https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1%DB%8Cابومحمد حریری - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T09:26:44Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=169740&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2026-03-06T07:06:27Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''قاسم بن علی بن محمد بن عثمان حریری'''، ادیب ایرانی سده پنجم و ششم هجری، در [[بصره]] زندگی میکرد و به سبب نگارش کتاب مقامات شهرت یافت. منابعی مانند نوشتههای [[ابنخلکان]] او را از ادیبان برجسته زمان خود معرفی کردهاند و مقامات او را نمونهای مهم از مهارت در زبان و ادب عربی دانستهاند. در برخی گزارشها، نگارش نخستین مقامه به ماجرایی در [[مسجد بنیحرام]] در بصره نسبت داده شده است که پس از آن مجموعه پنجاه مقامه شکل گرفت. از دیگر آثار او ''درّة الغواص فی اوهام الخواص'' و ''ملحمة الإعراب'' ذکر شده است. حریری در سال ۵۱۵ قمری در بصره درگذشت.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
قاسم بن علی بن محمد بن عثمان حریری، با کنیه ابو محمد، از ادیبان شناختهشده ایرانی در سدههای پنجم و ششم هجری بود که بیشتر عمر خود را در بصره گذراند. در منابع آمده است که او از اهالی میشان یا دشت میشان، از نواحی اطراف بصره، بود. حریری بهویژه به سبب نگارش کتاب مقامات شهرت دارد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=حریری}}</ref><br />
<br />
ابنخلکان در آثار خود او را از ادیبان برجسته روزگارش معرفی کرده و گزارش میدهد که در فن مقامهنویسی مهارت فراوان داشت. به گفته او، مقامات حریری مجموعهای از عناصر گوناگون زبان عربی، از جمله واژگان، امثال، اشارات ادبی و ظرافتهای زبانی را دربر میگیرد و مطالعه دقیق آن میتواند گستردگی دانش زبانی و ادبی نویسنده را نشان دهد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=حریری}}</ref><br />
<br />
در برخی منابع شرحی دربارهٔ انگیزه نگارش این اثر آمده است. بر اساس گزارشی که به ابوالقاسم عبدالله، فرزند حریری، نسبت داده شده است، گفته میشود حریری روزی در مسجد بنیحرام در بصره نشسته بود که مردی سالخورده با ظاهری ساده و نشانههایی از سفر وارد [[مسجد]] شد و با بیانی فصیح به سخن پرداخت. حاضران از نام و محل تولد او پرسیدند و او خود را از مردم سروج معرفی کرد و کنیه ابو زید را برای خود ذکر کرد. در این گزارش آمده است که حریری پس از این ماجرا نخستین مقامه خود را نوشت که بعدها با عنوان مقامه حرامیه شناخته شد و آن را به شخصیتی با نام ابوزید سروجی نسبت داد. گفته میشود این مقامه مورد توجه قرار گرفت و خبر آن به شرفالدین ابوناصر انوشروان بن محمد بن خالد قاشانی، وزیر [[المسترشد بالله|المسترشد بالله عباسی]]، رسید. در برخی منابع آمده است که وزیر از حریری خواست مقامههای دیگری نیز بنویسد و آنها را به این اثر بیفزاید. بر اساس این گزارشها، حریری پس از آن چهل و نه مقامه دیگر نوشت و مجموعهای از پنجاه مقامه شکل گرفت.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=حریری}}</ref><br />
<br />
== درگذشت ==<br />
در منابع تاریخی آمده است که حریری در سال ۵۱۵ قمری در بصره و در محله بنیحرام درگذشت.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=حریری}}</ref><br />
<br />
== آثار ==<br />
از آثار منسوب به حریری میتوان به ''درّة الغواص فی اوهام الخواص'' اشاره کرد که در زمینه لغزشهای زبانی نوشته شده است. همچنین اثری با عنوان ''ملحمة الإعراب'' به او نسبت داده شده که منظومهای دربارهٔ قواعد [[نحو]] عربی است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=حریری}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=حریری|دانشنامه=[[دایرهالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرهالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>Shahroudi