت گستردهتری بود. در نهایت، ابنرشد با وساطت بزرگان اشبیلیه مورد عفو قرار گرفت و دوباره به مراکش بازگشت. او در ۹ صفر سال ۵۹۵ هجری قمری در سن ۷۵ سالگی در همانجا درگذشت.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref><br />
<br />
== آثار ==<br />
ابنرشد از مهمترین متفکران جهان اسلام بهشمار میآید. آثار او در شرح فلسفه ارسطو از دقت بالایی برخوردار است و در پزشکی نیز جایگاهی ویژه داشت. کتاب «کلیات» او در پزشکی به زبان لاتینی ترجمه شد و چندین قرن در غرب مورد استفاده بود. آثار او در حوزههای مختلف علمی از جمله منطق، طبیعیات، مابعدالطبیعه، اخلاق، و نجوم نگاشته شدهاند. در شروح مختصر، بهجای پیروی کامل از آرای قدما، دیدگاههای خود و دیگر فیلسوفان مسلمان را نیز گنجانده و کوشش کرده است مفاهیم [[مکتب مشاء]] را بهشیوهای سادهتر ارائه دهد. او در آثار تألیفی خود گاه ساختار سخن ارسطو را تغییر داده و نظم جدیدی برای مباحث فلسفی برگزیده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابنرشد}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=ابنرشد|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}<br />
{{فلسفه اسلامی}}<br />
{{فلسفه علم}}<br />
{{فلسفه دین}}<br />
{{منطق}}<br />
{{تاریخنگاران دوره اسلامی}}<br />
{{فلسفه اجتماعی و سیاسی}}<br />
<br />
[[رده:ابن رشد| ]]<br />
[[رده:اخترشناسان جهان اسلام قرون وسطی]]<br />
[[رده:اخترشناسان عرب قرون وسطی]]<br />
[[رده:اخلاقگرایان]]<br />
[[رده:ارسطوشناسان]]<br />
[[رده:افراد اندلس (اسلامی)]]<br />
[[رده:افلاطونشناسان]]<br />
[[رده:الهیدانان مسلمان]]<br />
[[رده:اندلس (اسلامی)]]<br />
[[رده:اهالی اندلس در سده ۱۲ (میلادی)]]<br />
[[رده:اهالی کوردوبا، اسپانیا]]<br />
[[رده:پزشکان سده ۱۲ (میلادی)]]<br />
[[رده:پزشکان سدههای میانه اسلامی]]<br />
[[رده:پزشکان عرب قرون وسطی]]<br />
[[رده:تاریخ منطق]]<br />
[[رده:خاکسپاریها در مراکش (شهر)]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۱۹۸ (میلادی)|۱۱۹۸|ابن رشد]]<br />
[[رده:روانشناسان اهل اسپانیا]]<br />
[[رده:روانشناسان]]<br />
[[رده:روحانیان سنی]]<br />
[[رده:زادگان ۱۱۲۶ (میلادی)|ابن رشد]]<br />
[[رده:ستارهشناسان سده ۱۲ (میلادی)]]<br />
[[رده:شناختشناسان]]<br />
[[رده:فیزیکدانان قرون وسطی]]<br />
[[رده:فیلسوفان اجتماعی]]<br />
[[رده:فیلسوفان اخلاق]]<br />
[[رده:فیلسوفان ادبیات]]<br />
[[رده:فیلسوفان ارسطویی|ابن رشد]]<br />
[[رده:فیلسوفان اهل اسپانیا]]<br />
[[رده:فیلسوفان تاریخ]]<br />
[[رده:فیلسوفان دین]]<br />
[[رده:فیلسوفان ذهن]]<br />
[[رده:فیلسوفان روانشناسی]]<br />
[[رده:فیلسوفان زبان]]<br />
[[رده:فیلسوفان سده ۱۲ (میلادی)]]<br />
[[رده:فیلسوفان سدههای میانه|ابن رشد]]<br />
[[رده:فیلسوفان سیاسی]]<br />
[[رده:فیلسوفان عربزبان]]<br />
[[رده:فیلسوفان علم]]<br />
[[رده:فیلسوفان فرهنگ]]<br />
[[رده:فیلسوفان مسلمان|ابن رشد]]<br />
[[رده:فیلسوفان منطق]]<br />
[[رده:کتابخانه یونسکو]]<br />
[[رده:مالکیها]]<br />
[[رده:متافیزیکپژوهان]]<br />
[[رده:مرابطان]]<br />
[[رده:مرگ در مراکش]]<br />
[[رده:مرگها در مراکش]]<br />
[[رده:منتقدان اجتماعی]]<br />
[[رده:منتقدان بیخدایی]]<br />
[[رده:منتقدان فرهنگی]]<br />
[[رده:منتقدان مسیحیت]]<br />
[[رده:منطقدانان]]<br />
[[رده:هستیشناسان]]</div>Shahroudi