https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%A7اخوان الصفا - تاریخچهٔ نسخهها2026-08-15T21:59:17Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%A7&diff=79989&oldid=prevShahroudi در ۲۳ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۱۸2024-04-23T06:18:44Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۳ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۱۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=اخوان الصفا|دانشنامه=[[دایرهالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرهالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=اخوان الصفا|دانشنامه=[[دایرهالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرهالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{فلسفه اسلامی}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{ریاضیات در جهان اسلام}}</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زادگان ۷۵۶ </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمری</del>)]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخترشناسان فارسیزبان قرون وسطی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درگذشتگان ۸۴۱ </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمری</del>)]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اسلام سده ۱۰ </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میلادی</ins>)]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیلیه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اسماعیلیان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:انجمنهای سری]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اهالی بصره]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ریاضیدانان اهل ایران در قرون وسطی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ریاضیدانان عرب قرون وسطی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:شیعیان اهل عراق]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:عرفان اسلامی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فلسفه اسلامی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فیلسوفان اهل ایران]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فیلسوفان سده ۱۰ </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میلادی</ins>)]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیلسوفان عربزبان</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیلسوفان مسلمان</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتابهای عربی سده ۹ (میلادی)</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکتبهای فکری درونگرایی</ins>]]</div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%A7&diff=79988&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-04-23T06:17:42Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''اِخوان الصفا'''، گروهی از [[مسلمان|مسلمانان]] بودند که عقیدهای [[فلسفی]] داشتند و در قرن چهارم ه.ق در [[بصره]] و [[بغداد]]، تشکیل شدند. این گروه، عموما به [[شیعه دوازدهامامی|شیعیان امامیه]] یا [[اسماعیلیه]] نسبت داده میشود، اما برخی آنها را به طور کلی شیعه نمیدانند. این گروه برای انتشار مواضع خود، رسالههای ۵۱ گانهای منتشر کردند که برخی از آنها تا به امروز نیز باقی مانده و مورد استناد قرار میگیرد.<br />
<br />
== ماهیت ==<br />
اخوان الصفا، جماعتی سرّی، فلسفی، دینی، و سیاسی در سده چهارم هجری بودند که در بصره و احتمالًا بغداد تشکیل شد. این گروه در معاشرت به الفت و در دوستی به صفا تأکید داشتند و بر پایه طهارت و نصیحت اجتماع کرده بودند، و در میان خود مذهبی وضع کرده بودند و گمان میکردند که بدان واسطه راه را برای رسیدن به خشنودی خدا نزدیک کردهاند. آنها بر این باور بودند که شریعت به نادانیها آلوده شده است و به گمراهیها درآمیخته و پاک کردن آن را جز به فلسفه نمیتوان کاری کرد. این گروه، در پنجاه و یک رساله به موضوع فلسفه علمی و عملی پرداختند و آنها را رسائل اخوان الصفاء و خلّان الوفاء نامیدند و آنها را در میان مردم پخش کرده یا هدیه میدادند. اسامی مؤلفان این رسائل دقیقاً معلوم نیست، اما [[ابوحیان توحیدی]] و [[ابن قفطی|ابن القفطی]] چند تن از آنها را، از جمله [[محمد بن جعفر بستی|ابوسلیمان محمد بن جعفر بستی]] معروف به مقدسی، [[علی بن هارون زنجانی|ابوالحسن علی بن هارون زنجانی]]، [[ابواحمد نهرجوری]]، [[عوفی بن رفاعه|عوفی]] و [[زید بن رفاعه]]، نام بردهاند. این گروه در انتشار این رسالهها، بسیار کوشا بودند و در تمام نواحی [[جهان اسلام]]، آنها را منتشر میکردند. برخی از این رسالهها به قدری متقن بودند که امروزه نیز مورد استنادهای علمی قرار میگیرند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=اخوان الصفا}}</ref><br />
<br />
اخوان در رسائل مدعی هستند که در میان فضلا و امرا و اشراف و دهقانان و پیشهوران و اصناف، پیروان و یاران بسیاری داشتهاند. آنان، یاران خود را به ویژه به دعوت کردن جوانان بیشتر از پیران سفارش میکردند، زیرا معتقد بودند که تعلیم و تلقین مبادی دینی فلسفی ایشان به جوانان آسانتر از پیران دست میدهد. اخوان الصفاء برای تعلیم اصول عقیدتی خود، شیوههای خاصی به کار میبردند و از جمله مراتب اخوان خود را به چهار مرتبه تقسیم میکردند:<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=اخوان الصفا}}</ref><br />
<br />
* مبتدیان: یعنی کسانی که از پانزده تا سی سال داشتهاند<br />
* اشخاصی که سال عمرشان از سی تا چهل بوده<br />
* اعضائی که میانه چهل تا پنجاه سال داشتهاند، این سه گروه هر یک در شرح و نشر رسائل وظایفی خاص بر عهده داشتند.<br />
* اعضائی که از پنجاه سال بیشتر دارند و کسانی هستند که حق را آشکار میبینند، و این مرتبه، مرتبه حکیمان است و هر کس بدین مرتبه رسیده از طبیعت و قانون برتر است.<br />
<br />
== مذهب ==<br />
در مورد مذهب اخوان الصفا، اختلاف وجود دارد. با این وجود، رسائل منتشر شده توسط آنان، حاوی مطالبی است که گواهی بر تشیع آنان است. در بخشی از این رسالهها آمده است که «و این ولایت مخصوص، از آن [[اهلبیت|اهل بیت]] رسالت است که در این ولایت خاصه نیازمند مدبران و عالمانی جز خودشان نیستند و مردم بر اسرار ایشان مطلع نگردند». در بخشی از این رسائل، چون از خلفاء سخن میگویند، ارادت خود را به مذهب شیعه و بزرگان آن کاملًا آشکار میکنند. اخوان الصفا در این آثار بر عامه مسلمانان عیب میگیرند که چرا خلفاء را وارثان انبیاء میدانند در حالی که خلفاء در عمل با جبابره فرقی ندارند و در حالی که دیگران را از گناه منع میکنند خود به بدترین [[گناه|گناهان]] دست میآلایند. درباره اینکه این گروه از کدام طایفه از تشیع بودهاند نیز اختلاف وجود دارد. احتمال داده شده است که این گروه، شیعیان امامیه بودند؛ با این وجود در رسائل آنان، [[غیبت کبری|غیبت]] [[مهدی موعود]] از ترس مخالفانش، به طور کلی رد شده است و سخنانی در خصوص [[امام]] [[آخرالزمان]] دارند که با عقاید شیعه دوازدهامامی سازگاری ندارد. از همین روست که محسن امین درباره آنان نوشته است: «هر چه باشد انتساب اخوان الصفاء به تشیع ثابت نشده است و آنها جزو موضوعات ما نیستند و ما آنها را برای این ذکر کردیم که برخی از مردم آنان را به شیعه نسبت میدهند.» برخی دیگر از محققان نیز اخوان الصفاء را اسماعیلی مذهب میدانند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=اخوان الصفا}}</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
===ارجاعات===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
===منابع===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=اخوان الصفا|دانشنامه=[[دایرهالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرهالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}<br />
<br />
[[رده:زادگان ۷۵۶ (قمری)]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۸۴۱ (قمری)]]<br />
[[رده:]]<br />
[[رده:]]<br />
[[رده:]]<br />
[[رده:]]</div>Shahroudi