المجموع فی الاقتصاد الاسلامی (کتاب) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

HanimaF: /* تحلیل رویکرد فقهی و فکری */

2026-05-29T20:30:22Z

تحلیل رویکرد فقهی و فکری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۳۰
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	=== تحلیل رویکرد فقهی و فکری ===		=== تحلیل رویکرد فقهی و فکری ===
	رویکرد فقهی و فکری رفیق یونس المصری بر «عقلانیت اخلاقی ناظر بر مقاصد شریعت» استوار است و ~~به‌روشنی~~ با دو گرایش افراطی در فقه معاصر مخالفت می‌کند: صورت‌گرایی فقهی و علم‌زدگی اقتصادی. هسته اصلی اندیشه او، نقد کسانی است که عقل را فقط ابزاری برای توجیه متون یا دور زدن احکام کرده‌اند. او در بخش «ما هذه العقلیة الفقهیة؟» ذهنیت حاکم بر معاملات معاصر را نوعی انحراف فکری می‌داند و به‌ویژه از ~~حیَل~~ فقهی برای حلال جلوه دادن بهره در بانکداری انتقاد می‌کند. به نظر او، اگر عقل فقهی توان تغییر نام معاملات را دارد، باید توان درک ظلم و حقیقت اقتصادی آن‌ها را هم داشته باشد؛ وگرنه شریعت به پوسته‌ای بی‌محتوا تبدیل می‌شود و عدالت قربانی ظاهرگرایی می‌گردد.		رویکرد فقهی و فکری رفیق یونس المصری بر «عقلانیت اخلاقی ناظر بر مقاصد شریعت» استوار است و با دو گرایش افراطی در فقه معاصر مخالفت می‌کند: صورت‌گرایی فقهی و علم‌زدگی اقتصادی. هسته اصلی اندیشه او، نقد کسانی است که عقل را فقط ابزاری برای توجیه متون یا دور زدن احکام کرده‌اند. او در بخش «ما هذه العقلیة الفقهیة؟» ذهنیت حاکم بر معاملات معاصر را نوعی انحراف فکری می‌داند و به‌ویژه از ترفندهای فقهی برای حلال جلوه دادن بهره در بانکداری انتقاد می‌کند. به نظر او، اگر عقل فقهی توان تغییر نام معاملات را دارد، باید توان درک ظلم و حقیقت اقتصادی آن‌ها را هم داشته باشد؛ وگرنه شریعت به پوسته‌ای بی‌محتوا تبدیل می‌شود و عدالت قربانی ظاهرگرایی می‌گردد.

	المصری در عین حال، جایگاه سنت و نقل را با عقل تعریف می‌کند. او در بحث «المتن هل هو من عمل المحدثین أم الفقهاء» و نیز در باب اصول فقه، فقه اسلامی را در دوره‌ای از جمود می‌بیند و خواهان گفت‌وگویی تازه میان عقل، علم و ایمان است. نقد او بر عالمان معاصر این است که در نقد سند حدیث فعال بوده‌اند، اما از نقد متن و مصلحت‌های واقعی غافل مانده‌اند؛ در نتیجه عقل در سایه نقل منزوی شده و فقه به ابزار توجیه وضع موجود بدل شده است.		المصری در عین حال، جایگاه سنت و نقل را با عقل تعریف می‌کند. او در بحث «المتن هل هو من عمل المحدثین أم الفقهاء» و نیز در باب اصول فقه، فقه اسلامی را در دوره‌ای از جمود می‌بیند و خواهان گفت‌وگویی تازه میان عقل، علم و ایمان است. نقد او بر عالمان معاصر این است که در نقد سند حدیث فعال بوده‌اند، اما از نقد متن و مصلحت‌های واقعی غافل مانده‌اند؛ در نتیجه عقل در سایه نقل منزوی شده و فقه به ابزار توجیه وضع موجود بدل شده است.

HanimaF: /* تحلیل رویکرد فقهی و فکری */

2026-05-29T13:02:33Z

تحلیل رویکرد فقهی و فکری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۰۲
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	باب‌های پنجم و ششم به مواریث(ارث)(ص۵۱۷ تا ۵۳۶) و اوقاف(ص۵۳۷ تا ۵۵۲) اختصاص دارد و عقلانیت فقهی و امکان‌های توسعه مالی ـ اجتماعی را بررسی می‌کند. باب هفتم: البحث العلمی و التحکیم (پژوهش علمی و داوری)(ص۵۵۳ تا ۵۷۲)؛ آفات داوری و [[فساد دانشگاهی]] را نقد می‌کند و باب هشتم: دیمقراطیه(دموکراسی)(ص۵۷۳ ال ۶۰۲)؛ رابطه اقتصاد و سیاست، [[دموکراسی]]، قدرت و معارضه را بررسی کرده است.		باب‌های پنجم و ششم به مواریث(ارث)(ص۵۱۷ تا ۵۳۶) و اوقاف(ص۵۳۷ تا ۵۵۲) اختصاص دارد و عقلانیت فقهی و امکان‌های توسعه مالی ـ اجتماعی را بررسی می‌کند. باب هفتم: البحث العلمی و التحکیم (پژوهش علمی و داوری)(ص۵۵۳ تا ۵۷۲)؛ آفات داوری و [[فساد دانشگاهی]] را نقد می‌کند و باب هشتم: دیمقراطیه(دموکراسی)(ص۵۷۳ ال ۶۰۲)؛ رابطه اقتصاد و سیاست، [[دموکراسی]]، قدرت و معارضه را بررسی کرده است.

	کتاب در سه محور خلاصه می‌شود: ۱. روش فقهی و فکری (باب اول، هفتم، بخشی از هشتم) شامل اصول فقه، اجتهاد، نقد حدیث و عقل نقاد؛ ۲. هسته اقتصادی (باب دوم تا چهارم) شامل معاملات مالی، بانکداری، بهره، ربا، شفافیت و مدیریت ریسک؛ ۳. محور اجتماعی-سیاسی، بررسی دموکراسی، نهادها و تأثیر سیاست بر اقتصاد اسلامی.		== محتوا ==
			مطالب کتاب در سه محور خلاصه می‌شود: ۱. روش فقهی و فکری (باب اول، هفتم، بخشی از هشتم) شامل اصول فقه، اجتهاد، نقد حدیث و عقل نقاد؛ ۲. هسته اقتصادی (باب دوم تا چهارم) شامل معاملات مالی، بانکداری، بهره، ربا، شفافیت و مدیریت ریسک؛ ۳. محور اجتماعی-سیاسی، بررسی دموکراسی، نهادها و تأثیر سیاست بر اقتصاد اسلامی.

	=== تحلیل رویکرد فقهی و فکری ===		=== تحلیل رویکرد فقهی و فکری ===

HanimaF: /* تحلیل رویکرد فقهی و فکری */

2026-05-29T13:00:59Z

تحلیل رویکرد فقهی و فکری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۰۰
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	کتاب در سه محور خلاصه می‌شود: ۱. روش فقهی و فکری (باب اول، هفتم، بخشی از هشتم) شامل اصول فقه، اجتهاد، نقد حدیث و عقل نقاد؛ ۲. هسته اقتصادی (باب دوم تا چهارم) شامل معاملات مالی، بانکداری، بهره، ربا، شفافیت و مدیریت ریسک؛ ۳. محور اجتماعی-سیاسی، بررسی دموکراسی، نهادها و تأثیر سیاست بر اقتصاد اسلامی.		کتاب در سه محور خلاصه می‌شود: ۱. روش فقهی و فکری (باب اول، هفتم، بخشی از هشتم) شامل اصول فقه، اجتهاد، نقد حدیث و عقل نقاد؛ ۲. هسته اقتصادی (باب دوم تا چهارم) شامل معاملات مالی، بانکداری، بهره، ربا، شفافیت و مدیریت ریسک؛ ۳. محور اجتماعی-سیاسی، بررسی دموکراسی، نهادها و تأثیر سیاست بر اقتصاد اسلامی.

	== تحلیل رویکرد فقهی و فکری ==		=== تحلیل رویکرد فقهی و فکری ===
	رویکرد فقهی و فکری رفیق یونس المصری بر «عقلانیت اخلاقی ناظر بر مقاصد شریعت» استوار است و به‌روشنی با دو گرایش افراطی در فقه معاصر مخالفت می‌کند: صورت‌گرایی فقهی و علم‌زدگی اقتصادی. هسته اصلی اندیشه او، نقد کسانی است که عقل را فقط ابزاری برای توجیه متون یا دور زدن احکام کرده‌اند. او در بخش «ما هذه العقلیة الفقهیة؟» ذهنیت حاکم بر معاملات معاصر را نوعی انحراف فکری می‌داند و به‌ویژه از حیَل فقهی برای حلال جلوه دادن بهره در بانکداری انتقاد می‌کند. به نظر او، اگر عقل فقهی توان تغییر نام معاملات را دارد، باید توان درک ظلم و حقیقت اقتصادی آن‌ها را هم داشته باشد؛ وگرنه شریعت به پوسته‌ای بی‌محتوا تبدیل می‌شود و عدالت قربانی ظاهرگرایی می‌گردد.		رویکرد فقهی و فکری رفیق یونس المصری بر «عقلانیت اخلاقی ناظر بر مقاصد شریعت» استوار است و به‌روشنی با دو گرایش افراطی در فقه معاصر مخالفت می‌کند: صورت‌گرایی فقهی و علم‌زدگی اقتصادی. هسته اصلی اندیشه او، نقد کسانی است که عقل را فقط ابزاری برای توجیه متون یا دور زدن احکام کرده‌اند. او در بخش «ما هذه العقلیة الفقهیة؟» ذهنیت حاکم بر معاملات معاصر را نوعی انحراف فکری می‌داند و به‌ویژه از حیَل فقهی برای حلال جلوه دادن بهره در بانکداری انتقاد می‌کند. به نظر او، اگر عقل فقهی توان تغییر نام معاملات را دارد، باید توان درک ظلم و حقیقت اقتصادی آن‌ها را هم داشته باشد؛ وگرنه شریعت به پوسته‌ای بی‌محتوا تبدیل می‌شود و عدالت قربانی ظاهرگرایی می‌گردد.

HanimaF: /* نقد اقتصاد متعارف و فقه مالی */ بخش منابع را افزودم.

2026-05-29T12:57:26Z

نقد اقتصاد متعارف و فقه مالی: بخش منابع را افزودم.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۷
خط ۳۴:		خط ۳۴:

	در بخش فقه مالی، المصری بر حفظ مقاصد و حقایق شریعت تأکید می‌کند و با انعطاف‌پذیری ظاهری و حیله‌گرانه بانکداری اسلامی مخالفت دارد. او عقد استصناع را عقدی مستقل می‌داند که نباید با قیود [[سلم]] محدود شود.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص. ۵۱–۷۵.}}</ref> در باب بیع‌الدین (فروش قرض)، نسبت به خطر ربا و غرر هشدار می‌دهد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص. ۱۳۷.}}</ref> هم‌چنین در نقد بهره بانکی،<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص ۲۵۱–۳۴۹.}}</ref> به فتوای [[محمد سید طنطاوی]]، مفتی [[الازهر]] ایراد می‌گیرد و می‌گوید بسیاری از بانک‌های اسلامی با [[مرابحه]] و [[بیع مؤجل]]، ساختار ربا را حفظ می‌کنند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص ۳۲۸.}}</ref> از نظر او، تغییر نام «قرض» به «وکالت در سرمایه‌گذاری» ماهیت ربوی را عوض نمی‌کند؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص ۲۷۷.}}</ref> و سود [[مضاربه]] نیز باید تابع سود واقعی باشد، نه اصل سرمایه.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص ۳۱۳–۳۱۶.}}</ref> او همچنین [[تورق]]، مرابحه صوری و [[عقد اجاره به شرط تملیک]] را از جهت عدالت و شفافیت مورد تردید جدی قرار می‌دهد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص ۳۴۹–۴۴۵.}}</ref>		در بخش فقه مالی، المصری بر حفظ مقاصد و حقایق شریعت تأکید می‌کند و با انعطاف‌پذیری ظاهری و حیله‌گرانه بانکداری اسلامی مخالفت دارد. او عقد استصناع را عقدی مستقل می‌داند که نباید با قیود [[سلم]] محدود شود.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص. ۵۱–۷۵.}}</ref> در باب بیع‌الدین (فروش قرض)، نسبت به خطر ربا و غرر هشدار می‌دهد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص. ۱۳۷.}}</ref> هم‌چنین در نقد بهره بانکی،<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص ۲۵۱–۳۴۹.}}</ref> به فتوای [[محمد سید طنطاوی]]، مفتی [[الازهر]] ایراد می‌گیرد و می‌گوید بسیاری از بانک‌های اسلامی با [[مرابحه]] و [[بیع مؤجل]]، ساختار ربا را حفظ می‌کنند.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص ۳۲۸.}}</ref> از نظر او، تغییر نام «قرض» به «وکالت در سرمایه‌گذاری» ماهیت ربوی را عوض نمی‌کند؛<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص ۲۷۷.}}</ref> و سود [[مضاربه]] نیز باید تابع سود واقعی باشد، نه اصل سرمایه.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص ۳۱۳–۳۱۶.}}</ref> او همچنین [[تورق]]، مرابحه صوری و [[عقد اجاره به شرط تملیک]] را از جهت عدالت و شفافیت مورد تردید جدی قرار می‌دهد.<ref>{{یادکرد کتاب\|عنوان=المجموع، ص ۳۴۹–۴۴۵.}}</ref>

			== منابع ==

HanimaF: بخش تحلیل نظریات نویسنده رفیق المصری را هم اضافه کردم که شامل سه بخش شده است.

2026-05-29T12:56:11Z

بخش تحلیل نظریات نویسنده رفیق المصری را هم اضافه کردم که شامل سه بخش شده است.

@@ خط ۳: / خط ۳: @@
 '''المجموع فی الاقتصاد الاسلامی'''، اثری تحلیلی و گسترده به قلم '''[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%81%DB%8C%D9%82_%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1%DB%8C رفیق یونس المصری]'''، اندیشمند سوری (۱۹۴۲ ـ ۲۰۲۱)، در حوزه بازاندیشی مبانی [[اقتصاد اسلامی]] است. المصری در این کتاب با اتخاذ رویکردی فقهی _ فلسفی، به نقد جریان‌های تقلیدی و صوری در فقه معاملات و اندیشه اقتصادی معاصر می‌پردازد. چارچوب فکریِ نویسنده بر دو محور «تنظیم اخلاقی واقعیت» و «فقه واقع‌نگر در خدمت عدالت» استوار است. او از منظرِ روش‌شناختی، علم‌گرایی افراطی و تلاش برای مدل‌سازی نظریه‌های اقتصادی اسلامی بر اساس الگوهای غربی را خطا دانسته، و معتقد است اسلام، نه یک نظام علمی تولید و مصرف، بلکه چارچوبی اخلاقی و عدالت‌محور است. المصری در این اثر، موضوعاتی نظیر توسعه پایدار و اجتهاد جمعی را تحلیل کرده و بر ضرورت استقلال عقل فقیه از اثرپذیری سیاسی و مالی تأکید می‌ورزد. رفیق یونس در بخش‌های فقهی کتاب، با نقد کاربست [[حیله‌های شرعی]]، [[معاملات صوری]] و ساختار قراردادهای بانکی رایج، خواهانِ بازگشت به روح عدالت و [[وجدان شرعی]] است. او با ارائه تحلیلی تاریخی، نشان می‌دهد که در سنت اسلامی، اقتصاد همواره در پیوند با اخلاق و سیاست فهم می‌شده و نه به‌عنوان علمی جدا از این حوزه‌ها.
-از دیدگاه المصری، راهکار برون‌رفت از بحران کنونی، در گرو پیوند دوباره میان عقل، اخلاق و شریعت از طریق یک فقه واقع‌نگر است؛ فقهی که حقیقت و عدالت را بر ظواهر فریبنده مقدم می‌دارد. او معتقد است اقتصاد اسلامی برای تحقق غایات خود، باید از دو آسیب هم‌زمان فاصله بگیرد: نخست، غرق شدن در دیدگاه‌های انتزاعی و متن‌محور، و بی‌توجهی به واقعیت‌های عینی اقتصاد؛ و دوم، تقلیل احکام اقتصادی به محاسبات سودمحور غربی. نقطه‌ی قوت دیدگاه المصری، تفکیک دقیق میان احکام فقهی و تحلیل‌های اقتصادی است. به باور وی، اقتصاد اسلامی به‌جای درگیری‌های بی‌پایان نظری با نظام سرمایه‌داری، باید بر اصلاح ساختارها و اخلاق نهادها تمرکز کند تا بتواند عدالت و کرامت انسانی را عملی سازد.
+از دیدگاه المصری، راهکار برون‌رفت از بحران کنونی مالیه اسلامی، در گرو پیوند دوباره میان عقل، اخلاق و شریعت از طریق یک فقه واقع‌نگر است؛ فقهی که حقیقت و عدالت را بر ظواهر فریبنده مقدم می‌دارد. او معتقد است اقتصاد اسلامی برای تحقق غایات خود، باید از دو آسیب هم‌زمان فاصله بگیرد: نخست، غرق شدن در دیدگاه‌های انتزاعی و متن‌محور، و بی‌توجهی به واقعیت‌های عینی اقتصاد؛ و دوم، تقلیل احکام اقتصادی به محاسبات سودمحور غربی. نقطه‌ی قوت دیدگاه المصری، تفکیک دقیق میان احکام فقهی و تحلیل‌های اقتصادی است. به باور وی، اقتصاد اسلامی به‌جای درگیری‌های بی‌پایان نظری با نظام سرمایه‌داری، باید بر اصلاح ساختارها و اخلاق نهادها تمرکز کند تا بتواند عدالت و کرامت انسانی را عملی سازد.
 == ساختار ==
@@ خط ۱۳: / خط ۱۳: @@
 کتاب در سه محور خلاصه می‌شود: ۱. روش فقهی و فکری (باب اول، هفتم، بخشی از هشتم) شامل اصول فقه، اجتهاد، نقد حدیث و عقل نقاد؛ ۲. هسته اقتصادی (باب دوم تا چهارم) شامل معاملات مالی، بانکداری، بهره، ربا، شفافیت و مدیریت ریسک؛ ۳. محور اجتماعی-سیاسی، بررسی دموکراسی، نهادها و تأثیر سیاست بر اقتصاد اسلامی.

HanimaF: حرکات کلمات را حذف کردم.

2026-05-29T12:05:48Z

حرکات کلمات را حذف کردم.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۵
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:المجموع فی الاقتصاد الاسلامی رفیق یونس المصری-001.jpg\|بندانگشتی\|جلد کتاب در نخستین چاپ (۲۰۰۶)]]		[[پرونده:المجموع فی الاقتصاد الاسلامی رفیق یونس المصری-001.jpg\|بندانگشتی\|جلد کتاب در نخستین چاپ (۲۰۰۶)]]

	'''المجموع فی الاقتصاد الاسلامی'''، اثری تحلیلی و گسترده به قلم '''[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%81%DB%8C%D9%82_%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1%DB%8C رفیق یونس المصری]'''، اندیشمند سوری (۱۹۴۲ ـ ۲۰۲۱)، در حوزه بازاندیشی مبانی [[اقتصاد اسلامی]] است. المصری در این کتاب با اتخاذ رویکردی فقهی _ فلسفی، به نقد جریان‌های تقلیدی و صوری در فقه معاملات و اندیشه اقتصادی معاصر می‌پردازد. چارچوب فکریِ نویسنده بر دو ~~محورِ~~ «تنظیم اخلاقی واقعیت» و «فقه واقع‌نگر در خدمت عدالت» استوار است. او از منظرِ روش‌شناختی، علم‌گرایی افراطی و تلاش برای ~~مدل‌سازیِ~~ نظریه‌های اقتصادی اسلامی بر اساس الگوهای غربی را خطا دانسته، و معتقد است اسلام، نه یک نظام علمی تولید و مصرف، بلکه چارچوبی اخلاقی و عدالت‌محور است. المصری در این اثر، موضوعاتی نظیر توسعه پایدار و اجتهاد جمعی را تحلیل کرده و بر ضرورت استقلال عقل فقیه از اثرپذیری سیاسی و مالی تأکید می‌ورزد. رفیق یونس در بخش‌های فقهی کتاب، با نقد کاربست [[حیله‌های شرعی]]، [[معاملات صوری]] و ساختار قراردادهای ~~بانکیِ~~ رایج، خواهانِ بازگشت به روح عدالت و [[وجدان شرعی]] است. او با ارائه تحلیلی تاریخی، نشان می‌دهد که در سنت اسلامی، اقتصاد همواره در پیوند با اخلاق و سیاست فهم می‌شده و نه به‌عنوان علمی ~~منفک~~ از این حوزه‌ها.		'''المجموع فی الاقتصاد الاسلامی'''، اثری تحلیلی و گسترده به قلم '''[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%81%DB%8C%D9%82_%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1%DB%8C رفیق یونس المصری]'''، اندیشمند سوری (۱۹۴۲ ـ ۲۰۲۱)، در حوزه بازاندیشی مبانی [[اقتصاد اسلامی]] است. المصری در این کتاب با اتخاذ رویکردی فقهی _ فلسفی، به نقد جریان‌های تقلیدی و صوری در فقه معاملات و اندیشه اقتصادی معاصر می‌پردازد. چارچوب فکریِ نویسنده بر دو محور «تنظیم اخلاقی واقعیت» و «فقه واقع‌نگر در خدمت عدالت» استوار است. او از منظرِ روش‌شناختی، علم‌گرایی افراطی و تلاش برای مدل‌سازی نظریه‌های اقتصادی اسلامی بر اساس الگوهای غربی را خطا دانسته، و معتقد است اسلام، نه یک نظام علمی تولید و مصرف، بلکه چارچوبی اخلاقی و عدالت‌محور است. المصری در این اثر، موضوعاتی نظیر توسعه پایدار و اجتهاد جمعی را تحلیل کرده و بر ضرورت استقلال عقل فقیه از اثرپذیری سیاسی و مالی تأکید می‌ورزد. رفیق یونس در بخش‌های فقهی کتاب، با نقد کاربست [[حیله‌های شرعی]]، [[معاملات صوری]] و ساختار قراردادهای بانکی رایج، خواهانِ بازگشت به روح عدالت و [[وجدان شرعی]] است. او با ارائه تحلیلی تاریخی، نشان می‌دهد که در سنت اسلامی، اقتصاد همواره در پیوند با اخلاق و سیاست فهم می‌شده و نه به‌عنوان علمی جدا از این حوزه‌ها.

	از دیدگاه المصری، راهکار برون‌رفت از بحران کنونی، در گرو پیوند دوباره میان عقل، اخلاق و شریعت از طریق یک فقه واقع‌نگر است؛ فقهی که حقیقت و عدالت را بر ظواهر فریبنده مقدم می‌دارد. او معتقد است اقتصاد اسلامی برای تحقق غایات خود، باید از دو آسیب هم‌زمان فاصله بگیرد: نخست، غرق شدن در دیدگاه‌های انتزاعی و بی‌توجهی به واقعیت‌های عینی اقتصاد؛ و دوم، تقلیل احکام به ~~محاسباتِ~~ سودمحور غربی. نقطه‌ی قوت دیدگاه المصری، تفکیک ~~دقیقِ~~ میان احکام فقهی و تحلیل‌های اقتصادی است. به باور وی، اقتصاد اسلامی به‌جای درگیری‌های بی‌پایان نظری با نظام سرمایه‌داری، باید بر اصلاح ساختارها و اخلاق نهادها تمرکز کند تا بتواند عدالت و ~~کرامتِ~~ انسانی را ~~در ساحت عمل محقق~~ سازد.		از دیدگاه المصری، راهکار برون‌رفت از بحران کنونی، در گرو پیوند دوباره میان عقل، اخلاق و شریعت از طریق یک فقه واقع‌نگر است؛ فقهی که حقیقت و عدالت را بر ظواهر فریبنده مقدم می‌دارد. او معتقد است اقتصاد اسلامی برای تحقق غایات خود، باید از دو آسیب هم‌زمان فاصله بگیرد: نخست، غرق شدن در دیدگاه‌های انتزاعی و متن‌محور، و بی‌توجهی به واقعیت‌های عینی اقتصاد؛ و دوم، تقلیل احکام اقتصادی به محاسبات سودمحور غربی. نقطه‌ی قوت دیدگاه المصری، تفکیک دقیق میان احکام فقهی و تحلیل‌های اقتصادی است. به باور وی، اقتصاد اسلامی به‌جای درگیری‌های بی‌پایان نظری با نظام سرمایه‌داری، باید بر اصلاح ساختارها و اخلاق نهادها تمرکز کند تا بتواند عدالت و کرامت انسانی را عملی سازد.

	== ساختار ==		== ساختار ==

HanimaF: عکس جلد کتاب را اضافه کردم

2026-05-29T11:37:39Z

عکس جلد کتاب را اضافه کردم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۷
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:المجموع فی الاقتصاد الاسلامی رفیق یونس المصری-001.jpg\|بندانگشتی\|جلد کتاب در نخستین چاپ (۲۰۰۶)]]

	'''المجموع فی الاقتصاد الاسلامی'''، اثری تحلیلی و گسترده به قلم '''[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%81%DB%8C%D9%82_%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1%DB%8C رفیق یونس المصری]'''، اندیشمند سوری (۱۹۴۲ ـ ۲۰۲۱)، در حوزه بازاندیشی مبانی [[اقتصاد اسلامی]] است. المصری در این کتاب با اتخاذ رویکردی فقهی _ فلسفی، به نقد جریان‌های تقلیدی و صوری در فقه معاملات و اندیشه اقتصادی معاصر می‌پردازد. چارچوب فکریِ نویسنده بر دو محورِ «تنظیم اخلاقی واقعیت» و «فقه واقع‌نگر در خدمت عدالت» استوار است. او از منظرِ روش‌شناختی، علم‌گرایی افراطی و تلاش برای مدل‌سازیِ نظریه‌های اقتصادی اسلامی بر اساس الگوهای غربی را خطا دانسته، و معتقد است اسلام، نه یک نظام علمی تولید و مصرف، بلکه چارچوبی اخلاقی و عدالت‌محور است. المصری در این اثر، موضوعاتی نظیر توسعه پایدار و اجتهاد جمعی را تحلیل کرده و بر ضرورت استقلال عقل فقیه از اثرپذیری سیاسی و مالی تأکید می‌ورزد. رفیق یونس در بخش‌های فقهی کتاب، با نقد کاربست [[حیله‌های شرعی]]، [[معاملات صوری]] و ساختار قراردادهای بانکیِ رایج، خواهانِ بازگشت به روح عدالت و [[وجدان شرعی]] است. او با ارائه تحلیلی تاریخی، نشان می‌دهد که در سنت اسلامی، اقتصاد همواره در پیوند با اخلاق و سیاست فهم می‌شده و نه به‌عنوان علمی منفک از این حوزه‌ها.		'''المجموع فی الاقتصاد الاسلامی'''، اثری تحلیلی و گسترده به قلم '''[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%81%DB%8C%D9%82_%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1%DB%8C رفیق یونس المصری]'''، اندیشمند سوری (۱۹۴۲ ـ ۲۰۲۱)، در حوزه بازاندیشی مبانی [[اقتصاد اسلامی]] است. المصری در این کتاب با اتخاذ رویکردی فقهی _ فلسفی، به نقد جریان‌های تقلیدی و صوری در فقه معاملات و اندیشه اقتصادی معاصر می‌پردازد. چارچوب فکریِ نویسنده بر دو محورِ «تنظیم اخلاقی واقعیت» و «فقه واقع‌نگر در خدمت عدالت» استوار است. او از منظرِ روش‌شناختی، علم‌گرایی افراطی و تلاش برای مدل‌سازیِ نظریه‌های اقتصادی اسلامی بر اساس الگوهای غربی را خطا دانسته، و معتقد است اسلام، نه یک نظام علمی تولید و مصرف، بلکه چارچوبی اخلاقی و عدالت‌محور است. المصری در این اثر، موضوعاتی نظیر توسعه پایدار و اجتهاد جمعی را تحلیل کرده و بر ضرورت استقلال عقل فقیه از اثرپذیری سیاسی و مالی تأکید می‌ورزد. رفیق یونس در بخش‌های فقهی کتاب، با نقد کاربست [[حیله‌های شرعی]]، [[معاملات صوری]] و ساختار قراردادهای بانکیِ رایج، خواهانِ بازگشت به روح عدالت و [[وجدان شرعی]] است. او با ارائه تحلیلی تاریخی، نشان می‌دهد که در سنت اسلامی، اقتصاد همواره در پیوند با اخلاق و سیاست فهم می‌شده و نه به‌عنوان علمی منفک از این حوزه‌ها.

HanimaF: بخش ساختار رو اضافه کردم.

2026-05-29T11:34:19Z

بخش ساختار رو اضافه کردم.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۴
خط ۱:		خط ۱:
	'''المجموع فی الاقتصاد الاسلامی'''، اثری تحلیلی و گسترده به قلم '''[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%81%DB%8C%D9%82_%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1%DB%8C رفیق یونس المصری]'''، اندیشمند سوری (۱۹۴۲ ـ ۲۰۲۱)، در حوزه بازاندیشی مبانی [[اقتصاد اسلامی]] است. المصری در این کتاب با اتخاذ رویکردی فقهی-فلسفی، به ~~نقدِ~~ جریان‌های تقلیدی و صوری در فقه معاملات و اندیشه اقتصادی معاصر می‌پردازد. چارچوب فکریِ نویسنده بر دو محورِ «تنظیم اخلاقی واقعیت» و «فقه واقع‌نگر در خدمت عدالت» استوار است. او از منظرِ روش‌شناختی، علم‌گرایی افراطی و تلاش برای مدل‌سازیِ نظریه‌های اقتصادی اسلامی بر اساس الگوهای غربی را خطا دانسته، و معتقد است اسلام، نه یک نظام علمی تولید و مصرف، بلکه چارچوبی اخلاقی و عدالت‌محور است. المصری در این اثر، موضوعاتی نظیر توسعه پایدار و اجتهاد جمعی را تحلیل کرده و بر ضرورت استقلال عقل فقیه از اثرپذیری سیاسی و مالی تأکید می‌ورزد. رفیق یونس در بخش‌های فقهی کتاب، با نقد کاربست [[حیله‌های شرعی]]، [[معاملات صوری]] و ساختار قراردادهای بانکیِ رایج، خواهانِ بازگشت به روح عدالت و [[وجدان شرعی]] است. او با ارائه تحلیلی تاریخی، نشان می‌دهد که در سنت اسلامی، اقتصاد همواره در پیوند با اخلاق و سیاست فهم می‌شده و نه به‌عنوان علمی منفک از این حوزه‌ها.

			'''المجموع فی الاقتصاد الاسلامی'''، اثری تحلیلی و گسترده به قلم '''[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%81%DB%8C%D9%82_%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1%DB%8C رفیق یونس المصری]'''، اندیشمند سوری (۱۹۴۲ ـ ۲۰۲۱)، در حوزه بازاندیشی مبانی [[اقتصاد اسلامی]] است. المصری در این کتاب با اتخاذ رویکردی فقهی _ فلسفی، به نقد جریان‌های تقلیدی و صوری در فقه معاملات و اندیشه اقتصادی معاصر می‌پردازد. چارچوب فکریِ نویسنده بر دو محورِ «تنظیم اخلاقی واقعیت» و «فقه واقع‌نگر در خدمت عدالت» استوار است. او از منظرِ روش‌شناختی، علم‌گرایی افراطی و تلاش برای مدل‌سازیِ نظریه‌های اقتصادی اسلامی بر اساس الگوهای غربی را خطا دانسته، و معتقد است اسلام، نه یک نظام علمی تولید و مصرف، بلکه چارچوبی اخلاقی و عدالت‌محور است. المصری در این اثر، موضوعاتی نظیر توسعه پایدار و اجتهاد جمعی را تحلیل کرده و بر ضرورت استقلال عقل فقیه از اثرپذیری سیاسی و مالی تأکید می‌ورزد. رفیق یونس در بخش‌های فقهی کتاب، با نقد کاربست [[حیله‌های شرعی]]، [[معاملات صوری]] و ساختار قراردادهای بانکیِ رایج، خواهانِ بازگشت به روح عدالت و [[وجدان شرعی]] است. او با ارائه تحلیلی تاریخی، نشان می‌دهد که در سنت اسلامی، اقتصاد همواره در پیوند با اخلاق و سیاست فهم می‌شده و نه به‌عنوان علمی منفک از این حوزه‌ها.

	از دیدگاه المصری، راهکار برون‌رفت از بحران کنونی، در گرو پیوند دوباره میان عقل، اخلاق و شریعت از طریق یک فقه واقع‌نگر است؛ فقهی که حقیقت و عدالت را بر ظواهر فریبنده مقدم می‌دارد. او معتقد است اقتصاد اسلامی برای تحقق غایات خود، باید از دو آسیب هم‌زمان فاصله بگیرد: نخست، غرق شدن در دیدگاه‌های انتزاعی و بی‌توجهی به واقعیت‌های عینی اقتصاد؛ و دوم، تقلیل احکام به محاسباتِ سودمحور غربی. نقطه‌ی قوت دیدگاه المصری، تفکیک دقیقِ میان احکام فقهی و تحلیل‌های اقتصادی است. به باور وی، اقتصاد اسلامی به‌جای درگیری‌های بی‌پایان نظری با نظام سرمایه‌داری، باید بر اصلاح ساختارها و اخلاق نهادها تمرکز کند تا بتواند عدالت و کرامتِ انسانی را در ساحت عمل محقق سازد.		از دیدگاه المصری، راهکار برون‌رفت از بحران کنونی، در گرو پیوند دوباره میان عقل، اخلاق و شریعت از طریق یک فقه واقع‌نگر است؛ فقهی که حقیقت و عدالت را بر ظواهر فریبنده مقدم می‌دارد. او معتقد است اقتصاد اسلامی برای تحقق غایات خود، باید از دو آسیب هم‌زمان فاصله بگیرد: نخست، غرق شدن در دیدگاه‌های انتزاعی و بی‌توجهی به واقعیت‌های عینی اقتصاد؛ و دوم، تقلیل احکام به محاسباتِ سودمحور غربی. نقطه‌ی قوت دیدگاه المصری، تفکیک دقیقِ میان احکام فقهی و تحلیل‌های اقتصادی است. به باور وی، اقتصاد اسلامی به‌جای درگیری‌های بی‌پایان نظری با نظام سرمایه‌داری، باید بر اصلاح ساختارها و اخلاق نهادها تمرکز کند تا بتواند عدالت و کرامتِ انسانی را در ساحت عمل محقق سازد.

			== ساختار ==
			کتاب ''المجموع فی الاقتصاد الإسلامی'' اولین بار در ۲۰۰۶ (۱۴۲۶ق/۱۳۸۵خ) در دمشق از سوی دارالمکتبی در ۶۲۳صفحه منتشر گردید. این کتاب به شکل مجموعه‌مقاله‌ای نظام‌مند است. نویسنده مسائل کلیدی اقتصاد، فقه، سیاست و معرفت دینی را حول هسته فکری مشترک سامان داده: نقد فقه صوری، دفاع از عقل منضبط، و بازخوانی واقع‌گرایانه اقتصاد اسلامی. ساختار کتاب هشت باب مستقل اما هم‌سو دارد که هر باب حوزه‌ای مسئله‌محور را پوشش می‌دهد.

			باب اول، اصول فقه (صفحه ۹ تا ۵۰)؛ شالوده نظری کتاب است و [[مصلحت مرسله]]، [[اجتهاد جمعی]]، نسبت عقل و نقل، [[نقد حدیث]] و خطر «فقیه بی‌قیدوبند» را بررسی می‌کند و مرز عقلانیت فقهی را مشخص می‌سازد. باب دوم، تسویق (بازار)(ص ۵۱ تا ۱۴۸)؛ مصادیق اقتصادی مانند [[استصناع]]، [[مناقصه]] و تبلیغات را با نظریه پیوند می‌دهد. باب سوم، اقتصاد اسلامی(ص۱۴۹ تا ۲۲۶)؛ تاریخ اقتصادی و مناقشات معاصر، توسعه پایدار، [[فقر]]، حسابداری اسلامی و نقد چهره‌های فکری را ترکیب می‌کند. باب چهارم، تمویل (تامین مالی)(ص۲۲۷ تا ۵۱۶)؛ مفصل‌ترین بخش، به بانک‌داری، [[بهره]]، فتواهای معاصر و حیله‌های فقهی می‌پردازد و بحران مالیه اسلامی را تحلیل می‌کند.

			باب‌های پنجم و ششم به مواریث(ارث)(ص۵۱۷ تا ۵۳۶) و اوقاف(ص۵۳۷ تا ۵۵۲) اختصاص دارد و عقلانیت فقهی و امکان‌های توسعه مالی ـ اجتماعی را بررسی می‌کند. باب هفتم: البحث العلمی و التحکیم (پژوهش علمی و داوری)(ص۵۵۳ تا ۵۷۲)؛ آفات داوری و [[فساد دانشگاهی]] را نقد می‌کند و باب هشتم: دیمقراطیه(دموکراسی)(ص۵۷۳ ال ۶۰۲)؛ رابطه اقتصاد و سیاست، [[دموکراسی]]، قدرت و معارضه را بررسی کرده است.

			کتاب در سه محور خلاصه می‌شود: ۱. روش فقهی و فکری (باب اول، هفتم، بخشی از هشتم) شامل اصول فقه، اجتهاد، نقد حدیث و عقل نقاد؛ ۲. هسته اقتصادی (باب دوم تا چهارم) شامل معاملات مالی، بانکداری، بهره، ربا، شفافیت و مدیریت ریسک؛ ۳. محور اجتماعی-سیاسی، بررسی دموکراسی، نهادها و تأثیر سیاست بر اقتصاد اسلامی.

HanimaF: افزودن به شناسه و نیز حذف حرکت کلمات.

2026-05-29T11:02:34Z

افزودن به شناسه و نیز حذف حرکت کلمات.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۲
خط ۱:		خط ۱:
	'''المجموع فی الاقتصاد الاسلامی'''، اثری تحلیلی و گسترده به قلم '''رفیق یونس المصری'''، اندیشمند ~~سوری،~~ در حوزه بازاندیشی مبانی اقتصاد اسلامی است. المصری در این کتاب با اتخاذ رویکردی فقهی-فلسفی، به نقدِ جریان‌های تقلیدی و صوری در فقه معاملات و اندیشه اقتصادی معاصر می‌پردازد. چارچوب فکریِ نویسنده بر دو محورِ «تنظیم اخلاقی واقعیت» و «فقه واقع‌نگر در خدمت عدالت» استوار است. او از منظرِ روش‌شناختی، ~~«علم‌گرایی افراطی»~~ و تلاش برای مدل‌سازیِ نظریه‌های ~~اقتصادیِ~~ اسلامی بر ~~اساسِ~~ الگوهای غربی را خطا ~~دانسته~~ و معتقد است اسلام، نه یک نظام ~~علمیِ~~ تولید و مصرف، بلکه چارچوبی اخلاقی و عدالت‌محور است. المصری در این اثر، موضوعاتی ~~نظیرِ~~ توسعه پایدار و اجتهاد جمعی را تحلیل کرده و بر ضرورت استقلال عقل فقیه از اثرپذیری سیاسی و مالی تأکید می‌ورزد. رفیق یونس در بخش‌های فقهی کتاب، با نقد کاربست ~~«حیله‌های شرعی»،~~ معاملات صوری و ساختار قراردادهای بانکیِ رایج، خواهانِ بازگشت به روح عدالت و وجدان شرعی است. او با ارائه تحلیلی تاریخی، نشان می‌دهد که در سنت اسلامی، اقتصاد همواره در پیوند با اخلاق و سیاست فهم می‌شده و نه به‌عنوان علمی منفک از این حوزه‌ها.		'''المجموع فی الاقتصاد الاسلامی'''، اثری تحلیلی و گسترده به قلم '''[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%81%DB%8C%D9%82_%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1%DB%8C رفیق یونس المصری]'''، اندیشمند سوری (۱۹۴۲ ـ ۲۰۲۱)، در حوزه بازاندیشی مبانی [[اقتصاد اسلامی]] است. المصری در این کتاب با اتخاذ رویکردی فقهی-فلسفی، به نقدِ جریان‌های تقلیدی و صوری در فقه معاملات و اندیشه اقتصادی معاصر می‌پردازد. چارچوب فکریِ نویسنده بر دو محورِ «تنظیم اخلاقی واقعیت» و «فقه واقع‌نگر در خدمت عدالت» استوار است. او از منظرِ روش‌شناختی، علم‌گرایی افراطی و تلاش برای مدل‌سازیِ نظریه‌های اقتصادی اسلامی بر اساس الگوهای غربی را خطا دانسته، و معتقد است اسلام، نه یک نظام علمی تولید و مصرف، بلکه چارچوبی اخلاقی و عدالت‌محور است. المصری در این اثر، موضوعاتی نظیر توسعه پایدار و اجتهاد جمعی را تحلیل کرده و بر ضرورت استقلال عقل فقیه از اثرپذیری سیاسی و مالی تأکید می‌ورزد. رفیق یونس در بخش‌های فقهی کتاب، با نقد کاربست [[حیله‌های شرعی]]، [[معاملات صوری]] و ساختار قراردادهای بانکیِ رایج، خواهانِ بازگشت به روح عدالت و [[وجدان شرعی]] است. او با ارائه تحلیلی تاریخی، نشان می‌دهد که در سنت اسلامی، اقتصاد همواره در پیوند با اخلاق و سیاست فهم می‌شده و نه به‌عنوان علمی منفک از این حوزه‌ها.

			از دیدگاه المصری، راهکار برون‌رفت از بحران کنونی، در گرو پیوند دوباره میان عقل، اخلاق و شریعت از طریق یک فقه واقع‌نگر است؛ فقهی که حقیقت و عدالت را بر ظواهر فریبنده مقدم می‌دارد. او معتقد است اقتصاد اسلامی برای تحقق غایات خود، باید از دو آسیب هم‌زمان فاصله بگیرد: نخست، غرق شدن در دیدگاه‌های انتزاعی و بی‌توجهی به واقعیت‌های عینی اقتصاد؛ و دوم، تقلیل احکام به محاسباتِ سودمحور غربی. نقطه‌ی قوت دیدگاه المصری، تفکیک دقیقِ میان احکام فقهی و تحلیل‌های اقتصادی است. به باور وی، اقتصاد اسلامی به‌جای درگیری‌های بی‌پایان نظری با نظام سرمایه‌داری، باید بر اصلاح ساختارها و اخلاق نهادها تمرکز کند تا بتواند عدالت و کرامتِ انسانی را در ساحت عمل محقق سازد.

HanimaF: صفحه‌ای تازه حاوی «'''المجموع فی الاقتصاد الاسلامی'''، اثری تحلیلی و گسترده به قلم '''رفیق یونس المصری'''، اندیشمند سوری، در حوزه بازاندیشی مبانی اقتصاد اسلامی است. المصری در این کتاب با اتخاذ رویکردی فقهی-فلسفی، به نقدِ جریان‌های تقلیدی و صوری در فقه معاملات و اند...» ایجاد کرد

2026-05-29T10:57:26Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''المجموع فی الاقتصاد الاسلامی'''، اثری تحلیلی و گسترده به قلم '''رفیق یونس المصری'''، اندیشمند سوری، در حوزه بازاندیشی مبانی اقتصاد اسلامی است. المصری در این کتاب با اتخاذ رویکردی فقهی-فلسفی، به نقدِ جریان‌های تقلیدی و صوری در فقه معاملات و اند...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''المجموع فی الاقتصاد الاسلامی'''، اثری تحلیلی و گسترده به قلم '''رفیق یونس المصری'''، اندیشمند سوری، در حوزه بازاندیشی مبانی اقتصاد اسلامی است. المصری در این کتاب با اتخاذ رویکردی فقهی-فلسفی، به نقدِ جریان‌های تقلیدی و صوری در فقه معاملات و اندیشه اقتصادی معاصر می‌پردازد. چارچوب فکریِ نویسنده بر دو محورِ «تنظیم اخلاقی واقعیت» و «فقه واقع‌نگر در خدمت عدالت» استوار است. او از منظرِ روش‌شناختی، «علم‌گرایی افراطی» و تلاش برای مدل‌سازیِ نظریه‌های اقتصادیِ اسلامی بر اساسِ الگوهای غربی را خطا دانسته و معتقد است اسلام، نه یک نظام علمیِ تولید و مصرف، بلکه چارچوبی اخلاقی و عدالت‌محور است. المصری در این اثر، موضوعاتی نظیرِ توسعه پایدار و اجتهاد جمعی را تحلیل کرده و بر ضرورت استقلال عقل فقیه از اثرپذیری سیاسی و مالی تأکید می‌ورزد. رفیق یونس در بخش‌های فقهی کتاب، با نقد کاربست «حیله‌های شرعی»، معاملات صوری و ساختار قراردادهای بانکیِ رایج، خواهانِ بازگشت به روح عدالت و وجدان شرعی است. او با ارائه تحلیلی تاریخی، نشان می‌دهد که در سنت اسلامی، اقتصاد همواره در پیوند با اخلاق و سیاست فهم می‌شده و نه به‌عنوان علمی منفک از این حوزه‌ها.