https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D9%87 2026-06-12T03:54:35Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.1 https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D9%87&diff=83359&oldid=prev 2024-06-13T02:14:18Z

<p>+<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%DB%8C" title="رده:اصطلاحات منطقی">رده:اصطلاحات منطقی</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%82%DB%8C%D8%A7%D8%B3" title="رده:قیاس">رده:قیاس</a> (<a href="/fa/%D9%88%D9%BE:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" class="mw-redirect" title="وپ:هات‌کت">هات‌کت</a>)، ابرابزار</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۲:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;اشکال اربعه&#039;&#039;&#039; به معنای &#039;&#039;&#039;شکل‌های چهارگانه&#039;&#039;&#039;، اصطلاحی در [[علم منطق]] است که به معنی صورت و هیئت‌های چهارگانه استدلال اشاره دارد. در اصطلاح علم منطق، چگونگی ترکیب [[حد وسط]] با دو حد دیگر در دو [[مقدمه قیاس|مقدمه]] یک [[قیاس (منطق)|قیاس]]، یا هیئت و صورت قرار گرفتن حد وسط با [[حد اصغر]] و [[حد اکبر]] در دو مقدمه [[قیاس اقترانی]] را، شکل می‌نامند. این هیئت و صورت چهارگونه است و در نتیجه قیاس، دارای چهار شکل خواهد بود که از آن به اشکال اربعه تعبیر می‌شود:&lt;ref&gt;{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اشکال اربعه}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;اشکال اربعه&#039;&#039;&#039; به معنای &#039;&#039;&#039;شکل‌های چهارگانه&#039;&#039;&#039;، اصطلاحی در [[علم منطق]] است که به معنی صورت و هیئت‌های چهارگانه استدلال اشاره دارد. در اصطلاح علم منطق، چگونگی ترکیب [[حد وسط]] با دو حد دیگر در دو [[مقدمه قیاس|مقدمه]] یک [[قیاس (منطق)|قیاس]]، یا هیئت و صورت قرار گرفتن حد وسط با [[حد اصغر]] و [[حد اکبر]] در دو مقدمه [[قیاس اقترانی]] را، شکل می‌نامند. این هیئت و صورت چهارگونه است و در نتیجه قیاس، دارای چهار شکل خواهد بود که از آن به اشکال اربعه تعبیر می‌شود:&lt;ref&gt;{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اشکال اربعه}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># حد وسط در صغرای قیاس، [[محمول]] و در کبرای آن موضوع باشد. مانند انسان در این قیاس: پرویز، انسان است (صغری)، هر انسانی متفکر است (کبری)، پرویز متفکر است (نتیجه).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># حد وسط در صغرای قیاس، [[محمول]] و در کبرای آن موضوع باشد. مانند انسان در این قیاس: پرویز، انسان است (صغری)، هر انسانی متفکر است (کبری)، پرویز متفکر است (نتیجه).  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># حد وسط در هر دو مقدمه قیاس، محمول باشد. مانند حیوان در این قیاس: هر انسانی حیوان است (صغری)، هیچ جمادی حیوان نیست (کبری)، هیچ انسانی جماد نیست (نتیجه).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># حد وسط در هر دو مقدمه قیاس، محمول باشد. مانند حیوان در این قیاس: هر انسانی حیوان است (صغری)، هیچ جمادی حیوان نیست (کبری)، هیچ انسانی جماد نیست (نتیجه).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># حد وسط در هر دو مقدمه قیاس، موضوع باشد. مانند انسان در این قیاس: هر انسانی حیوان است (صغری)، هر انسانی ناطق است (کبری)، برخی از حیوان‌ها ناطق هستند (نتیجه).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># حد وسط در هر دو مقدمه قیاس، موضوع باشد. مانند انسان در این قیاس: هر انسانی حیوان است (صغری)، هر انسانی ناطق است (کبری)، برخی از حیوان‌ها ناطق هستند (نتیجه).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># حد وسط در صغرای قیاس [[موضوع]] و در کبرای آن محمول باشد (برعکس شکل اول). مانند انسان در این قیاس: هر انسانی حیوان است (صغری)، هر ناطقی انسان است (کبری)، برخی از حیوانها ناطق هستند (نتیجه).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># حد وسط در صغرای قیاس [[موضوع]] و در کبرای آن محمول باشد (برعکس شکل اول). مانند انسان در این قیاس: هر انسانی حیوان است (صغری)، هر ناطقی انسان است (کبری)، برخی از حیوانها ناطق هستند (نتیجه).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دیدگاه منطق‌دانان، شکل اول، برترین و کامل‌ترین شکل قیاس است؛ زیرا حد وسط در آن، برخلاف دیگر شکل‌ها، به صورتی طبیعی است. به همین سبب این نوع قیاس در استدلال‌ها پراستفاده است. شکل چهارم در برابر شکل اول قرار دارد و نامأنوس‌ترین و غیرطبیعی‌ترین شکل‌ها در استدلال است و به همین سبب آن را کمتر در استدلال‌ها مورد استفاده قرار می‌دهند. برخی از منطقیان، این شکل را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به طور </del>کلی به عنوان یکی از اشکال استدلال قبول نکرده‌اند و تنها سه شکل دیگر را به عنوان اشکال قیاس گزارش نموده‌اند.&lt;ref&gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اشکال اربعه}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دیدگاه منطق‌دانان، شکل اول، برترین و کامل‌ترین شکل قیاس است؛ زیرا حد وسط در آن، برخلاف دیگر شکل‌ها، به صورتی طبیعی است. به همین سبب این نوع قیاس در استدلال‌ها پراستفاده است. شکل چهارم در برابر شکل اول قرار دارد و نامأنوس‌ترین و غیرطبیعی‌ترین شکل‌ها در استدلال است و به همین سبب آن را کمتر در استدلال‌ها مورد استفاده قرار می‌دهند. برخی از منطقیان، این شکل را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌طور </ins>کلی به عنوان یکی از اشکال استدلال قبول نکرده‌اند و تنها سه شکل دیگر را به عنوان اشکال قیاس گزارش نموده‌اند.&lt;ref&gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اشکال اربعه}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات منطقی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:قیاس]]</ins></div></td></tr> </table>

Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D9%87&diff=83358&oldid=prev 2024-06-13T02:13:45Z

<p>ابرابزار</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;اشکال اربعه&#039;&#039;&#039; به معنای &#039;&#039;&#039;شکل‌های چهارگانه&#039;&#039;&#039;، اصطلاحی در [[علم منطق]] است که به معنی صورت و هیئت‌های چهارگانه استدلال اشاره دارد. در اصطلاح علم منطق، چگونگی ترکیب [[حد وسط]] با دو حد دیگر در دو [[مقدمه قیاس|مقدمه]] یک [[قیاس (منطق)|قیاس]]، یا هیئت و صورت قرار گرفتن حد وسط با [[حد اصغر]] و [[حد اکبر]] در دو مقدمه [[قیاس اقترانی]] را، شکل می‌نامند. این هیئت و صورت چهارگونه است و در نتیجه قیاس، دارای چهار شکل خواهد بود که از آن به اشکال اربعه تعبیر می‌شود:&lt;ref&gt;{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اشکال اربعه}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> # حد وسط در صغرای قیاس، [[محمول]] و در کبرای آن موضوع باشد. مانند انسان در این قیاس: پرویز، انسان است (صغری)، هر انسانی متفکر است (کبری)، پرویز متفکر است (نتیجه). <br /> # حد وسط در هر دو مقدمه قیاس، محمول باشد. مانند حیوان در این قیاس: هر انسانی حیوان است (صغری)، هیچ جمادی حیوان نیست (کبری)، هیچ انسانی جماد نیست (نتیجه).<br /> # حد وسط در هر دو مقدمه قیاس، موضوع باشد. مانند انسان در این قیاس: هر انسانی حیوان است (صغری)، هر انسانی ناطق است (کبری)، برخی از حیوان‌ها ناطق هستند (نتیجه).<br /> # حد وسط در صغرای قیاس [[موضوع]] و در کبرای آن محمول باشد (برعکس شکل اول). مانند انسان در این قیاس: هر انسانی حیوان است (صغری)، هر ناطقی انسان است (کبری)، برخی از حیوانها ناطق هستند (نتیجه).<br /> <br /> از دیدگاه منطق‌دانان، شکل اول، برترین و کامل‌ترین شکل قیاس است؛ زیرا حد وسط در آن، برخلاف دیگر شکل‌ها، به صورتی طبیعی است. به همین سبب این نوع قیاس در استدلال‌ها پراستفاده است. شکل چهارم در برابر شکل اول قرار دارد و نامأنوس‌ترین و غیرطبیعی‌ترین شکل‌ها در استدلال است و به همین سبب آن را کمتر در استدلال‌ها مورد استفاده قرار می‌دهند. برخی از منطقیان، این شکل را به طور کلی به عنوان یکی از اشکال استدلال قبول نکرده‌اند و تنها سه شکل دیگر را به عنوان اشکال قیاس گزارش نموده‌اند.&lt;ref&gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اشکال اربعه}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پانویس ==<br /> === ارجاعات ===<br /> {{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br /> <br /> === منابع ===<br /> * {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=اشکال اربعه|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br /> <br /> {{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>

Shahroudi