https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D9%87%D9%82%DB%8C ابوالحسن علی بن زید بن محمد بیهقی - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-08-31T03:49:45Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.1 https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D9%87%D9%82%DB%8C&diff=179320&oldid=prev Shahroudi در ‏۲۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۸ 2026-07-27T11:38:14Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوالحسن علی بن زید بن محمد بیهقی''' (۴۴۹–۵۶۵ ق) فقیه [[شافعی]]، حکیم، ادیب و از ریاضی‌دانان مشهور ایران در قرن ششم هجری بود. وی در سبزوار متولد شد و در بیهق درگذشت. از تألیفات او می‌توان به آثار زیر اشاره کرد: اسرارالحکم، احکام القرانات، اصول الفقه، اعجازالقرآن، امثلهٔ الاعمال النجومیه، لباب الانساب، شرح و تفسیر [[نهج‌البلاغه]]، نهج‌الرشاد در اصول و العروض.&lt;ref&gt;{{پک|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>=اختری|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیهفی، ابوالحسن</del>}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوالحسن علی بن زید بن محمد بیهقی''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(۴۴۹–۵۶۵ ق) از دانشوران نامدار سده ششم هجری بود. او در بیهق زاده شد و در علوم ادبی، کلام، فقه، تاریخ، انساب، فلسفه، طب و نجوم آثاری بسیار پدید آورد. از میان آثار او، ''تاریخ بیهق''، ''تتمة صوان الحکمة''، ''لباب الأنساب''، ''معارج نهج البلاغة'' و ''جوامع الأحکام'' شهرت بیشتری یافته‌اند. وی در محافل علمی نیشابور، مرو، ری و بیهق حضور فعال داشت و در روزگار خود از چهره‌های برجسته علمی خراسان به‌شمار می‌رفت.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== زندگی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوالحسن علی بن زید بن محمد بیهقی </ins>(۴۴۹–۵۶۵ ق) فقیه [[شافعی]]، حکیم، ادیب و از ریاضی‌دانان مشهور ایران در قرن ششم هجری بود. وی در سبزوار متولد شد و در بیهق درگذشت. از تألیفات او می‌توان به آثار زیر اشاره کرد: اسرارالحکم، احکام القرانات، اصول الفقه، اعجازالقرآن، امثلهٔ الاعمال النجومیه، لباب الانساب، شرح و تفسیر [[نهج‌البلاغه]]، نهج‌الرشاد در اصول و العروض.&lt;ref&gt;{{پک|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=بیهفی، ابوالحسن}}&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ظهیرالدین، ابوالحسن علی بن زید بن محمد بن الحسین بیهقی، فرزند امام ابوالقاسم زید بن محمد بن الحسین بیهقی بود. او در برخی منابع با لقب ابن فندق نیز شناخته شده است. خود وی در ''مشارب التجارب'' کنیه و نسب خویش را به تفصیل آورده و یاقوت حموی نیز آن را نقل کرده است. ولادت او در روز شنبه ۲۷ شعبان سال ۴۹۹ قمری در قصبه سبزوار از ناحیه بیهق بوده است.&lt;ref&gt;{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ظهیرالدین}}&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== تحصیل و استادان ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیهقی از کودکی به تحصیل علوم ادبی و دینی پرداخت. در آغاز نزد پدر خود و سپس در نواحی بیهق و نیشابور به فراگیری دانش پرداخت و شماری از متون مهم لغت، ادب و نحو را از حفظ کرد. او در نیشابور از محضر ابوجعفر المقرئ و سپس احمد بن محمد میدانی بهره برد و آثاری مانند ''السامی فی الأسامی''، ''المصادر''، ''المنتحل''، ''غریب الحدیث''، ''إصلاح المنطق'' و ''صحاح اللغة'' را نزد آنان خواند. همچنین از امام ابراهیم الهراز متکلم و محمد فزاری نیز دانش آموخت.&lt;ref&gt;{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ظهیرالدین}}&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== سفرها و مناصب ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از درگذشت پدرش در سال ۵۱۷ قمری، بیهقی در ذیحجه ۵۱۸ به [[مرو]] رفت و در آنجا به خدمت تاج‌القضاة [[ابوسعید یحیی بن عبدالملک]] پیوست و در فقه، خلاف و مناظره به تکمیل دانش خود پرداخت. سپس به [[نیشابور]] و بیهق بازگشت. در جمادی‌الاولی سال ۵۲۶ منصب قضاوت بیهق به او واگذار شد، اما دیری نپایید که آن مقام را ترک کرد و به ری رفت. او همچنین مدتی در سرخس، نیشابور و دیگر شهرهای خراسان به تدریس، وعظ و تصنیف اشتغال داشت. در نیشابور مجالس وعظ و درس او با استقبال بزرگان و اهل علم روبه‌رو بود.&lt;ref&gt;{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ظهیرالدین}}&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== درگذشت ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیهقی در سال ۵۶۵ قمری درگذشت. بدین‌سان او از دانشوران پرکار و اثرگذار سده ششم هجری به‌شمار می‌آید که آثارش، به‌ویژه در تاریخ محلی، انساب و تاریخ علوم، برای پژوهشگران اهمیت بسیار دارد.&lt;ref&gt;{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ظهیرالدین}}&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== جایگاه علمی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیهقی از مشاهیر علمای عصر خود بود و در علوم گوناگون، از فقه و اصول و کلام تا ادب، تاریخ، طب، فلسفه، نجوم و انساب، تبحر داشت. او معاصر شماری از دانشوران برجسته مانند [[محمد بن عبدالکریم شهرستانی]] و [[اسماعیل جرجانی]] بود و در خردسالی روزگار [[عمر خیام]] را نیز درک کرده و در مجلس او حاضر شده بود. [[عمادالدین اصفهانی|عماد اصفهانی]] و [[یاقوت حموی]] از منزلت علمی و ادبی او با احترام یاد کرده‌اند.&lt;ref&gt;{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ظهیرالدین}}&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== آثار =</ins>=</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای بیهقی آثار فراوانی در عربی و فارسی برشمرده‌اند. یاقوت فهرستی بلند از تألیفات او نقل کرده که شامل ده‌ها کتاب در علوم مختلف است. از مهم‌ترین آثار شناخته‌شده او این‌هاست:&lt;ref&gt;{{پک|</ins>اختری|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۹۰|ک</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=ظهیرالدین}}&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''تاریخ بیهق''، در تاریخ و رجال ناحیه بیهق؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''تتمة صوان الحکمة''، در تاریخ حکما و ذیل ''صوان الحکمة''؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''لباب الأنساب''، در نسب‌شناسی؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''معارج نهج البلاغة''، در شرح ''نهج البلاغه''؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''جوامع الأحکام''، به فارسی، در نجوم؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''مشارب التجارب و غوارب الغرائب''، در تاریخ ایران پس از ''تاریخ یمینی''؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''وشاح دمیة القصر''، در تراجم شاعران.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از میان آثار بسیار او، تنها شماری اندک به روزگار ما رسیده است. ''تاریخ بیهق'' از مهم‌ترین کتاب‌های باقی‌مانده اوست که در سال ۵۶۳ قمری تألیف شد و درباره تاریخ محلی بیهق، جغرافیای آن و تراجم مشاهیر آن ناحیه اطلاعات فراوان دارد. ''تتمة صوان الحکمة'' نیز از آثار مهم اوست که چاپ شده است. از دیگر آثار موجود او ''جوامع الأحکام''، ''معارج نهج البلاغة'' و بخشی از ''لباب الأنساب'' یاد شده است. در مقابل، آثاری مانند ''مشارب التجارب'' و ''وشاح دمیة القصر'' با آنکه در منابع بعدی بسیار از آن‌ها نقل شده، امروزه در دست نیست.&lt;ref&gt;{{پک|اختری|</ins>۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ظهیرالدین</ins>}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=بیهفی، ابوالحسن|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=بیهفی، ابوالحسن|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=ظهیرالدین|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr> </table> Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D9%87%D9%82%DB%8C&diff=147411&oldid=prev Shahroudi: +رده:فقیهان شافعی، +رده:زادگان ۴۴۹ (قمری)، +رده:درگذشتگان ۵۶۵ (قمری)، +رده:اهالی سبزوار (هات‌کت)، ابرابزار 2025-08-18T03:15:15Z <p>+<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B4%D8%A7%D9%81%D8%B9%DB%8C" title="رده:فقیهان شافعی">رده:فقیهان شافعی</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%DB%B4%DB%B4%DB%B9_(%D9%82%D9%85%D8%B1%DB%8C)" title="رده:زادگان ۴۴۹ (قمری)">رده:زادگان ۴۴۹ (قمری)</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86_%DB%B5%DB%B6%DB%B5_(%D9%82%D9%85%D8%B1%DB%8C)" title="رده:درگذشتگان ۵۶۵ (قمری)">رده:درگذشتگان ۵۶۵ (قمری)</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1" title="رده:اهالی سبزوار">رده:اهالی سبزوار</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)، ابرابزار</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۱۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوالحسن علی بن زید بن محمد بیهقی''' (۴۴۹–۵۶۵ ق) فقیه [[شافعی]]، حکیم، ادیب و از ریاضی‌دانان مشهور ایران در قرن ششم هجری بود. وی در سبزوار متولد شد و در بیهق درگذشت. از تألیفات او می‌توان به آثار زیر اشاره کرد: اسرارالحکم، احکام القرانات، اصول الفقه، اعجازالقرآن، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امثلۀ </del>الاعمال النجومیه، لباب الانساب، شرح و تفسیر [[نهج‌البلاغه]]، نهج‌الرشاد در اصول و العروض.&lt;ref&gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=بیهفی، ابوالحسن}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوالحسن علی بن زید بن محمد بیهقی''' (۴۴۹–۵۶۵ ق) فقیه [[شافعی]]، حکیم، ادیب و از ریاضی‌دانان مشهور ایران در قرن ششم هجری بود. وی در سبزوار متولد شد و در بیهق درگذشت. از تألیفات او می‌توان به آثار زیر اشاره کرد: اسرارالحکم، احکام القرانات، اصول الفقه، اعجازالقرآن، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امثلهٔ </ins>الاعمال النجومیه، لباب الانساب، شرح و تفسیر [[نهج‌البلاغه]]، نهج‌الرشاد در اصول و العروض.&lt;ref&gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=بیهفی، ابوالحسن}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اهالی سبزوار]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:درگذشتگان ۵۶۵ (قمری)]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زادگان ۴۴۹ (قمری)]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فقیهان شافعی]]</ins></div></td></tr> </table> Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D9%87%D9%82%DB%8C&diff=147410&oldid=prev Shahroudi: ابرابزار 2025-08-18T03:14:22Z <p>ابرابزار</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ابوالحسن علی بن زید بن محمد بیهقی&#039;&#039;&#039; (۴۴۹–۵۶۵ ق) فقیه [[شافعی]]، حکیم، ادیب و از ریاضی‌دانان مشهور ایران در قرن ششم هجری بود. وی در سبزوار متولد شد و در بیهق درگذشت. از تألیفات او می‌توان به آثار زیر اشاره کرد: اسرارالحکم، احکام القرانات، اصول الفقه، اعجازالقرآن، امثلۀ الاعمال النجومیه، لباب الانساب، شرح و تفسیر [[نهج‌البلاغه]]، نهج‌الرشاد در اصول و العروض.&lt;ref&gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=بیهفی، ابوالحسن}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پانویس ==<br /> === ارجاعات ===<br /> {{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br /> <br /> === منابع ===<br /> * {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=بیهفی، ابوالحسن|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br /> <br /> {{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div> Shahroudi