اخلاق اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

فاطمه رعیت: اضافه کردن حدیث تصویری

2025-10-20T12:00:02Z

اضافه کردن حدیث تصویری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۰
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:حسن خلق.jpg\|جایگزین=خلق نیکو\|بندانگشتی\|حسن خلق]]
	{{جعبه اطلاعات عناوین در اسلام\|		{{جعبه اطلاعات عناوین در اسلام\|
	عنوان=اخلاق اسلامی		عنوان=اخلاق اسلامی

Shahroudi در ‏۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۰

2025-10-09T11:40:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۰
خط ۷:		خط ۷:
	\|کاربرد در=اخلاق کاربردی}}		\|کاربرد در=اخلاق کاربردی}}

	~~مفهوم~~ اخلاق ~~و ارتباط آن با جامعه~~		'''اخلاق اسلامی'''، یک شاخه از [[علم اخلاق]] است که به مفاهیم اخلاقی در [[اسلام]] اشاره دارد.
	~~=== تعریف~~ [[اخلاق]] ===
			== تعریف اخلاق ==
	[[علم اخلاق\|اخلاق]] بر وزن اَفعال کلمه‌ای عربی جمع واژه «خُلق» است. «[[خُلق]]» به ویژگی‌های نقش انسان گفته می‌شود، همان گونه که «خَلق» به صفات بدن گفته می‌شود. در واقع خَلق به معنی صورت ظاهری و خُلق به معنی صورت باطنی است.<ref>{{پک\|مجلسی\|1404ق\|ک=بحارالانوار\|ج=97\|ص=253}}</ref> انسان، همان‌طور که دارای صورتی دنیایی است، یک صورت و شکل ملکوتی و غیبی هم دارد، صورت غیبی انسان، تابع [[ملکات نفس]] و خُلق باطن است. به همین دلیل صورت باطنی انسان «خُلق» مانند صورت ظاهرش «خَلق»، دارای هیئت و ترکیبی زشت یا زیباست.<ref>{{پک\|جباران\|1384\|ک=درسنامه علم اخلاق\|ص=13\|ج=1}}</ref> به تعبیری دیگر، از نظر دینی و علمی، تخلّق به خُلق نیک یا بد، عبارت از این است که نفس انسان از صفتی شکل بگیرد و آن صفت در نهاد او به صورت ملکه نفسانی درآید و بتواند با سهولت و بدون محاسبه و فکر، آن خُلق را عملاً به کار بندد. به همین دلیل است که با انجام یک یا چند بار بخشش، خُلق سخاوت به صورت ملکه در نمی‌آید و آدمی، سخاوت‌مند محسوب نمی‌گردد.<ref>{{پک\|اسماعیلی یزدی\|1385\|ک=فرهنگ اخلاق\|ص=19}}</ref> بر اساس این تعریف، اخلاق عبارت از صفات نفسانی است و اخلاق نیکو به ملکاتی گفته می‌شود که منشأ صدور اعمالی گردد که از نظر شرع و عقل شایسته و پسندیده باشد. اخلاق سوء نیز عبارت از یک سلسله ملکاتی است که اعمال زشت و افعال ناپسند از آن‌ها سرچشمه بگیرد.<ref>{{پک\|فیض کاشانی\|1091ق\|ک=المحجه البیضاء\|ص=95}}</ref>		[[علم اخلاق\|اخلاق]] بر وزن اَفعال کلمه‌ای عربی جمع واژه «خُلق» است. «[[خُلق]]» به ویژگی‌های نقش انسان گفته می‌شود، همان گونه که «خَلق» به صفات بدن گفته می‌شود. در واقع خَلق به معنی صورت ظاهری و خُلق به معنی صورت باطنی است.<ref>{{پک\|مجلسی\|1404ق\|ک=بحارالانوار\|ج=97\|ص=253}}</ref> انسان، همان‌طور که دارای صورتی دنیایی است، یک صورت و شکل ملکوتی و غیبی هم دارد، صورت غیبی انسان، تابع [[ملکات نفس]] و خُلق باطن است. به همین دلیل صورت باطنی انسان «خُلق» مانند صورت ظاهرش «خَلق»، دارای هیئت و ترکیبی زشت یا زیباست.<ref>{{پک\|جباران\|1384\|ک=درسنامه علم اخلاق\|ص=13\|ج=1}}</ref> به تعبیری دیگر، از نظر دینی و علمی، تخلّق به خُلق نیک یا بد، عبارت از این است که نفس انسان از صفتی شکل بگیرد و آن صفت در نهاد او به صورت ملکه نفسانی درآید و بتواند با سهولت و بدون محاسبه و فکر، آن خُلق را عملاً به کار بندد. به همین دلیل است که با انجام یک یا چند بار بخشش، خُلق سخاوت به صورت ملکه در نمی‌آید و آدمی، سخاوت‌مند محسوب نمی‌گردد.<ref>{{پک\|اسماعیلی یزدی\|1385\|ک=فرهنگ اخلاق\|ص=19}}</ref> بر اساس این تعریف، اخلاق عبارت از صفات نفسانی است و اخلاق نیکو به ملکاتی گفته می‌شود که منشأ صدور اعمالی گردد که از نظر شرع و عقل شایسته و پسندیده باشد. اخلاق سوء نیز عبارت از یک سلسله ملکاتی است که اعمال زشت و افعال ناپسند از آن‌ها سرچشمه بگیرد.<ref>{{پک\|فیض کاشانی\|1091ق\|ک=المحجه البیضاء\|ص=95}}</ref>

	از نظر [[اسلام]] اخلاق مجموعه‌ای به هم پیوسته از قول، نیّت و عمل است و بر این اساس اخلاق آن کس مورد قبول است که از من و خودپرستی خود بیرون آمده و طبق موازین گفتار و رفتار کند. غرایز حیوانی و تمایلات نفسانی خود را با نیروی عقل و خِرد اندازه‌گیری کرده و آن‌ها را در حدود مصلحت اعمال می‌کند.<ref>{{پک\|قائمی\|1375\|ک=اخلاق و معاشرت در اسلام\|ص=32}}</ref>		از نظر [[اسلام]] اخلاق مجموعه‌ای به هم پیوسته از قول، نیّت و عمل است و بر این اساس اخلاق آن کس مورد قبول است که از من و خودپرستی خود بیرون آمده و طبق موازین گفتار و رفتار کند. غرایز حیوانی و تمایلات نفسانی خود را با نیروی عقل و خِرد اندازه‌گیری کرده و آن‌ها را در حدود مصلحت اعمال می‌کند.<ref>{{پک\|قائمی\|1375\|ک=اخلاق و معاشرت در اسلام\|ص=32}}</ref>

	=== ضرورت اجتماع ===		== ضرورت اجتماع ==
	[[اجتماع]] یعنی جمع شدن، دور هم گرد آمدن و به هم پیوستن. زندگی که در کنار مردم و با مردم ایجاد شود را اجتماع می‌گویند.<ref>{{پک\|عمید\|1387\|ک=فرهنگ فارسی عمید\|ص=77}}</ref>		[[اجتماع]] یعنی جمع شدن، دور هم گرد آمدن و به هم پیوستن. زندگی که در کنار مردم و با مردم ایجاد شود را اجتماع می‌گویند.<ref>{{پک\|عمید\|1387\|ک=فرهنگ فارسی عمید\|ص=77}}</ref>

خط ۲۹:		خط ۳۰:
	در شریعت [[اسلام]] سه بخش متفاوت برای زندگی سالم و شایسته اجتماعی ذکر شده است، یک بخش در عقاید جای گرفته و اعتقادات را شکل می‌دهد، بخشی دیگر، قوانین اجتماعی هستند که برای بهتر زیستن در اجتماع است و دسته سوم نیز، اخلاق است که ابعاد فردی و اجتماعی را شامل می‌شود. در زندگی فردی و اجتماعی نیاز به اخلاق به عنوان روح جامعه اسلامی به شدت احساس می‌شود؛ زیرا اخلاق، مجموعه‌ای از بایدها و نبایدهایی است که می‌تواند جنبه فردی و اجتماعی داشته باشد و به زندگی انتظام بخشد. بسیاری از [[فضایل و رذایل اخلاقی]] با زندگی اجتماعی انسان بستگی دارد. البته بسیاری از [[مسائل اخلاقی]] هم هستند که فقط جنبه فردی دارند و در مورد یک انسان تنها نیز، صادق است؛ مثلاً، صبر و جزع بر مسائل، شجاعت و ترس در برابر پیشامدها، استقامت و تنبلی در راه رسیدن یک فرد به هدف خود، غفلت و توجه نسبت به آفریدگار جهان، شکر و کفران در برابر نعمت‌های بی پایان او و امثال این امور که بزرگان در کتب اخلاقی از آن بحث نموده‌اند و جزء [[فضایل]] یا [[رذایل]] [[اخلاقی]] شمرده‌اند، می‌تواند جنبه فردی داشته باشد و دربارهٔ یک فرد که زندگی کاملاَ جدا از اجتماع دارد نیز صدق کند، از اینجا تقسیم اخلاق به اخلاق فردی و ا[[خلاق اجتماعی]] روشن می‌گردد، ولی اخلاق اجتماعی وزنه سنگین‌تری در [[علم اخلاق]] دارد و شخصیت انسان بیشتر بر محور آن دور می‌زند، اگر چه اخلاق فردی نیز سهم قابل توجهی دارد. اخلاق اجتماعی به زندگی فردی و اجتماعی انسان معنا می‌بخشد، این اخلاق [[زندگی اجتماعی]] را سامان بخشیده و روابط را تنظیم می‌کند، کسانی که اخلاق اجتماعی را مورد توجه قرار می‌دهند بیش از دیگران [[حقوق اجتماعی]] و [[مصالح جامعه]] را رعایت کرده، افرادی مسئولیت پذیر، با وجدان و منظم هستند.<ref>{{پک\|تقوی\|1379\|ک=زندگی در پرتو اخلاق\|ص=29-31}}</ref>		در شریعت [[اسلام]] سه بخش متفاوت برای زندگی سالم و شایسته اجتماعی ذکر شده است، یک بخش در عقاید جای گرفته و اعتقادات را شکل می‌دهد، بخشی دیگر، قوانین اجتماعی هستند که برای بهتر زیستن در اجتماع است و دسته سوم نیز، اخلاق است که ابعاد فردی و اجتماعی را شامل می‌شود. در زندگی فردی و اجتماعی نیاز به اخلاق به عنوان روح جامعه اسلامی به شدت احساس می‌شود؛ زیرا اخلاق، مجموعه‌ای از بایدها و نبایدهایی است که می‌تواند جنبه فردی و اجتماعی داشته باشد و به زندگی انتظام بخشد. بسیاری از [[فضایل و رذایل اخلاقی]] با زندگی اجتماعی انسان بستگی دارد. البته بسیاری از [[مسائل اخلاقی]] هم هستند که فقط جنبه فردی دارند و در مورد یک انسان تنها نیز، صادق است؛ مثلاً، صبر و جزع بر مسائل، شجاعت و ترس در برابر پیشامدها، استقامت و تنبلی در راه رسیدن یک فرد به هدف خود، غفلت و توجه نسبت به آفریدگار جهان، شکر و کفران در برابر نعمت‌های بی پایان او و امثال این امور که بزرگان در کتب اخلاقی از آن بحث نموده‌اند و جزء [[فضایل]] یا [[رذایل]] [[اخلاقی]] شمرده‌اند، می‌تواند جنبه فردی داشته باشد و دربارهٔ یک فرد که زندگی کاملاَ جدا از اجتماع دارد نیز صدق کند، از اینجا تقسیم اخلاق به اخلاق فردی و ا[[خلاق اجتماعی]] روشن می‌گردد، ولی اخلاق اجتماعی وزنه سنگین‌تری در [[علم اخلاق]] دارد و شخصیت انسان بیشتر بر محور آن دور می‌زند، اگر چه اخلاق فردی نیز سهم قابل توجهی دارد. اخلاق اجتماعی به زندگی فردی و اجتماعی انسان معنا می‌بخشد، این اخلاق [[زندگی اجتماعی]] را سامان بخشیده و روابط را تنظیم می‌کند، کسانی که اخلاق اجتماعی را مورد توجه قرار می‌دهند بیش از دیگران [[حقوق اجتماعی]] و [[مصالح جامعه]] را رعایت کرده، افرادی مسئولیت پذیر، با وجدان و منظم هستند.<ref>{{پک\|تقوی\|1379\|ک=زندگی در پرتو اخلاق\|ص=29-31}}</ref>

	== ~~'''~~ارجاعات~~'''~~ ==		== پانویس ==

			=== ارجاعات ===
	<references />		<references />

	== ~~'''~~منابع~~'''~~ ==		=== منابع ===

	* {{یادکرد کتاب\|عنوان=بحارالانوار\|سال=1404\|نام=محمدباقر\|نام خانوادگی=مجلسی\|ناشر=موسسه الوفاء\|مکان=بیروت}}		* {{یادکرد کتاب\|عنوان=بحارالانوار\|سال=1404\|نام=محمدباقر\|نام خانوادگی=مجلسی\|ناشر=موسسه الوفاء\|مکان=بیروت}}
	* {{یادکرد کتاب\|عنوان=درسنامه علم اخلاق\|سال=1384\|نام=محمدرضا\|نام خانوادگی=جباران\|ناشر=هاجر\|مکان=قم}}		* {{یادکرد کتاب\|عنوان=درسنامه علم اخلاق\|سال=1384\|نام=محمدرضا\|نام خانوادگی=جباران\|ناشر=هاجر\|مکان=قم}}

Shahroudi در ‏۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۵۴

2025-10-09T03:54:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۵۴
خط ۴۳:		خط ۴۳:
	* {{یادکرد کتاب\|عنوان=زندگی در پرتو اخلاق\|سال=1379\|نام=عبدالمحمد\|نام خانوادگی=تقوی\|ناشر=موسسه بوستان کتاب\|مکان=قم}}		* {{یادکرد کتاب\|عنوان=زندگی در پرتو اخلاق\|سال=1379\|نام=عبدالمحمد\|نام خانوادگی=تقوی\|ناشر=موسسه بوستان کتاب\|مکان=قم}}
	{{فلسفه اخلاق}}		{{فلسفه اخلاق}}

			[[رده:اخلاق اجتماعی]]
			[[رده:اخلاق اسلامی]]
			[[رده:اصطلاحات اسلامی]]
			[[رده:اخلاق زیستی]]
			[[رده:اخلاق کاربردی]]
			[[رده:فلسفه اخلاق]]

Cheshme: /* {{جعبه اطلاعات عناوین در اسلام|عنوان=اخلاق اسلامی|موضوع=رابطه اخلاق با اجتماع|معنای اصطلاحی=مجموعه ای به هم پیوسته از قول، فعل و عمل|معنای لغوی=طبع، عادت، رفتار|کاربرد در=اخلاق کاربردی}}مفهوم اخلاق و ارتباط آن با جامعه */ ابرابزار

2025-10-03T15:20:35Z

{{جعبه اطلاعات عناوین در اسلام|عنوان=اخلاق اسلامی|موضوع=رابطه اخلاق با اجتماع|معنای اصطلاحی=مجموعه ای به هم پیوسته از قول، فعل و عمل|معنای لغوی=طبع، عادت، رفتار|کاربرد در=اخلاق کاربردی}}مفهوم اخلاق و ارتباط آن با جامعه: ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۰
خط ۱:		خط ۱:

	== {{جعبه اطلاعات عناوین در اسلام\|عنوان=اخلاق اسلامی\|موضوع=رابطه اخلاق با اجتماع\|معنای اصطلاحی=مجموعه ای به هم پیوسته از قول، فعل و عمل\|معنای لغوی=طبع، عادت، رفتار\|کاربرد در=اخلاق کاربردی}}~~مفهوم اخلاق و ارتباط آن با جامعه ==~~		{{جعبه اطلاعات عناوین در اسلام\|
			عنوان=اخلاق اسلامی
			\|موضوع=رابطه اخلاق با اجتماع
			\|معنای اصطلاحی=مجموعه ای به هم پیوسته از قول، فعل و عمل
			\|معنای لغوی=طبع، عادت، رفتار
			\|کاربرد در=اخلاق کاربردی}}

			مفهوم اخلاق و ارتباط آن با جامعه
	=== تعریف [[اخلاق]] ===		=== تعریف [[اخلاق]] ===
	[[علم اخلاق\|اخلاق]] بر وزن اَفعال کلمه‌ای عربی جمع واژه «خُلق» است. «[[خُلق]]» به ویژگی‌های نقش انسان گفته می‌شود، همان گونه که «خَلق» به صفات بدن گفته می‌شود. در واقع خَلق به معنی صورت ظاهری و خُلق به معنی صورت باطنی است.<ref>{{پک\|مجلسی\|1404ق\|ک=بحارالانوار\|ج=97\|ص=253}}</ref> انسان، همان‌طور که دارای صورتی دنیایی است، یک صورت و شکل ملکوتی و غیبی هم دارد، صورت غیبی انسان، تابع [[ملکات نفس]] و خُلق باطن است. به همین دلیل صورت باطنی انسان «خُلق» مانند صورت ظاهرش «خَلق»، دارای هیئت و ترکیبی زشت یا زیباست.<ref>{{پک\|جباران\|1384\|ک=درسنامه علم اخلاق\|ص=13\|ج=1}}</ref> به تعبیری دیگر، از نظر دینی و علمی، تخلّق به خُلق نیک یا بد، عبارت از این است که نفس انسان از صفتی شکل بگیرد و آن صفت در نهاد او به صورت ملکه نفسانی درآید و بتواند با سهولت و بدون محاسبه و فکر، آن خُلق را عملاً به کار بندد. به همین دلیل است که با انجام یک یا چند بار بخشش، خُلق سخاوت به صورت ملکه در نمی‌آید و آدمی، سخاوت‌مند محسوب نمی‌گردد.<ref>{{پک\|اسماعیلی یزدی\|1385\|ک=فرهنگ اخلاق\|ص=19}}</ref> بر اساس این تعریف، اخلاق عبارت از صفات نفسانی است و اخلاق نیکو به ملکاتی گفته می‌شود که منشأ صدور اعمالی گردد که از نظر شرع و عقل شایسته و پسندیده باشد. اخلاق سوء نیز عبارت از یک سلسله ملکاتی است که اعمال زشت و افعال ناپسند از آن‌ها سرچشمه بگیرد.<ref>{{پک\|فیض کاشانی\|1091ق\|ک=المحجه البیضاء\|ص=95}}</ref>		[[علم اخلاق\|اخلاق]] بر وزن اَفعال کلمه‌ای عربی جمع واژه «خُلق» است. «[[خُلق]]» به ویژگی‌های نقش انسان گفته می‌شود، همان گونه که «خَلق» به صفات بدن گفته می‌شود. در واقع خَلق به معنی صورت ظاهری و خُلق به معنی صورت باطنی است.<ref>{{پک\|مجلسی\|1404ق\|ک=بحارالانوار\|ج=97\|ص=253}}</ref> انسان، همان‌طور که دارای صورتی دنیایی است، یک صورت و شکل ملکوتی و غیبی هم دارد، صورت غیبی انسان، تابع [[ملکات نفس]] و خُلق باطن است. به همین دلیل صورت باطنی انسان «خُلق» مانند صورت ظاهرش «خَلق»، دارای هیئت و ترکیبی زشت یا زیباست.<ref>{{پک\|جباران\|1384\|ک=درسنامه علم اخلاق\|ص=13\|ج=1}}</ref> به تعبیری دیگر، از نظر دینی و علمی، تخلّق به خُلق نیک یا بد، عبارت از این است که نفس انسان از صفتی شکل بگیرد و آن صفت در نهاد او به صورت ملکه نفسانی درآید و بتواند با سهولت و بدون محاسبه و فکر، آن خُلق را عملاً به کار بندد. به همین دلیل است که با انجام یک یا چند بار بخشش، خُلق سخاوت به صورت ملکه در نمی‌آید و آدمی، سخاوت‌مند محسوب نمی‌گردد.<ref>{{پک\|اسماعیلی یزدی\|1385\|ک=فرهنگ اخلاق\|ص=19}}</ref> بر اساس این تعریف، اخلاق عبارت از صفات نفسانی است و اخلاق نیکو به ملکاتی گفته می‌شود که منشأ صدور اعمالی گردد که از نظر شرع و عقل شایسته و پسندیده باشد. اخلاق سوء نیز عبارت از یک سلسله ملکاتی است که اعمال زشت و افعال ناپسند از آن‌ها سرچشمه بگیرد.<ref>{{پک\|فیض کاشانی\|1091ق\|ک=المحجه البیضاء\|ص=95}}</ref>

Cheshme در ‏۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۶

2025-10-03T12:56:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۶
خط ۱:		خط ۱:

	== مفهوم اخلاق و ارتباط آن با جامعه ==		== {{جعبه اطلاعات عناوین در اسلام\|عنوان=اخلاق اسلامی\|موضوع=رابطه اخلاق با اجتماع\|معنای اصطلاحی=مجموعه ای به هم پیوسته از قول، فعل و عمل\|معنای لغوی=طبع، عادت، رفتار\|کاربرد در=اخلاق کاربردی}}مفهوم اخلاق و ارتباط آن با جامعه ==

	=== تعریف [[اخلاق]] ===		=== تعریف [[اخلاق]] ===
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	* {{یادکرد کتاب\|عنوان=فرهنگ فارسی عمید\|سال=1387\|نام=حسن\|نام خانوادگی=عمید\|ناشر=امیرکبیر\|مکان=تهران}}		* {{یادکرد کتاب\|عنوان=فرهنگ فارسی عمید\|سال=1387\|نام=حسن\|نام خانوادگی=عمید\|ناشر=امیرکبیر\|مکان=تهران}}
	* {{یادکرد کتاب\|عنوان=زندگی در پرتو اخلاق\|سال=1379\|نام=عبدالمحمد\|نام خانوادگی=تقوی\|ناشر=موسسه بوستان کتاب\|مکان=قم}}		* {{یادکرد کتاب\|عنوان=زندگی در پرتو اخلاق\|سال=1379\|نام=عبدالمحمد\|نام خانوادگی=تقوی\|ناشر=موسسه بوستان کتاب\|مکان=قم}}
			{{فلسفه اخلاق}}

Cheshme در ‏۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۵

2025-10-03T12:55:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۵
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	=== ارتباط اخلاق با اجتماع ===		=== ارتباط اخلاق با اجتماع ===
	در شریعت [[اسلام]] سه بخش متفاوت برای زندگی سالم و شایسته اجتماعی ذکر شده است، یک بخش در عقاید جای گرفته و اعتقادات را شکل می‌دهد، بخشی دیگر، قوانین اجتماعی هستند که برای بهتر زیستن در اجتماع است و دسته سوم نیز، اخلاق است که ابعاد فردی و اجتماعی را شامل می‌شود. در زندگی فردی و اجتماعی نیاز به اخلاق به عنوان روح جامعه اسلامی به شدت احساس می‌شود؛ زیرا اخلاق، مجموعه‌ای از بایدها و نبایدهایی است که می‌تواند جنبه فردی و اجتماعی داشته باشد و به زندگی انتظام بخشد. بسیاری از [[فضایل و رذایل اخلاقی]] با زندگی اجتماعی انسان بستگی دارد. البته بسیاری از [[مسائل اخلاقی]] هم هستند که فقط جنبه فردی دارند و در مورد یک انسان تنها نیز، صادق است؛ مثلاً، صبر و جزع بر مسائل، شجاعت و ترس در برابر پیشامدها، استقامت و تنبلی در راه رسیدن یک فرد به هدف خود، غفلت و توجه نسبت به آفریدگار جهان، شکر و کفران در برابر نعمت‌های بی پایان او و امثال این امور که بزرگان در کتب اخلاقی از آن بحث نموده‌اند و جزء [[فضایل]] یا [[رذایل]] [[اخلاقی]] شمرده‌اند، می‌تواند جنبه فردی داشته باشد و دربارهٔ یک فرد که زندگی کاملاَ جدا از اجتماع دارد نیز صدق کند، از اینجا تقسیم اخلاق به اخلاق فردی و ا[[خلاق اجتماعی]] روشن می‌گردد، ولی اخلاق اجتماعی وزنه سنگین‌تری در [[علم اخلاق]] دارد و شخصیت انسان بیشتر بر محور آن دور می‌زند، اگر چه اخلاق فردی نیز سهم قابل توجهی دارد. اخلاق اجتماعی به زندگی فردی و اجتماعی انسان معنا می‌بخشد، این اخلاق [[زندگی اجتماعی]] را سامان بخشیده و روابط را تنظیم می‌کند، کسانی که اخلاق اجتماعی را مورد توجه قرار می‌دهند بیش از دیگران [[حقوق اجتماعی]] و [[مصالح جامعه]] را رعایت کرده، افرادی مسئولیت پذیر، با وجدان و منظم هستند.<ref>{{پک\|تقوی\|1379\|ک=زندگی در پرتو اخلاق\|ص=29-31}}</ref>		در شریعت [[اسلام]] سه بخش متفاوت برای زندگی سالم و شایسته اجتماعی ذکر شده است، یک بخش در عقاید جای گرفته و اعتقادات را شکل می‌دهد، بخشی دیگر، قوانین اجتماعی هستند که برای بهتر زیستن در اجتماع است و دسته سوم نیز، اخلاق است که ابعاد فردی و اجتماعی را شامل می‌شود. در زندگی فردی و اجتماعی نیاز به اخلاق به عنوان روح جامعه اسلامی به شدت احساس می‌شود؛ زیرا اخلاق، مجموعه‌ای از بایدها و نبایدهایی است که می‌تواند جنبه فردی و اجتماعی داشته باشد و به زندگی انتظام بخشد. بسیاری از [[فضایل و رذایل اخلاقی]] با زندگی اجتماعی انسان بستگی دارد. البته بسیاری از [[مسائل اخلاقی]] هم هستند که فقط جنبه فردی دارند و در مورد یک انسان تنها نیز، صادق است؛ مثلاً، صبر و جزع بر مسائل، شجاعت و ترس در برابر پیشامدها، استقامت و تنبلی در راه رسیدن یک فرد به هدف خود، غفلت و توجه نسبت به آفریدگار جهان، شکر و کفران در برابر نعمت‌های بی پایان او و امثال این امور که بزرگان در کتب اخلاقی از آن بحث نموده‌اند و جزء [[فضایل]] یا [[رذایل]] [[اخلاقی]] شمرده‌اند، می‌تواند جنبه فردی داشته باشد و دربارهٔ یک فرد که زندگی کاملاَ جدا از اجتماع دارد نیز صدق کند، از اینجا تقسیم اخلاق به اخلاق فردی و ا[[خلاق اجتماعی]] روشن می‌گردد، ولی اخلاق اجتماعی وزنه سنگین‌تری در [[علم اخلاق]] دارد و شخصیت انسان بیشتر بر محور آن دور می‌زند، اگر چه اخلاق فردی نیز سهم قابل توجهی دارد. اخلاق اجتماعی به زندگی فردی و اجتماعی انسان معنا می‌بخشد، این اخلاق [[زندگی اجتماعی]] را سامان بخشیده و روابط را تنظیم می‌کند، کسانی که اخلاق اجتماعی را مورد توجه قرار می‌دهند بیش از دیگران [[حقوق اجتماعی]] و [[مصالح جامعه]] را رعایت کرده، افرادی مسئولیت پذیر، با وجدان و منظم هستند.<ref>{{پک\|تقوی\|1379\|ک=زندگی در پرتو اخلاق\|ص=29-31}}</ref>

			== '''ارجاعات''' ==
			<references />

			== '''منابع''' ==

			* {{یادکرد کتاب\|عنوان=بحارالانوار\|سال=1404\|نام=محمدباقر\|نام خانوادگی=مجلسی\|ناشر=موسسه الوفاء\|مکان=بیروت}}
			* {{یادکرد کتاب\|عنوان=درسنامه علم اخلاق\|سال=1384\|نام=محمدرضا\|نام خانوادگی=جباران\|ناشر=هاجر\|مکان=قم}}

			* {{یادکرد کتاب\|عنوان=فرهنگ اخلاق\|سال=1385\|نام=عباس\|نام خانوادگی=اسماعیلی یزدی\|ناشر=مسجد جمکران\|مکان=قم}}
			* {{یادکرد کتاب\|عنوان=محجه البیضاء\|سال=1091\|نام=محسن\|نام خانوادگی=فیض کاشانی\|ناشر=جامعه مدرسین حوزه علمیه قم\|مکان=قم}}
			* {{یادکرد کتاب\|عنوان=اخلاق و معاشرت در اسلام\|سال=1375\|نام=علی\|نام خانوادگی=قائمی\|ناشر=امیری\|مکان=تهران}}
			* {{یادکرد کتاب\|عنوان=فرهنگ فارسی عمید\|سال=1387\|نام=حسن\|نام خانوادگی=عمید\|ناشر=امیرکبیر\|مکان=تهران}}
			* {{یادکرد کتاب\|عنوان=زندگی در پرتو اخلاق\|سال=1379\|نام=عبدالمحمد\|نام خانوادگی=تقوی\|ناشر=موسسه بوستان کتاب\|مکان=قم}}

Cheshme در ‏۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۳

2025-10-03T12:53:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۳
خط ۱:		خط ۱:

	== مفهوم [[اخلاق]] و ارتباط آن با [[جامعه]] ==		== مفهوم اخلاق و ارتباط آن با جامعه ==

	=== [[~~اخلاق\|تعریف~~ اخلاق]] ===		=== تعریف [[اخلاق]] ===
	[[علم اخلاق\|اخلاق]] بر وزن اَفعال کلمه‌ای عربی جمع واژه ~~«[[خُلق]]»~~ است. «[[خُلق]]» به ویژگی‌های نقش انسان گفته می‌شود، همان گونه که «خَلق» به صفات بدن گفته می‌شود. در واقع خَلق به معنی صورت ظاهری و خُلق به معنی صورت باطنی است. انسان، همان‌طور که دارای صورتی دنیایی است، یک صورت و شکل ملکوتی و غیبی هم دارد، صورت غیبی انسان، تابع [[ملکات نفس]] و خُلق باطن است. به همین دلیل صورت باطنی انسان «خُلق» مانند صورت ظاهرش «خَلق»، دارای هیئت و ترکیبی زشت یا زیباست. به تعبیری دیگر، از نظر دینی و علمی، تخلّق به خُلق نیک یا بد، عبارت از این است که نفس انسان از صفتی شکل بگیرد و آن صفت در نهاد او به صورت ملکه نفسانی درآید و بتواند با سهولت و بدون محاسبه و فکر، آن خُلق را عملاً به کار بندد. به همین دلیل است که با انجام یک یا چند بار بخشش، خُلق سخاوت به صورت ملکه در نمی‌آید و آدمی، سخاوت‌مند محسوب نمی‌گردد. بر اساس این تعریف، اخلاق عبارت از [[صفات نفسانی]] است و [[اخلاق نیکو]] به ملکاتی گفته می‌شود که منشأ صدور اعمالی گردد که از نظر شرع و عقل شایسته و پسندیده باشد. اخلاق سوء نیز عبارت از یک سلسله ملکاتی است که اعمال زشت و افعال ناپسند از آن‌ها سرچشمه بگیرد.		[[علم اخلاق\|اخلاق]] بر وزن اَفعال کلمه‌ای عربی جمع واژه «خُلق» است. «[[خُلق]]» به ویژگی‌های نقش انسان گفته می‌شود، همان گونه که «خَلق» به صفات بدن گفته می‌شود. در واقع خَلق به معنی صورت ظاهری و خُلق به معنی صورت باطنی است.<ref>{{پک\|مجلسی\|1404ق\|ک=بحارالانوار\|ج=97\|ص=253}}</ref> انسان، همان‌طور که دارای صورتی دنیایی است، یک صورت و شکل ملکوتی و غیبی هم دارد، صورت غیبی انسان، تابع [[ملکات نفس]] و خُلق باطن است. به همین دلیل صورت باطنی انسان «خُلق» مانند صورت ظاهرش «خَلق»، دارای هیئت و ترکیبی زشت یا زیباست.<ref>{{پک\|جباران\|1384\|ک=درسنامه علم اخلاق\|ص=13\|ج=1}}</ref> به تعبیری دیگر، از نظر دینی و علمی، تخلّق به خُلق نیک یا بد، عبارت از این است که نفس انسان از صفتی شکل بگیرد و آن صفت در نهاد او به صورت ملکه نفسانی درآید و بتواند با سهولت و بدون محاسبه و فکر، آن خُلق را عملاً به کار بندد. به همین دلیل است که با انجام یک یا چند بار بخشش، خُلق سخاوت به صورت ملکه در نمی‌آید و آدمی، سخاوت‌مند محسوب نمی‌گردد.<ref>{{پک\|اسماعیلی یزدی\|1385\|ک=فرهنگ اخلاق\|ص=19}}</ref> بر اساس این تعریف، اخلاق عبارت از صفات نفسانی است و اخلاق نیکو به ملکاتی گفته می‌شود که منشأ صدور اعمالی گردد که از نظر شرع و عقل شایسته و پسندیده باشد. اخلاق سوء نیز عبارت از یک سلسله ملکاتی است که اعمال زشت و افعال ناپسند از آن‌ها سرچشمه بگیرد.<ref>{{پک\|فیض کاشانی\|1091ق\|ک=المحجه البیضاء\|ص=95}}</ref>

	از نظر [[اسلام]] اخلاق مجموعه‌ای به هم پیوسته از قول، نیّت و عمل است و بر این اساس اخلاق آن کس مورد قبول است که از من و خودپرستی خود بیرون آمده و طبق موازین گفتار و رفتار کند. غرایز حیوانی و تمایلات نفسانی خود را با نیروی عقل و خِرد اندازه‌گیری کرده و آن‌ها را در حدود مصلحت اعمال می‌کند.		از نظر [[اسلام]] اخلاق مجموعه‌ای به هم پیوسته از قول، نیّت و عمل است و بر این اساس اخلاق آن کس مورد قبول است که از من و خودپرستی خود بیرون آمده و طبق موازین گفتار و رفتار کند. غرایز حیوانی و تمایلات نفسانی خود را با نیروی عقل و خِرد اندازه‌گیری کرده و آن‌ها را در حدود مصلحت اعمال می‌کند.<ref>{{پک\|قائمی\|1375\|ک=اخلاق و معاشرت در اسلام\|ص=32}}</ref>

	=== ضرورت اجتماع ===		=== ضرورت اجتماع ===
	[[اجتماع]] یعنی جمع شدن، دور هم گرد آمدن و به هم پیوستن. زندگی که در کنار مردم و با مردم ایجاد شود را اجتماع می‌گویند.		[[اجتماع]] یعنی جمع شدن، دور هم گرد آمدن و به هم پیوستن. زندگی که در کنار مردم و با مردم ایجاد شود را اجتماع می‌گویند.<ref>{{پک\|عمید\|1387\|ک=فرهنگ فارسی عمید\|ص=77}}</ref>

	ضرورت اجتماع برای انسان امری حیاتی است که از چند جنبه قابل بررسی است:		ضرورت اجتماع برای انسان امری حیاتی است که از چند جنبه قابل بررسی است:
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	۳ـ شکوفایی انسان: بسیاری از ابعاد وجودی انسان در [[حیات جمعی]] شکوفا می‌شوند و حتی در میان جمع معنی پیدا می‌کنند.		۳ـ شکوفایی انسان: بسیاری از ابعاد وجودی انسان در [[حیات جمعی]] شکوفا می‌شوند و حتی در میان جمع معنی پیدا می‌کنند.

	پس اگر اجتماع نباشد تمایلات و عواطف، انسانیت و اخلاق، گذشت و ایثار معنی پیدا نمی‌کنند.		پس اگر اجتماع نباشد تمایلات و عواطف، انسانیت و اخلاق، گذشت و ایثار معنی پیدا نمی‌کنند.<ref>{{پک\|قائمی\|1375\|ک=اخلاق و معاشرت در اسلام\|ص=15}}</ref>

	=== ارتباط اخلاق با اجتماع ===		=== ارتباط اخلاق با اجتماع ===
	در شریعت [[اسلام]] سه بخش متفاوت برای زندگی سالم و شایسته اجتماعی ذکر شده است، یک بخش در عقاید جای گرفته و اعتقادات را شکل می‌دهد، بخشی دیگر، قوانین اجتماعی هستند که برای بهتر زیستن در اجتماع است و دسته سوم نیز، اخلاق است که ابعاد فردی و اجتماعی را شامل می‌شود. در زندگی فردی و اجتماعی نیاز به اخلاق به عنوان روح جامعه اسلامی به شدت احساس می‌شود؛ زیرا اخلاق، مجموعه‌ای از بایدها و نبایدهایی است که می‌تواند جنبه فردی و اجتماعی داشته باشد و به زندگی انتظام بخشد. بسیاری از [[فضایل و رذایل اخلاقی]] با زندگی اجتماعی انسان بستگی دارد. البته بسیاری از [[مسائل اخلاقی]] هم هستند که فقط جنبه فردی دارند و در مورد یک انسان تنها نیز، صادق است؛ مثلاً، صبر و جزع بر مسائل، شجاعت و ترس در برابر پیشامدها، استقامت و تنبلی در راه رسیدن یک فرد به هدف خود، غفلت و توجه نسبت به آفریدگار جهان، شکر و کفران در برابر نعمت‌های بی پایان او و امثال این امور که بزرگان در کتب اخلاقی از آن بحث نموده‌اند و جزء [[فضایل]] یا [[رذایل]] [[اخلاقی]] شمرده‌اند، می‌تواند جنبه فردی داشته باشد و دربارهٔ یک فرد که زندگی کاملاَ جدا از اجتماع دارد نیز صدق کند، از اینجا تقسیم اخلاق به اخلاق فردی و ا[[خلاق اجتماعی]] روشن می‌گردد، ولی اخلاق اجتماعی وزنه سنگین‌تری در [[علم اخلاق]] دارد و شخصیت انسان بیشتر بر محور آن دور می‌زند، اگر چه اخلاق فردی نیز سهم قابل توجهی دارد. اخلاق اجتماعی به زندگی فردی و اجتماعی انسان معنا می‌بخشد، این اخلاق [[زندگی اجتماعی]] را سامان بخشیده و روابط را تنظیم می‌کند، کسانی که اخلاق اجتماعی را مورد توجه قرار می‌دهند بیش از دیگران [[حقوق اجتماعی]] و [[مصالح جامعه]] را رعایت کرده، افرادی مسئولیت پذیر، با وجدان و منظم هستند.		در شریعت [[اسلام]] سه بخش متفاوت برای زندگی سالم و شایسته اجتماعی ذکر شده است، یک بخش در عقاید جای گرفته و اعتقادات را شکل می‌دهد، بخشی دیگر، قوانین اجتماعی هستند که برای بهتر زیستن در اجتماع است و دسته سوم نیز، اخلاق است که ابعاد فردی و اجتماعی را شامل می‌شود. در زندگی فردی و اجتماعی نیاز به اخلاق به عنوان روح جامعه اسلامی به شدت احساس می‌شود؛ زیرا اخلاق، مجموعه‌ای از بایدها و نبایدهایی است که می‌تواند جنبه فردی و اجتماعی داشته باشد و به زندگی انتظام بخشد. بسیاری از [[فضایل و رذایل اخلاقی]] با زندگی اجتماعی انسان بستگی دارد. البته بسیاری از [[مسائل اخلاقی]] هم هستند که فقط جنبه فردی دارند و در مورد یک انسان تنها نیز، صادق است؛ مثلاً، صبر و جزع بر مسائل، شجاعت و ترس در برابر پیشامدها، استقامت و تنبلی در راه رسیدن یک فرد به هدف خود، غفلت و توجه نسبت به آفریدگار جهان، شکر و کفران در برابر نعمت‌های بی پایان او و امثال این امور که بزرگان در کتب اخلاقی از آن بحث نموده‌اند و جزء [[فضایل]] یا [[رذایل]] [[اخلاقی]] شمرده‌اند، می‌تواند جنبه فردی داشته باشد و دربارهٔ یک فرد که زندگی کاملاَ جدا از اجتماع دارد نیز صدق کند، از اینجا تقسیم اخلاق به اخلاق فردی و ا[[خلاق اجتماعی]] روشن می‌گردد، ولی اخلاق اجتماعی وزنه سنگین‌تری در [[علم اخلاق]] دارد و شخصیت انسان بیشتر بر محور آن دور می‌زند، اگر چه اخلاق فردی نیز سهم قابل توجهی دارد. اخلاق اجتماعی به زندگی فردی و اجتماعی انسان معنا می‌بخشد، این اخلاق [[زندگی اجتماعی]] را سامان بخشیده و روابط را تنظیم می‌کند، کسانی که اخلاق اجتماعی را مورد توجه قرار می‌دهند بیش از دیگران [[حقوق اجتماعی]] و [[مصالح جامعه]] را رعایت کرده، افرادی مسئولیت پذیر، با وجدان و منظم هستند.<ref>{{پک\|تقوی\|1379\|ک=زندگی در پرتو اخلاق\|ص=29-31}}</ref>

Cheshme در ‏۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۵

2025-10-03T10:15:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۵
خط ۱:		خط ۱:

	== مفهوم [[اخلاق]] و ارتباط آن با جامعه ==		== مفهوم [[اخلاق]] و ارتباط آن با [[جامعه]] ==

	=== ~~تعریف~~ [[اخلاق]] ===		=== [[اخلاق\|تعریف اخلاق]] ===
	[[علم اخلاق\|اخلاق]] بر وزن اَفعال کلمه‌ای عربی جمع واژه «[[خُلق]]» است. «[[خُلق]]» به ویژگی‌های نقش انسان گفته می‌شود، همان گونه که «خَلق» به صفات بدن گفته می‌شود. در واقع خَلق به معنی صورت ظاهری و خُلق به معنی صورت باطنی است. انسان، همان‌طور که دارای صورتی دنیایی است، یک صورت و شکل ملکوتی و غیبی هم دارد، صورت غیبی انسان، تابع [[ملکات نفس]] و خُلق باطن است. به همین دلیل صورت باطنی انسان «خُلق» مانند صورت ظاهرش «خَلق»، دارای هیئت و ترکیبی زشت یا زیباست. به تعبیری دیگر، از نظر دینی و علمی، تخلّق به خُلق نیک یا بد، عبارت از این است که نفس انسان از صفتی شکل بگیرد و آن صفت در نهاد او به صورت ملکه نفسانی درآید و بتواند با سهولت و بدون محاسبه و فکر، آن خُلق را عملاً به کار بندد. به همین دلیل است که با انجام یک یا چند بار بخشش، خُلق سخاوت به صورت ملکه در نمی‌آید و آدمی، سخاوت‌مند محسوب نمی‌گردد. بر اساس این تعریف، اخلاق عبارت از [[صفات نفسانی]] است و [[اخلاق نیکو]] به ملکاتی گفته می‌شود که منشأ صدور اعمالی گردد که از نظر شرع و عقل شایسته و پسندیده باشد. اخلاق سوء نیز عبارت از یک سلسله ملکاتی است که اعمال زشت و افعال ناپسند از آن‌ها سرچشمه بگیرد.		[[علم اخلاق\|اخلاق]] بر وزن اَفعال کلمه‌ای عربی جمع واژه «[[خُلق]]» است. «[[خُلق]]» به ویژگی‌های نقش انسان گفته می‌شود، همان گونه که «خَلق» به صفات بدن گفته می‌شود. در واقع خَلق به معنی صورت ظاهری و خُلق به معنی صورت باطنی است. انسان، همان‌طور که دارای صورتی دنیایی است، یک صورت و شکل ملکوتی و غیبی هم دارد، صورت غیبی انسان، تابع [[ملکات نفس]] و خُلق باطن است. به همین دلیل صورت باطنی انسان «خُلق» مانند صورت ظاهرش «خَلق»، دارای هیئت و ترکیبی زشت یا زیباست. به تعبیری دیگر، از نظر دینی و علمی، تخلّق به خُلق نیک یا بد، عبارت از این است که نفس انسان از صفتی شکل بگیرد و آن صفت در نهاد او به صورت ملکه نفسانی درآید و بتواند با سهولت و بدون محاسبه و فکر، آن خُلق را عملاً به کار بندد. به همین دلیل است که با انجام یک یا چند بار بخشش، خُلق سخاوت به صورت ملکه در نمی‌آید و آدمی، سخاوت‌مند محسوب نمی‌گردد. بر اساس این تعریف، اخلاق عبارت از [[صفات نفسانی]] است و [[اخلاق نیکو]] به ملکاتی گفته می‌شود که منشأ صدور اعمالی گردد که از نظر شرع و عقل شایسته و پسندیده باشد. اخلاق سوء نیز عبارت از یک سلسله ملکاتی است که اعمال زشت و افعال ناپسند از آن‌ها سرچشمه بگیرد.

Cheshme: /* مفهوم اخلاق و ارتباط آن با جامعه */

2025-10-02T19:58:50Z

مفهوم اخلاق و ارتباط آن با جامعه

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-== مفهوم اخلاق و ارتباط آن با جامعه ==
+== مفهوم [[اخلاق]] و ارتباط آن با جامعه ==
 === تعریف [[اخلاق]] ===
-[[علم اخلاق|اخلاق]] بر وزن اَفعال کلمه‌ای عربی جمع واژه «خُلق» است. «[[خُلق]]» به ویژگی‌های نقش انسان گفته می‌شود، همان گونه که «خَلق» به صفات بدن گفته می‌شود. در واقع خَلق به معنی صورت ظاهری و خُلق به معنی صورت باطنی است.<ref>{{پک|مجلسی|1404|ک=بحارالانوار|ج=97|ص=253}}</ref> انسان، همان‌طور که دارای صورتی دنیایی است، یک صورت و شکل ملکوتی و غیبی هم دارد، صورت غیبی انسان، تابع [[ملکات نفس]] و خُلق باطن است. به همین دلیل صورت باطنی انسان «خُلق» مانند صورت ظاهرش «خَلق»، دارای هیئت و ترکیبی زشت یا زیباست. به تعبیری دیگر، از نظر دینی و علمی، تخلّق به خُلق نیک یا بد، عبارت از این است که نفس انسان از صفتی شکل بگیرد و آن صفت در نهاد او به صورت ملکه نفسانی درآید و بتواند با سهولت و بدون محاسبه و فکر، آن خُلق را عملاً به کار بندد. به همین دلیل است که با انجام یک یا چند بار بخشش، خُلق سخاوت به صورت ملکه در نمی‌آید و آدمی، سخاوت‌مند محسوب نمی‌گردد. بر اساس این تعریف، اخلاق عبارت از صفات نفسانی است و اخلاق نیکو به ملکاتی گفته می‌شود که منشأ صدور اعمالی گردد که از نظر شرع و عقل شایسته و پسندیده باشد. اخلاق سوء نیز عبارت از یک سلسله ملکاتی است که اعمال زشت و افعال ناپسند از آن‌ها سرچشمه بگیرد.
+[[علم اخلاق|اخلاق]] بر وزن اَفعال کلمه‌ای عربی جمع واژه «[[خُلق]]» است. «[[خُلق]]» به ویژگی‌های نقش انسان گفته می‌شود، همان گونه که «خَلق» به صفات بدن گفته می‌شود. در واقع خَلق به معنی صورت ظاهری و خُلق به معنی صورت باطنی است. انسان، همان‌طور که دارای صورتی دنیایی است، یک صورت و شکل ملکوتی و غیبی هم دارد، صورت غیبی انسان، تابع [[ملکات نفس]] و خُلق باطن است. به همین دلیل صورت باطنی انسان «خُلق» مانند صورت ظاهرش «خَلق»، دارای هیئت و ترکیبی زشت یا زیباست. به تعبیری دیگر، از نظر دینی و علمی، تخلّق به خُلق نیک یا بد، عبارت از این است که نفس انسان از صفتی شکل بگیرد و آن صفت در نهاد او به صورت ملکه نفسانی درآید و بتواند با سهولت و بدون محاسبه و فکر، آن خُلق را عملاً به کار بندد. به همین دلیل است که با انجام یک یا چند بار بخشش، خُلق سخاوت به صورت ملکه در نمی‌آید و آدمی، سخاوت‌مند محسوب نمی‌گردد. بر اساس این تعریف، اخلاق عبارت از [[صفات نفسانی]] است و [[اخلاق نیکو]] به ملکاتی گفته می‌شود که منشأ صدور اعمالی گردد که از نظر شرع و عقل شایسته و پسندیده باشد. اخلاق سوء نیز عبارت از یک سلسله ملکاتی است که اعمال زشت و افعال ناپسند از آن‌ها سرچشمه بگیرد.
 از نظر [[اسلام]] اخلاق مجموعه‌ای به هم پیوسته از قول، نیّت و عمل است و بر این اساس اخلاق آن کس مورد قبول است که از من و خودپرستی خود بیرون آمده و طبق موازین گفتار و رفتار کند. غرایز حیوانی و تمایلات نفسانی خود را با نیروی عقل و خِرد اندازه‌گیری کرده و آن‌ها را در حدود مصلحت اعمال می‌کند.
@@ خط ۲۲: / خط ۲۲: @@
 === ارتباط اخلاق با اجتماع ===
 در شریعت [[اسلام]] سه بخش متفاوت برای زندگی سالم و شایسته اجتماعی ذکر شده است، یک بخش در عقاید جای گرفته و اعتقادات را شکل می‌دهد، بخشی دیگر، قوانین اجتماعی هستند که برای بهتر زیستن در اجتماع است و دسته سوم نیز، اخلاق است که ابعاد فردی و اجتماعی را شامل می‌شود. در زندگی فردی و اجتماعی نیاز به اخلاق به عنوان روح جامعه اسلامی به شدت احساس می‌شود؛ زیرا اخلاق، مجموعه‌ای از بایدها و نبایدهایی است که می‌تواند جنبه فردی و اجتماعی داشته باشد و به زندگی انتظام بخشد. بسیاری از [[فضایل و رذایل اخلاقی]] با زندگی اجتماعی انسان بستگی دارد. البته بسیاری از [[مسائل اخلاقی]] هم هستند که فقط جنبه فردی دارند و در مورد یک انسان تنها نیز، صادق است؛ مثلاً، صبر و جزع بر مسائل، شجاعت و ترس در برابر پیشامدها، استقامت و تنبلی در راه رسیدن یک فرد به هدف خود، غفلت و توجه نسبت به آفریدگار جهان، شکر و کفران در برابر نعمت‌های بی پایان او و امثال این امور که بزرگان در کتب اخلاقی از آن بحث نموده‌اند و جزء [[فضایل]] یا [[رذایل]] [[اخلاقی]] شمرده‌اند، می‌تواند جنبه فردی داشته باشد و دربارهٔ یک فرد که زندگی کاملاَ جدا از اجتماع دارد نیز صدق کند، از اینجا تقسیم اخلاق به اخلاق فردی و ا[[خلاق اجتماعی]] روشن می‌گردد، ولی اخلاق اجتماعی وزنه سنگین‌تری در [[علم اخلاق]] دارد و شخصیت انسان بیشتر بر محور آن دور می‌زند، اگر چه اخلاق فردی نیز سهم قابل توجهی دارد. اخلاق اجتماعی به زندگی فردی و اجتماعی انسان معنا می‌بخشد، این اخلاق [[زندگی اجتماعی]] را سامان بخشیده و روابط را تنظیم می‌کند، کسانی که اخلاق اجتماعی را مورد توجه قرار می‌دهند بیش از دیگران [[حقوق اجتماعی]] و [[مصالح جامعه]] را رعایت کرده، افرادی مسئولیت پذیر، با وجدان و منظم هستند.

Cheshme در ‏۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۴

2025-10-02T19:54:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۴
خط ۳:		خط ۳:

	=== تعریف [[اخلاق]] ===		=== تعریف [[اخلاق]] ===
	[[علم اخلاق\|اخلاق]] بر وزن اَفعال کلمه‌ای عربی جمع واژه «خُلق» است. «[[خُلق]]» به ویژگی‌های نقش انسان گفته می‌شود، همان گونه که «خَلق» به صفات بدن گفته می‌شود. در واقع خَلق به معنی صورت ظاهری و خُلق به معنی صورت باطنی است. انسان، همان‌طور که دارای صورتی دنیایی است، یک صورت و شکل ملکوتی و غیبی هم دارد، صورت غیبی انسان، تابع [[ملکات نفس]] و خُلق باطن است. به همین دلیل صورت باطنی انسان «خُلق» مانند صورت ظاهرش «خَلق»، دارای هیئت و ترکیبی زشت یا زیباست. به تعبیری دیگر، از نظر دینی و علمی، تخلّق به خُلق نیک یا بد، عبارت از این است که نفس انسان از صفتی شکل بگیرد و آن صفت در نهاد او به صورت ملکه نفسانی درآید و بتواند با سهولت و بدون محاسبه و فکر، آن خُلق را عملاً به کار بندد. به همین دلیل است که با انجام یک یا چند بار بخشش، خُلق سخاوت به صورت ملکه در نمی‌آید و آدمی، سخاوت‌مند محسوب نمی‌گردد. بر اساس این تعریف، اخلاق عبارت از صفات نفسانی است و اخلاق نیکو به ملکاتی گفته می‌شود که منشأ صدور اعمالی گردد که از نظر شرع و عقل شایسته و پسندیده باشد. اخلاق سوء نیز عبارت از یک سلسله ملکاتی است که اعمال زشت و افعال ناپسند از آن‌ها سرچشمه بگیرد.		[[علم اخلاق\|اخلاق]] بر وزن اَفعال کلمه‌ای عربی جمع واژه «خُلق» است. «[[خُلق]]» به ویژگی‌های نقش انسان گفته می‌شود، همان گونه که «خَلق» به صفات بدن گفته می‌شود. در واقع خَلق به معنی صورت ظاهری و خُلق به معنی صورت باطنی است.<ref>{{پک\|مجلسی\|1404\|ک=بحارالانوار\|ج=97\|ص=253}}</ref> انسان، همان‌طور که دارای صورتی دنیایی است، یک صورت و شکل ملکوتی و غیبی هم دارد، صورت غیبی انسان، تابع [[ملکات نفس]] و خُلق باطن است. به همین دلیل صورت باطنی انسان «خُلق» مانند صورت ظاهرش «خَلق»، دارای هیئت و ترکیبی زشت یا زیباست. به تعبیری دیگر، از نظر دینی و علمی، تخلّق به خُلق نیک یا بد، عبارت از این است که نفس انسان از صفتی شکل بگیرد و آن صفت در نهاد او به صورت ملکه نفسانی درآید و بتواند با سهولت و بدون محاسبه و فکر، آن خُلق را عملاً به کار بندد. به همین دلیل است که با انجام یک یا چند بار بخشش، خُلق سخاوت به صورت ملکه در نمی‌آید و آدمی، سخاوت‌مند محسوب نمی‌گردد. بر اساس این تعریف، اخلاق عبارت از صفات نفسانی است و اخلاق نیکو به ملکاتی گفته می‌شود که منشأ صدور اعمالی گردد که از نظر شرع و عقل شایسته و پسندیده باشد. اخلاق سوء نیز عبارت از یک سلسله ملکاتی است که اعمال زشت و افعال ناپسند از آن‌ها سرچشمه بگیرد.

	از نظر [[اسلام]] اخلاق مجموعه‌ای به هم پیوسته از قول، نیّت و عمل است و بر این اساس اخلاق آن کس مورد قبول است که از من و خودپرستی خود بیرون آمده و طبق موازین گفتار و رفتار کند. غرایز حیوانی و تمایلات نفسانی خود را با نیروی عقل و خِرد اندازه‌گیری کرده و آن‌ها را در حدود مصلحت اعمال می‌کند.		از نظر [[اسلام]] اخلاق مجموعه‌ای به هم پیوسته از قول، نیّت و عمل است و بر این اساس اخلاق آن کس مورد قبول است که از من و خودپرستی خود بیرون آمده و طبق موازین گفتار و رفتار کند. غرایز حیوانی و تمایلات نفسانی خود را با نیروی عقل و خِرد اندازه‌گیری کرده و آن‌ها را در حدود مصلحت اعمال می‌کند.
خط ۲۴:		خط ۲۴:

	== ارجاعات ==		== ارجاعات ==

	~~# [[کاربر:Cheshme#cite ref-1\|↑]] [[کاربر:Cheshme#CITEREFمجلسی1404ق\|مجلسی، ''بحارالانوار'']]، ۹۷:‎ <bdi>۲۵۳</bdi>.~~
	~~# [[کاربر:Cheshme#cite ref-2\|↑]] [[کاربر:Cheshme#CITEREFجباران1384\|جباران، ''درسنامه علم اخلاق'']]، ۱:‎ <bdi>۱۳</bdi>.~~
	~~# [[کاربر:Cheshme#cite ref-3\|↑]] [[کاربر:Cheshme#CITEREFاسماعیلی یزدی1385\|اسماعیلی یزدی، ''فرهنگ اخلاق'']]، <bdi>۱۹</bdi>.~~
	~~# [[کاربر:Cheshme#cite ref-4\|↑]] [[کاربر:Cheshme#CITEREFفیض کاشانی1091ق\|فیض کاشانی، ''المحجه البیضاء'']]، <bdi>۹۵</bdi>.~~
	~~# [[کاربر:Cheshme#cite ref-5\|↑]] [[کاربر:Cheshme#CITEREFقائمی1375\|قائمی، ''اخلاق و معاشرت در اسلام'']]، <bdi>۳۲</bdi>.~~
	~~# [[کاربر:Cheshme#cite ref-6\|↑]] [[کاربر:Cheshme#CITEREFعمید1387\|عمید، ''فرهنگ فارسی عمید'']]، <bdi>۷۷</bdi>.~~
	~~# [[کاربر:Cheshme#cite ref-7\|↑]] [[کاربر:Cheshme#CITEREFقائمی1375\|قائمی، ''اخلاق و معاشرت در اسلام'']]، <bdi>۱۵</bdi>.~~
	~~# [[کاربر:Cheshme#cite ref-8\|↑]] [[کاربر:Cheshme#CITEREFتقوی1379\|تقوی، ''زندگی در پرتو اخلاق'']]، <bdi>۲۹-۳۱</bdi>.~~

	== منابع ==		== منابع ==