اسپنجه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۱۴ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۵

2023-03-14T09:15:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۵
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	=== منابع ===		=== منابع ===
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=دیانت\|نام=علی‌اکبر\|پیوند نویسنده=\|مقاله=اسپنجه\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|سال=۱۳۶۷\|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=http://lib.eshia.ir/23022/16/6060/\|کوشش=موسوی بجنوری، محمدکاظم\|شابک=‎۹-۶۶-۷۰۲۵-۹۶۴-۹۸۷\|شابک نادرست=بله}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=دیانت\|نام=علی‌اکبر\|پیوند نویسنده=\|مقاله=اسپنجه\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|سال=۱۳۶۷\|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=http://lib.eshia.ir/23022/16/6060/\|کوشش=موسوی بجنوری، محمدکاظم\|شابک=‎۹-۶۶-۷۰۲۵-۹۶۴-۹۸۷\|شابک نادرست=بله}}

			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	[[رده:اصطلاحات اقتصاد اسلامی]]		[[رده:اصطلاحات اقتصاد اسلامی]]
	[[رده:امپراتوری عثمانی]]		[[رده:امپراتوری عثمانی]]
	[[رده:مالیات‌ها بر پایه نوع]]		[[رده:مالیات‌ها بر پایه نوع]]

Shahroudi: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

2023-03-14T09:14:50Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۴
خط ۱:		خط ۱:
	'''اِسْپَنْجه،''' اصطلاحی در نظام مالیاتی دولت [[امپراتوری عثمانی\|عثمانی]] است که در [[ترکیه]] از غیر مسلمانان دریافت می‌شد؛ با پیشرفت دولت عثمانی به مناطق اروپایی، این سنت در آنجا نیز اجرا می‌گردید و در سال ۱۲۶۵ میلادی به‌طور کلی ملغی گردید.		'''اِسْپَنْجه،''' اصطلاحی در نظام مالیاتی دولت [[امپراتوری عثمانی\|عثمانی]] است که در [[ترکیه]] از غیر مسلمانان دریافت می‌شد؛ با پیشرفت دولت عثمانی به مناطق اروپایی، این سنت در آنجا نیز اجرا می‌گردید و در سال ۱۲۶۵ میلادی به‌طور کلی ملغی گردید.

	==معنا و تاریخچه==		== معنا و تاریخچه ==
	اسپنجه که به عنوان یک اصطلاح در نظام [[مالیات]] دولت عثمانی شهره ~~بوده‌است،~~ عوارضی ~~بوده‌است~~ که یهودیان و مسیحیان بالغ مکلف به پرداخت آن به حکومت بودند. این حکم عام بوده و فرقی بین شهر و روستا و گوچ نشین برایش ذکر ~~نشده‌است~~. در اینکه اسپنجه، همان مالیات و عوارض کشاورزی یا [[مالیات شرعی]] باشد یا اینکه نوعی عوارض بیگاری محسوب می‌شود که در قبال انجام دادن خدمت دریافت می‌شده، محل اختلاف است و به‌طور دقیق مشخص نیست. علاوه بر اینکه اسپنجه از رسوم رعیت محسوب ~~می‌شده‌است؛~~ اما بدون شک مالیات عرفی محسوب می‌شود. شاهد این ادعا، حکم به ممنوعیت و لغو این قانون در سال ۱۱۱۶ ه‍.ق / ۱۷۰۴ م در جزیره کرت است. این مالیات به جهت دریافت سرانه آن، نوعی جزیه نیز محسوب می‌شود. منابع از مالیاتی دیگر که نوعی [[خمس]] به ارزش اسیران جنگی محسوب می‌شد و از صاحبان آنان دریافت می‌شد یاد کرده‌اند که اسپنجک نام ~~داشته‌است~~. به کاغذی که برای معافیت افراد از اسپنجه به آنان داده می‌شد، اسپنج گفته می‌شد.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>		اسپنجه که به عنوان یک اصطلاح در نظام [[مالیات]] دولت عثمانی شهره بوده است، عوارضی بوده است که یهودیان و مسیحیان بالغ مکلف به پرداخت آن به حکومت بودند. این حکم عام بوده و فرقی بین شهر و روستا و گوچ نشین برایش ذکر نشده است. در اینکه اسپنجه، همان مالیات و عوارض کشاورزی یا [[مالیات شرعی]] باشد یا اینکه نوعی عوارض بیگاری محسوب می‌شود که در قبال انجام دادن خدمت دریافت می‌شده، محل اختلاف است و به‌طور دقیق مشخص نیست. علاوه بر اینکه اسپنجه از رسوم رعیت محسوب می‌شده است؛ اما بدون شک مالیات عرفی محسوب می‌شود. شاهد این ادعا، حکم به ممنوعیت و لغو این قانون در سال ۱۱۱۶ ه‍.ق / ۱۷۰۴ م در جزیره کرت است. این مالیات به جهت دریافت سرانه آن، نوعی جزیه نیز محسوب می‌شود. منابع از مالیاتی دیگر که نوعی [[خمس]] به ارزش اسیران جنگی محسوب می‌شد و از صاحبان آنان دریافت می‌شد یاد کرده‌اند که اسپنجک نام داشته است. به کاغذی که برای معافیت افراد از اسپنجه به آنان داده می‌شد، اسپنج گفته می‌شد.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>

	تاریخچه این مالیات، به‌طور دقیق معلوم نیست و قدیمی‌ترین سند در این مورد، مربوط به حکومت بایزید اول به سال ۷۹۰ تا ۸۰۵ ه‍.ق است. پس از مدتی اسپنجه، به مالیاتی ثابت مبدل شد که همراه با [[جزیه]] و اعشار دریافت و به خزانه دولت واریز می‌شد. از سال ۱۲۶۵ میلادی، رسم دریافت اسپنجه لغو گردید.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>		تاریخچه این مالیات، به‌طور دقیق معلوم نیست و قدیمی‌ترین سند در این مورد، مربوط به حکومت بایزید اول به سال ۷۹۰ تا ۸۰۵ ه‍.ق است. پس از مدتی اسپنجه، به مالیاتی ثابت مبدل شد که همراه با [[جزیه]] و اعشار دریافت و به خزانه دولت واریز می‌شد. از سال ۱۲۶۵ میلادی، رسم دریافت اسپنجه لغو گردید.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>

	==قوانین==		== قوانین ==
	طبق قوانین حاکم بر آن دوران، چند دسته از پرداخت اسپنجه معاف بودند، از جمله این دسته‌ها، کشاورزانی بودند که به هر دلیل، نسق زراعی خود را از دست می‌دادند. همچنین رعایایی که مسلمان می‌شدند، از پرداخت این مالیات معاف بودند. این دسته، به جای اسپنجه، مالیاتی به نام بناک می‌پرداختند که شامل درآمد خرید و فروش محصولاتشان ~~بوده‌است~~. دیگر طوایفی که از پرداخت آن معاف بودند عبارتند از روحانیان مسیحی، روحانیان یهود، مأموران سیاسی، [[بلوغ\|نابالغان]]، همراهان، مترجمان، اتباع مسیحی عثمانی که در سفارت‌خانه مشغول هستند، مسیحیان شاغل در سپاه عثمانی<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>		طبق قوانین حاکم بر آن دوران، چند دسته از پرداخت اسپنجه معاف بودند، از جمله این دسته‌ها، کشاورزانی بودند که به هر دلیل، نسق زراعی خود را از دست می‌دادند. همچنین رعایایی که مسلمان می‌شدند، از پرداخت این مالیات معاف بودند. این دسته، به جای اسپنجه، مالیاتی به نام بناک می‌پرداختند که شامل درآمد خرید و فروش محصولاتشان بوده است. دیگر طوایفی که از پرداخت آن معاف بودند عبارتند از روحانیان مسیحی، روحانیان یهود، مأموران سیاسی، [[بلوغ\|نابالغان]]، همراهان، مترجمان، اتباع مسیحی عثمانی که در سفارت‌خانه مشغول هستند، مسیحیان شاغل در سپاه عثمانی<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>

	در قلمروی اروپایی عثمانی‌ها، که به روم ایلی شناخته می‌شود، اسپنجه از هر غیر مسلمانی دریافت می‌شد. با پسترش قلمرو عثمانی در شرق آناتولی به قرن ۱۶ میلادی، از مسیحیان آنجا نیز اسپنجه دریافت می‌شد. در این منطقه، در ماه مارس هر سال، اسپنجه‌ها دریافت می‌شد و در برخی مناطق، همه مسیحیان و در برخی دیگر، فقط مسیحیان متأهل مکلف به پرداخت بودند.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>		در قلمروی اروپایی عثمانی‌ها، که به روم ایلی شناخته می‌شود، اسپنجه از هر غیر مسلمانی دریافت می‌شد. با پسترش قلمرو عثمانی در شرق آناتولی به قرن ۱۶ میلادی، از مسیحیان آنجا نیز اسپنجه دریافت می‌شد. در این منطقه، در ماه مارس هر سال، اسپنجه‌ها دریافت می‌شد و در برخی مناطق، همه مسیحیان و در برخی دیگر، فقط مسیحیان متأهل مکلف به پرداخت بودند.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>

	==میزان==		== میزان ==
	میزان اسپنجه را سالانه و به صورت مقطوع، ۲۵ [[آقچه]] ذکر کرده‌اند. با این وجود در مقدار آن تفاوت‌هایی گزارش ~~شده‌است~~. بر اساس یک گزارش، یهودیها موظف به پرداخت ۲۵ آقچه بودند و در قانون نامه‌ای به تاریخ ۱۷۱۹ میلادی، در جزیره مور، از یهودیان ۱۲۵ آقچه دریافت ~~می‌شده‌است~~. در ''[[قانون‌نامه سلطان محمد فاتح]]''، از زنان بیوه ۶ آقچه دریافت می‌شد. منابع میزان دریافتی این مالیات را بین ۶ تا ۱۲۵ و به صورت مختلف بسته به مالیات دهنده و منطقه مالیاتی گزارش کرده‌اند.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>		میزان اسپنجه را سالانه و به صورت مقطوع، ۲۵ [[آقچه]] ذکر کرده‌اند. با این وجود در مقدار آن تفاوت‌هایی گزارش شده است. بر اساس یک گزارش، یهودیها موظف به پرداخت ۲۵ آقچه بودند و در قانون نامه‌ای به تاریخ ۱۷۱۹ میلادی، در جزیره مور، از یهودیان ۱۲۵ آقچه دریافت می‌شده است. در ''[[قانون‌نامه سلطان محمد فاتح]]''، از زنان بیوه ۶ آقچه دریافت می‌شد. منابع میزان دریافتی این مالیات را بین ۶ تا ۱۲۵ و به صورت مختلف بسته به مالیات دهنده و منطقه مالیاتی گزارش کرده‌اند.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>

	~~==پانویس==~~

			== پانویس ==
	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
	{{پانویس}}		{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}

	=== منابع ===		=== منابع ===

	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=دیانت\|نام=علی‌اکبر\|پیوند نویسنده=\|مقاله=اسپنجه\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|سال=۱۳۶۷\|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=http://lib.eshia.ir/23022/16/6060/\|کوشش=موسوی بجنوری، محمدکاظم\|شابک=‎۹-۶۶-۷۰۲۵-۹۶۴-۹۸۷\|شابک نادرست=بله}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=دیانت\|نام=علی‌اکبر\|پیوند نویسنده=\|مقاله=اسپنجه\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|سال=۱۳۶۷\|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=http://lib.eshia.ir/23022/16/6060/\|کوشش=موسوی بجنوری، محمدکاظم\|شابک=‎۹-۶۶-۷۰۲۵-۹۶۴-۹۸۷\|شابک نادرست=بله}}

			[[رده:اصطلاحات اقتصاد اسلامی]]
	[[رده:امپراتوری عثمانی]]		[[رده:امپراتوری عثمانی]]
	[[رده:مالیات‌ها بر پایه نوع]]		[[رده:مالیات‌ها بر پایه نوع]]
	~~[[رده:اصطلاحات اقتصاد اسلامی]]~~

Shahroudi: added Category:اصطلاحات اقتصاد اسلامی using HotCat

2023-03-14T09:14:16Z

added Category:اصطلاحات اقتصاد اسلامی using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۴
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	[[رده:امپراتوری عثمانی]]		[[رده:امپراتوری عثمانی]]
	[[رده:مالیات‌ها بر پایه نوع]]		[[رده:مالیات‌ها بر پایه نوع]]
			[[رده:اصطلاحات اقتصاد اسلامی]]

Shahroudi: /* قوانین */

2023-03-14T09:13:57Z

قوانین

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۳
خط ۲:		خط ۲:

	==معنا و تاریخچه==		==معنا و تاریخچه==
	اسپنجه که به عنوان یک اصطلاح در نظام مالیات دولت عثمانی شهره بوده‌است، عوارضی بوده‌است که یهودیان و مسیحیان بالغ مکلف به پرداخت آن به حکومت بودند. این حکم عام بوده و فرقی بین شهر و روستا و گوچ نشین برایش ذکر نشده‌است. در اینکه اسپنجه، همان مالیات و عوارض کشاورزی یا مالیات شرعی باشد یا اینکه نوعی عوارض بیگاری محسوب می‌شود که در قبال انجام دادن خدمت دریافت می‌شده، محل اختلاف است و به‌طور دقیق مشخص نیست. علاوه بر اینکه اسپنجه از رسوم رعیت محسوب می‌شده‌است؛ اما بدون شک مالیات عرفی محسوب می‌شود. شاهد این ادعا، حکم به ممنوعیت و لغو این قانون در سال ۱۱۱۶ ه‍.ق / ۱۷۰۴ م در جزیره کرت است. این مالیات به جهت دریافت سرانه آن، نوعی جزیه نیز محسوب می‌شود. منابع از مالیاتی دیگر که نوعی خمس به ارزش اسیران جنگی محسوب می‌شد و از صاحبان آنان دریافت می‌شد یاد کرده‌اند که اسپنجک نام داشته‌است. به کاغذی که برای معافیت افراد از اسپنجه به آنان داده می‌شد، اسپنج گفته می‌شد.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>		اسپنجه که به عنوان یک اصطلاح در نظام [[مالیات]] دولت عثمانی شهره بوده‌است، عوارضی بوده‌است که یهودیان و مسیحیان بالغ مکلف به پرداخت آن به حکومت بودند. این حکم عام بوده و فرقی بین شهر و روستا و گوچ نشین برایش ذکر نشده‌است. در اینکه اسپنجه، همان مالیات و عوارض کشاورزی یا [[مالیات شرعی]] باشد یا اینکه نوعی عوارض بیگاری محسوب می‌شود که در قبال انجام دادن خدمت دریافت می‌شده، محل اختلاف است و به‌طور دقیق مشخص نیست. علاوه بر اینکه اسپنجه از رسوم رعیت محسوب می‌شده‌است؛ اما بدون شک مالیات عرفی محسوب می‌شود. شاهد این ادعا، حکم به ممنوعیت و لغو این قانون در سال ۱۱۱۶ ه‍.ق / ۱۷۰۴ م در جزیره کرت است. این مالیات به جهت دریافت سرانه آن، نوعی جزیه نیز محسوب می‌شود. منابع از مالیاتی دیگر که نوعی [[خمس]] به ارزش اسیران جنگی محسوب می‌شد و از صاحبان آنان دریافت می‌شد یاد کرده‌اند که اسپنجک نام داشته‌است. به کاغذی که برای معافیت افراد از اسپنجه به آنان داده می‌شد، اسپنج گفته می‌شد.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>

	تاریخچه این مالیات، به‌طور دقیق معلوم نیست و قدیمی‌ترین سند در این مورد، مربوط به حکومت بایزید اول به سال ۷۹۰ تا ۸۰۵ ه‍.ق است. پس از مدتی اسپنجه، به مالیاتی ثابت مبدل شد که همراه با جزیه و اعشار دریافت و به خزانه دولت واریز می‌شد. از سال ۱۲۶۵ میلادی، رسم دریافت اسپنجه لغو گردید.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>		تاریخچه این مالیات، به‌طور دقیق معلوم نیست و قدیمی‌ترین سند در این مورد، مربوط به حکومت بایزید اول به سال ۷۹۰ تا ۸۰۵ ه‍.ق است. پس از مدتی اسپنجه، به مالیاتی ثابت مبدل شد که همراه با [[جزیه]] و اعشار دریافت و به خزانه دولت واریز می‌شد. از سال ۱۲۶۵ میلادی، رسم دریافت اسپنجه لغو گردید.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>

	==قوانین==		==قوانین==
	طبق قوانین حاکم بر آن دوران، چند دسته از پرداخت اسپنجه معاف بودند، از جمله این دسته‌ها، کشاورزانی بودند که به هر دلیل، نسق زراعی خود را از دست می‌دادند. همچنین رعایایی که مسلمان می‌شدند، از پرداخت این مالیات معاف بودند. این دسته، به جای اسپنجه، مالیاتی به نام بناک می‌پرداختند که شامل درآمد خرید و فروش محصولاتشان بوده‌است. دیگر طوایفی که از پرداخت آن معاف بودند عبارتند از:<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>		طبق قوانین حاکم بر آن دوران، چند دسته از پرداخت اسپنجه معاف بودند، از جمله این دسته‌ها، کشاورزانی بودند که به هر دلیل، نسق زراعی خود را از دست می‌دادند. همچنین رعایایی که مسلمان می‌شدند، از پرداخت این مالیات معاف بودند. این دسته، به جای اسپنجه، مالیاتی به نام بناک می‌پرداختند که شامل درآمد خرید و فروش محصولاتشان بوده‌است. دیگر طوایفی که از پرداخت آن معاف بودند عبارتند از روحانیان مسیحی، روحانیان یهود، مأموران سیاسی، [[بلوغ\|نابالغان]]، همراهان، مترجمان، اتباع مسیحی عثمانی که در سفارت‌خانه مشغول هستند، مسیحیان شاغل در سپاه عثمانی<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>
	*روحانیان مسیحی
	*روحانیان یهود
	*مأموران سیاسی
	*نابالغان
	*همراهان
	*مترجمان
	*اتباع مسیحی عثمانی که در سفارت‌خانه مشغول هستند
	*مسیحیان شاغل در سپاه عثمانی

	در قلمروی اروپایی عثمانی‌ها، که به روم ایلی شناخته می‌شود، اسپنجه از هر غیر مسلمانی دریافت می‌شد. با پسترش قلمرو عثمانی در شرق آناتولی به قرن ۱۶ میلادی، از مسیحیان آنجا نیز اسپنجه دریافت می‌شد. در این منطقه، در ماه مارس هر سال، اسپنجه‌ها دریافت می‌شد و در برخی مناطق، همه مسیحیان و در برخی دیگر، فقط مسیحیان متأهل مکلف به پرداخت بودند.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>		در قلمروی اروپایی عثمانی‌ها، که به روم ایلی شناخته می‌شود، اسپنجه از هر غیر مسلمانی دریافت می‌شد. با پسترش قلمرو عثمانی در شرق آناتولی به قرن ۱۶ میلادی، از مسیحیان آنجا نیز اسپنجه دریافت می‌شد. در این منطقه، در ماه مارس هر سال، اسپنجه‌ها دریافت می‌شد و در برخی مناطق، همه مسیحیان و در برخی دیگر، فقط مسیحیان متأهل مکلف به پرداخت بودند.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>

	==میزان==		==میزان==
	میزان اسپنجه را سالانه و به صورت مقطوع، ۲۵ آقچه ذکر کرده‌اند. با این وجود در مقدار آن تفاوت‌هایی گزارش شده‌است. بر اساس یک گزارش، یهودیها موظف به پرداخت ۲۵ آقچه بودند و در قانون نامه‌ای به تاریخ ۱۷۱۹ میلادی، در جزیره مور، از یهودیان ۱۲۵ آقچه دریافت می‌شده‌است. در قانون‌نامه سلطان محمد ~~فاتح،~~ از زنان بیوه ۶ آقچه دریافت می‌شد. منابع میزان دریافتی این مالیات را بین ۶ تا ۱۲۵ و به صورت مختلف بسته به مالیات دهنده و منطقه مالیاتی گزارش کرده‌اند.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>		میزان اسپنجه را سالانه و به صورت مقطوع، ۲۵ [[آقچه]] ذکر کرده‌اند. با این وجود در مقدار آن تفاوت‌هایی گزارش شده‌است. بر اساس یک گزارش، یهودیها موظف به پرداخت ۲۵ آقچه بودند و در قانون نامه‌ای به تاریخ ۱۷۱۹ میلادی، در جزیره مور، از یهودیان ۱۲۵ آقچه دریافت می‌شده‌است. در ''[[قانون‌نامه سلطان محمد فاتح]]''، از زنان بیوه ۶ آقچه دریافت می‌شد. منابع میزان دریافتی این مالیات را بین ۶ تا ۱۲۵ و به صورت مختلف بسته به مالیات دهنده و منطقه مالیاتی گزارش کرده‌اند.<ref>{{پک\|1=دیانت\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=اسپنجه}}</ref>

	==پانویس==		==پانویس==

Shahroudi: صفحه‌ای تازه حاوی «'''اِسْپَنْجه،''' اصطلاحی در نظام مالیاتی دولت عثمانی است که در ترکیه از غیر مسلمانان دریافت می‌شد؛ با پیشرفت دولت عثمانی به مناطق اروپایی، این سنت در آنجا نیز اجرا می‌گردید و در سال ۱۲۶۵ میلادی به‌طور کلی ملغی گردید. ==م...» ایجاد کرد

2023-03-08T13:39:10Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''اِسْپَنْجه،''' اصطلاحی در نظام مالیاتی دولت عثمانی است که در ترکیه از غیر مسلمانان دریافت می‌شد؛ با پیشرفت دولت عثمانی به مناطق اروپایی، این سنت در آنجا نیز اجرا می‌گردید و در سال ۱۲۶۵ میلادی به‌طور کلی ملغی گردید. ==م...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''اِسْپَنْجه،''' اصطلاحی در نظام مالیاتی دولت [[امپراتوری عثمانی|عثمانی]] است که در [[ترکیه]] از غیر مسلمانان دریافت می‌شد؛ با پیشرفت دولت عثمانی به مناطق اروپایی، این سنت در آنجا نیز اجرا می‌گردید و در سال ۱۲۶۵ میلادی به‌طور کلی ملغی گردید.

==معنا و تاریخچه==
اسپنجه که به عنوان یک اصطلاح در نظام مالیات دولت عثمانی شهره بوده‌است، عوارضی بوده‌است که یهودیان و مسیحیان بالغ مکلف به پرداخت آن به حکومت بودند. این حکم عام بوده و فرقی بین شهر و روستا و گوچ نشین برایش ذکر نشده‌است. در اینکه اسپنجه، همان مالیات و عوارض کشاورزی یا مالیات شرعی باشد یا اینکه نوعی عوارض بیگاری محسوب می‌شود که در قبال انجام دادن خدمت دریافت می‌شده، محل اختلاف است و به‌طور دقیق مشخص نیست. علاوه بر اینکه اسپنجه از رسوم رعیت محسوب می‌شده‌است؛ اما بدون شک مالیات عرفی محسوب می‌شود. شاهد این ادعا، حکم به ممنوعیت و لغو این قانون در سال ۱۱۱۶ ه‍.ق / ۱۷۰۴ م در جزیره کرت است. این مالیات به جهت دریافت سرانه آن، نوعی جزیه نیز محسوب می‌شود. منابع از مالیاتی دیگر که نوعی خمس به ارزش اسیران جنگی محسوب می‌شد و از صاحبان آنان دریافت می‌شد یاد کرده‌اند که اسپنجک نام داشته‌است. به کاغذی که برای معافیت افراد از اسپنجه به آنان داده می‌شد، اسپنج گفته می‌شد.<ref>{{پک|1=دیانت|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=اسپنجه}}</ref>

تاریخچه این مالیات، به‌طور دقیق معلوم نیست و قدیمی‌ترین سند در این مورد، مربوط به حکومت بایزید اول به سال ۷۹۰ تا ۸۰۵ ه‍.ق است. پس از مدتی اسپنجه، به مالیاتی ثابت مبدل شد که همراه با جزیه و اعشار دریافت و به خزانه دولت واریز می‌شد. از سال ۱۲۶۵ میلادی، رسم دریافت اسپنجه لغو گردید.<ref>{{پک|1=دیانت|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=اسپنجه}}</ref>

==قوانین==
طبق قوانین حاکم بر آن دوران، چند دسته از پرداخت اسپنجه معاف بودند، از جمله این دسته‌ها، کشاورزانی بودند که به هر دلیل، نسق زراعی خود را از دست می‌دادند. همچنین رعایایی که مسلمان می‌شدند، از پرداخت این مالیات معاف بودند. این دسته، به جای اسپنجه، مالیاتی به نام بناک می‌پرداختند که شامل درآمد خرید و فروش محصولاتشان بوده‌است. دیگر طوایفی که از پرداخت آن معاف بودند عبارتند از:<ref>{{پک|1=دیانت|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=اسپنجه}}</ref>
*روحانیان مسیحی
*روحانیان یهود
*مأموران سیاسی
*نابالغان
*همراهان
*مترجمان
*اتباع مسیحی عثمانی که در سفارت‌خانه مشغول هستند
*مسیحیان شاغل در سپاه عثمانی

در قلمروی اروپایی عثمانی‌ها، که به روم ایلی شناخته می‌شود، اسپنجه از هر غیر مسلمانی دریافت می‌شد. با پسترش قلمرو عثمانی در شرق آناتولی به قرن ۱۶ میلادی، از مسیحیان آنجا نیز اسپنجه دریافت می‌شد. در این منطقه، در ماه مارس هر سال، اسپنجه‌ها دریافت می‌شد و در برخی مناطق، همه مسیحیان و در برخی دیگر، فقط مسیحیان متأهل مکلف به پرداخت بودند.<ref>{{پک|1=دیانت|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=اسپنجه}}</ref>

==میزان==
میزان اسپنجه را سالانه و به صورت مقطوع، ۲۵ آقچه ذکر کرده‌اند. با این وجود در مقدار آن تفاوت‌هایی گزارش شده‌است. بر اساس یک گزارش، یهودیها موظف به پرداخت ۲۵ آقچه بودند و در قانون نامه‌ای به تاریخ ۱۷۱۹ میلادی، در جزیره مور، از یهودیان ۱۲۵ آقچه دریافت می‌شده‌است. در قانون‌نامه سلطان محمد فاتح، از زنان بیوه ۶ آقچه دریافت می‌شد. منابع میزان دریافتی این مالیات را بین ۶ تا ۱۲۵ و به صورت مختلف بسته به مالیات دهنده و منطقه مالیاتی گزارش کرده‌اند.<ref>{{پک|1=دیانت|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=اسپنجه}}</ref>

==پانویس==

=== ارجاعات ===
{{پانویس}}

=== منابع ===

* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=دیانت|نام=علی‌اکبر|پیوند نویسنده=|مقاله=اسپنجه|دانشنامه=[[دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|سال=۱۳۶۷|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|مکان=تهران|پیوند مدخل=http://lib.eshia.ir/23022/16/6060/|کوشش=موسوی بجنوری، محمدکاظم|شابک=‎۹-۶۶-۷۰۲۵-۹۶۴-۹۸۷|شابک نادرست=بله}}

[[رده:امپراتوری عثمانی]]
[[رده:مالیات‌ها بر پایه نوع]]