ابوالقاسم زیانی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: /* آثار */

2023-03-24T19:03:24Z

آثار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۰۳
خط ۲۴:		خط ۲۴:

	== آثار ==		== آثار ==
	او در سفرش در استانبول، با [[کمال‌الدین احمد بن رکن‌الدین مصطفی بن خیرالدین]] دیدار داشت و از او برای تلخیص کتاب تاریخش، اجازه گرفت. وی به مدت یک‌سال‌ونیم در قریهٔ عُبّاد در جوار ضریح ابومَدیَن مطالعه کرد و با بهره‌گیری از منابع تاریخی ارزشمندی، که بعدها اثری از آنها نماند، بخشی از آثار خود را تألیف کرد. وی علاقه‌مند به ثبت وقایع بود و در زمینه‌های تاریخ، زبان عربی، حساب، عروض و احکام نجوم، آثاری نگاشته است. آثار متنوع او، در زمینه تاریخ اسلام و جغرافیا، خدمات ارزنده‌ای داشت. ''[[الترجمان ~~المعرِب~~ عن دول المشرق و المغرب\|الترجمان المُعْرِب عن دول المشرق و المغرب]]''، و همین‌طور کتاب دیگرش ''[[الترجمانة الکبری فی اخبار المعمور برا و بحرا\|الترجمانة الکبری فی اخبار المعمور برّاً و بحراً]]''، مهم‌ترین آثار وی تلقی شده است. آثار او تنها در موضوع رویدادهای سیاسی نبود و از مسائل فرهنگی و اجتماعی دوران خود نیز، اطلاعات ارزشمندی را گزارش کرده است. از وی ردیه‌هایی بر [[یهودیان]] و [[مسیحیان]] و [[اهل بدعت]]، گزارش شده است.<ref>{{پک\|1=وکیلی‌سحر\|2=۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=زیانی}}</ref>		او در سفرش در استانبول، با [[کمال‌الدین احمد بن رکن‌الدین مصطفی بن خیرالدین]] دیدار داشت و از او برای تلخیص کتاب تاریخش، اجازه گرفت. وی به مدت یک‌سال‌ونیم در قریهٔ عُبّاد در جوار ضریح ابومَدیَن مطالعه کرد و با بهره‌گیری از منابع تاریخی ارزشمندی، که بعدها اثری از آنها نماند، بخشی از آثار خود را تألیف کرد. وی علاقه‌مند به ثبت وقایع بود و در زمینه‌های تاریخ، زبان عربی، حساب، عروض و احکام نجوم، آثاری نگاشته است. آثار متنوع او، در زمینه تاریخ اسلام و جغرافیا، خدمات ارزنده‌ای داشت. ''[[الترجمان المعرب عن دول المشرق و المغرب\|الترجمان المُعْرِب عن دول المشرق و المغرب]]''، و همین‌طور کتاب دیگرش ''[[الترجمانة الکبری فی اخبار المعمور برا و بحرا\|الترجمانة الکبری فی اخبار المعمور برّاً و بحراً]]''، مهم‌ترین آثار وی تلقی شده است. آثار او تنها در موضوع رویدادهای سیاسی نبود و از مسائل فرهنگی و اجتماعی دوران خود نیز، اطلاعات ارزشمندی را گزارش کرده است. از وی ردیه‌هایی بر [[یهودیان]] و [[مسیحیان]] و [[اهل بدعت]]، گزارش شده است.<ref>{{پک\|1=وکیلی‌سحر\|2=۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=زیانی}}</ref>

	وی شعرهایی نیز سروده است و قصایدی در مدح و ذم به او نسبت داده شده است. او در زمینه شعری، موفق نبوده است و اشعارش به ضعف و فاقد روح تأثیر، متهم شده است. به گزارش ''[[دانشنامه جهان اسلام]]''، زیّانی برای نگارش آثارش، از شیوه و اسلوبی پسندیده و پذیرفتنی استفاده می‌کرد که در میان ادبیات مغرب، بی‌سابقه بود. محمد عبدالحی کَتّانی همه آثار زیّانی را بدیع و ارزشمند توصیف می‌کند. از دیگر ویژگی‌های آثار او، کسب اجازه از مؤلف آثار برای بهره‌گیری از آثار آنان است. بی‌پروایی در بیان مقصود دیگر ویژگی آثار اوست. در مقابل کسانی چون [[محمد بن احمد کنسوسی]] از میان همعصران او، وی را به نادانی و جهل و مبالغه و کذب توصیف کرده‌اند. کسان دیگری چون [[عبدالرحمان فاسی]] و [[عبدالوهاب بن منصور]]، زیّانی را به ساده‌لوحی، کذب، خشونت و تندروی متهم کرده‌اند.<ref>{{پک\|1=وکیلی‌سحر\|2=۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=زیانی}}</ref>		وی شعرهایی نیز سروده است و قصایدی در مدح و ذم به او نسبت داده شده است. او در زمینه شعری، موفق نبوده است و اشعارش به ضعف و فاقد روح تأثیر، متهم شده است. به گزارش ''[[دانشنامه جهان اسلام]]''، زیّانی برای نگارش آثارش، از شیوه و اسلوبی پسندیده و پذیرفتنی استفاده می‌کرد که در میان ادبیات مغرب، بی‌سابقه بود. محمد عبدالحی کَتّانی همه آثار زیّانی را بدیع و ارزشمند توصیف می‌کند. از دیگر ویژگی‌های آثار او، کسب اجازه از مؤلف آثار برای بهره‌گیری از آثار آنان است. بی‌پروایی در بیان مقصود دیگر ویژگی آثار اوست. در مقابل کسانی چون [[محمد بن احمد کنسوسی]] از میان همعصران او، وی را به نادانی و جهل و مبالغه و کذب توصیف کرده‌اند. کسان دیگری چون [[عبدالرحمان فاسی]] و [[عبدالوهاب بن منصور]]، زیّانی را به ساده‌لوحی، کذب، خشونت و تندروی متهم کرده‌اند.<ref>{{پک\|1=وکیلی‌سحر\|2=۱۳۷۵\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=زیانی}}</ref>

Shahroudi: /* منابع */

2023-03-24T18:26:03Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۲۶
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	=== منابع ===		=== منابع ===
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=وکیلی‌سحر\|نام=محترم\|مدخل=زیانی\|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام\|سال=۱۳۷۵\|ناشر=[[بنیاد دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|کوشش=حداد عادل، غلامعلی، پور جوادی، نصرالله، میرسلیم، مصطفی، و طاهری عراقی، احمد\|پیوند مدخل=https://rch.ac.ir/article/Details?id=15098}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=وکیلی‌سحر\|نام=محترم\|مدخل=زیانی\|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام\|سال=۱۳۷۵\|ناشر=[[بنیاد دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|کوشش=حداد عادل، غلامعلی، پور جوادی، نصرالله، میرسلیم، مصطفی، و طاهری عراقی، احمد\|پیوند مدخل=https://rch.ac.ir/article/Details?id=15098}}

			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	[[رده:اهالی مغرب]]		[[رده:اهالی مغرب]]

Shahroudi در ‏۲۴ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۲۴

2023-03-24T18:24:44Z

نمایش تغییرات

Shahroudi: + 7 categories using HotCat، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

2023-03-24T18:13:55Z

+ 7 categories using HotCat، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۱۳
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	=== منابع ===		=== منابع ===
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=وکیلی‌سحر\|نام=محترم\|مدخل=زیانی\|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام\|سال=۱۳۷۵\|ناشر=[[بنیاد دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|کوشش=حداد عادل، غلامعلی، پور جوادی، نصرالله، میرسلیم، مصطفی، و طاهری عراقی، احمد\|پیوند مدخل=https://rch.ac.ir/article/Details?id=15098}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=وکیلی‌سحر\|نام=محترم\|مدخل=زیانی\|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام\|سال=۱۳۷۵\|ناشر=[[بنیاد دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|کوشش=حداد عادل، غلامعلی، پور جوادی، نصرالله، میرسلیم، مصطفی، و طاهری عراقی، احمد\|پیوند مدخل=https://rch.ac.ir/article/Details?id=15098}}

			[[رده:اهالی مغرب]]
			[[رده:درگذشتگان ۱۲۴۹ (قمری)]]
			[[رده:زادگان ۱۱۴۷ (قمری)]]
			[[رده:سفرنامه‌نویسان مسلمان]]
			[[رده:مدفونان در زاویه]]
			[[رده:مسلمانان اهل مغرب]]
			[[رده:والیان]]

Shahroudi: ابرابزار

2023-03-24T16:08:01Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

Shahroudi: صفحه‌ای تازه حاوی «'''ابوالقاسم بن احمد بن على بن ابراهيم زَيّانى'''، از سیاستمداران و اهالی مغرب‌زمین که آثاری در زمینه تاریخ و جغرافیا داشته‌است. == نام و تبار == نام وی را ابوالقاسم بن احمد بن على بن ابراهيم زَيّانى گزارش کرده‌اند. شاگردانش از او با عنوان علامه...» ایجاد کرد

2023-03-24T16:06:49Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''ابوالقاسم بن احمد بن على بن ابراهيم زَيّانى'''، از سیاستمداران و اهالی مغرب‌زمین که آثاری در زمینه تاریخ و جغرافیا داشته‌است. == نام و تبار == نام وی را ابوالقاسم بن احمد بن على بن ابراهيم زَيّانى گزارش کرده‌اند. شاگردانش از او با عنوان علامه...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''ابوالقاسم بن احمد بن على بن ابراهيم زَيّانى'''، از سیاستمداران و اهالی مغرب‌زمین که آثاری در زمینه تاریخ و جغرافیا داشته‌است.

== نام و تبار ==
نام وی را ابوالقاسم بن احمد بن على بن ابراهيم زَيّانى گزارش کرده‌اند. شاگردانش از او با عنوان علامه یاد می‌کردند.<ref>{{پک|1=وکیلی‌سحر|2=۱۳۷۵|ک=دانشنامه جهان اسلام|ف=زیانی}}</ref>

اصالت او را اَمازيغى و متعلق به قبيلۀ زَيّان از بربرهاى آيْت‌اَمالو دانسته‌اند. قبیله او ساكن در جبال فازاز در اطلس ميانى بودند. جد او، علی بن ابراهیم، از فقیهان و نسب‌شناسان در زاویه آوکو در نزدیکی ادخسان بود. او در سال 1100 توسط مولای‌اسماعیل علوی به مکناسه منتقل شد تا امام جماعت آن منطقه باشد.<ref>{{پک|1=وکیلی‌سحر|2=۱۳۷۵|ک=دانشنامه جهان اسلام|ف=زیانی}}</ref>

== سرگذشت ==
وی با سال 1147 در فاس به‌دنیا آمد. ابوالقاسم در فاس رشد کرد و در همانجا، به حفظ قرآن موفق شد. او در جامع قَرَويين، جامع اندلسيين و مدارس صِهريج و عطارين به آموختن فقه، حدیث، تفسیر، نحو و منطق پرداخت. او در همین دوران، به اسناد تاریخی‌ای دست پیدا کرد که در نزد پدربزرگش محفوظ بود. از این رو به آموختن تاریخ و تحقیق در تراجم و سیره‌ها علاقه‌مند شد. پس از مرگ مولای‌اسماعیل علوی در سال 1169، با وجود آشفتگی‌های سیاسی و امنیتی در مغرب، وی با خانواده‌اش به حجاز مهاجرت کرد. او در ابتدا قصد داشت تا به صورت دائم در مدینه ساکن شود، اما پس از آنکه بیشتر اموالش را در حادثه‌ای از دست داد، ناچار بعد از اجرای مراسم حج، بازگشت. او مدتی را نیز در مصر گذراند و در آنجا توانست اطلاعاتی در خصوص رمل، خواص کانی‌ها و اسرار و عجایب آنها کسب کند. سرآخر در سال 1171 او به همراه خانواده، به مغرب بازگشتند و ابوالقاسم توانست به دربار سلطان تازه به تخت نشسته، وارد شود و در نتیجه کاتب سلطان محمد بن عبدالله بن اسماعیل علوی شد.<ref>{{پک|1=وکیلی‌سحر|2=۱۳۷۵|ک=دانشنامه جهان اسلام|ف=زیانی}}</ref>

او با دانشی که در سفر به حجاز کسب کرده و آگاهی از قبایل بربر و تسلطش بر زبان آنان، توانست به سرعت در دستگاه خلافت ترقی کرده اعتماد سلطان علوی را کسب کند. نتیجه این اعتماد، رسیدن به سِمَت بازرسی و رسیدگی به حوادث مناطق میانی مغرب و همینطور مأمور فرونشاندن آشوب‌های بربرها در منطقه شد. او در سال 1187، به جهت شورش قبیله آيت‌اَمالو بر سلطان محمد، مورد سعایت ابوالقاسم زَمّورى و به همین سبب، مورد غضب سلطان قرار گرفت. در نتیجه از دربار اخراج و تهدید به مرگ شد. او با تلاش‌هایش برای جلب اعتماد دوباره سلطان، موفق شد تا آشوب بربرها را فرونشاندن و مجدد مورد اکرام سلطان قرار بگیرد. وی در اکثر سفرهای سلطان محمد همراه او بود و در سال 1198 برای فرونشاندن فتنه حسن بن اسماعیل (عموی سلطان)، کمک بسیاری کرد و توانست بربرها را از اطراف حسن بن اسماعیل دور کرده و لشکری از عبیدالثغور (مرزبان) در منطقه غربی تشکیل دهد. او در سال 1200 از جانب سلطان محمد به عنوان سفیر برای خاتمه‌دادن به اختلاف‌های حکومت عثمانی با سلطان در مورد مسئله الجزایر، به استانبول رفت. او در استانبول مورد ارام و توجه حکومت عثمانی قرار گرفت و همین مساله باعث شد تا بتواند اطلاعات ارزشمندی را در خصوص اماکن استانبول کسب کند و موجب نوشتن سفرنامه مشهورش شد. او در این سفر، کتاب‌هایی را نیز با خود به مغرب برد.<ref>{{پک|1=وکیلی‌سحر|2=۱۳۷۵|ک=دانشنامه جهان اسلام|ف=زیانی}}</ref>

او پس از بازگشت از استانبول، به عنوان ناظر بر فعالیت قبایل وَجْدَه به آنجا فرستاده شد و در سال 1201 به سلطان محمد در حیانیه پیوست و عامل شهر تازا برای مقابله با شورش بربرها شد. وظایف دیگری چون آموزش دریانوردان و مطیع کردن قبایل آیت‌امالو تا سال 1202 به وی سپرده شد. در همان سال والی تافيلالت شد و تا ۲۴ رجب ۱۲۰۴ در همین سمت باقی ماند. سرانجام با مرگ سلطان محمد و آغاز سلطنت یزید، مورد خشم یزید قرار گرفت. یزید از مخالفان او بود و به دستور همو، دستگیر شد و بنابر گفته برخی منابع، آزاد شد و به عنوان والی اَگادير (اَغادير) شد. او در این مدت، سفرهایی به طَنْجه، عَرائش، رَباط، الدارالبيضاء و شهر مراكش داشت و بار دیگر به دستور یزید دستگیر شد. او تا زمان حیات یزید در زندان بود سرانجام با آغاز حکومت سلیمان ابوربیع، از زندان رباط، آزاد شد و به عنوان، والی وجده، تعیین شد. زيّانى در راه وجده با حمله قبايل ناراضى عرب منطقه روبه‌رو شد و شكست خورد و به وَهران و بعد تِلِمسان فرار كرد. در جمادى‌الاولى ۱۲۰۸ او عازم استانبول و سرزمین‌های شرقی شد. او از هند و چین و تونس دیدن کرد. او در مصر با دولتمنردان و مورخانی چون سليمان فَيّومى، عبدالرحمان جَبَرتى و اسماعيل عباسى و در دمشق با سعدالدين و كمال‌الدين غَزّى ملاقات داشت.<ref>{{پک|1=وکیلی‌سحر|2=۱۳۷۵|ک=دانشنامه جهان اسلام|ف=زیانی}}</ref>

او پس از بازگشت به تلمسان در 1210 از جانب سلطان سلیمان عازم فاس شد. او مدتى، به‌عنوان والى عرائش به آنجا رفت. سپس، به درخواست خودش، نظارت بر بندرهاى مغرب و نواحى آن را برعهده گرفت و سرانجام در سال 1213 برای انجام مأموریتی مهم به مراکش فرستاده شد. او در سال 1229 از تمام مشاغل حکومتی کناره گرفت و زندگانی خود را به نگارش و ثبت تجربیات و مشاهداتش گذراند.<ref>{{پک|1=وکیلی‌سحر|2=۱۳۷۵|ک=دانشنامه جهان اسلام|ف=زیانی}}</ref>

== موقعیت علمی، مذهبی و سیاسی ==
زیانی را از سیاستمداران و مورخان مغرب‌زمین معرفی کرده‌اند. او از کاتبان و وزاری مشهور در حکومت شُرفاى علوى مغرب در قرن سيزدهم بود. او مدت‌ها به عنوان والی شهرهای مختلفی خدمت کرده بود. وی به هیچ یک از فرقه‌های و نحله‌های صوفیه شایع در مغرب‌زمین وابستگی نداشت و حتی در نوشته‌هایش، آنها را سرزنش کرده بود. او با سلطان سلیمان علوی در مقابله و محدودیت و نظارت بر فعالیت‌های صوفیان مغرب، هم‌فکر و همراه بود.<ref>{{پک|1=وکیلی‌سحر|2=۱۳۷۵|ک=دانشنامه جهان اسلام|ف=زیانی}}</ref>

او در نزد اساتیدی چون احمدبن طاهر شرقى، محمدبن طيب قادرى، عبدالقادر بوخريص، محمد بنانى، تاودى ابن‌سوده و نيز فقيه ابى‌حَفَص عمر فاسى علم آموخت. آگاهى زيّانى بر بسيارى از امور سياسى و اجتماعى اروپا و ذكر آنها در آثار تاريخى و جغرافيايى‌اش از امتيازات اوست.<ref>{{پک|1=وکیلی‌سحر|2=۱۳۷۵|ک=دانشنامه جهان اسلام|ف=زیانی}}</ref>

== درگذشت ==
وی در 4 رجب 1249 درگذشته‌است. محل درگذشت او را فاس دانسته‌اند و جسدش به دستور سلطان عبدالرحمان بن هشام علوی در زاویه ناصریه دفن شد.<ref>{{پک|1=وکیلی‌سحر|2=۱۳۷۵|ک=دانشنامه جهان اسلام|ف=زیانی}}</ref>

== آثار ==
او در سفرش در استانبول، با كمال‌الدين احمد بن ركن‌الدين مصطفى بن خيرالدين ديدار داشت و از او برای تلخیص کتاب تاریخش، اجازه گرفت. وی به مدت يك‌سال‌ونيم در قريۀ عُبّاد در جوار ضريح ابومَديَن مطالعه كرد و با بهره‌گيرى از منابع تاريخى ارزشمندى، كه بعدها اثرى از آنها نماند، بخشى از آثار خود را تأليف كرد. وی علاقه‌مند به ثبت وقایع بود و در زمینه‌های تاریخ، زبان عربى، حساب، عروض و احكام نجوم، آثاری نگاشته‌است. آثار متنوع او، در زمینه تاریخ اسلام و جغرافیا، خدمات ارزنده‌ای داشت. ''الترجمان المُعْرِب عن دول المشرق و المغرب''، و همینطور کتاب دیگرش ''الترجمانة الكبرى فى اخبار المعمور برّاً و بحراً''، مهمترین آثار وی تلقی شده‌است. آثار او تنها در موضوع رویداد‌های سیاسی نبود و از مسائل فرهنگی و اجتماعی دوران خود نیز، اطلاعات ارزشمندی را گزارش کرده‌است. از وی ردیه‌هایی بر یهودیان و مسیحیان و اهل بدعت، گزارش شده‌است.<ref>{{پک|1=وکیلی‌سحر|2=۱۳۷۵|ک=دانشنامه جهان اسلام|ف=زیانی}}</ref>

وی شعرهایی نیز سروده‌است و قصایدی در مدح و ذم به او نسبت داده شده‌است. او در زمینه شعری، موفق نبوده است و اشعارش به ضعف و فاقد روح تاثیر، متهم شده‌است. به گزارش دانشنامه جهان اسلام، زيّانى برای نگارش آثارش، از شيوه و اسلوبى پسنديده و پذيرفتنى استفاده می‌کرد که در میان ادبیات مغرب، بی‌سابقه بود. محمد عبدالحى كَتّانى همه آثار زيّانى را بدیع و ارزشمند توصیف می‌کند. از دیگر ویژگی‌های آثار او، کسب اجازه از مولف آثار برای بهره‌گیری از آثار آنان است. بی‌پروایی در بیان مقصود دیگر ویژگی آثار اوست. در مقابل کسانی چون محمد بن احمد كنسوسى از میان همعصران او، وی را به نادانی و جهل و مبالغه و کذب توصیف کرده‌اند. کسان دیگری چون عبدالرحمان فاسى و عبدالوهاب‌بن منصور، زيّانى را به ساده‌لوحى، كذب، خشونت و تندروى متهم كرده‌اند.<ref>{{پک|1=وکیلی‌سحر|2=۱۳۷۵|ک=دانشنامه جهان اسلام|ف=زیانی}}</ref>

== پانویس ==

=== ارجاعات ===
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}

=== منابع ===

* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=وکیلی‌سحر|نام=محترم|مدخل=زیانی|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام|سال=۱۳۷۵|ناشر=[[بنیاد دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|مکان=تهران|کوشش=حداد عادل، غلامعلی، پور جوادی، نصر الله، میرسلیم، مصطفی، و طاهری عراقی، احمد|پیوند مدخل=https://rch.ac.ir/article/Details?id=15098}}