https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB_%D9%81%D8%AA%D9%86احادیث فتن - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T21:11:05Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB_%D9%81%D8%AA%D9%86&diff=174395&oldid=prevShahroudi: Shahroudi صفحهٔ احادیث فِتَن را به احادیث فتن منتقل کرد2026-04-24T13:20:51Z<p>Shahroudi صفحهٔ <a href="/fa/%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB_%D9%81%D9%90%D8%AA%D9%8E%D9%86" class="mw-redirect" title="احادیث فِتَن">احادیث فِتَن</a> را به <a href="/fa/%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB_%D9%81%D8%AA%D9%86" title="احادیث فتن">احادیث فتن</a> منتقل کرد</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۴ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۲۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB_%D9%81%D8%AA%D9%86&diff=170407&oldid=prevAlvand1546: اصلاح املا، اصلاح نویسههای عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی2026-03-25T20:00:48Z<p>اصلاح املا، اصلاح نویسههای عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''احادیث فِتَن''' به مجموعه ای از روایات اسلامی گفته میشود که درباره بروز آشوبها،آزمونهای ایمانی واجتماعی،دگرگونیهای ارزشی و شرایط دشوار در دورههای بحرانی سخن میگوید.واژه '''«فِتَن»''' جمع '''«فتنه»''' است و در ادبیات دینی به معنای امتحان،آشفتگی ،با وضعیت پیچیدهای به کار میرود که تمایز حق و باطل در آن دشوار میشود.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=ابن فارس |نام۱=احمد |عنوان=معجم مقاییس اللغه |تاریخ=1404 |ناشر=دارالفکر |مکان=قم |صفحه=72}}</ref><br />
<br />
== مفهوم شناسی ==<br />
واژه ی «فِتَن» جمع «فتنه» است،'''فتنه''' در اصل به معناى آزمون و طلا را در آتش گذاردن است براى آنكه معلوم شود خالص است و از چيزهاى ديگر جدا شود<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=راغب اصفهانی |نام۱=حسین بن محمد |عنوان=المفردات فی غریب القرآن(مفردات الفاظ القرآن) |تاریخ=1412 |ناشر=دار القلم |مکان=دمشق |صفحه=623}}</ref>، در منطق قرآنی بهمعنای کفر، گمراهی، آشوب، امتحان، آزمایش کردن(تغابن/15) و معانی دیگر آمده است.[[علامه طباطبایی|سید محمد حسین طباطبایی]] در معناشناسی '''فتنه''' چنین آورده است:<br />
«کلمهی فتنه بهمعنای هر عملی است که بهمنظور آزمایش حال چیزی انجام گیرد، و بدین جهت است که هم خود آزمایش را فتنه میگویند و هم ملازمات غالبی آن را که عبارت است از: شدّت و عذابی که متوجّه مردودین در این آزمایش - یعنی گمراهان و مشرکین - میشود، و در قرآن کریم، همهی این معانی استعمال شده [است.]»<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=طباطبایی |نام۱=سید محمد حسین |عنوان=المیزان فی تفسیر القرآن ج2 |تاریخ=1402 |ناشر=دفتر انتشارات اسلامی |مکان=قم |صفحه=89}}</ref><br />
<br />
== جایگاه در منابع حدیثی ==<br />
[[احادیث فتن]] در بخش های گوناگون منابع اولیه [[شیعه]] و [[اهل سنت]] توسط نگارندگان و حدیث پژوهان گردآوری شده است:از [[منابع معتبر اهل سنت]] می توان به [[صحیح بخاری]] «کتاب الفتن»<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=بخاری |نام۱=محمد بن إسماعيل |عنوان=صحیح بخاری ج8 |تاریخ=1422 |ناشر=دار طوق النجاة |مکان=سلطانیه |صفحه=92}}</ref>،[[سنن ابی داوود]] «کتاب الملاحم»<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سجستانی |نام۱=أبو داود سليمان |عنوان=سنن ابی داوود ج4 |تاریخ=1408 |ناشر=دار الرسالة العالمية |مکان=بیروت |صفحه=110}}</ref> ،[[مسند احمد بن حنبل]] روایات مربوط به فتن آخرالزمان <ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=شیبانی |نام۱=احمد بن حنبل |عنوان=مسند الامام احمد بن حنبل ج2 |تاریخ=1313 |ناشر=موسسه الرساله |مکان=بیروت |صفحه=298}}</ref>و از مصادر اولیه ی شیعی میتوان به [[اصول کافی]] ،«کتاب الحجه» ابواب فتن و اختلاف <ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=کلینی |نام۱=محمد بن یعقوب |عنوان=الکافی ج1 |تاریخ=1407 |ناشر=دار الکتب الاسلامیه |مکان=تهران |صفحه=336}}</ref>اشاره کرد.<br />
== محورهای محتوایی ==<br />
احادیث فتن معمولا به چند دسته محتوایی تقسیم می شوند :<br />
=== آزمون های اخلاق و ایمانی ===<br />
اشاره به زمانه ای که «قابض علی الدین کالقابض علی الجمر» توضیف می شود.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=ترمذی |نام۱=محمد بن عیسی |عنوان=سنن ترمذی ج4 |تاریخ=1395 |ناشر=شركة مكتبة ومطبعة مصطفى البابي الحلبي |مکان=مصر |صفحه=472}}</ref><br />
=== تحولات اجتماعی ===<br />
رشد نزاع های داخلی،ضعف اعتماد عمومی،یا غلبه ی دنیاگری <ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=نیشابوری |نام۱=مسلم بن حجاج |عنوان=صحیح مسلم ج4 |ناشر=دار إحياء التراث العربي |مکان=بیروت |صفحه=2212}}</ref>در این احادیث و روایات مورد اشاره قرار گرفته اند.<br />
=== نشانه های دوره های بحرانی ===<br />
بیان روایت های نمادین و مجمل درباره آشوب ها،افزایش تنازع یا ظهور مدعیان مختلف.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=کلینی |نام۱=محمد بن یعقوب |عنوان=الکافی ج8 |تاریخ=1407 |ناشر=دار الکتب الاسلامیه |مکان=تهران |صفحه=48}}</ref><br />
=== توصیه هاو راهکارها ===<br />
توصیه به صبر،پرهیز از شتاب در داوری و حفظ عدالت در زمان آشفتگی و... .<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=بخاری |نام۱=محمد بن اسماعیل |عنوان=صحیح بخاری |تاریخ=1422 |ناشر=دار الطوق للنجاه |مکان=سلطانیه |صفحه=95}}</ref><br />
== رویکردهای مفسران ==<br />
پژوهشگران رویکردهای متفاوتی در تفسیر این احادیث داشته اند:<br />
برخی آنها را ناظر به وقایع خاص در صدر اسلام دانشته اند<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=Wellhausen |نام۱=Julius |عنوان=The Arab Kingdom and its Fall |تاریخ=1901 |صفحه=215}}</ref>،گروه دیگری این روایات را قابل تطبیق بر دوره های متعدد دانسته اند نه صرفا وقایع تاریخی محدود<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=Gpldziher |نام۱=Ignaz |عنوان=Muslim Studies |تاریخ=1971 |صفحه=48}}</ref>؛ و عده ای دیگر از تحلیل گران معاصر همچون [[مرتضی مطهری]] در کتاب [[آینده ی انقلاب اسلامی]] تاکید دارند که لحن این احادیث بیشتر اخلاقی و تربیتی است تا پیش گویی دقیق.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=مطهری |نام۱=مرتضی |عنوان=آینده انقلاب اسلامی |تاریخ=1381 |ناشر=صدرا |مکان=قم |صفحه=191}}</ref><br />
== کارکردها ==<br />
مطالعه ی احادیث فتن در سنت اسلامی کارکردهایی مانند:هدشار اخلاقی،تحلیل دوره های ناپایدار اجتماعی،ترسیم الگوی رفتاری در بحران،تقویت صصبر و تشخیص گری اخلاقی را به دنبال دارد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=رحمانی |نام۱=علی |عنوان=فتنه در منابع اسلامی |تاریخ=1394 |ناشر=فصلنامه معارف اسلامی |صفحه=129}}</ref><br />
== منابع ==</div>Alvand1546