اسلام - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: ویرایش Montazeralfaraj (بحث) به آخرین تغییری که Shahroudi انجام داده بود واگردانده شد

2025-10-19T19:07:13Z

ویرایش Montazeralfaraj (بحث) به آخرین تغییری که Shahroudi انجام داده بود واگردانده شد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۰۷
خط ۵:		خط ۵:
	'''اسلام،''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.		'''اسلام،''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.

	مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین [[آموزه‌های ~~اسلام]]،~~ [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.		مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین آموزه‌های اسلام، [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.

	اسلام دین قانون و عمل است، نه [[ریاضت‌طلبی\|ریاضت]] و [[رهبانیت]]. مسلمانان می‌توانند مستقیماً با خدا راز و نیاز کنند و لزوماً نیازی به [[واسطه فیض]] نیست. برای مسلمانان، [[مسجد\|مساجد]] یکی از مکان [[تجمع مذهبی]] است. اسلام، پس از [[ظهور]] به سرعت دینی فراگیر شد و مردم را با دعوت و [[جزیه]] به مسلمان شدن تشویق کرد. طبق کتاب قرآن، اجباری در داخل‌شدن و ورود به دین اسلام نیست، اما محدودیت‌های دینی برای اقلیت‌های دینی در [[جهان اسلام\|جوامع اسلامی]] وجود دارد.		اسلام دین قانون و عمل است، نه [[ریاضت‌طلبی\|ریاضت]] و [[رهبانیت]]. مسلمانان می‌توانند مستقیماً با خدا راز و نیاز کنند و لزوماً نیازی به [[واسطه فیض]] نیست. برای مسلمانان، [[مسجد\|مساجد]] یکی از مکان تجمع مذهبی است. اسلام، پس از ظهور به سرعت دینی فراگیر شد و مردم را با دعوت و [[جزیه]] به مسلمان شدن تشویق کرد. طبق کتاب قرآن، اجباری در داخل‌شدن و ورود به دین اسلام نیست، اما محدودیت‌های دینی برای اقلیت‌های دینی در [[جهان اسلام\|جوامع اسلامی]] وجود دارد.

	گستره جغرافیایی اسلام از صحرای بزرگ آفریقا تا جنوب شرق آسیا است، همچنین جوامع اقلیت‌های مسلمان نیز در سرتاسر جهان پراکنده هستند. در جهان غرب و کشورهای جهان اول، اسلام کماکان درحال افزایش است. اسلام دومین یا سومین دین پرجمعیت در اروپا و قاره آمریکا می‌باشد.		گستره جغرافیایی اسلام از صحرای بزرگ آفریقا تا جنوب شرق آسیا است، همچنین جوامع اقلیت‌های مسلمان نیز در سرتاسر جهان پراکنده هستند. در جهان غرب و کشورهای جهان اول، اسلام کماکان درحال افزایش است. اسلام دومین یا سومین دین پرجمعیت در اروپا و قاره آمریکا می‌باشد.
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	== زمینه تاریخی ==		== زمینه تاریخی ==
	[[پرونده:MonasteroAntonio6.jpg\|راست\|بندانگشتی\|نقاشی‌هایی بر سقف و دیوارهای صومعهٔ سنت آنتونی در مصر — قدیمی‌ترین صومعه جهان، متعلق به مسیحیان قبطی — که مربوط به سده ششم تا نهم میلادی می‌شود۔]]		[[پرونده:MonasteroAntonio6.jpg\|راست\|بندانگشتی\|نقاشی‌هایی بر سقف و دیوارهای صومعهٔ سنت آنتونی در مصر — قدیمی‌ترین صومعه جهان، متعلق به مسیحیان قبطی — که مربوط به سده ششم تا نهم میلادی می‌شود۔]]
	بعد از فتح شاهنشاهی هخامنشی توسط [[اسکندر مقدونی]]، زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های خاورمیانه و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی میراث‌دار یونانیان شد و از زبان یونانی را به عنوان زبان اداری شرق امپراتوری حفظ کرد. در این دوره در خاورمیانه غربی مثل [[اورشلیم]] و [[پالمیرا]]، فرهنگ‌های ترکیبی به وجود آمد اما ارتباط با سنت‌های دینی پیشین از بین نرفت. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد؛ هرچند این دین بر محوریت یک [[یهودیت\|یهودی]] آرامی‌زبان به نام [[عیسی]] شکل گرفت اما پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان [[خاورمیانه]]، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این [[مقاومت]] بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. اسقف‌های [[سوریه\|سوری]] و [[مصر\|مصری]]<ref group="یادداشت">که تا حدودی دولت مرکزی روم شرقی از دیدگاهشان طرفداری می‌کرد.</ref> بر [[الوهیت عیسی]] تأکید داشتند اما افرادی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند او جنبه‌های الهی ''و'' انسانی داشته است. سرانجام اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق شکل گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو [[کلیسا]]، پیرو نستوریوس بود — نه در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع شده بود و شاهان ایران بنا به دلایل سیاسی از ایشان طرفداری می‌کردند. اکثر پیروان کلیسای مشرق در [[بین‌النهرین]] ساکن بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=81–83\|زبان=en}}</ref>		بعد از فتح شاهنشاهی هخامنشی توسط [[اسکندر مقدونی]]، زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های خاورمیانه و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی میراث‌دار یونانیان شد و از زبان یونانی را به عنوان زبان اداری شرق امپراتوری حفظ کرد. در این دوره در خاورمیانه غربی مثل [[اورشلیم]] و [[پالمیرا]]، فرهنگ‌های ترکیبی به وجود آمد اما ارتباط با سنت‌های دینی پیشین از بین نرفت. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد؛ هرچند این دین بر محوریت یک [[یهودیت\|یهودی]] آرامی‌زبان به نام [[عیسی]] شکل گرفت اما پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان [[خاورمیانه]]، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این مقاومت بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. اسقف‌های [[سوریه\|سوری]] و [[مصر\|مصری]]<ref group="یادداشت">که تا حدودی دولت مرکزی روم شرقی از دیدگاهشان طرفداری می‌کرد.</ref> بر [[الوهیت عیسی]] تأکید داشتند اما افرادی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند او جنبه‌های الهی ''و'' انسانی داشته است. سرانجام اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق شکل گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو [[کلیسا]]، پیرو نستوریوس بود — نه در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع شده بود و شاهان ایران بنا به دلایل سیاسی از ایشان طرفداری می‌کردند. اکثر پیروان کلیسای مشرق در [[بین‌النهرین]] ساکن بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=81–83\|زبان=en}}</ref>

	اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.<ref group="یادداشت">رتباط با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.</ref> کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد؛ جمله در [[بحرین]]، [[عمان]] و [[یمن]]. یمن در واقع مهم‌ترین مرکز مسیحیت شبه‌جزیره عرب در قرون ۵ و ۶ میلادی بود اما به کلیساهای قبطی و سریانی نزدیکی بیشتری داشت. برخی از ساکنان [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «[[رحمانان]]» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که [[قرآن]] از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، [[سواع]]، [[یغوث]] و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=83–87\|زبان=en}}</ref>		اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.<ref group="یادداشت">رتباط با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.</ref> کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد؛ جمله در [[بحرین]]، [[عمان]] و [[یمن]]. یمن در واقع مهم‌ترین مرکز مسیحیت شبه‌جزیره عرب در قرون ۵ و ۶ میلادی بود اما به کلیساهای قبطی و سریانی نزدیکی بیشتری داشت. برخی از ساکنان [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «[[رحمانان]]» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که [[قرآن]] از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، [[سواع]]، [[یغوث]] و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=83–87\|زبان=en}}</ref>

	پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش [[خدا]] در شمال غرب شبه‌جزیره عرب وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. به‌طور کلی مخالفت با بت‌پرستی و نمایش خدا پدیده رایجی در جهان باستان بوده است. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت می‌کردند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذیحجه\|ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها [[کعبه]] بود، بازدید می‌کردند. در واقع پیش از اسلام در شبه‌جزیره عرب «کعبه‌های» زیادی که به [[کعبه]] مشهور واقع در [[مکه]] شباهت داشتند، وجود داشت.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Al-Hamad\|2=Healey\|3=2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref> این زیارتگاه‌ها عموماً برای رقابت با کعبه در مکه تأسیس شده بودند. با این وجود مهم‌ترین آنها را که مرکزیت داشت، در مکه گزارش کرده‌اند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref> [[طواف]] مکان‌های [[مقدس]] و قبور اجداد نیز از دیگر از سنت‌های [[جهان عرب\|اعراب]] بود. طواف، گاه به نشانه کنار گذاشتن گناه، برهنه انجام می‌شد تا اینکه آن را در سال نهم هجرت ممنوع کردند. اعراب علاوه بر کعبه‌ها، معابد دیگری هم داشتند و [[قربانی\|قربانی‌کردن]] حیوانات از رسوم این معابد بود. علاوه بر یهودیان و تا حد کم‌تری مسیحیان و یکی از ادیان عربستان جنوبی، نشانه‌های دیگری هم از [[یکتاپرستی\|توحید]] در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به نام «[[دین حنیف\|حنفا]]» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. به‌طور دقیق مشخص نیست اینان که بودند اما در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می‌شد، هر چند قرآن با لحن مثبتی از آن‌ها یاد کرده است. مسلمانان اعتقاد دارند محمد قبل از اسلام، «حنیف» بوده است.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref>		پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش [[خدا]] در شمال غرب شبه‌جزیره عرب وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. به‌طور کلی مخالفت با بت‌پرستی و نمایش خدا پدیده رایجی در جهان باستان بوده است. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت می‌کردند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذیحجه\|ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها [[کعبه]] بود، بازدید می‌کردند. در واقع پیش از اسلام در شبه‌جزیره عرب «کعبه‌های» زیادی که به [[کعبه]] مشهور واقع در [[مکه]] شباهت داشتند، وجود داشت.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Al-Hamad\|2=Healey\|3=2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref> این زیارتگاه‌ها عموماً برای رقابت با کعبه در مکه تأسیس شده بودند. با این وجود مهم‌ترین آنها را که مرکزیت داشت، در مکه گزارش کرده‌اند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref> [[طواف]] مکان‌های مقدس و قبور اجداد نیز از دیگر از سنت‌های [[جهان عرب\|اعراب]] بود. طواف، گاه به نشانه کنار گذاشتن گناه، برهنه انجام می‌شد تا اینکه آن را در سال نهم هجرت ممنوع کردند. اعراب علاوه بر کعبه‌ها، معابد دیگری هم داشتند و [[قربانی\|قربانی‌کردن]] حیوانات از رسوم این معابد بود. علاوه بر یهودیان و تا حد کم‌تری مسیحیان و یکی از ادیان عربستان جنوبی، نشانه‌های دیگری هم از [[یکتاپرستی\|توحید]] در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به نام «[[دین حنیف\|حنفا]]» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. به‌طور دقیق مشخص نیست اینان که بودند اما در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می‌شد، هر چند قرآن با لحن مثبتی از آن‌ها یاد کرده است. مسلمانان اعتقاد دارند محمد قبل از اسلام، «حنیف» بوده است.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref>

	بر اساس گزارش‌های تاریخی، در [[عربستان پیش از اسلام]]، هرج و مرج و جنگ‌های طولانی، باعث نا امنی شهرها و بادیه نشینی اکثریت اهالی عرب منطقه شده بود. جنگ قدرت بین بیزانس، ساسانی و حبشیان، سبب نا آرامی در منطقه بود. در این میان، [[ابرهه]] پادشاه یمن نیز قصد حمله به مکه را داشت. هدف از این حمله، جاه‌طلبی وی و مبارزه با [[شرک]] در عربستان در مقابل مسیحیت در [[صنعا]] گزارش شده است. این واقعه، مهم‌ترین واقعه پیش از ظهور اسلام گزارش شده است. در همین دوران، کشورهای متمدن جنوب عربستان نیز به خاطر جنگ‌های متعدد، رو به افول بودند. با همه این اوصاف، مکه توانسته بود تا راه‌های تجاری بین‌المللی خود را حفظ کند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref>		بر اساس گزارش‌های تاریخی، در [[عربستان پیش از اسلام]]، هرج و مرج و جنگ‌های طولانی، باعث نا امنی شهرها و بادیه نشینی اکثریت اهالی عرب منطقه شده بود. جنگ قدرت بین بیزانس، ساسانی و حبشیان، سبب نا آرامی در منطقه بود. در این میان، [[ابرهه]] پادشاه یمن نیز قصد حمله به مکه را داشت. هدف از این حمله، جاه‌طلبی وی و مبارزه با [[شرک]] در عربستان در مقابل مسیحیت در [[صنعا]] گزارش شده است. این واقعه، مهم‌ترین واقعه پیش از ظهور اسلام گزارش شده است. در همین دوران، کشورهای متمدن جنوب عربستان نیز به خاطر جنگ‌های متعدد، رو به افول بودند. با همه این اوصاف، مکه توانسته بود تا راه‌های تجاری بین‌المللی خود را حفظ کند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref>

Montazeralfaraj در ‏۱۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۰

2025-10-18T15:20:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۰
خط ۵:		خط ۵:
	'''اسلام،''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.		'''اسلام،''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.

	مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین آموزه‌های ~~اسلام،~~ [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.		مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین [[آموزه‌های اسلام]]، [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.

	اسلام دین قانون و عمل است، نه [[ریاضت‌طلبی\|ریاضت]] و [[رهبانیت]]. مسلمانان می‌توانند مستقیماً با خدا راز و نیاز کنند و لزوماً نیازی به [[واسطه فیض]] نیست. برای مسلمانان، [[مسجد\|مساجد]] یکی از مکان تجمع مذهبی است. اسلام، پس از ظهور به سرعت دینی فراگیر شد و مردم را با دعوت و [[جزیه]] به مسلمان شدن تشویق کرد. طبق کتاب قرآن، اجباری در داخل‌شدن و ورود به دین اسلام نیست، اما محدودیت‌های دینی برای اقلیت‌های دینی در [[جهان اسلام\|جوامع اسلامی]] وجود دارد.		اسلام دین قانون و عمل است، نه [[ریاضت‌طلبی\|ریاضت]] و [[رهبانیت]]. مسلمانان می‌توانند مستقیماً با خدا راز و نیاز کنند و لزوماً نیازی به [[واسطه فیض]] نیست. برای مسلمانان، [[مسجد\|مساجد]] یکی از مکان [[تجمع مذهبی]] است. اسلام، پس از [[ظهور]] به سرعت دینی فراگیر شد و مردم را با دعوت و [[جزیه]] به مسلمان شدن تشویق کرد. طبق کتاب قرآن، اجباری در داخل‌شدن و ورود به دین اسلام نیست، اما محدودیت‌های دینی برای اقلیت‌های دینی در [[جهان اسلام\|جوامع اسلامی]] وجود دارد.

	گستره جغرافیایی اسلام از صحرای بزرگ آفریقا تا جنوب شرق آسیا است، همچنین جوامع اقلیت‌های مسلمان نیز در سرتاسر جهان پراکنده هستند. در جهان غرب و کشورهای جهان اول، اسلام کماکان درحال افزایش است. اسلام دومین یا سومین دین پرجمعیت در اروپا و قاره آمریکا می‌باشد.		گستره جغرافیایی اسلام از صحرای بزرگ آفریقا تا جنوب شرق آسیا است، همچنین جوامع اقلیت‌های مسلمان نیز در سرتاسر جهان پراکنده هستند. در جهان غرب و کشورهای جهان اول، اسلام کماکان درحال افزایش است. اسلام دومین یا سومین دین پرجمعیت در اروپا و قاره آمریکا می‌باشد.
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	== زمینه تاریخی ==		== زمینه تاریخی ==
	[[پرونده:MonasteroAntonio6.jpg\|راست\|بندانگشتی\|نقاشی‌هایی بر سقف و دیوارهای صومعهٔ سنت آنتونی در مصر — قدیمی‌ترین صومعه جهان، متعلق به مسیحیان قبطی — که مربوط به سده ششم تا نهم میلادی می‌شود۔]]		[[پرونده:MonasteroAntonio6.jpg\|راست\|بندانگشتی\|نقاشی‌هایی بر سقف و دیوارهای صومعهٔ سنت آنتونی در مصر — قدیمی‌ترین صومعه جهان، متعلق به مسیحیان قبطی — که مربوط به سده ششم تا نهم میلادی می‌شود۔]]
	بعد از فتح شاهنشاهی هخامنشی توسط [[اسکندر مقدونی]]، زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های خاورمیانه و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی میراث‌دار یونانیان شد و از زبان یونانی را به عنوان زبان اداری شرق امپراتوری حفظ کرد. در این دوره در خاورمیانه غربی مثل [[اورشلیم]] و [[پالمیرا]]، فرهنگ‌های ترکیبی به وجود آمد اما ارتباط با سنت‌های دینی پیشین از بین نرفت. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد؛ هرچند این دین بر محوریت یک [[یهودیت\|یهودی]] آرامی‌زبان به نام [[عیسی]] شکل گرفت اما پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان [[خاورمیانه]]، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این مقاومت بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. اسقف‌های [[سوریه\|سوری]] و [[مصر\|مصری]]<ref group="یادداشت">که تا حدودی دولت مرکزی روم شرقی از دیدگاهشان طرفداری می‌کرد.</ref> بر [[الوهیت عیسی]] تأکید داشتند اما افرادی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند او جنبه‌های الهی ''و'' انسانی داشته است. سرانجام اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق شکل گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو [[کلیسا]]، پیرو نستوریوس بود — نه در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع شده بود و شاهان ایران بنا به دلایل سیاسی از ایشان طرفداری می‌کردند. اکثر پیروان کلیسای مشرق در [[بین‌النهرین]] ساکن بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=81–83\|زبان=en}}</ref>		بعد از فتح شاهنشاهی هخامنشی توسط [[اسکندر مقدونی]]، زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های خاورمیانه و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی میراث‌دار یونانیان شد و از زبان یونانی را به عنوان زبان اداری شرق امپراتوری حفظ کرد. در این دوره در خاورمیانه غربی مثل [[اورشلیم]] و [[پالمیرا]]، فرهنگ‌های ترکیبی به وجود آمد اما ارتباط با سنت‌های دینی پیشین از بین نرفت. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد؛ هرچند این دین بر محوریت یک [[یهودیت\|یهودی]] آرامی‌زبان به نام [[عیسی]] شکل گرفت اما پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان [[خاورمیانه]]، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این [[مقاومت]] بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. اسقف‌های [[سوریه\|سوری]] و [[مصر\|مصری]]<ref group="یادداشت">که تا حدودی دولت مرکزی روم شرقی از دیدگاهشان طرفداری می‌کرد.</ref> بر [[الوهیت عیسی]] تأکید داشتند اما افرادی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند او جنبه‌های الهی ''و'' انسانی داشته است. سرانجام اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق شکل گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو [[کلیسا]]، پیرو نستوریوس بود — نه در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع شده بود و شاهان ایران بنا به دلایل سیاسی از ایشان طرفداری می‌کردند. اکثر پیروان کلیسای مشرق در [[بین‌النهرین]] ساکن بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=81–83\|زبان=en}}</ref>

	اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.<ref group="یادداشت">رتباط با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.</ref> کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد؛ جمله در [[بحرین]]، [[عمان]] و [[یمن]]. یمن در واقع مهم‌ترین مرکز مسیحیت شبه‌جزیره عرب در قرون ۵ و ۶ میلادی بود اما به کلیساهای قبطی و سریانی نزدیکی بیشتری داشت. برخی از ساکنان [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «[[رحمانان]]» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که [[قرآن]] از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، [[سواع]]، [[یغوث]] و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=83–87\|زبان=en}}</ref>		اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.<ref group="یادداشت">رتباط با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.</ref> کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد؛ جمله در [[بحرین]]، [[عمان]] و [[یمن]]. یمن در واقع مهم‌ترین مرکز مسیحیت شبه‌جزیره عرب در قرون ۵ و ۶ میلادی بود اما به کلیساهای قبطی و سریانی نزدیکی بیشتری داشت. برخی از ساکنان [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «[[رحمانان]]» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که [[قرآن]] از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، [[سواع]]، [[یغوث]] و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=83–87\|زبان=en}}</ref>

	پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش [[خدا]] در شمال غرب شبه‌جزیره عرب وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. به‌طور کلی مخالفت با بت‌پرستی و نمایش خدا پدیده رایجی در جهان باستان بوده است. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت می‌کردند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذیحجه\|ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها [[کعبه]] بود، بازدید می‌کردند. در واقع پیش از اسلام در شبه‌جزیره عرب «کعبه‌های» زیادی که به [[کعبه]] مشهور واقع در [[مکه]] شباهت داشتند، وجود داشت.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Al-Hamad\|2=Healey\|3=2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref> این زیارتگاه‌ها عموماً برای رقابت با کعبه در مکه تأسیس شده بودند. با این وجود مهم‌ترین آنها را که مرکزیت داشت، در مکه گزارش کرده‌اند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref> [[طواف]] مکان‌های مقدس و قبور اجداد نیز از دیگر از سنت‌های [[جهان عرب\|اعراب]] بود. طواف، گاه به نشانه کنار گذاشتن گناه، برهنه انجام می‌شد تا اینکه آن را در سال نهم هجرت ممنوع کردند. اعراب علاوه بر کعبه‌ها، معابد دیگری هم داشتند و [[قربانی\|قربانی‌کردن]] حیوانات از رسوم این معابد بود. علاوه بر یهودیان و تا حد کم‌تری مسیحیان و یکی از ادیان عربستان جنوبی، نشانه‌های دیگری هم از [[یکتاپرستی\|توحید]] در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به نام «[[دین حنیف\|حنفا]]» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. به‌طور دقیق مشخص نیست اینان که بودند اما در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می‌شد، هر چند قرآن با لحن مثبتی از آن‌ها یاد کرده است. مسلمانان اعتقاد دارند محمد قبل از اسلام، «حنیف» بوده است.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref>		پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش [[خدا]] در شمال غرب شبه‌جزیره عرب وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. به‌طور کلی مخالفت با بت‌پرستی و نمایش خدا پدیده رایجی در جهان باستان بوده است. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت می‌کردند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذیحجه\|ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها [[کعبه]] بود، بازدید می‌کردند. در واقع پیش از اسلام در شبه‌جزیره عرب «کعبه‌های» زیادی که به [[کعبه]] مشهور واقع در [[مکه]] شباهت داشتند، وجود داشت.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Al-Hamad\|2=Healey\|3=2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref> این زیارتگاه‌ها عموماً برای رقابت با کعبه در مکه تأسیس شده بودند. با این وجود مهم‌ترین آنها را که مرکزیت داشت، در مکه گزارش کرده‌اند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref> [[طواف]] مکان‌های [[مقدس]] و قبور اجداد نیز از دیگر از سنت‌های [[جهان عرب\|اعراب]] بود. طواف، گاه به نشانه کنار گذاشتن گناه، برهنه انجام می‌شد تا اینکه آن را در سال نهم هجرت ممنوع کردند. اعراب علاوه بر کعبه‌ها، معابد دیگری هم داشتند و [[قربانی\|قربانی‌کردن]] حیوانات از رسوم این معابد بود. علاوه بر یهودیان و تا حد کم‌تری مسیحیان و یکی از ادیان عربستان جنوبی، نشانه‌های دیگری هم از [[یکتاپرستی\|توحید]] در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به نام «[[دین حنیف\|حنفا]]» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. به‌طور دقیق مشخص نیست اینان که بودند اما در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می‌شد، هر چند قرآن با لحن مثبتی از آن‌ها یاد کرده است. مسلمانان اعتقاد دارند محمد قبل از اسلام، «حنیف» بوده است.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref>

	بر اساس گزارش‌های تاریخی، در [[عربستان پیش از اسلام]]، هرج و مرج و جنگ‌های طولانی، باعث نا امنی شهرها و بادیه نشینی اکثریت اهالی عرب منطقه شده بود. جنگ قدرت بین بیزانس، ساسانی و حبشیان، سبب نا آرامی در منطقه بود. در این میان، [[ابرهه]] پادشاه یمن نیز قصد حمله به مکه را داشت. هدف از این حمله، جاه‌طلبی وی و مبارزه با [[شرک]] در عربستان در مقابل مسیحیت در [[صنعا]] گزارش شده است. این واقعه، مهم‌ترین واقعه پیش از ظهور اسلام گزارش شده است. در همین دوران، کشورهای متمدن جنوب عربستان نیز به خاطر جنگ‌های متعدد، رو به افول بودند. با همه این اوصاف، مکه توانسته بود تا راه‌های تجاری بین‌المللی خود را حفظ کند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref>		بر اساس گزارش‌های تاریخی، در [[عربستان پیش از اسلام]]، هرج و مرج و جنگ‌های طولانی، باعث نا امنی شهرها و بادیه نشینی اکثریت اهالی عرب منطقه شده بود. جنگ قدرت بین بیزانس، ساسانی و حبشیان، سبب نا آرامی در منطقه بود. در این میان، [[ابرهه]] پادشاه یمن نیز قصد حمله به مکه را داشت. هدف از این حمله، جاه‌طلبی وی و مبارزه با [[شرک]] در عربستان در مقابل مسیحیت در [[صنعا]] گزارش شده است. این واقعه، مهم‌ترین واقعه پیش از ظهور اسلام گزارش شده است. در همین دوران، کشورهای متمدن جنوب عربستان نیز به خاطر جنگ‌های متعدد، رو به افول بودند. با همه این اوصاف، مکه توانسته بود تا راه‌های تجاری بین‌المللی خود را حفظ کند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref>

Shahroudi: خنثی‌سازی نسخهٔ 150878 از S gh.gharachemani (بحث) نیازی به لینک در آن ناحیه مقاله نیست

2025-09-26T01:26:42Z

خنثی‌سازی نسخهٔ 150878 از S gh.gharachemani (بحث) نیازی به لینک در آن ناحیه مقاله نیست

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۱:۲۶
خط ۳:		خط ۳:
	{{Infobox religion\|image=لا اله الا الله.png\|name=اسلام\|caption=خطاطی عبارت لا اله الا الله از شعارهای اساسی اسلام\|main_classification=دین ابراهیمی\|orientation=یگانه‌پرستی\|scripture=قرآن\|theology=توحید، معاد، نبوت\|leader=محمد\|founder=محمد\|founded_date=۱۲ پیش از هجرت\|founded_place=مکه\|members=مسلمانان\|missionaries=روحانی، فقیه، مراجع تقلید، مفتی\|ministers=امامان، خلفا راشدین\|temples=مسجد، مکه، حرم}}		{{Infobox religion\|image=لا اله الا الله.png\|name=اسلام\|caption=خطاطی عبارت لا اله الا الله از شعارهای اساسی اسلام\|main_classification=دین ابراهیمی\|orientation=یگانه‌پرستی\|scripture=قرآن\|theology=توحید، معاد، نبوت\|leader=محمد\|founder=محمد\|founded_date=۱۲ پیش از هجرت\|founded_place=مکه\|members=مسلمانان\|missionaries=روحانی، فقیه، مراجع تقلید، مفتی\|ministers=امامان، خلفا راشدین\|temples=مسجد، مکه، حرم}}

	'''~~[[تاریخ اسلام\|اسلام]]،~~''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.		'''اسلام،''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.

	مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین آموزه‌های اسلام، [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.		مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین آموزه‌های اسلام، [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.

S gh.gharachemani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۶

2025-09-21T08:36:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۶
خط ۳:		خط ۳:
	{{Infobox religion\|image=لا اله الا الله.png\|name=اسلام\|caption=خطاطی عبارت لا اله الا الله از شعارهای اساسی اسلام\|main_classification=دین ابراهیمی\|orientation=یگانه‌پرستی\|scripture=قرآن\|theology=توحید، معاد، نبوت\|leader=محمد\|founder=محمد\|founded_date=۱۲ پیش از هجرت\|founded_place=مکه\|members=مسلمانان\|missionaries=روحانی، فقیه، مراجع تقلید، مفتی\|ministers=امامان، خلفا راشدین\|temples=مسجد، مکه، حرم}}		{{Infobox religion\|image=لا اله الا الله.png\|name=اسلام\|caption=خطاطی عبارت لا اله الا الله از شعارهای اساسی اسلام\|main_classification=دین ابراهیمی\|orientation=یگانه‌پرستی\|scripture=قرآن\|theology=توحید، معاد، نبوت\|leader=محمد\|founder=محمد\|founded_date=۱۲ پیش از هجرت\|founded_place=مکه\|members=مسلمانان\|missionaries=روحانی، فقیه، مراجع تقلید، مفتی\|ministers=امامان، خلفا راشدین\|temples=مسجد، مکه، حرم}}

	'''~~اسلام،~~''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.		'''[[تاریخ اسلام\|اسلام]]،''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.

	مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین آموزه‌های اسلام، [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.		مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین آموزه‌های اسلام، [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.

Shahroudi در ‏۲۵ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۱۶

2024-05-25T05:16:17Z

نمایش تغییرات

Shahroudi: /* پانویس */

2023-11-03T06:51:06Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۵۱
خط ۴۴۶:		خط ۴۴۶:
	{{پانویس\|گروه=قرآن\|اندازه=کوچک\|۳}}		{{پانویس\|گروه=قرآن\|اندازه=کوچک\|۳}}

	=== ~~پانویس~~ ===		=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}		{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}

Shahroudi: /* مذاهب اسلامی */

2023-04-17T22:37:20Z

مذاهب اسلامی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۳۷
خط ۱۶۹:		خط ۱۶۹:
	== نظام دینی در اسلام ==		== نظام دینی در اسلام ==
	=== مذاهب اسلامی ===		=== مذاهب اسلامی ===
	{{Pie chart\|thumb=~~right~~\|caption=درصد جمعیت هر یک از مذاهب و فرق اسلامی نسبت‌به جمعیت کل مسلمین\|label1=~~[[تسنن]]~~ [[حنفی]]\|value1=45\|color1=Darkblue\|label2=~~[[تسنن]]~~ [[شافعی]]\|value2=28\|color2=DarkOrchid\|label3=~~[[تسنن]]~~ [[مالکی]]\|value3=15\|color3=DodgerBlue\|label4=~~[[تسنن]]~~ [[حنبلی]]\|value4=2\|color4=Green\|label5=~~[[تشیع]]~~ [[دوازده امامی]]\|value5=8.5\|color5=Red\|label6=~~[[تشیع]]~~ [[زیدی]]\|value6=0.5\|color6=Black\|label7=~~[[تشیع]]~~ [[اسماعیلی]]\|value7=0.5\|color7=Orange\|label8=[[اباضیه]]\|value8=0.5\|color8=Pink}}{{اصلی\|مذاهب اسلامی\|فهرست فرق و مذاهب اعتقادی اسلام}}		{{Pie chart\|thumb=left\|caption=درصد جمعیت هر یک از مذاهب و فرق اسلامی نسبت‌به جمعیت کل مسلمین{{مدرک}}\|label1=سنی [[حنفی]]\|value1=۴۵\|color1=Darkblue\|label2=سنی [[شافعی]]\|value2=۲۸\|color2=DarkOrchid\|label3=سنی [[مالکی]]\|value3=۱۵\|color3=DodgerBlue\|label4=سنی [[حنبلی]]\|value4=۲\|color4=Green\|label5=شیعه [[دوازده امامی]]\|value5=۸.۵\|color5=Red\|label6=شیعه [[زیدی]]\|value6=۰.۵\|color6=Black\|label7=شیعه [[اسماعیلی]]\|value7=۰.۵\|color7=Orange\|label8=[[اباضیه]]\|value8=۰.۵\|color8=Pink}}{{اصلی\|مذاهب اسلامی\|فهرست فرق و مذاهب اعتقادی اسلام}}

	به پیروان این دین، مسلمان یا مسلم گفته می‌شود<ref>{{پک\|بهرامیان\|۱۳۸۸\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسلام}}</ref> و معیار اسلامی بودن هر فرقه و مذهبی، پذیرش اسلام به عنوان دین است.<ref>{{پک\|جمعی از محققین\|۱۳۸۸\|ک=دانستنی ادیان و مذاهب\|ص=۳۴۸}}</ref> [[محمد بن عبدالکریم شهرستانی\|شهرستانی]] در بیان اختلاف‌های امت اسلامی، مهم‌ترین اختلاف میان امت اسلامی را در مسئله [[امامت]] و [[خلافت]] پس از [[محمد\|پیامبر اسلام]] می‌داند.<ref>{{پک\|جمعی از محققین\|۱۳۸۸\|ک=دانستنی ادیان و مذاهب\|ص=۳۵۵}}</ref> فرقه‌ها در اسلام، به جهت اختلافات فقهی یا اعتقادی و کلامی تشکیل می‌شوند.<ref>{{پک\|زرهانی\|۱۳۸۸\|ک=فروغ وحدت\|ف=امت اسلامی\|ص=۴}}</ref>		به پیروان این دین، مسلمان یا مسلم گفته می‌شود<ref>{{پک\|بهرامیان\|۱۳۸۸\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسلام}}</ref> و معیار اسلامی بودن هر فرقه و مذهبی، پذیرش اسلام به عنوان دین است.<ref>{{پک\|جمعی از محققین\|۱۳۸۸\|ک=دانستنی ادیان و مذاهب\|ص=۳۴۸}}</ref> [[محمد بن عبدالکریم شهرستانی\|شهرستانی]] در بیان اختلاف‌های امت اسلامی، مهم‌ترین اختلاف میان امت اسلامی را در مسئله [[امامت]] و [[خلافت]] پس از [[محمد\|پیامبر اسلام]] می‌داند.<ref>{{پک\|جمعی از محققین\|۱۳۸۸\|ک=دانستنی ادیان و مذاهب\|ص=۳۵۵}}</ref> فرقه‌ها در اسلام، به جهت اختلافات فقهی یا اعتقادی و کلامی تشکیل می‌شوند.<ref>{{پک\|زرهانی\|۱۳۸۸\|ک=فروغ وحدت\|ف=امت اسلامی\|ص=۴}}</ref>

Shahroudi: عکس

2023-04-17T17:48:38Z

عکس

نمایش تغییرات

Shahroudi: /* پانویس */

2023-04-17T16:51:32Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۵۱
خط ۴۳۵:		خط ۴۳۵:
	=== یادداشت‌ها ===		=== یادداشت‌ها ===
	{{پانویس\|گروه=یادداشت\|اندازه=کوچک\|۲}}		{{پانویس\|گروه=یادداشت\|اندازه=کوچک\|۲}}
	~~{{پانویس\|گروه=persian-alpha\|اندازه=کوچک\|۲}}~~

	==== قرآن ====		==== قرآن ====

Shahroudi: /* زمینه تاریخی */

2023-04-17T15:33:19Z

زمینه تاریخی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۳۳
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	بعد از فتح شاهنشاهی هخامنشی توسط [[اسکندر مقدونی]]، زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های خاورمیانه و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی میراث‌دار یونانیان شد و از زبان یونانی را به عنوان زبان اداری شرق امپراتوری حفظ کرد. در این دوره در خاورمیانه غربی مثل [[اورشلیم]] و [[پالمیرا]]، فرهنگ‌های ترکیبی به وجود آمد اما ارتباط با سنت‌های دینی پیشین از بین نرفت. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد؛ هرچند این دین بر محوریت یک [[یهودیت\|یهودی]] آرامی‌زبان به نام [[عیسی]] شکل گرفت اما پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان [[خاورمیانه]]، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این مقاومت بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. اسقف‌های [[سوریه\|سوری]] و [[مصر\|مصری]]<ref group="یادداشت">که تا حدودی دولت مرکزی روم شرقی از دیدگاهشان طرفداری می‌کرد.</ref> بر [[الوهیت عیسی]] تأکید داشتند اما افرادی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند او جنبه‌های الهی ''و'' انسانی داشته است. سرانجام اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق شکل گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو [[کلیسا]]، پیرو نستوریوس بود — نه در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع شده بود و شاهان ایران بنا به دلایل سیاسی از ایشان طرفداری می‌کردند. اکثر پیروان کلیسای مشرق در [[بین‌النهرین]] ساکن بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=81–83\|زبان=en}}</ref>		بعد از فتح شاهنشاهی هخامنشی توسط [[اسکندر مقدونی]]، زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های خاورمیانه و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی میراث‌دار یونانیان شد و از زبان یونانی را به عنوان زبان اداری شرق امپراتوری حفظ کرد. در این دوره در خاورمیانه غربی مثل [[اورشلیم]] و [[پالمیرا]]، فرهنگ‌های ترکیبی به وجود آمد اما ارتباط با سنت‌های دینی پیشین از بین نرفت. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد؛ هرچند این دین بر محوریت یک [[یهودیت\|یهودی]] آرامی‌زبان به نام [[عیسی]] شکل گرفت اما پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان [[خاورمیانه]]، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این مقاومت بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. اسقف‌های [[سوریه\|سوری]] و [[مصر\|مصری]]<ref group="یادداشت">که تا حدودی دولت مرکزی روم شرقی از دیدگاهشان طرفداری می‌کرد.</ref> بر [[الوهیت عیسی]] تأکید داشتند اما افرادی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند او جنبه‌های الهی ''و'' انسانی داشته است. سرانجام اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق شکل گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو [[کلیسا]]، پیرو نستوریوس بود — نه در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع شده بود و شاهان ایران بنا به دلایل سیاسی از ایشان طرفداری می‌کردند. اکثر پیروان کلیسای مشرق در [[بین‌النهرین]] ساکن بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=81–83\|زبان=en}}</ref>

	اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.~~{{efn\|ارتباط~~ با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.}} کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد؛ جمله در [[بحرین]]، [[عمان]] و [[یمن]]. یمن در واقع مهم‌ترین مرکز مسیحیت شبه‌جزیره عرب در قرون ۵ و ۶ میلادی بود اما به کلیساهای قبطی و سریانی نزدیکی بیشتری داشت. برخی از ساکنان [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «[[رحمانان]]» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که [[قرآن]] از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، [[سواع]]، [[یغوث]] و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=83–87\|زبان=en}}</ref>		اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.<ref group="یادداشت">رتباط با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.</ref> کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد؛ جمله در [[بحرین]]، [[عمان]] و [[یمن]]. یمن در واقع مهم‌ترین مرکز مسیحیت شبه‌جزیره عرب در قرون ۵ و ۶ میلادی بود اما به کلیساهای قبطی و سریانی نزدیکی بیشتری داشت. برخی از ساکنان [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «[[رحمانان]]» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که [[قرآن]] از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، [[سواع]]، [[یغوث]] و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=83–87\|زبان=en}}</ref>

	پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش [[خدا]] در شمال غرب شبه‌جزیره عرب وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. به‌طور کلی مخالفت با بت‌پرستی و نمایش خدا پدیده رایجی در جهان باستان بوده است. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت می‌کردند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذیحجه\|ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها [[کعبه]] بود، بازدید می‌کردند. در واقع پیش از اسلام در شبه‌جزیره عرب «کعبه‌های» زیادی که به [[کعبه]] مشهور واقع در [[مکه]] شباهت داشتند، وجود داشت.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Al-Hamad\|2=Healey\|3=2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref> این زیارتگاه‌ها عموماً برای رقابت با کعبه در مکه تأسیس شده بودند. با این وجود مهم‌ترین آنها را که مرکزیت داشت، در مکه گزارش کرده‌اند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref> [[طواف]] مکان‌های مقدس و قبور اجداد نیز از دیگر از سنت‌های [[جهان عرب\|اعراب]] بود. طواف، گاه به نشانه کنار گذاشتن گناه، برهنه انجام می‌شد تا اینکه آن را در سال نهم هجرت ممنوع کردند. اعراب علاوه بر کعبه‌ها، معابد دیگری هم داشتند و [[قربانی\|قربانی‌کردن]] حیوانات از رسوم این معابد بود. علاوه بر یهودیان و تا حد کم‌تری مسیحیان و یکی از ادیان عربستان جنوبی، نشانه‌های دیگری هم از [[یکتاپرستی\|توحید]] در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به نام «[[دین حنیف\|حنفا]]» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. به‌طور دقیق مشخص نیست اینان که بودند اما در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می‌شد، هر چند قرآن با لحن مثبتی از آن‌ها یاد کرده است. مسلمانان اعتقاد دارند محمد قبل از اسلام، «حنیف» بوده است.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref>		پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش [[خدا]] در شمال غرب شبه‌جزیره عرب وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. به‌طور کلی مخالفت با بت‌پرستی و نمایش خدا پدیده رایجی در جهان باستان بوده است. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت می‌کردند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذیحجه\|ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها [[کعبه]] بود، بازدید می‌کردند. در واقع پیش از اسلام در شبه‌جزیره عرب «کعبه‌های» زیادی که به [[کعبه]] مشهور واقع در [[مکه]] شباهت داشتند، وجود داشت.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Al-Hamad\|2=Healey\|3=2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref> این زیارتگاه‌ها عموماً برای رقابت با کعبه در مکه تأسیس شده بودند. با این وجود مهم‌ترین آنها را که مرکزیت داشت، در مکه گزارش کرده‌اند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref> [[طواف]] مکان‌های مقدس و قبور اجداد نیز از دیگر از سنت‌های [[جهان عرب\|اعراب]] بود. طواف، گاه به نشانه کنار گذاشتن گناه، برهنه انجام می‌شد تا اینکه آن را در سال نهم هجرت ممنوع کردند. اعراب علاوه بر کعبه‌ها، معابد دیگری هم داشتند و [[قربانی\|قربانی‌کردن]] حیوانات از رسوم این معابد بود. علاوه بر یهودیان و تا حد کم‌تری مسیحیان و یکی از ادیان عربستان جنوبی، نشانه‌های دیگری هم از [[یکتاپرستی\|توحید]] در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به نام «[[دین حنیف\|حنفا]]» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. به‌طور دقیق مشخص نیست اینان که بودند اما در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می‌شد، هر چند قرآن با لحن مثبتی از آن‌ها یاد کرده است. مسلمانان اعتقاد دارند محمد قبل از اسلام، «حنیف» بوده است.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۰۷
خط ۵:		خط ۵:
	'''اسلام،''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.		'''اسلام،''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.

	مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین [[آموزه‌های ~~اسلام]]،~~ [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.		مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین آموزه‌های اسلام، [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.

	اسلام دین قانون و عمل است، نه [[ریاضت‌طلبی\|ریاضت]] و [[رهبانیت]]. مسلمانان می‌توانند مستقیماً با خدا راز و نیاز کنند و لزوماً نیازی به [[واسطه فیض]] نیست. برای مسلمانان، [[مسجد\|مساجد]] یکی از مکان [[تجمع مذهبی]] است. اسلام، پس از [[ظهور]] به سرعت دینی فراگیر شد و مردم را با دعوت و [[جزیه]] به مسلمان شدن تشویق کرد. طبق کتاب قرآن، اجباری در داخل‌شدن و ورود به دین اسلام نیست، اما محدودیت‌های دینی برای اقلیت‌های دینی در [[جهان اسلام\|جوامع اسلامی]] وجود دارد.		اسلام دین قانون و عمل است، نه [[ریاضت‌طلبی\|ریاضت]] و [[رهبانیت]]. مسلمانان می‌توانند مستقیماً با خدا راز و نیاز کنند و لزوماً نیازی به [[واسطه فیض]] نیست. برای مسلمانان، [[مسجد\|مساجد]] یکی از مکان تجمع مذهبی است. اسلام، پس از ظهور به سرعت دینی فراگیر شد و مردم را با دعوت و [[جزیه]] به مسلمان شدن تشویق کرد. طبق کتاب قرآن، اجباری در داخل‌شدن و ورود به دین اسلام نیست، اما محدودیت‌های دینی برای اقلیت‌های دینی در [[جهان اسلام\|جوامع اسلامی]] وجود دارد.

	گستره جغرافیایی اسلام از صحرای بزرگ آفریقا تا جنوب شرق آسیا است، همچنین جوامع اقلیت‌های مسلمان نیز در سرتاسر جهان پراکنده هستند. در جهان غرب و کشورهای جهان اول، اسلام کماکان درحال افزایش است. اسلام دومین یا سومین دین پرجمعیت در اروپا و قاره آمریکا می‌باشد.		گستره جغرافیایی اسلام از صحرای بزرگ آفریقا تا جنوب شرق آسیا است، همچنین جوامع اقلیت‌های مسلمان نیز در سرتاسر جهان پراکنده هستند. در جهان غرب و کشورهای جهان اول، اسلام کماکان درحال افزایش است. اسلام دومین یا سومین دین پرجمعیت در اروپا و قاره آمریکا می‌باشد.
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	== زمینه تاریخی ==		== زمینه تاریخی ==
	[[پرونده:MonasteroAntonio6.jpg\|راست\|بندانگشتی\|نقاشی‌هایی بر سقف و دیوارهای صومعهٔ سنت آنتونی در مصر — قدیمی‌ترین صومعه جهان، متعلق به مسیحیان قبطی — که مربوط به سده ششم تا نهم میلادی می‌شود۔]]		[[پرونده:MonasteroAntonio6.jpg\|راست\|بندانگشتی\|نقاشی‌هایی بر سقف و دیوارهای صومعهٔ سنت آنتونی در مصر — قدیمی‌ترین صومعه جهان، متعلق به مسیحیان قبطی — که مربوط به سده ششم تا نهم میلادی می‌شود۔]]
	بعد از فتح شاهنشاهی هخامنشی توسط [[اسکندر مقدونی]]، زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های خاورمیانه و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی میراث‌دار یونانیان شد و از زبان یونانی را به عنوان زبان اداری شرق امپراتوری حفظ کرد. در این دوره در خاورمیانه غربی مثل [[اورشلیم]] و [[پالمیرا]]، فرهنگ‌های ترکیبی به وجود آمد اما ارتباط با سنت‌های دینی پیشین از بین نرفت. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد؛ هرچند این دین بر محوریت یک [[یهودیت\|یهودی]] آرامی‌زبان به نام [[عیسی]] شکل گرفت اما پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان [[خاورمیانه]]، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این [[مقاومت]] بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. اسقف‌های [[سوریه\|سوری]] و [[مصر\|مصری]]<ref group="یادداشت">که تا حدودی دولت مرکزی روم شرقی از دیدگاهشان طرفداری می‌کرد.</ref> بر [[الوهیت عیسی]] تأکید داشتند اما افرادی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند او جنبه‌های الهی ''و'' انسانی داشته است. سرانجام اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق شکل گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو [[کلیسا]]، پیرو نستوریوس بود — نه در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع شده بود و شاهان ایران بنا به دلایل سیاسی از ایشان طرفداری می‌کردند. اکثر پیروان کلیسای مشرق در [[بین‌النهرین]] ساکن بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=81–83\|زبان=en}}</ref>		بعد از فتح شاهنشاهی هخامنشی توسط [[اسکندر مقدونی]]، زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های خاورمیانه و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی میراث‌دار یونانیان شد و از زبان یونانی را به عنوان زبان اداری شرق امپراتوری حفظ کرد. در این دوره در خاورمیانه غربی مثل [[اورشلیم]] و [[پالمیرا]]، فرهنگ‌های ترکیبی به وجود آمد اما ارتباط با سنت‌های دینی پیشین از بین نرفت. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد؛ هرچند این دین بر محوریت یک [[یهودیت\|یهودی]] آرامی‌زبان به نام [[عیسی]] شکل گرفت اما پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان [[خاورمیانه]]، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این مقاومت بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. اسقف‌های [[سوریه\|سوری]] و [[مصر\|مصری]]<ref group="یادداشت">که تا حدودی دولت مرکزی روم شرقی از دیدگاهشان طرفداری می‌کرد.</ref> بر [[الوهیت عیسی]] تأکید داشتند اما افرادی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند او جنبه‌های الهی ''و'' انسانی داشته است. سرانجام اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق شکل گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو [[کلیسا]]، پیرو نستوریوس بود — نه در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع شده بود و شاهان ایران بنا به دلایل سیاسی از ایشان طرفداری می‌کردند. اکثر پیروان کلیسای مشرق در [[بین‌النهرین]] ساکن بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=81–83\|زبان=en}}</ref>

	اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.<ref group="یادداشت">رتباط با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.</ref> کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد؛ جمله در [[بحرین]]، [[عمان]] و [[یمن]]. یمن در واقع مهم‌ترین مرکز مسیحیت شبه‌جزیره عرب در قرون ۵ و ۶ میلادی بود اما به کلیساهای قبطی و سریانی نزدیکی بیشتری داشت. برخی از ساکنان [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «[[رحمانان]]» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که [[قرآن]] از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، [[سواع]]، [[یغوث]] و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=83–87\|زبان=en}}</ref>		اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.<ref group="یادداشت">رتباط با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.</ref> کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد؛ جمله در [[بحرین]]، [[عمان]] و [[یمن]]. یمن در واقع مهم‌ترین مرکز مسیحیت شبه‌جزیره عرب در قرون ۵ و ۶ میلادی بود اما به کلیساهای قبطی و سریانی نزدیکی بیشتری داشت. برخی از ساکنان [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «[[رحمانان]]» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که [[قرآن]] از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، [[سواع]]، [[یغوث]] و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=83–87\|زبان=en}}</ref>

	پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش [[خدا]] در شمال غرب شبه‌جزیره عرب وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. به‌طور کلی مخالفت با بت‌پرستی و نمایش خدا پدیده رایجی در جهان باستان بوده است. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت می‌کردند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذیحجه\|ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها [[کعبه]] بود، بازدید می‌کردند. در واقع پیش از اسلام در شبه‌جزیره عرب «کعبه‌های» زیادی که به [[کعبه]] مشهور واقع در [[مکه]] شباهت داشتند، وجود داشت.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Al-Hamad\|2=Healey\|3=2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref> این زیارتگاه‌ها عموماً برای رقابت با کعبه در مکه تأسیس شده بودند. با این وجود مهم‌ترین آنها را که مرکزیت داشت، در مکه گزارش کرده‌اند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref> [[طواف]] مکان‌های [[مقدس]] و قبور اجداد نیز از دیگر از سنت‌های [[جهان عرب\|اعراب]] بود. طواف، گاه به نشانه کنار گذاشتن گناه، برهنه انجام می‌شد تا اینکه آن را در سال نهم هجرت ممنوع کردند. اعراب علاوه بر کعبه‌ها، معابد دیگری هم داشتند و [[قربانی\|قربانی‌کردن]] حیوانات از رسوم این معابد بود. علاوه بر یهودیان و تا حد کم‌تری مسیحیان و یکی از ادیان عربستان جنوبی، نشانه‌های دیگری هم از [[یکتاپرستی\|توحید]] در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به نام «[[دین حنیف\|حنفا]]» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. به‌طور دقیق مشخص نیست اینان که بودند اما در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می‌شد، هر چند قرآن با لحن مثبتی از آن‌ها یاد کرده است. مسلمانان اعتقاد دارند محمد قبل از اسلام، «حنیف» بوده است.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref>		پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش [[خدا]] در شمال غرب شبه‌جزیره عرب وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. به‌طور کلی مخالفت با بت‌پرستی و نمایش خدا پدیده رایجی در جهان باستان بوده است. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت می‌کردند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذیحجه\|ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها [[کعبه]] بود، بازدید می‌کردند. در واقع پیش از اسلام در شبه‌جزیره عرب «کعبه‌های» زیادی که به [[کعبه]] مشهور واقع در [[مکه]] شباهت داشتند، وجود داشت.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Al-Hamad\|2=Healey\|3=2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref> این زیارتگاه‌ها عموماً برای رقابت با کعبه در مکه تأسیس شده بودند. با این وجود مهم‌ترین آنها را که مرکزیت داشت، در مکه گزارش کرده‌اند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref> [[طواف]] مکان‌های مقدس و قبور اجداد نیز از دیگر از سنت‌های [[جهان عرب\|اعراب]] بود. طواف، گاه به نشانه کنار گذاشتن گناه، برهنه انجام می‌شد تا اینکه آن را در سال نهم هجرت ممنوع کردند. اعراب علاوه بر کعبه‌ها، معابد دیگری هم داشتند و [[قربانی\|قربانی‌کردن]] حیوانات از رسوم این معابد بود. علاوه بر یهودیان و تا حد کم‌تری مسیحیان و یکی از ادیان عربستان جنوبی، نشانه‌های دیگری هم از [[یکتاپرستی\|توحید]] در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به نام «[[دین حنیف\|حنفا]]» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. به‌طور دقیق مشخص نیست اینان که بودند اما در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می‌شد، هر چند قرآن با لحن مثبتی از آن‌ها یاد کرده است. مسلمانان اعتقاد دارند محمد قبل از اسلام، «حنیف» بوده است.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref>

	بر اساس گزارش‌های تاریخی، در [[عربستان پیش از اسلام]]، هرج و مرج و جنگ‌های طولانی، باعث نا امنی شهرها و بادیه نشینی اکثریت اهالی عرب منطقه شده بود. جنگ قدرت بین بیزانس، ساسانی و حبشیان، سبب نا آرامی در منطقه بود. در این میان، [[ابرهه]] پادشاه یمن نیز قصد حمله به مکه را داشت. هدف از این حمله، جاه‌طلبی وی و مبارزه با [[شرک]] در عربستان در مقابل مسیحیت در [[صنعا]] گزارش شده است. این واقعه، مهم‌ترین واقعه پیش از ظهور اسلام گزارش شده است. در همین دوران، کشورهای متمدن جنوب عربستان نیز به خاطر جنگ‌های متعدد، رو به افول بودند. با همه این اوصاف، مکه توانسته بود تا راه‌های تجاری بین‌المللی خود را حفظ کند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref>		بر اساس گزارش‌های تاریخی، در [[عربستان پیش از اسلام]]، هرج و مرج و جنگ‌های طولانی، باعث نا امنی شهرها و بادیه نشینی اکثریت اهالی عرب منطقه شده بود. جنگ قدرت بین بیزانس، ساسانی و حبشیان، سبب نا آرامی در منطقه بود. در این میان، [[ابرهه]] پادشاه یمن نیز قصد حمله به مکه را داشت. هدف از این حمله، جاه‌طلبی وی و مبارزه با [[شرک]] در عربستان در مقابل مسیحیت در [[صنعا]] گزارش شده است. این واقعه، مهم‌ترین واقعه پیش از ظهور اسلام گزارش شده است. در همین دوران، کشورهای متمدن جنوب عربستان نیز به خاطر جنگ‌های متعدد، رو به افول بودند. با همه این اوصاف، مکه توانسته بود تا راه‌های تجاری بین‌المللی خود را حفظ کند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۰
خط ۵:		خط ۵:
	'''اسلام،''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.		'''اسلام،''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.

	مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین آموزه‌های ~~اسلام،~~ [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.		مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین [[آموزه‌های اسلام]]، [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.

	اسلام دین قانون و عمل است، نه [[ریاضت‌طلبی\|ریاضت]] و [[رهبانیت]]. مسلمانان می‌توانند مستقیماً با خدا راز و نیاز کنند و لزوماً نیازی به [[واسطه فیض]] نیست. برای مسلمانان، [[مسجد\|مساجد]] یکی از مکان تجمع مذهبی است. اسلام، پس از ظهور به سرعت دینی فراگیر شد و مردم را با دعوت و [[جزیه]] به مسلمان شدن تشویق کرد. طبق کتاب قرآن، اجباری در داخل‌شدن و ورود به دین اسلام نیست، اما محدودیت‌های دینی برای اقلیت‌های دینی در [[جهان اسلام\|جوامع اسلامی]] وجود دارد.		اسلام دین قانون و عمل است، نه [[ریاضت‌طلبی\|ریاضت]] و [[رهبانیت]]. مسلمانان می‌توانند مستقیماً با خدا راز و نیاز کنند و لزوماً نیازی به [[واسطه فیض]] نیست. برای مسلمانان، [[مسجد\|مساجد]] یکی از مکان [[تجمع مذهبی]] است. اسلام، پس از [[ظهور]] به سرعت دینی فراگیر شد و مردم را با دعوت و [[جزیه]] به مسلمان شدن تشویق کرد. طبق کتاب قرآن، اجباری در داخل‌شدن و ورود به دین اسلام نیست، اما محدودیت‌های دینی برای اقلیت‌های دینی در [[جهان اسلام\|جوامع اسلامی]] وجود دارد.

	گستره جغرافیایی اسلام از صحرای بزرگ آفریقا تا جنوب شرق آسیا است، همچنین جوامع اقلیت‌های مسلمان نیز در سرتاسر جهان پراکنده هستند. در جهان غرب و کشورهای جهان اول، اسلام کماکان درحال افزایش است. اسلام دومین یا سومین دین پرجمعیت در اروپا و قاره آمریکا می‌باشد.		گستره جغرافیایی اسلام از صحرای بزرگ آفریقا تا جنوب شرق آسیا است، همچنین جوامع اقلیت‌های مسلمان نیز در سرتاسر جهان پراکنده هستند. در جهان غرب و کشورهای جهان اول، اسلام کماکان درحال افزایش است. اسلام دومین یا سومین دین پرجمعیت در اروپا و قاره آمریکا می‌باشد.
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	== زمینه تاریخی ==		== زمینه تاریخی ==
	[[پرونده:MonasteroAntonio6.jpg\|راست\|بندانگشتی\|نقاشی‌هایی بر سقف و دیوارهای صومعهٔ سنت آنتونی در مصر — قدیمی‌ترین صومعه جهان، متعلق به مسیحیان قبطی — که مربوط به سده ششم تا نهم میلادی می‌شود۔]]		[[پرونده:MonasteroAntonio6.jpg\|راست\|بندانگشتی\|نقاشی‌هایی بر سقف و دیوارهای صومعهٔ سنت آنتونی در مصر — قدیمی‌ترین صومعه جهان، متعلق به مسیحیان قبطی — که مربوط به سده ششم تا نهم میلادی می‌شود۔]]
	بعد از فتح شاهنشاهی هخامنشی توسط [[اسکندر مقدونی]]، زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های خاورمیانه و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی میراث‌دار یونانیان شد و از زبان یونانی را به عنوان زبان اداری شرق امپراتوری حفظ کرد. در این دوره در خاورمیانه غربی مثل [[اورشلیم]] و [[پالمیرا]]، فرهنگ‌های ترکیبی به وجود آمد اما ارتباط با سنت‌های دینی پیشین از بین نرفت. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد؛ هرچند این دین بر محوریت یک [[یهودیت\|یهودی]] آرامی‌زبان به نام [[عیسی]] شکل گرفت اما پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان [[خاورمیانه]]، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این مقاومت بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. اسقف‌های [[سوریه\|سوری]] و [[مصر\|مصری]]<ref group="یادداشت">که تا حدودی دولت مرکزی روم شرقی از دیدگاهشان طرفداری می‌کرد.</ref> بر [[الوهیت عیسی]] تأکید داشتند اما افرادی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند او جنبه‌های الهی ''و'' انسانی داشته است. سرانجام اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق شکل گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو [[کلیسا]]، پیرو نستوریوس بود — نه در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع شده بود و شاهان ایران بنا به دلایل سیاسی از ایشان طرفداری می‌کردند. اکثر پیروان کلیسای مشرق در [[بین‌النهرین]] ساکن بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=81–83\|زبان=en}}</ref>		بعد از فتح شاهنشاهی هخامنشی توسط [[اسکندر مقدونی]]، زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های خاورمیانه و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی میراث‌دار یونانیان شد و از زبان یونانی را به عنوان زبان اداری شرق امپراتوری حفظ کرد. در این دوره در خاورمیانه غربی مثل [[اورشلیم]] و [[پالمیرا]]، فرهنگ‌های ترکیبی به وجود آمد اما ارتباط با سنت‌های دینی پیشین از بین نرفت. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد؛ هرچند این دین بر محوریت یک [[یهودیت\|یهودی]] آرامی‌زبان به نام [[عیسی]] شکل گرفت اما پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان [[خاورمیانه]]، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این [[مقاومت]] بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. اسقف‌های [[سوریه\|سوری]] و [[مصر\|مصری]]<ref group="یادداشت">که تا حدودی دولت مرکزی روم شرقی از دیدگاهشان طرفداری می‌کرد.</ref> بر [[الوهیت عیسی]] تأکید داشتند اما افرادی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند او جنبه‌های الهی ''و'' انسانی داشته است. سرانجام اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق شکل گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو [[کلیسا]]، پیرو نستوریوس بود — نه در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع شده بود و شاهان ایران بنا به دلایل سیاسی از ایشان طرفداری می‌کردند. اکثر پیروان کلیسای مشرق در [[بین‌النهرین]] ساکن بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=81–83\|زبان=en}}</ref>

	اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.<ref group="یادداشت">رتباط با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.</ref> کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد؛ جمله در [[بحرین]]، [[عمان]] و [[یمن]]. یمن در واقع مهم‌ترین مرکز مسیحیت شبه‌جزیره عرب در قرون ۵ و ۶ میلادی بود اما به کلیساهای قبطی و سریانی نزدیکی بیشتری داشت. برخی از ساکنان [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «[[رحمانان]]» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که [[قرآن]] از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، [[سواع]]، [[یغوث]] و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=83–87\|زبان=en}}</ref>		اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.<ref group="یادداشت">رتباط با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.</ref> کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد؛ جمله در [[بحرین]]، [[عمان]] و [[یمن]]. یمن در واقع مهم‌ترین مرکز مسیحیت شبه‌جزیره عرب در قرون ۵ و ۶ میلادی بود اما به کلیساهای قبطی و سریانی نزدیکی بیشتری داشت. برخی از ساکنان [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «[[رحمانان]]» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که [[قرآن]] از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، [[سواع]]، [[یغوث]] و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=83–87\|زبان=en}}</ref>

	پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش [[خدا]] در شمال غرب شبه‌جزیره عرب وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. به‌طور کلی مخالفت با بت‌پرستی و نمایش خدا پدیده رایجی در جهان باستان بوده است. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت می‌کردند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذیحجه\|ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها [[کعبه]] بود، بازدید می‌کردند. در واقع پیش از اسلام در شبه‌جزیره عرب «کعبه‌های» زیادی که به [[کعبه]] مشهور واقع در [[مکه]] شباهت داشتند، وجود داشت.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Al-Hamad\|2=Healey\|3=2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref> این زیارتگاه‌ها عموماً برای رقابت با کعبه در مکه تأسیس شده بودند. با این وجود مهم‌ترین آنها را که مرکزیت داشت، در مکه گزارش کرده‌اند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref> [[طواف]] مکان‌های مقدس و قبور اجداد نیز از دیگر از سنت‌های [[جهان عرب\|اعراب]] بود. طواف، گاه به نشانه کنار گذاشتن گناه، برهنه انجام می‌شد تا اینکه آن را در سال نهم هجرت ممنوع کردند. اعراب علاوه بر کعبه‌ها، معابد دیگری هم داشتند و [[قربانی\|قربانی‌کردن]] حیوانات از رسوم این معابد بود. علاوه بر یهودیان و تا حد کم‌تری مسیحیان و یکی از ادیان عربستان جنوبی، نشانه‌های دیگری هم از [[یکتاپرستی\|توحید]] در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به نام «[[دین حنیف\|حنفا]]» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. به‌طور دقیق مشخص نیست اینان که بودند اما در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می‌شد، هر چند قرآن با لحن مثبتی از آن‌ها یاد کرده است. مسلمانان اعتقاد دارند محمد قبل از اسلام، «حنیف» بوده است.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref>		پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش [[خدا]] در شمال غرب شبه‌جزیره عرب وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. به‌طور کلی مخالفت با بت‌پرستی و نمایش خدا پدیده رایجی در جهان باستان بوده است. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت می‌کردند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذیحجه\|ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها [[کعبه]] بود، بازدید می‌کردند. در واقع پیش از اسلام در شبه‌جزیره عرب «کعبه‌های» زیادی که به [[کعبه]] مشهور واقع در [[مکه]] شباهت داشتند، وجود داشت.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Al-Hamad\|2=Healey\|3=2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref> این زیارتگاه‌ها عموماً برای رقابت با کعبه در مکه تأسیس شده بودند. با این وجود مهم‌ترین آنها را که مرکزیت داشت، در مکه گزارش کرده‌اند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref> [[طواف]] مکان‌های [[مقدس]] و قبور اجداد نیز از دیگر از سنت‌های [[جهان عرب\|اعراب]] بود. طواف، گاه به نشانه کنار گذاشتن گناه، برهنه انجام می‌شد تا اینکه آن را در سال نهم هجرت ممنوع کردند. اعراب علاوه بر کعبه‌ها، معابد دیگری هم داشتند و [[قربانی\|قربانی‌کردن]] حیوانات از رسوم این معابد بود. علاوه بر یهودیان و تا حد کم‌تری مسیحیان و یکی از ادیان عربستان جنوبی، نشانه‌های دیگری هم از [[یکتاپرستی\|توحید]] در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به نام «[[دین حنیف\|حنفا]]» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. به‌طور دقیق مشخص نیست اینان که بودند اما در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می‌شد، هر چند قرآن با لحن مثبتی از آن‌ها یاد کرده است. مسلمانان اعتقاد دارند محمد قبل از اسلام، «حنیف» بوده است.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref>

	بر اساس گزارش‌های تاریخی، در [[عربستان پیش از اسلام]]، هرج و مرج و جنگ‌های طولانی، باعث نا امنی شهرها و بادیه نشینی اکثریت اهالی عرب منطقه شده بود. جنگ قدرت بین بیزانس، ساسانی و حبشیان، سبب نا آرامی در منطقه بود. در این میان، [[ابرهه]] پادشاه یمن نیز قصد حمله به مکه را داشت. هدف از این حمله، جاه‌طلبی وی و مبارزه با [[شرک]] در عربستان در مقابل مسیحیت در [[صنعا]] گزارش شده است. این واقعه، مهم‌ترین واقعه پیش از ظهور اسلام گزارش شده است. در همین دوران، کشورهای متمدن جنوب عربستان نیز به خاطر جنگ‌های متعدد، رو به افول بودند. با همه این اوصاف، مکه توانسته بود تا راه‌های تجاری بین‌المللی خود را حفظ کند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref>		بر اساس گزارش‌های تاریخی، در [[عربستان پیش از اسلام]]، هرج و مرج و جنگ‌های طولانی، باعث نا امنی شهرها و بادیه نشینی اکثریت اهالی عرب منطقه شده بود. جنگ قدرت بین بیزانس، ساسانی و حبشیان، سبب نا آرامی در منطقه بود. در این میان، [[ابرهه]] پادشاه یمن نیز قصد حمله به مکه را داشت. هدف از این حمله، جاه‌طلبی وی و مبارزه با [[شرک]] در عربستان در مقابل مسیحیت در [[صنعا]] گزارش شده است. این واقعه، مهم‌ترین واقعه پیش از ظهور اسلام گزارش شده است. در همین دوران، کشورهای متمدن جنوب عربستان نیز به خاطر جنگ‌های متعدد، رو به افول بودند. با همه این اوصاف، مکه توانسته بود تا راه‌های تجاری بین‌المللی خود را حفظ کند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۱:۲۶
خط ۳:		خط ۳:
	{{Infobox religion\|image=لا اله الا الله.png\|name=اسلام\|caption=خطاطی عبارت لا اله الا الله از شعارهای اساسی اسلام\|main_classification=دین ابراهیمی\|orientation=یگانه‌پرستی\|scripture=قرآن\|theology=توحید، معاد، نبوت\|leader=محمد\|founder=محمد\|founded_date=۱۲ پیش از هجرت\|founded_place=مکه\|members=مسلمانان\|missionaries=روحانی، فقیه، مراجع تقلید، مفتی\|ministers=امامان، خلفا راشدین\|temples=مسجد، مکه، حرم}}		{{Infobox religion\|image=لا اله الا الله.png\|name=اسلام\|caption=خطاطی عبارت لا اله الا الله از شعارهای اساسی اسلام\|main_classification=دین ابراهیمی\|orientation=یگانه‌پرستی\|scripture=قرآن\|theology=توحید، معاد، نبوت\|leader=محمد\|founder=محمد\|founded_date=۱۲ پیش از هجرت\|founded_place=مکه\|members=مسلمانان\|missionaries=روحانی، فقیه، مراجع تقلید، مفتی\|ministers=امامان، خلفا راشدین\|temples=مسجد، مکه، حرم}}

	'''~~[[تاریخ اسلام\|اسلام]]،~~''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.		'''اسلام،''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.

	مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین آموزه‌های اسلام، [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.		مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین آموزه‌های اسلام، [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۶
خط ۳:		خط ۳:
	{{Infobox religion\|image=لا اله الا الله.png\|name=اسلام\|caption=خطاطی عبارت لا اله الا الله از شعارهای اساسی اسلام\|main_classification=دین ابراهیمی\|orientation=یگانه‌پرستی\|scripture=قرآن\|theology=توحید، معاد، نبوت\|leader=محمد\|founder=محمد\|founded_date=۱۲ پیش از هجرت\|founded_place=مکه\|members=مسلمانان\|missionaries=روحانی، فقیه، مراجع تقلید، مفتی\|ministers=امامان، خلفا راشدین\|temples=مسجد، مکه، حرم}}		{{Infobox religion\|image=لا اله الا الله.png\|name=اسلام\|caption=خطاطی عبارت لا اله الا الله از شعارهای اساسی اسلام\|main_classification=دین ابراهیمی\|orientation=یگانه‌پرستی\|scripture=قرآن\|theology=توحید، معاد، نبوت\|leader=محمد\|founder=محمد\|founded_date=۱۲ پیش از هجرت\|founded_place=مکه\|members=مسلمانان\|missionaries=روحانی، فقیه، مراجع تقلید، مفتی\|ministers=امامان، خلفا راشدین\|temples=مسجد، مکه، حرم}}

	'''~~اسلام،~~''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.		'''[[تاریخ اسلام\|اسلام]]،''' [[دین]]ی [[آفرینش‌گرایی\|آفرینش‌گرا]]، [[یکتاپرستی\|یکتاپرستانه]] و [[دین‌های ابراهیمی\|ابراهیمی]] است که توسط [[محمد]]، پیامبر مسلمانان در [[عربستان سعودی\|عربستان]] قرن ششم میلادی، تأسیس شد. به پیروان اسلام «[[مسلمان]]» گفته می‌شود که از نظر جمعیتی با ۱٫۹۱ میلیارد نفر، پس از جمعیت [[مسیحی]]ان در جایگاه دوم جهان جای دارد. برخی بر اساس روند رو به رشد مسلمانان، تخمین زده‌اند که در سال‌های آتی، بیشترین جمعیت پیروان را در میان ادیان جهان خواهد داشت.

	مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین آموزه‌های اسلام، [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.		مسلمانان بر این باورند که [[خدا]] (با نام [[الله]])، [[قرآن]] را به محمد، از طریق [[فرشته]]‌ای به نام [[جبرئیل]] داده است. مهم‌ترین آموزه‌های اسلام، [[توحید]]، [[معاد]]، [[نبوت]] است که به اصول دین مشهور شده‌اند. به باور مسلمانان، اسلام کامل‌ترین دین جهان و خدا بر همهٔ [[پیامبر]]ان، [[وحی]] فرستاده و محمد آخرین آنان است. مسلمانان محمد را اعاده‌کننده [[ایمان]] [[توحید (اسلام)\|توحیدی]] خالص [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]] و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کامل‌ترین و آخرین آیین الهی است. اسلام اعمال مختلف را در قالب پنج دستور [[مستحب]]، [[مباح]]، [[حرام]]، [[واجب]] و [[مکروه]] برای پیروانش وضع کرده است و مهم‌ترین اعمالی که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، [[روزه]]، [[نماز]]، [[حج]] و [[زکات]] است. مسلمانان با ادای [[شهادتین]]، اسلام را می‌پذیرند و ملزم به رعایت قواعد آن هستند.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۳۳
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	بعد از فتح شاهنشاهی هخامنشی توسط [[اسکندر مقدونی]]، زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های خاورمیانه و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی میراث‌دار یونانیان شد و از زبان یونانی را به عنوان زبان اداری شرق امپراتوری حفظ کرد. در این دوره در خاورمیانه غربی مثل [[اورشلیم]] و [[پالمیرا]]، فرهنگ‌های ترکیبی به وجود آمد اما ارتباط با سنت‌های دینی پیشین از بین نرفت. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد؛ هرچند این دین بر محوریت یک [[یهودیت\|یهودی]] آرامی‌زبان به نام [[عیسی]] شکل گرفت اما پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان [[خاورمیانه]]، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این مقاومت بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. اسقف‌های [[سوریه\|سوری]] و [[مصر\|مصری]]<ref group="یادداشت">که تا حدودی دولت مرکزی روم شرقی از دیدگاهشان طرفداری می‌کرد.</ref> بر [[الوهیت عیسی]] تأکید داشتند اما افرادی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند او جنبه‌های الهی ''و'' انسانی داشته است. سرانجام اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق شکل گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو [[کلیسا]]، پیرو نستوریوس بود — نه در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع شده بود و شاهان ایران بنا به دلایل سیاسی از ایشان طرفداری می‌کردند. اکثر پیروان کلیسای مشرق در [[بین‌النهرین]] ساکن بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=81–83\|زبان=en}}</ref>		بعد از فتح شاهنشاهی هخامنشی توسط [[اسکندر مقدونی]]، زبان و فرهنگ یونانی در منطقه رواج پیدا کرد، هرچند زبان‌های خاورمیانه و مراکز سنتی دینی جایگاهشان را از دست ندادند. روم در مدیترانه شرقی میراث‌دار یونانیان شد و از زبان یونانی را به عنوان زبان اداری شرق امپراتوری حفظ کرد. در این دوره در خاورمیانه غربی مثل [[اورشلیم]] و [[پالمیرا]]، فرهنگ‌های ترکیبی به وجود آمد اما ارتباط با سنت‌های دینی پیشین از بین نرفت. [[مسیحیت]] در این شرایط به وجود آمد؛ هرچند این دین بر محوریت یک [[یهودیت\|یهودی]] آرامی‌زبان به نام [[عیسی]] شکل گرفت اما پولس بر آن تأثیر بیشتری گذاشت. تا قرن چهارم میلادی دولت روم یک کلیسای رسمی مسیحیِ یونانی‌مآب ایجاد کرد و تلاش آن‌ها برای تحمیل این مسیحیت بر مسیحیان غیر یونانی زبان [[خاورمیانه]]، باعث مقاومت از جانب آن‌ها شد؛ این مقاومت بیشتر از نظر دینی و به خصوص دربارهٔ ماهیت شخص عیسی بود. اسقف‌های [[سوریه\|سوری]] و [[مصر\|مصری]]<ref group="یادداشت">که تا حدودی دولت مرکزی روم شرقی از دیدگاهشان طرفداری می‌کرد.</ref> بر [[الوهیت عیسی]] تأکید داشتند اما افرادی مثل تئودور موپسوئستی و نستوریوس معتقد بودند او جنبه‌های الهی ''و'' انسانی داشته است. سرانجام اینان نتوانستند به توافق برسند و سه کلیسای سریانی، قبطی و مشرق شکل گرفتند؛ کلیسای مشرق — که برخلاف آن دو [[کلیسا]]، پیرو نستوریوس بود — نه در روم که شاهنشاهی ساسانی واقع شده بود و شاهان ایران بنا به دلایل سیاسی از ایشان طرفداری می‌کردند. اکثر پیروان کلیسای مشرق در [[بین‌النهرین]] ساکن بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=81–83\|زبان=en}}</ref>

	اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.~~{{efn\|ارتباط~~ با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.}} کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد؛ جمله در [[بحرین]]، [[عمان]] و [[یمن]]. یمن در واقع مهم‌ترین مرکز مسیحیت شبه‌جزیره عرب در قرون ۵ و ۶ میلادی بود اما به کلیساهای قبطی و سریانی نزدیکی بیشتری داشت. برخی از ساکنان [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «[[رحمانان]]» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که [[قرآن]] از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، [[سواع]]، [[یغوث]] و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=83–87\|زبان=en}}</ref>		اعراب شمالی به مرور پیرو مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام [[غسانیان]] کلیسای سریانی و در بین‌النهرین [[لخمیان]] کلیسای مشرق را انتخاب کردند.<ref group="یادداشت">رتباط با مسیحیان شام در داستانی معروف دربارهٔ دیدار محمد و راهبی سریانی بازتاب داشته است؛ البته گروهی آن را ساختگی می‌دانند.</ref> کلیسای مشرق تقریباً در هر نقطه‌ای که قدرت پادشاهان ایران می‌رسید، سکونتگاه‌های مسیحی ایجاد و کیش خود را تبلیغ می‌کرد؛ جمله در [[بحرین]]، [[عمان]] و [[یمن]]. یمن در واقع مهم‌ترین مرکز مسیحیت شبه‌جزیره عرب در قرون ۵ و ۶ میلادی بود اما به کلیساهای قبطی و سریانی نزدیکی بیشتری داشت. برخی از ساکنان [[عربستان سعودی\|عربستان]] نیز دین سنتی خود را حفظ کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل [[بنی‌قریظه]] نیز در آن منطقه زندگی می‌کردند. در یمن دینی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به نام «[[رحمانان]]» وجود داشت. «مشرکان» و بت‌پرستانی که [[قرآن]] از آن‌ها سخن گفته، احتمالاً پیرو ادیان گوناگونی بوده‌اند. قرآن تعدادی از این خدایان را نام برده: [[لات (بت)\|لات]]، [[عزی]]، [[منات (بت)\|منات]]، [[ود]]، [[سواع]]، [[یغوث]] و غیره؛ [[هبل]] مهم‌ترین خدای [[قریش]] بود. کعبه از جمله مراکز پرستش این خدایان بود. بسیاری از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=83–87\|زبان=en}}</ref>

	پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش [[خدا]] در شمال غرب شبه‌جزیره عرب وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. به‌طور کلی مخالفت با بت‌پرستی و نمایش خدا پدیده رایجی در جهان باستان بوده است. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت می‌کردند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذیحجه\|ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها [[کعبه]] بود، بازدید می‌کردند. در واقع پیش از اسلام در شبه‌جزیره عرب «کعبه‌های» زیادی که به [[کعبه]] مشهور واقع در [[مکه]] شباهت داشتند، وجود داشت.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Al-Hamad\|2=Healey\|3=2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref> این زیارتگاه‌ها عموماً برای رقابت با کعبه در مکه تأسیس شده بودند. با این وجود مهم‌ترین آنها را که مرکزیت داشت، در مکه گزارش کرده‌اند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref> [[طواف]] مکان‌های مقدس و قبور اجداد نیز از دیگر از سنت‌های [[جهان عرب\|اعراب]] بود. طواف، گاه به نشانه کنار گذاشتن گناه، برهنه انجام می‌شد تا اینکه آن را در سال نهم هجرت ممنوع کردند. اعراب علاوه بر کعبه‌ها، معابد دیگری هم داشتند و [[قربانی\|قربانی‌کردن]] حیوانات از رسوم این معابد بود. علاوه بر یهودیان و تا حد کم‌تری مسیحیان و یکی از ادیان عربستان جنوبی، نشانه‌های دیگری هم از [[یکتاپرستی\|توحید]] در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به نام «[[دین حنیف\|حنفا]]» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. به‌طور دقیق مشخص نیست اینان که بودند اما در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می‌شد، هر چند قرآن با لحن مثبتی از آن‌ها یاد کرده است. مسلمانان اعتقاد دارند محمد قبل از اسلام، «حنیف» بوده است.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref>		پیش از اسلام نیز گرایش‌های مخالفت با [[بت‌پرستی]] و نمایش [[خدا]] در شمال غرب شبه‌جزیره عرب وجود داشت که البته بیشتر در قالب عدم‌نمایش خدا به صورت انسانی نمود پیدا می‌کرد و به عنوان مثال در برخی موارد قطعه سنگ‌هایی را نماینده خدای مدنظر خود می‌دانستند. به‌طور کلی مخالفت با بت‌پرستی و نمایش خدا پدیده رایجی در جهان باستان بوده است. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت می‌کردند. [[حج]] نیز در عربستان پیش از اسلام وجود داشت و اغلب در ماه [[ذیحجه\|ذی‌الحجه]] از مکان‌های مقدس که یکی از مهم‌ترین آن‌ها [[کعبه]] بود، بازدید می‌کردند. در واقع پیش از اسلام در شبه‌جزیره عرب «کعبه‌های» زیادی که به [[کعبه]] مشهور واقع در [[مکه]] شباهت داشتند، وجود داشت.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Al-Hamad\|2=Healey\|3=2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref> این زیارتگاه‌ها عموماً برای رقابت با کعبه در مکه تأسیس شده بودند. با این وجود مهم‌ترین آنها را که مرکزیت داشت، در مکه گزارش کرده‌اند.<ref dir=ltr>{{پک\|1=Wang\|2=2016\|ف=The Origins of Islam in the Arabian Context\|ک=University of Bergen\|زبان=en}}</ref> [[طواف]] مکان‌های مقدس و قبور اجداد نیز از دیگر از سنت‌های [[جهان عرب\|اعراب]] بود. طواف، گاه به نشانه کنار گذاشتن گناه، برهنه انجام می‌شد تا اینکه آن را در سال نهم هجرت ممنوع کردند. اعراب علاوه بر کعبه‌ها، معابد دیگری هم داشتند و [[قربانی\|قربانی‌کردن]] حیوانات از رسوم این معابد بود. علاوه بر یهودیان و تا حد کم‌تری مسیحیان و یکی از ادیان عربستان جنوبی، نشانه‌های دیگری هم از [[یکتاپرستی\|توحید]] در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به نام «[[دین حنیف\|حنفا]]» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. به‌طور دقیق مشخص نیست اینان که بودند اما در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می‌شد، هر چند قرآن با لحن مثبتی از آن‌ها یاد کرده است. مسلمانان اعتقاد دارند محمد قبل از اسلام، «حنیف» بوده است.<ref dir="ltr">{{پک\|Al-Hamad\|Healey\|2020\|ک=The Oxford Handbook of Qur'anic Studies\|ص=87–92\|زبان=en}}</ref>