Shahroudi در ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۰۷

2024-12-30T04:07:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۰۷
خط ۶۶:		خط ۶۶:

	{{نخست‌وزیرهای قاجاریه}}		{{نخست‌وزیرهای قاجاریه}}
	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=~~بله~~\|نیازمند تصویر=~~بله~~\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	[[رده:امیرکبیر\|*]]		[[رده:امیرکبیر\|*]]

Shahroudi: ابرابزار

2024-12-30T04:07:01Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{Infobox Officeholder
| name = میرزا محمد خان فرهانی (امیر کبیر)
| birth_name =
| nickname =
| image = AmirKabir naghashbashi.jpg
| caption =
| office1 = [[فهرست وزیران اعظم ایران|صدراعظم ایران]]
| monarch1 = [[ناصرالدین‌شاه قاجار]]
| term_start1 = ۲۸ مهر ۱۲۲۷
| term_end1 = ۲۲ آبان ۱۲۳۰
| predecessor1 = [[حاجی میرزا آقاسی]]
| successor1 = [[میرزا آقاخان نوری]]
| office2 =
| primeminister2 =
| term_start2 =
| term_end2 =
| predecessor2 =
| successor2 =
| office3 =
| primeminister3 =
| term_start3 =
| term_end3 =
| predecessor3 =
| successor3 =
| birth_date = ۱۱۸۶ خورشیدی
| birth_place = [[هزاوه]]، [[اراک]]، [[ایران قاجاری|ایران]]
| death_date = ۲۰ دی ۱۲۳۰ خورشیدی (۴۵–۴۴ سال)
| death_place = [[حمام فین]]، [[کاشان]]، ایران
| death_cause = [[ترور]]
| resting_place = [[حرم امام حسین]]، [[کربلا]]، عراق
| residence =
| alma_mater =
| party =
| otherparty =
| spouse = جان‌جان‌خانم {{ک|(جداشده)}}{{سخ}}{{ازدواج|[[عزت‌الدوله]]|۱۲۲۷}}
| children = [[میرزا احمدخان ساعدالملک]]{{سخ}}[[امیرزاده خانم]]{{سخ}}[[سلطانه خانم]]{{سخ}}[[تاج‌الملوک (قاجار)|تاج‌الملوک]]{{سخ}}[[همدم الملوک|همدم‌الملوک]]
| occupation = [[سیاستمدار]]
| profession =
| cabinet =
| signature =
| awards =
| website =
| footnotes = مؤسس مدرسهٔ [[دارالفنون|دارُالفُنون]]{{-}}انتشار روزنامهٔ ''[[وقایع اتفاقیه]]''{{-}}رسیدگی به وضع مالیه
| پدر = [[کربلایی محمد قربان]]
}}
'''امیرکبیر''' (حدود ۱۲۲۲–۱۲۶۸ قمری)، با نام اصلی '''میرزا محمدتقی خان امیرکبیر'''، اصلاح‌طلب برجسته دوره قاجار بود که با انجام اصلاحات مهم سیاسی و فرهنگی همچون تأسیس [[دارالفنون]] و کاهش نفوذ خارجی شناخته می‌شد. او در برابر مخالفت‌های شدید درباریان و قدرت‌های خارجی قرار گرفت و سرانجام به [[کاشان]] تبعید و در [[حمام فین]] به قتل رسید. پیکرش به [[کربلا]] منتقل شد و [[ناصرالدین‌شاه]] پس از قتل او، از این اقدام ابراز پشیمانی کرد.

== زندگی ==
میرزا محمدتقی خان امیرکبیر، فرزند کربلایی محمد قربان، از برجسته‌ترین چهره‌های اصلاح‌طلب ایران در دوره قاجار و صدراعظم ناصرالدین‌شاه بود. او از اهالی هزاوه فراهان بود که در سال ۱۲۲۲ ه.ق به دنیا آمد. پدرش ابتدا آشپز و سپس ناظر و بزرگ خاندان قائم‌مقام، میرزا عیسی، شناخته می‌شد. امیرکبیر در خانواده قائم‌مقام پرورش یافت و در جوانی به‌عنوان منشی و محرم راز میرزا عیسی فعالیت می‌کرد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=امیرکبیر}}</ref>

وی پس از معرفی توسط قائم‌مقام، به خدمت محمدخان زنگنه، ملقب به امیر نظام، درآمد و عنوان وزیر نظام را دریافت کرد. امیرکبیر در پی حادثه قتل گریبایدوف، با خسرو میرزا برای عذرخواهی به روسیه سفر کرد. پس از درگذشت امیر نظام زنگنه، مسئولیت اداره نظام آذربایجان و عنوان امیر نظام به او سپرده شد. در کنفرانس ارزنه‌الروم (۱۲۵۹–۱۲۶۳ قمری)، به‌عنوان وکیل مختار، نمایندگی [[ایران]] را برعهده داشت و با توانایی دیپلماتیک خود قراردادی به سود ایران به امضا رساند که تحسین نمایندگان روس و انگلیس را برانگیخت.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=امیرکبیر}}</ref>

با مرگ [[محمدشاه قاجار|محمدشاه]]، امیرکبیر نقش مهمی در انتقال قدرت به ناصرالدین میرزا، ولیعهد وقت، ایفا کرد و پس از جلوس شاه به‌عنوان امیرنظام و سپس امیرکبیر و اتابک اعظم منصوب شد. وی به اصلاحات اساسی در ساختار دولت پرداخت، آشوب‌های داخلی را سرکوب کرد و نظم را به امور کشور بازگرداند. اصلاحات او شامل تأسیس نیروی دریایی، کاهش نفوذ قدرت‌های خارجی، لغو القاب غیرضروری و ترویج پیشرفت‌های علمی و فرهنگی بود. از جمله اقدامات مهم او می‌توان به تأسیس [[دارالفنون]]، راه‌اندازی [[روزنامه وقایع اتفاقیه]]، ترجمه آثار علمی و اعزام دانشجویان به اروپا اشاره کرد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=امیرکبیر}}</ref>

== قتل ==
امیرکبیر با وجود این اصلاحات، با مخالفت شدید از سوی درباریان، برخی روحانیون، و قدرت‌های خارجی مواجه شد. سرانجام، تحت فشار مخالفان، از مقام صدارت عزل و به کاشان تبعید شد. در نهایت، با دستور شاه، در ۱۸ ربیع‌الاول ۱۲۶۸ ه.ق در حمام فین کاشان به قتل رسید. ناصرالدین‌شاه پس از قتل امیرکبیر، از تصمیم خود پشیمان شد و در نامه‌ای به ولیعهدش نوشت که نتوانسته است شخصی مانند امیرکبیر پیدا کند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=امیرکبیر}}</ref>

پیکر امیرکبیر ابتدا در کاشان به خاک سپرده شد، اما مدتی بعد به درخواست خانواده‌اش به کربلا منتقل و در جوار [[حرم امام حسین]] دفن شد. از امیرکبیر یک پسر از همسر اول و دو دختر از عزت‌الدوله، خواهر ناصرالدین‌شاه، به یادگار ماند. یکی از نوه‌های دختری او، [[محمدعلی شاه قاجار]] بود.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=امیرکبیر}}</ref>

== پانویس ==
=== ارجاعات ===
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}

=== منابع ===
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=امیرکبیر|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}

{{نخست‌وزیرهای قاجاریه}}
{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}

[[رده:امیرکبیر|*]]
[[رده:اعدام‌شدگان اهل ایران]]
[[رده:افراد در ایران قاجاری]]
[[رده:اهالی استان مرکزی]]
[[رده:اهالی ایران در سده ۱۹ (میلادی)]]
[[رده:خاک‌سپاری‌شدگان اهل ایران در کربلا‏]]
[[رده:درگذشتگان ۱۲۳۰]]
[[رده:درگذشتگان ۱۲۶۸ (قمری)]]
[[رده:درگذشتگان ۱۸۵۲ (میلادی)]]
[[رده:دیپلمات‌های اهل ایران]]
[[رده:زادگان ۱۱۸۶]]
[[رده:زادگان ۱۲۲۲ (قمری)]]
[[رده:زادگان ۱۸۰۷ (میلادی)]]
[[رده:سیاستمداران اعدام‌شده]]
[[رده:سیاستمداران اهل ایران]]
[[رده:سیاست‌مداران کشته‌شده]]
[[رده:فعالان سیاسی کشته‌شده اهل ایران]]
[[رده:نخست‌وزیران ایران]]
[[رده:وزیران امور خارجه ایران]]

امیرکبیر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۰۷

Shahroudi: ابرابزار