Shahroudi: −رده:تاریخ شهرها در ایران، −رده:شهرهای باستانی طبرستان، +رده:شهرهای باستانی ایران، +رده:شهرهای مذهبی ایران (هات‌کت)، ابرابزار

2024-08-20T06:22:39Z

−رده:تاریخ شهرها در ایران، −رده:شهرهای باستانی طبرستان، +رده:شهرهای باستانی ایران، +رده:شهرهای مذهبی ایران (هات‌کت)، ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۲۲
خط ۱۵۸:		خط ۱۵۸:

	== پانویس ==		== پانویس ==

	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
	{{پانویس۲}}		{{پانویس۲}}
خط ۱۷۱:		خط ۱۷۰:
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی۱=ذبیحی\|نام۱=مسیح\|پیوند نویسنده=مسیح ذبیحی\|عنوان=استرآبادنامه\|ناشر=انتشارات امیرکبیر\|مکان=تهران\|صفحه=۷}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی۱=ذبیحی\|نام۱=مسیح\|پیوند نویسنده=مسیح ذبیحی\|عنوان=استرآبادنامه\|ناشر=انتشارات امیرکبیر\|مکان=تهران\|صفحه=۷}}

	[[رده:~~تاریخ شهرها در~~ ایران]]		[[رده:شهرهای باستانی ایران]]
	[[رده:شهرهای ~~باستانی طبرستان~~]]		[[رده:شهرهای مذهبی ایران]]
	[[رده:گرگان]]		[[رده:گرگان]]

Shahroudi: ابرابزار

2024-08-20T06:21:21Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{coord|region:IR|display=title}}
{{جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران
| نام = استرآباد (شهر قدیم گرگان)
| روی‌نقشه = آری
| عرض‌جغرافیایی =
| طول‌جغرافیایی =
| تصویر =
| اندازه تصویر = 270
| عنوان تصویر =بافت قدیمی گرگان (استرآباد)
| استان =[[استان گلستان]]
| شهرستان =[[گرگان]]
| بخش =
| نام محلی =
| نام‌های دیگر =
| نام‌های قدیمی =
| نوع بنا =
| سال‌های مرمت =
| کاربری = «شهر تاریخی»
| کاربری کنونی =
| دیرینگی =
| شماره ثبت = ۴۱
| تاریخ ثبت ملی = {{جلالی حروف|۲۴|۰۶|۱۳۱۰|پیوند=نه}}
| دوره ساخت اثر =
| بانی اثر =
| مالک اثر =
| مالک فعلی اثر =
| شماره ثبت یونسکو =
| تاریخ ثبت یونسکو =
| امکان بازدید =دارد
| شماره تلفن =
| وبگاه =
| پانویس =
}}
'''استرآباد (شهر قدیم گرگان)''' مربوط به دوران‌های تاریخی پس از [[اسلام]] است و در [[گرگان]]، بافت قدیم شهر واقع شده و این اثر در تاریخ {{جلالی حروف|۲۴|۰۶|۱۳۱۰|پیوند=نه}} با شمارهٔ ثبت ۴۱ به‌عنوان یکی از [[فهرست آثار ملی ایران|آثار ملی ایران]] به ثبت رسیده است.

== موقعیت ==
[[یاقوت حموی]] در کتاب ''[[معجم‌البلدان]]'' می‌نویسد: «استرآباد شهر بزرگ مشهوریست از اعمال طبرستان در میانه ساری و گرگان از اقلیم پنجم».<ref>{{پک|ستوده|ک=شهرهای ایران|ج=دوم|ص=۳۰۹}}</ref>{{سخ}}از قول مهلبی در تقویم البلدان نیز آمده است: «استرآباد بر حد طبرستان است و از آن تا آمل که مرکز طبرستان است ۳۹ فرسنگ است».<ref>{{پک|ستوده|ک=شهرهای ایران|ج=دوم|ص=۳۰۸}}</ref> همچنین به گفته مهلبی «استرآباد بلده‌ایست از بلاد مازندران».<ref>{{پک|ذبیحی|ک=استرآبادنامه|ص=۷}}</ref> [[ظهیرالدین مرعشی]] در کتاب ''[[تاریخ طبرستان و رویان و مازندران]]'' می‌نویسد:
{{نقل قول|حد طبرستان از طرف شرقی دیناره‌جاری و از طرف غربی [[ملاط (لنگرود)|ملاط]] که آن قریه شهر [[رودسر|هوسم]] که اکنون به فرضه [[رودسر|روده‌سر]] اشتهارد دارد. حد مازندران از طرف شرقی بیشه انجدان می‌باشد و از طرف غربی [[ملاط (لنگرود)|ملاط]] می‌باشد. حد [[جرجان|گرگان]] حالیا که به استرآباد مشهور است و اصلاً دهستان می‌گفتند شرقی دیناره جاری است که حد شرقی تمام طبرستان است و غربی انجدان که حد شرقی مازندران است.<ref>{{پک|کیا|ک=شاهنامه و مازندران|ص=۲۹–۲۸}}</ref>}}
به گفتهٔ ظهیرالدین مرعشی مازندران بخشی از طبرستان است و سرزمین طبرستان، هر دو ولایت گرگان و مازندران را در بر می‌گرفت.<ref>{{پک|کیا|ک=شاهنامه و مازندران|ص=۲۹–۲۸}}</ref>

== تاریخ ==
{| class="wikitable"
|+
!حاکم
!شروع
!پایان
!حکومت
!شاه
|-
|القاسب میرزا صفوی
|
|
|صفویه
|
|-
|فرهادخان قرمانلو
|
|
|صفویه
|
|-
|یوسف خان ارمنی
|
|
|صفویه
|
|-
|فریدون چرکس
|
|
|صفویه
|
|-
|بهبود خان چرکس
|
|
|صفویه
|
|-
|قزاق چرکس
|
|
|صفویه
|
|-
|فتحعلی خان قاجار
|
|
|صفویه
|
|-
|سبزعلی بیک
|
|
|افشاریه
|نادر شاه
|-
|
|
|
|افشاریه
|عادل شاه
|-
|
|
|
|فشاریه
|ابراهیم شاه
|-
|محمد حسن خان قاجار
|
|
|افشاریه
|شاهرخ شاه
|-
|
|
|
|زندیه
|کریم خان
|-
|
|
|
|زندیه
|لطفعلی خان
|-
|
|
|
|قاجار
|آغا محمد خان
|-
|
|
|
|قاجار
|فتحعلی شاه
|-
|
|
|
|قاجار
|فتحعلی شاه
|-
|
|
|
|قاجار
|محمد شاه
|}

== مذهب ==
با توجه به تمایل مردم سرزمین‌های کاسپینی به آیین زرتشت و سبک زندگی ایرانی و هم‌چنین شورش‌های آن‌ها بر ضد سلطهٔ اعراب، اسلامی‌سازی در این شهر و منطقه آهسته بود. با این حال، بعدها مذهب شیعه به‌شکل قدرتمندی در استرآباد ظاهر شد. در گزارش‌های متون سال‌های ۴۳۰، ۴۹۹ و ۵۷۷ میلادی از گرگان به عنوان اسقف‌نشین یاد شده است؛ لکن از اینکه چگونه [[مسیحیت نسطوری]] در آنجا رو به زوال رفت، اطلاعی در دست نیست.<ref dir=ltr>{{پک|Bosworth|ک=Iranica|ف=Astarābād|زبان=en}}</ref>

== ابنیه تاریخی ==
جغرافی‌دانان قرون وسطی، بیش از آنکه راجع‌به ابنیه تاریخی استرآباد توضیح داده‌باشند، پیرامون آب‌وهوای مساعد و محصولات مرغوب آن صحبت نوشته‌اند. مقدسی می‌نویسد که در قرن چهارم هجری، ارگ استرآباد تخریب شد؛ و علت این خرابی بدون شک حملهٔ [[آل بویه|بوئیان]] و نبرد آنان با [[آل زیار]] بوده است. مسجد جامع شهر در بازار است و قدیمی‌ترین بنای آن، مناره‌ای آجری است که در جوار مسجد جامع قرار دارد. نقش‌های آجری و کتیبه‌های قرآنی آن مربوط به قرن ششم هجری هستند، ولی سازه‌های اطراف آن جدیدتر هستند. بر روی یک کتیبه چوبی (متعلق به سال ۱۰۱۸ قمری) که بر بالای منبر نهاده شده است، اینطور نوشته شده که ساخت مسجد در زمان ابوالقاسم بابا بهادرخان شروع و در عصر شاه عباس اول به اتمام رسید. کتیبهٔ چوبی دیگری به تاریخ ۱۱۵۷ قمری مرمتی را در زمان نادرشاه افشار ثبت کرده است.<ref dir=ltr>{{پک|Bosworth|Blair|ک=Iranica|ف=Astarābād|زبان=en}}</ref>

== پانویس ==

=== ارجاعات ===
{{پانویس۲}}

=== منابع ===
* {{یادکرد دانشنامه|مقاله={{unicode|GORGĀN v. Pre-Islamic history}}|دانشنامه=Encyclopaedia Iranica|نشانی=https://iranicaonline.org/articles/gorgan-v|بازبینی=|زبان=en|نام=A. D. H.|نام خانوادگی=Bivar|پیوند نویسنده=آدریان دیوید هیو بیوار}}
* {{یادکرد دانشنامه|مقاله={{unicode|GORGĀN vi. History From The Rise Of Islam To The Beginning Of The Safavid Period}}|پیوند نویسنده=کلیفورد ادموند باسورث|دانشنامه=Encyclopaedia Iranica|نشانی=https://iranicaonline.org/articles/gorgan-vi|بازبینی=|زبان=en|نام=C. Edmund|نام خانوادگی=Bosworth}}
* {{یادکرد دانشنامه|مقاله={{unicode|GORGĀN vii. History from the Safavids to the end of the Pahlavi era}}|دانشنامه=Encyclopaedia Iranica|نشانی=https://iranicaonline.org/articles/gorgan-vii|بازبینی=|زبان=en|نام=Jawād|نام خانوادگی= Neyestāni and EIr}}
* {{یادکرد دانشنامه|مقاله={{unicode|Astarābād}}|دانشنامه=Encyclopaedia Iranica|نشانی=https://iranicaonline.org/articles/astarabad|بازبینی=|زبان=en|نام۱=C. E.|نام خانوادگی۱=Bosworth|نام۲=S. |نام خانوادگی۲=Blair}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی۱=کیا|نام۱ =صادق|پیوند نویسنده=صادق کیا|عنوان=شاهنامه و مازندران|سال = ۱۳۵۳|ناشر=انتشارات وزارت فرهنگ و هنر}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی۱=ستوده|نام۱=منوچهر|پیوند نویسنده=منوچهر ستوده|عنوان=شهرهای ایران|جلد=دوم|تاریخ=۱۳۶۶|ناشر=انتشارات جهاد دانشگاهی|صفحه=۳۰۸}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی۱=ذبیحی|نام۱=مسیح|پیوند نویسنده=مسیح ذبیحی|عنوان=استرآبادنامه|ناشر=انتشارات امیرکبیر|مکان=تهران|صفحه=۷}}

[[رده:تاریخ شهرها در ایران]]
[[رده:شهرهای باستانی طبرستان]]
[[رده:گرگان]]

استرآباد - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: −رده:تاریخ شهرها در ایران، −رده:شهرهای باستانی طبرستان، +رده:شهرهای باستانی ایران، +رده:شهرهای مذهبی ایران (هات‌کت)، ابرابزار

Shahroudi: ابرابزار