https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8Cابن ابی‌داود ایادی - تاریخچهٔ نسخه‌ها2026-10-02T02:00:52Zتاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.46.0https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&diff=303788&oldid=prevShahroudi: +رده:قاضی‌القضات‌ها، +رده:اهالی بغداد، +رده:قاضیان اهل عراق، +رده:اهالی بصره، +رده:قاضی‌های دوره بنی‌عباس (هات‌کت)2026-10-01T22:13:12Z<p>+<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7" title="رده:قاضی‌القضات‌ها">رده:قاضی‌القضات‌ها</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF" title="رده:اهالی بغداد">رده:اهالی بغداد</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82" title="رده:قاضیان اهل عراق">رده:قاضیان اهل عراق</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D8%B5%D8%B1%D9%87" title="رده:اهالی بصره">رده:اهالی بصره</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3" title="رده:قاضی‌های دوره بنی‌عباس">رده:قاضی‌های دوره بنی‌عباس</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw-interface="">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۱۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:قاضی‌القضات‌ها]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اهالی بغداد]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:قاضیان اهل عراق]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اهالی بصره]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:قاضی‌های دوره بنی‌عباس]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki1:diff:1.41:old-303775:rev-303788:php=table -->
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&diff=303775&oldid=prevShahroudi: Shahroudi صفحهٔ ابن ابی‌داود را به ابن ابی‌داود ایادی منتقل کرد2026-10-01T22:06:02Z<p>Shahroudi صفحهٔ <a href="/fa/%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%AF" class="mw-redirect" title="ابن ابی‌داود">ابن ابی‌داود</a> را به <a href="/fa/%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C" title="ابن ابی‌داود ایادی">ابن ابی‌داود ایادی</a> منتقل کرد</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw-interface="">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&diff=303774&oldid=prevShahroudi در ۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۲2026-10-01T22:02:56Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw-interface="">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابن ابی‌داود'''، فرج بن جریر بن ملک بن عبدالله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایادی، </del>مکنی به ابوعبدالله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و مشهور به ابن ابی‌داود، </del>از مشاهیر قضات دوره [[عباسیان]] و قاضی‌القضات [[بغداد]] بود. او در سال ۱۶۰ق در [[قنسرین]] یا [[بصره]] زاده شد و در علوم مختلف، به‌ویژه [[فقه]]، [[حدیث]]، [[کلام]] و [[ادبیات]]، دانش آموخت. وی در دوره چند تن از خلفای عباسی به مقام قاضی‌القضاتی رسید و در مسائل سیاسی نیز نفوذ فراوان داشت. در اواخر عمر از قدرت و اعتبار خود کاسته شد و در سال ۲۴۰ق به بیماری فلج مبتلا شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابن ابی‌داود'''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با نام کامل '''</ins>فرج بن جریر بن ملک بن عبدالله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایادی'''، </ins>مکنی به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>ابوعبدالله<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''، </ins>از مشاهیر قضات دوره [[عباسیان]] و قاضی‌القضات [[بغداد]] بود. او در سال ۱۶۰ق در [[قنسرین]] یا [[بصره]] زاده شد و در علوم مختلف، به‌ویژه [[فقه]]، [[حدیث]]، [[کلام]] و [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبیات عرب|</ins>ادبیات]]، دانش آموخت. وی در دوره چند تن از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فهرست خلفای عباسی|</ins>خلفای عباسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به مقام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاضی‌القضات|</ins>قاضی‌القضاتی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>رسید و در مسائل سیاسی نیز نفوذ فراوان داشت. در اواخر عمر از قدرت و اعتبار خود کاسته شد و در سال ۲۴۰ق به بیماری فلج مبتلا شد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرج بن جریر بن ملک بن عبدالله ایادی، مکنی به ابوعبدالله و مشهور به ابن ابی‌داود، از مشاهیر قضات عهد بنی‌عباس و قاضی‌القضات بغداد بود. او به سبب انتساب به جد هجدهم خود، ایاد بن نزار بن معد بن عدنان، برادر مضر و ربیعه، ایادی خوانده شده است. ولادت او در سال ۱۶۰ق در قنسرین یا بصره روی داد. ابن ابی‌داود در اوایل جوانی، همراه پدرش که برای تجارت عازم شام بود، در [[دمشق]] اقامت کرد و در تحصیل علوم مختلف، به‌ویژه فقه، حدیث، کلام و ادبیات، تلاش بسیار کرد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرج بن جریر بن ملک بن عبدالله ایادی، مکنی به ابوعبدالله و مشهور به ابن ابی‌داود، از مشاهیر قضات عهد بنی‌عباس و قاضی‌القضات بغداد بود. او به سبب انتساب به جد هجدهم خود، ایاد بن نزار بن معد بن عدنان، برادر مضر و ربیعه، ایادی خوانده شده است. ولادت او در سال ۱۶۰ق در قنسرین یا بصره روی داد. ابن ابی‌داود در اوایل جوانی، همراه پدرش که برای تجارت عازم شام بود، در [[دمشق]] اقامت کرد و در تحصیل علوم مختلف، به‌ویژه فقه، حدیث، کلام و ادبیات، تلاش بسیار کرد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. ابن ابی‌داود افزون بر دانش، در سیاست نیز نفوذ داشت و خلفای وقت در امور مهم، بدون موافقت او اقدام نمی‌کردند. بنا بر گزارش منبع، مأمون به برادر و ولیعهد خود، معتصم، سفارش کرده بود که در هیچ موقع از ابن ابی‌داود جدا نشود و در امور مهم بدون مشورت او تصمیم نگیرد و رأی او را برای بی‌نیازی از نظر دیگر مشاوران و وزیران کافی بداند</ins>.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن ابی‌داود در دوره [[مأمون]] یا پس از آن، در زمان [[معتصم]]، [[واثق]] و [[متوکل]]، به مقام قاضی‌القضاتی رسید. او از [[معتزله]] پیروی می‌کرد و مسئله خلق و حدوث [[قرآن]] را مورد تأکید قرار می‌داد و با مخالفان این دیدگاه، متناسب با موقعیت آنان، برخورد می‌کرد. در رمضان سال ۲۲۰ق، به فرمان معتصم که در این مسئله با او موافق بود، [[احمد بن حنبل]]، از مخالفان این عقیده، ۳۸ تازیانه خورد؛ با این حال، احمد بن حنبل همچنان بر اعتقاد خود درباره قدم قرآن باقی ماند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن ابی‌داود در دوره [[مأمون]] یا پس از آن، در زمان [[معتصم]]، [[واثق]] و [[متوکل]]، به مقام قاضی‌القضاتی رسید. او از [[معتزله]] پیروی می‌کرد و مسئله خلق و حدوث [[قرآن]] را مورد تأکید قرار می‌داد و با مخالفان این دیدگاه، متناسب با موقعیت آنان، برخورد می‌کرد. در رمضان سال ۲۲۰ق، به فرمان معتصم که در این مسئله با او موافق بود، [[احمد بن حنبل]]، از مخالفان این عقیده، ۳۸ تازیانه خورد؛ با این حال، احمد بن حنبل همچنان بر اعتقاد خود درباره قدم قرآن باقی ماند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. پس از درگذشت مأمون و به خلافت رسیدن معتصم در سال ۲۱۸ق، معتصم [[یحیی بن اکثم]]، قاضی‌القضات وقت، را عزل کرد و ابن ابی‌داود را به مقام قاضی‌القضاتی منصوب کرد. او در این دوره از عزت، نفوذ و قدرت فراوانی برخوردار بود و بنا بر گزارش منبع، توانست بسیاری از محکومان به [[اعدام]] را نجات دهد</ins>.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن ابی‌داود افزون بر دانش، در سیاست نیز نفوذ داشت و خلفای وقت در امور مهم، بدون موافقت او اقدام نمی‌کردند. </del>بنا بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزارش منبع، مأمون به برادر و ولیعهد خود، معتصم، سفارش کرده بود که </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هیچ موقع از </del>ابن ابی‌داود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جدا نشود </del>و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امور مهم بدون مشورت او تصمیم نگیرد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رأی </del>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را برای بی‌نیازی از نظر دیگر مشاوران و وزیران کافی بداند</del>.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بنا بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزارشی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منابع شیعی، </ins>ابن ابی‌داود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با خاندان [[محمد|پیامبر اسلام]] به مخالفت برخاست </ins>و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماجرای قتل [[محمد بن علی|محمد جواد]]، نقش تفتین و سعایت داشت </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معتصم را به قتل </ins>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحریک کرد</ins>.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از درگذشت مأمون و به خلافت رسیدن معتصم در سال ۲۱۸ق، معتصم [[یحیی بن اکثم]]، قاضی‌القضات وقت، را عزل کرد و ابن ابی‌داود را به مقام قاضی‌القضاتی منصوب کرد. او در این دوره از عزت، نفوذ و قدرت فراوانی برخوردار بود و بنا بر گزارش منبع، توانست بسیاری از محکومان به اعدام را نجات دهد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن ابی‌داود}}</ref></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نبعید </ins>===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقش در قتل امام جواد ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنا بر گزارشی که در منبع آمده است، ابن ابی‌داود با خاندان [[محمد|پیامبر اسلام]] به مخالفت برخاست و در ماجرای قتل [[محمد بن علی|امام جواد]]، محمد تقی، نقش تفتین و سعایت داشت و معتصم را به قتل او تحریک کرد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== اواخر زندگی </del>==</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن ابی‌داود در پایان زندگی عزت و اعتبار خود را از دست داد و تمام اندوخته او در مدت کوتاهی به‌عنوان جریمه و تاوان به مأموران [[متوکل]] پرداخت شد. او در سال ۲۴۰ق به بیماری فلج مبتلا شد. پسرش، ابوالولید محمد، نیز عهده‌دار قضاوت بود و هر دو در سال ۲۳۷ق مورد خشم متوکل قرار گرفتند. متوکل از محمد یکصد و بیست هزار دینار، معادل طلاهای مسکوک هجده نخودی، و یک گوهر گران‌بها به ارزش چهل هزار دینار جریمه گرفت و او را از [[سامرا]] به [[بغداد]] تبعید کرد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن ابی‌داود در پایان زندگی عزت و اعتبار خود را از دست داد و تمام اندوخته او در مدت کوتاهی به‌عنوان جریمه و تاوان به مأموران [[متوکل]] پرداخت شد. او در سال ۲۴۰ق به بیماری فلج مبتلا شد. پسرش، ابوالولید محمد، نیز عهده‌دار قضاوت بود و هر دو در سال ۲۳۷ق مورد خشم متوکل قرار گرفتند. متوکل از محمد یکصد و بیست هزار دینار، معادل طلاهای مسکوک هجده نخودی، و یک گوهر گران‌بها به ارزش چهل هزار دینار جریمه گرفت و او را از [[سامرا]] به [[بغداد]] تبعید کرد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&diff=303557&oldid=prevIslambot: صفحه‌ای تازه حاوی «'''ابن ابی‌داود'''، فرج بن جریر بن ملک بن عبدالله ایادی، مکنی به ابوعبدالله و مشهور به ابن ابی‌داود، از مشاهیر قضات دوره عباسیان و قاضی‌القضات بغداد بود. او در سال ۱۶۰ق در قنسرین یا بصره زاده شد و در علوم مختلف، به‌ویژه فقه، حدیث،...» ایجاد کرد2026-09-30T02:35:07Z<p>صفحه‌ای تازه حاوی «'''ابن ابی‌داود'''، فرج بن جریر بن ملک بن عبدالله ایادی، مکنی به ابوعبدالله و مشهور به ابن ابی‌داود، از مشاهیر قضات دوره <a href="/fa/%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86" class="mw-redirect" title="عباسیان">عباسیان</a> و قاضی‌القضات <a href="/fa/%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF" title="بغداد">بغداد</a> بود. او در سال ۱۶۰ق در <a href="/w/index.php?title=%D9%82%D9%86%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D9%86&action=edit&redlink=1" class="new" title="قنسرین (صفحه وجود ندارد)">قنسرین</a> یا <a href="/fa/%D8%A8%D8%B5%D8%B1%D9%87" title="بصره">بصره</a> زاده شد و در علوم مختلف، به‌ویژه <a href="/fa/%D9%81%D9%82%D9%87" title="فقه">فقه</a>، <a href="/fa/%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB" title="حدیث">حدیث</a>،...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''ابن ابی‌داود'''، فرج بن جریر بن ملک بن عبدالله ایادی، مکنی به ابوعبدالله و مشهور به ابن ابی‌داود، از مشاهیر قضات دوره [[عباسیان]] و قاضی‌القضات [[بغداد]] بود. او در سال ۱۶۰ق در [[قنسرین]] یا [[بصره]] زاده شد و در علوم مختلف، به‌ویژه [[فقه]]، [[حدیث]]، [[کلام]] و [[ادبیات]]، دانش آموخت. وی در دوره چند تن از خلفای عباسی به مقام قاضی‌القضاتی رسید و در مسائل سیاسی نیز نفوذ فراوان داشت. در اواخر عمر از قدرت و اعتبار خود کاسته شد و در سال ۲۴۰ق به بیماری فلج مبتلا شد.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
فرج بن جریر بن ملک بن عبدالله ایادی، مکنی به ابوعبدالله و مشهور به ابن ابی‌داود، از مشاهیر قضات عهد بنی‌عباس و قاضی‌القضات بغداد بود. او به سبب انتساب به جد هجدهم خود، ایاد بن نزار بن معد بن عدنان، برادر مضر و ربیعه، ایادی خوانده شده است. ولادت او در سال ۱۶۰ق در قنسرین یا بصره روی داد. ابن ابی‌داود در اوایل جوانی، همراه پدرش که برای تجارت عازم شام بود، در [[دمشق]] اقامت کرد و در تحصیل علوم مختلف، به‌ویژه فقه، حدیث، کلام و ادبیات، تلاش بسیار کرد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref><br />
<br />
ابن ابی‌داود در دوره [[مأمون]] یا پس از آن، در زمان [[معتصم]]، [[واثق]] و [[متوکل]]، به مقام قاضی‌القضاتی رسید. او از [[معتزله]] پیروی می‌کرد و مسئله خلق و حدوث [[قرآن]] را مورد تأکید قرار می‌داد و با مخالفان این دیدگاه، متناسب با موقعیت آنان، برخورد می‌کرد. در رمضان سال ۲۲۰ق، به فرمان معتصم که در این مسئله با او موافق بود، [[احمد بن حنبل]]، از مخالفان این عقیده، ۳۸ تازیانه خورد؛ با این حال، احمد بن حنبل همچنان بر اعتقاد خود درباره قدم قرآن باقی ماند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref><br />
<br />
ابن ابی‌داود افزون بر دانش، در سیاست نیز نفوذ داشت و خلفای وقت در امور مهم، بدون موافقت او اقدام نمی‌کردند. بنا بر گزارش منبع، مأمون به برادر و ولیعهد خود، معتصم، سفارش کرده بود که در هیچ موقع از ابن ابی‌داود جدا نشود و در امور مهم بدون مشورت او تصمیم نگیرد و رأی او را برای بی‌نیازی از نظر دیگر مشاوران و وزیران کافی بداند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref><br />
<br />
پس از درگذشت مأمون و به خلافت رسیدن معتصم در سال ۲۱۸ق، معتصم [[یحیی بن اکثم]]، قاضی‌القضات وقت، را عزل کرد و ابن ابی‌داود را به مقام قاضی‌القضاتی منصوب کرد. او در این دوره از عزت، نفوذ و قدرت فراوانی برخوردار بود و بنا بر گزارش منبع، توانست بسیاری از محکومان به اعدام را نجات دهد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref><br />
<br />
== نقش در قتل امام جواد ==<br />
بنا بر گزارشی که در منبع آمده است، ابن ابی‌داود با خاندان [[محمد|پیامبر اسلام]] به مخالفت برخاست و در ماجرای قتل [[محمد بن علی|امام جواد]]، محمد تقی، نقش تفتین و سعایت داشت و معتصم را به قتل او تحریک کرد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref><br />
<br />
== اواخر زندگی ==<br />
ابن ابی‌داود در پایان زندگی عزت و اعتبار خود را از دست داد و تمام اندوخته او در مدت کوتاهی به‌عنوان جریمه و تاوان به مأموران [[متوکل]] پرداخت شد. او در سال ۲۴۰ق به بیماری فلج مبتلا شد. پسرش، ابوالولید محمد، نیز عهده‌دار قضاوت بود و هر دو در سال ۲۳۷ق مورد خشم متوکل قرار گرفتند. متوکل از محمد یکصد و بیست هزار دینار، معادل طلاهای مسکوک هجده نخودی، و یک گوهر گران‌بها به ارزش چهل هزار دینار جریمه گرفت و او را از [[سامرا]] به [[بغداد]] تبعید کرد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ابن ابی‌داود}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=ابن ابی‌داود|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Islambot