اخلاص (اخلاق) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۳۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۹

2025-03-31T12:19:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۹
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	=== حدیث ===		=== حدیث ===
	در [[حدیث\|روایات]] از واژه اخلاص به معناهای متعددی استفاده شده است. برای نمونه، [[علی بن ابی‌طالب]]، امام اول [[شیعه\|شیعیان]] در یکی از خطبه‌هایش از اخلاص به معنای اعتقادی آن استفاده کرده است. در روایات اسلامی اشاره شده است که هر کس عملش را برای [[الله]] خالص کند، عمل اندکش نیز پذیرفته خواهد شد و در روایت دیگری نیز از جاری شدن [[حکمت]] بر دل و زبان کسی که عملش را از روی اخلاص انجام می‌دهد یاد شده است. در برخی از احادیث شیعی، یاد شده است که الله، تنها اعمالی که با اخلاص برای او انجام شده باشد را خواهد پذیرفت. در روایتی از [[جعفر صادق]]، امام ششم [[شیعه دوازده‌امامی\|شیعیان دوازده‌امامی]]، آمده است که اخلاص سبب خواهد شد تا مؤمن، دارای هیبت شود به طوری که جانوران نیز از او بترسند.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=اخلاص}}</ref>		در [[حدیث\|روایات]] از واژه اخلاص به معناهای متعددی استفاده شده است. برای نمونه، [[علی بن ابی‌طالب]]، امام اول [[شیعه\|شیعیان]] در یکی از خطبه‌هایش از اخلاص به معنای اعتقادی آن استفاده کرده است. در روایات اسلامی اشاره شده است که هر کس عملش را برای [[الله]] خالص کند، عمل اندکش نیز پذیرفته خواهد شد و در روایت دیگری نیز از جاری شدن [[حکمت]] بر دل و زبان کسی که عملش را از روی اخلاص انجام می‌دهد یاد شده است. در برخی از احادیث شیعی، یاد شده است که الله، تنها اعمالی که با اخلاص برای او انجام شده باشد را خواهد پذیرفت. در روایتی از [[جعفر صادق]]، امام ششم [[شیعه دوازده‌امامی\|شیعیان دوازده‌امامی]]، آمده است که اخلاص سبب خواهد شد تا مؤمن، دارای هیبت شود به طوری که جانوران نیز از او بترسند.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=اخلاص}}</ref>

			== تحقق اخلاص و توحید ==
			قرآن در [[آیه ۶۴ سوره آل‌عمران]] می‌گوید: «جز خدا را نپرستید.» این مفهوم، آشکارترین کاربرد اخلاص در عبادت بوده است. ابن‌عطا این آیه را تحقق توحید می‌داند، که به معنای به کار بستن حقیقت توحید در زندگی است. تحقق توحید، یعنی دادن حق خداوند و خلق بر اساس حق الهی. این امر عبودیت خالصانه و بندگی کامل را شکل می‌دهد.<ref>{{پک\|chittick\|2008\|ک=Classical Islamic Theology\|ف=Worship\|زبان=en\|ص=۲۲۴-۲۲۳}}</ref>

			=== اخلاص و مانع اصلی آن؛ حس خودبسندگی ===
			تحقق توحید مستلزم اخلاص است، یعنی پاک‌سازی قلب و نیت از هر چیزی جز حق الهی. مهم‌ترین مانع در این مسیر، حس خودبسندگی و نادیده گرفتن حقیقت الهی است. دیدگاه کلی این است که نفاق، از ناتوانی در درک واقعیت مطلق خداوند ناشی می‌شود. خلقت در برابر خدا هیچ است؛ تنها او حقیقت، حق، و واقعیت پایدار است. دیدن خود به عنوان دارنده‌ی واقعیت و حقوق مستقل، خود نوعی شرک است. [[جنید بغدادی]] می‌گوید: «[[طاغوت]] ([[بت]]) همان نفس انسان است، یا هر چیزی غیر از خدا.» تا زمانی که انسان خود و خدا را همزمان در نظر داشته باشد و بر این اساس عبادت کند، در واقع حق خود را در کنار حق مطلق قرار داده است. ناصرآبادی تأکید دارد: «عبودیت آن است که دیدن عبادت خود را با نظر به معبود از بین ببری.»<ref>{{پک\|chittick\|2008\|ک=Classical Islamic Theology\|ف=Worship\|زبان=en\|ص=۲۲۴-۲۲۳}}</ref>

			=== قدرت انسان در عبادت و وابستگی به عنایت الهی ===
			[[عبادت\|عبادت انسان]]، تأکیدی بر توانایی او در انتخاب و عمل است. اما در عین حال، باید جایگاه خود را به درستی بشناسد. قرآن ([[آیه ۵ سوره حمد\|فاتحه: ۵]]) می‌فرماید: «تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو یاری می‌جوییم.» جعفر صادق توضیح می‌دهد: «قسمت دوم آیه به این معناست که ما از نیروی الهی برای عبادت او کمک می‌خواهیم.» بدون هدایت و لطف الهی، امکان تحقق حق بندگی خدا وجود ندارد. بنابراین، توحید حقیقی آن است که عبادت را تنها برای خدا انجام دهیم و در این مسیر، تنها بر او تکیه کنیم.<ref>{{پک\|chittick\|2008\|ک=Classical Islamic Theology\|ف=Worship\|زبان=en\|ص=۲۲۴-۲۲۳}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
خط ۱۸:		خط ۲۷:
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|پیوند نویسنده=\|ویراستار=\|مقاله=اخلاص\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|پیوند نویسنده=\|ویراستار=\|مقاله=اخلاص\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}

			* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=chittick\|نام=william c.\|پیوند نویسنده=ویلیام چیتیک\|مقاله=Worship\|دانشنامه=[[راهنمای کمبریج در الهیات اسلامی کلاسیک\|The Cambridge Companion to Classical Islamic Theology]]\|سال=2008\|ناشر=Cambridge University Press\|مکان=Cambridge\|شابک=9780521785495\|زبان=en}}
	{{فلسفه}}		{{فلسفه}}
	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

Shahroudi: +رده:اصطلاحات اخلاقی، +رده:اصطلاحات قرآنی (هات‌کت)

2024-04-22T02:57:25Z

+رده:اصطلاحات اخلاقی، +رده:اصطلاحات قرآنی (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۲:۵۷
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	[[رده:فضیلت]]		[[رده:فضیلت]]
	[[رده:نگرش روان‌شناختی]]		[[رده:نگرش روان‌شناختی]]
			[[رده:اصطلاحات اخلاقی]]
			[[رده:اصطلاحات قرآنی]]

Shahroudi: ابرابزار

2024-04-22T02:54:27Z

ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۲:۵۴
خط ۲:		خط ۲:

	== در لغت و اصطلاح ==		== در لغت و اصطلاح ==
	اخلاص در لغت به معنای خالص کردن یا خالص بودن است. در اصطلاح علم [[اخلاق اسلامی]]، معنای اخلاص را خالص کردن [[بندگی\|بنده]] دانسته‌اند. به عبارتی دیگر، بنده‌ای که عمل خود را از غیر [[خدا]] نگاه‌داری کند، فرد مخلص است و در واقع این لغت در برابر معنای [[ریا]] قرار می‌گیرد. همچنین در [[علوم اسلامی]]، به خالص نمودن بندگان توسط خدا نیز اشاره شده است که چنین بنده‌ای را با کلمه مُخلَص (به صیغه اسم مفعول) خوانده‌اند. از این عبارت به تکرار در [[قرآن]] ذکر شده است. معنای دیگر اخلاص را در امور اعتقادی شرح داده‌اند. بر اساس این معنا، بندگان باید خدا را از صفاتی که شایسته مقام او نیست، خالص بدارند که از این معنا با واژه [[تنزیه]] یاد شده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی\|ف=اخلاص}}</ref>		اخلاص در لغت به معنای خالص کردن یا خالص بودن است. در اصطلاح علم [[اخلاق اسلامی]]، معنای اخلاص را خالص کردن [[بندگی\|بنده]] دانسته‌اند. به عبارتی دیگر، بنده‌ای که عمل خود را از غیر [[خدا]] نگاه‌داری کند، فرد مخلص است و در واقع این لغت در برابر معنای [[ریا]] قرار می‌گیرد. همچنین در [[علوم اسلامی]]، به خالص نمودن بندگان توسط خدا نیز اشاره شده است که چنین بنده‌ای را با کلمه مُخلَص (به صیغه اسم مفعول) خوانده‌اند. از این عبارت به تکرار در [[قرآن]] ذکر شده است. معنای دیگر اخلاص را در امور اعتقادی شرح داده‌اند. بر اساس این معنا، بندگان باید خدا را از صفاتی که شایسته مقام او نیست، خالص بدارند که از این معنا با واژه [[تنزیه]] یاد شده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=اخلاص}}</ref>

	== اخلاص در منابع اسلامی ==		== اخلاص در منابع اسلامی ==

	=== قرآن ===		=== قرآن ===
	کلمه مخلص در قرآن از کلمات پرکاربرد است. در [[آیه ۵ سوره بینه]]، از این واژه استفاده شده است و به «مخلصین له الدین» اشاره شده است. در [[آیه ۳ سوره زمر]] نیز به دین خالص اشاره شده است. در [[آیه ۱۴۵ سوره نساء]] نیز به خالص کردن دین برای [[الله]] اشاره شده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی\|ف=اخلاص}}</ref>		کلمه مخلص در قرآن از کلمات پرکاربرد است. در [[آیه ۵ سوره بینه]]، از این واژه استفاده شده است و به «مخلصین له الدین» اشاره شده است. در [[آیه ۳ سوره زمر]] نیز به دین خالص اشاره شده است. در [[آیه ۱۴۵ سوره نساء]] نیز به خالص کردن دین برای [[الله]] اشاره شده است.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=اخلاص}}</ref>

	=== حدیث ===		=== حدیث ===
	در [[حدیث\|روایات]] از واژه اخلاص به معناهای متعددی استفاده شده است. برای نمونه، [[علی بن ابی‌طالب]]، امام اول [[شیعه\|شیعیان]] در یکی از خطبه‌هایش از اخلاص به معنای اعتقادی آن استفاده ~~کرده‌است~~. در روایات اسلامی اشاره شده است که هر کس عملش را برای [[الله]] خالص کند، عمل اندکش نیز پذیرفته خواهد شد و در روایت دیگری نیز از جاری شدن [[حکمت]] بر دل و زبان کسی که عملش را از روی اخلاص انجام می‌دهد یاد شده است. در برخی از احادیث شیعی، یاد شده است که الله، تنها اعمالی که با اخلاص برای او انجام شده باشد را خواهد پذیرفت. در روایتی از [[جعفر صادق]]، امام ششم [[شیعه دوازده‌امامی\|شیعیان دوازده‌امامی]]، آمده است که اخلاص سبب خواهد شد تا ~~مومن،~~ دارای هیبت شود به طوری که جانوران نیز از او بترسند.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی\|ف=اخلاص}}</ref>		در [[حدیث\|روایات]] از واژه اخلاص به معناهای متعددی استفاده شده است. برای نمونه، [[علی بن ابی‌طالب]]، امام اول [[شیعه\|شیعیان]] در یکی از خطبه‌هایش از اخلاص به معنای اعتقادی آن استفاده کرده است. در روایات اسلامی اشاره شده است که هر کس عملش را برای [[الله]] خالص کند، عمل اندکش نیز پذیرفته خواهد شد و در روایت دیگری نیز از جاری شدن [[حکمت]] بر دل و زبان کسی که عملش را از روی اخلاص انجام می‌دهد یاد شده است. در برخی از احادیث شیعی، یاد شده است که الله، تنها اعمالی که با اخلاص برای او انجام شده باشد را خواهد پذیرفت. در روایتی از [[جعفر صادق]]، امام ششم [[شیعه دوازده‌امامی\|شیعیان دوازده‌امامی]]، آمده است که اخلاص سبب خواهد شد تا مؤمن، دارای هیبت شود به طوری که جانوران نیز از او بترسند.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=اخلاص}}</ref>

	==پانویس==		== پانویس ==
	===ارجاعات===		=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}		{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}

	===منابع===		=== منابع ===
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|پیوند نویسنده=\|ویراستار=\|مقاله=اخلاص\|دانشنامه=[[~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی]]\|عنوان جلد=~~دایره‌المعارف~~ جامع اسلامی\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|پیوند نویسنده=\|ویراستار=\|مقاله=اخلاص\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}

			{{فلسفه}}
	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

			[[رده:هیجان‌ها]]
			[[رده:فضیلت]]
			[[رده:نگرش روان‌شناختی]]

Shahroudi: ابرابزار

2024-04-22T02:53:32Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

'''اخلاص'''، اصطلاحی در [[علم اخلاق]] است که به معنای متضاد [[ریا|ریاکاری]] است. به کسی که اخلاص داشته باشد، '''مخلص''' گویند. در منابع اسلامی، به انواع اخلاص اشاره و به رعایت آنها توصیه شده است.

== در لغت و اصطلاح ==
اخلاص در لغت به معنای خالص کردن یا خالص بودن است. در اصطلاح علم [[اخلاق اسلامی]]، معنای اخلاص را خالص کردن [[بندگی|بنده]] دانسته‌اند. به عبارتی دیگر، بنده‌ای که عمل خود را از غیر [[خدا]] نگاه‌داری کند، فرد مخلص است و در واقع این لغت در برابر معنای [[ریا]] قرار می‌گیرد. همچنین در [[علوم اسلامی]]، به خالص نمودن بندگان توسط خدا نیز اشاره شده است که چنین بنده‌ای را با کلمه مُخلَص (به صیغه اسم مفعول) خوانده‌اند. از این عبارت به تکرار در [[قرآن]] ذکر شده است. معنای دیگر اخلاص را در امور اعتقادی شرح داده‌اند. بر اساس این معنا، بندگان باید خدا را از صفاتی که شایسته مقام او نیست، خالص بدارند که از این معنا با واژه [[تنزیه]] یاد شده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=اخلاص}}</ref>

== اخلاص در منابع اسلامی ==

=== قرآن ===
کلمه مخلص در قرآن از کلمات پرکاربرد است. در [[آیه ۵ سوره بینه]]، از این واژه استفاده شده است و به «مخلصین له الدین» اشاره شده است. در [[آیه ۳ سوره زمر]] نیز به دین خالص اشاره شده است. در [[آیه ۱۴۵ سوره نساء]] نیز به خالص کردن دین برای [[الله]] اشاره شده است.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=اخلاص}}</ref>

=== حدیث ===
در [[حدیث|روایات]] از واژه اخلاص به معناهای متعددی استفاده شده است. برای نمونه، [[علی بن ابی‌طالب]]، امام اول [[شیعه|شیعیان]] در یکی از خطبه‌هایش از اخلاص به معنای اعتقادی آن استفاده کرده‌است. در روایات اسلامی اشاره شده است که هر کس عملش را برای [[الله]] خالص کند، عمل اندکش نیز پذیرفته خواهد شد و در روایت دیگری نیز از جاری شدن [[حکمت]] بر دل و زبان کسی که عملش را از روی اخلاص انجام می‌دهد یاد شده است. در برخی از احادیث شیعی، یاد شده است که الله، تنها اعمالی که با اخلاص برای او انجام شده باشد را خواهد پذیرفت. در روایتی از [[جعفر صادق]]، امام ششم [[شیعه دوازده‌امامی|شیعیان دوازده‌امامی]]، آمده است که اخلاص سبب خواهد شد تا مومن، دارای هیبت شود به طوری که جانوران نیز از او بترسند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=اخلاص}}</ref>

==پانویس==
===ارجاعات===
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}

===منابع===
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=اخلاص|دانشنامه=[[دایره‌المعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایره‌المعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}

{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}