https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D9%81%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8الکافی فی الحساب - تاریخچهٔ نسخهها2026-09-04T16:08:18Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D9%81%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8&diff=86800&oldid=prevShahroudi: − رده:کتابهای ابوبکر کرجی، + رده:آثار ابوبکر کرجی (هاتکت)2024-07-29T17:01:07Z<p>− <a href="/w/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A8%DA%A9%D8%B1_%DA%A9%D8%B1%D8%AC%DB%8C&action=edit&redlink=1" class="new" title="رده:کتابهای ابوبکر کرجی (صفحه وجود ندارد)">رده:کتابهای ابوبکر کرجی</a>، + <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A8%DA%A9%D8%B1_%DA%A9%D8%B1%D8%AC%DB%8C" title="رده:آثار ابوبکر کرجی">رده:آثار ابوبکر کرجی</a> (<a href="/fa/%D9%88%D9%BE:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" class="mw-redirect" title="وپ:هاتکت">هاتکت</a>)</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l52">خط ۵۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{ابوبکر کرجی}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{ابوبکر کرجی}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتابهای </del>ابوبکر کرجی]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار </ins>ابوبکر کرجی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای ریاضی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای ریاضی]]</div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D9%81%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8&diff=86799&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-07-29T17:00:44Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| عنوان = الکافی فی الحساب<br />
| عنوان اصلی =<br />
| برگرداننده =<br />
| تصویر =<br />
| زیرنویس تصویر =<br />
| نویسنده = [[ابوبکر کرجی|ابوبکر محمد بن حسن حاسب کرجی]]<br />
| تصویرگر =<br />
| طراح جلد =<br />
| زبان = [[عربی]]<br />
| مجموعه =<br />
| موضوع = [[جبر]]، [[حساب]] و [[هندسه]]<br />
| سبک =<br />
| ناشر =<br />
| ناشر فارسی =<br />
| محل انتشارات =<br />
| تاریخ نشر = اوایل قرن پنجم ه.ق (قرن ۱۱ میلادی)<br />
| تاریخ نشر فارسی =<br />
| محل ناشر فارسی =<br />
| نوع رسانه =<br />
| صفحه =<br />
| شابک =<br />
| پس از = [[الفخری]]<br />
| پیش از = [[استخراج آبهای پنهانی]]}}<br />
'''''الکافی فی الحساب''''' کتابی است به [[زبان عربی]] و با موضوع جبر، حساب و هندسه که توسط [[ابوبکر کرجی]] در اوایل قرن ۵ ه.ق نوشته شده است.<br />
<br />
== متن ==<br />
کرجی این کتاب را به عنوان کتابی در حساب جهت آموزش دادن کار با اعداد صحیح و کسرها (در هر دو مبنای ۱۰ و ۶۰)، استخراج ریشهها دوم و تعیین مساحت و حجم تألیف کرد. وی در این کتاب از هیچ رقمی استفاده نکرده و تمامی اسامی اعداد با حروف کامل ثبت شده است. [[جورج سارتن]] ''الکافی فی الحساب'' را بیشتر مبتنی بر معلومات یونانی و هلنی میداند.<ref>{{پک|سارتون|۱۳۵۳|ک=مقدمه بر تاریخ علم|ص=۸۲۴}}</ref><br />
<br />
== شرحها ==<br />
بر کتاب ''الکافی فی الحساب'' دو شرح نوشته شده است:<ref>{{پک|قربانی|۱۳۷۵|ک=زندگینامهٔ ریاضیدانان دورهٔ اسلامی از سدهٔ سوم تا سدهٔ یازدهم هجری|ص=۳۹۵}}</ref><br />
# ''شرح کتاب الکافی للکرجی'' تألیف [[ابوعبدالله شقاق بغدادی]]. از این کتاب یک نسخه خطی در [[کتابخانه سرای]] [[استانبول]] به شماره ۲/۳۱۳۵ موجود است.<br />
# ''الشرح الشافی للکتاب الکافی فی الحساب'' تألیف [[محمد بن علی بن حسن بن احمد شهرزوری]]. از این کتاب یک نسخه خطی در [[کتابخانه ینی جامع]] استانبول به شماره ۸۰۱ موجود است.<br />
<br />
همچنین در [[کشفالظنون]] (جلد ۱ ستون ۶۶۴) در مقاله «علم حساب» آمده است: «و الکافی للکرجی و مختصره [[سموأل بن یحیی مغربی|للسموأل]] (ابن یحیی بن عباس)». در جلد ۲ کشفالظنون ستون ۱۳۷۷ آمده است: «الکافی فی حساب الدرهم و الدینار لسموأل بن یحیی مغربی ذکره فی الموضوعات.» تاکنون از این کتاب سموأل که مختصری از کتاب الکافی فی الحساب بوده نسخهای یافت نشده است.<ref>{{پک|قربانی|۱۳۷۵|ک=زندگینامهٔ ریاضیدانان دورهٔ اسلامی از سدهٔ سوم تا سدهٔ یازدهم هجری|ص=۳۹۵}}</ref><br />
<br />
== نسخهها، چاپ و نشر ==<br />
از این کتاب نسخههای خطی متعددی موجود است. نخستین بار [[خاورشناس]] آلمانی، [[ادولف هوخهایم]] آن را به زبان آلمانی ترجمه و در سه جلد کوچک بین سالهای ۱۸۷۸ و ۱۸۸۰ منتشر کرد. الکافی فی الحساب پس از [[الفخری]] دومین کتاب کرجی بود که در آن زمان در [[اروپا]] ترجمه و چاپ شد و همین ترجمهها بودند که توجه پژوهشگران [[تاریخ علم]] و ریاضیدانهای غربی را به کرجی و دستاوردهای علمی او جلب کردند.<ref>{{پک|محمدی ملایری|۱۳۷۵|ک=تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی|ص=۱۴۰}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =قربانی | نام =ابوالقاسم | عنوان =زندگینامهٔ ریاضیدانان دورهٔ اسلامی از سدهٔ سوم تا سدهٔ یازدهم هجری | نشانی = | نشانی بایگانی = | تاریخ بایگانی = | فرمت = | تاریخ بازبینی = | نوع = | ویرایش = | سری = | جلد = | تاریخ = | سال =۱۳۷۵ | ماه = | سال اصلی = | ناشر =[[مرکز نشر دانشگاهی]] | مکان =تهران | زبان = | شابک =964-01-0817-0 | صفحات =۵۶۳}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = [[جرج سارتن|سارتن]]|نام = جرج | عنوان = [[مقدمه بر تاریخ علم]]| ترجمه = [[غلامحسین صدری افشار]]| جلد = اول | سال =۱۳۵۳ | ناشر = [[انتشارات علمی و فرهنگی]]|مکان = | شابک = | صفحه = ۹۳۵| پیوند = | بازیابی =}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = محمدی ملایری | نام = محمد | پیوند نویسنده = | عنوان = تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی | جلد = ۲ | عنوان جلد = دل ایرانشهر (بخش نخست) | سال = ۱۳۷۵ | ناشر = توس | مکان = تهران | شابک = ۹۶۴-۳۱۵-۴۵۳-X۴۵۴ | صفحات =۴۸۴}}{{چپچین}}<br />
* {{یادکرد وب |نام خانوادگی= |نام= |عنوان=al-Karajī |نشانی=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312020/al-Karaji |بازبینی=16 May 2013 |اثر= |تاریخ= |ناشر=[[دانشنامه بریتانیکا|Encyclopædia Britannica]] |نشانی بایگانی= |تاریخ بایگانی= |کد زبان=en}}<br />
{{پایان چپچین}}<br />
<br />
{{ابوبکر کرجی}}<br />
<br />
[[رده:کتابهای ابوبکر کرجی]]<br />
[[رده:کتابهای ریاضی]]</div>Shahroudi