https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%B3امینه اقدس - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T11:21:57Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=167716&oldid=prevSeyed Ehsan: +رده:زنان ناصرالدینشاه قاجار، +رده:قاجاریان، +رده:نابینایان اهل ایران، +رده:درگذشتگان ۱۳۱۲، +رده:اهالی تهران (هاتکت)، ابرابزار2026-02-01T03:28:53Z<p>+<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86_%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%B4%D8%A7%D9%87_%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1" title="رده:زنان ناصرالدینشاه قاجار">رده:زنان ناصرالدینشاه قاجار</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86" title="رده:قاجاریان">رده:قاجاریان</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%86%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86" title="رده:نابینایان اهل ایران">رده:نابینایان اهل ایران</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B3%DB%B1%DB%B2" title="رده:درگذشتگان ۱۳۱۲">رده:درگذشتگان ۱۳۱۲</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86" title="رده:اهالی تهران">رده:اهالی تهران</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)، ابرابزار</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۲۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''زبیده خانم''' معروف به '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امینه </del>اقدس''' (درگذشته ۱۳۱۲ قمری) از همسران [[ناصرالدینشاه]] قاجار بود که در دورهای مسئولیت خزانهداری اندرون سلطنتی را بر عهده داشت. او از طریق نزدیکی به دربار، نقش مؤثری در مناسبات داخلی حرم ایفا کرد و به دلیل میزان اعتمادی که شاه به او داشت، جایگاهی قابل توجه در ساختار درونی دربار [[قاجار]] به دست آورد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''زبیده خانم''' معروف به '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آمینه </ins>اقدس''' (درگذشته ۱۳۱۲ قمری) از همسران [[ناصرالدینشاه]] قاجار بود که در دورهای مسئولیت خزانهداری اندرون سلطنتی را بر عهده داشت. او از طریق نزدیکی به دربار، نقش مؤثری در مناسبات داخلی حرم ایفا کرد و به دلیل میزان اعتمادی که شاه به او داشت، جایگاهی قابل توجه در ساختار درونی دربار [[قاجار]] به دست آورد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اهالی تهران]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:درگذشتگان ۱۳۱۲]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زنان ناصرالدینشاه قاجار]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:قاجاریان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:نابینایان اهل ایران]]</ins></div></td></tr>
</table>Seyed Ehsanhttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=167715&oldid=prevSeyed Ehsan: ابرابزار2026-02-01T03:27:26Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''زبیده خانم''' معروف به '''امینه اقدس''' (درگذشته ۱۳۱۲ قمری) از همسران [[ناصرالدینشاه]] قاجار بود که در دورهای مسئولیت خزانهداری اندرون سلطنتی را بر عهده داشت. او از طریق نزدیکی به دربار، نقش مؤثری در مناسبات داخلی حرم ایفا کرد و به دلیل میزان اعتمادی که شاه به او داشت، جایگاهی قابل توجه در ساختار درونی دربار [[قاجار]] به دست آورد.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
زبیده خانم در منطقه بیجار گروس، از ولایتهای پیشین [[ایران]]، متولد شد. او از بستگان غلامعلیخان مشهور به عزیزالسلطان بود و در جریان اواخر صدارت میرزا آقاخان نوری، به درخواست ناصرالدینشاه و با واسطه فرهاد میرزا معتمدالدوله، به دربار فرستاده شد. آموزش و تربیت او در اندرون سلطنتی به زعفرانباجی، مسئول صندوقخانه، سپرده شد و پس از حدود یک سال، به [[عقد موقت]] ناصرالدینشاه درآمد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=سعدوندیان |نام=سیروس |سال=۱۳۸۷ |عنوان=در خلوت سلطان |ناشر=نگارستان کتاب |مکان=تهران |صفحه=۷۰۳}}</ref><br />
<br />
بر اساس گزارشهای تاریخی، رفتار ساده و بیتکلف زبیده خانم موجب جلب توجه ناصرالدینشاه شد. با وجود آنکه از نظر ظاهری ویژگی خاصی برای ستایش ذکر نشده، به دلیل امانتداری و قابلیت اعتماد، نزد شاه جایگاهی ویژه یافت و به همین سبب لقب امینه اقدس به او داده شد. در منابع دوره قاجار از میزان اعتماد شاه به او یاد شده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=امانت |نام=عباس |سال=۱۳۸۳ |عنوان=قبله عالم: ناصرالدینشاه قاجار و پادشاهی ایران |ناشر=کارنامه |مکان=تهران |صفحه=۵۶۷}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=معیرالممالک |نام=دوستعلیخان |سال=۱۳۹۰ |عنوان=یادداشتهایی از زندگانی خصوصی ناصرالدینشاه |ناشر=تاریخ ایران |مکان=تهران |صفحه=۱۲۰}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=فووریه |نام=ژوزف |سال=۱۳۲۵ |عنوان=سه سال در دربار ایران |ناشر=علمی |مکان=تهران |صفحه=۱۳۴}}</ref><br />
<br />
در برخی منابع آمده است که او برای حفظ جایگاه خود از شبکهای از روابط درون حرم استفاده میکرد و در تربیت و معرفی افراد مورد توجه شاه نقش داشت. این وضعیت موجب بروز تنشهایی میان او و برخی دیگر از زنان بانفوذ اندرون شد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=امانت |نام=عباس |سال=۱۳۸۳ |عنوان=قبله عالم: ناصرالدینشاه قاجار و پادشاهی ایران |ناشر=کارنامه |مکان=تهران |صفحه=۵۶۹}}</ref><br />
<br />
زبیده خانم پس از زعفرانباجی مسئولیت خزانهداری مخصوص شاه را بر عهده گرفت و در جریان سفر [[عتبات عالیات]]، این جایگاه تثبیت شد. جواهرات و اموال نقدی شاه تحت نظارت او نگهداری میشد و صندوقخانهای مستقل در اختیار داشت.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=سعدوندیان |نام=سیروس |سال=۱۳۸۷ |عنوان=در خلوت سلطان |ناشر=نگارستان کتاب |مکان=تهران |صفحه=۷۰۴}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=معتضد |نام=خسرو |نام۲=نیلوفر |نام خانوادگی۲=کسری |سال=۱۳۷۹ |عنوان=سیاست و حرمسرا (زن در عصر قاجار) |ناشر=علمی |مکان=تهران |صفحه=۱۹۰}}</ref><br />
<br />
برخی خاطرات برجایمانده از رجال دوره قاجار نشان میدهد که زبیده خانم در میان بخشی از درباریان و زنان اندرون با مخالفت و نارضایتی روبهرو بود. در این خاطرات، به نفوذ گسترده او در دربار و واکنش منفی برخی اعضای خاندان سلطنتی نسبت به این نفوذ اشاره شده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=فرمانفرماییان |نام=حافظ |سال=۱۳۷۰ |عنوان=خاطرات سیاسی امینالدوله |ناشر=امیرکبیر |مکان=تهران |صفحه=۷۸}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=فرمانفرماییان |نام=حافظ |سال=۱۳۷۰ |عنوان=خاطرات سیاسی امینالدوله |ناشر=امیرکبیر |مکان=تهران |صفحه=۷۹}}</ref><br />
<br />
بر اساس منابع تاریخی، زبیده خانم به بیماری آبسیاه مبتلا شد و ابتدا بینایی یک چشم و سپس چشم دیگر خود را از دست داد. تلاش پزشکان درباری و پزشکان ایرانی برای درمان او نتیجهای نداشت. به پیشنهاد وی، سفری درمانی به اروپا انجام شد که با وجود صرف هزینه قابل توجه، به بهبودی منجر نشد و او نابینا به ایران بازگشت.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=فووریه |نام=ژوزف |سال=۱۳۲۵ |عنوان=سه سال در دربار ایران |ناشر=علمی |مکان=تهران |صفحه=۱۳۴}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=دژم |نام=عذرا |سال=۱۳۸۴ |عنوان=اولین زنان |ناشر=علم |مکان=تهران |صفحه=۶۵}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=سعدوندیان |نام=سیروس |سال=۱۳۸۷ |عنوان=در خلوت سلطان |ناشر=نگارستان کتاب |مکان=تهران |صفحات=۳۵۲–۳۵۳}}</ref><br />
<br />
== درگذشت ==<br />
او در [[ذیالحجه]] سال ۱۳۱۲ قمری پس از دورهای طولانی از نابینایی و ابتلا به فلج، درگذشت. پس از مرگ وی، اموالش به عزیزالسلطان واگذار شد و مسئولیت پیشین او به فرد دیگری سپرده شد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=معتضد |نام=خسرو |نام۲=نیلوفر |نام خانوادگی۲=کسری |سال=۱۳۷۹ |عنوان=سیاست و حرمسرا (زن در عصر قاجار) |ناشر=علمی |مکان=تهران |صفحه=۱۹۳}}</ref><br />
<br />
== منابع ==<br />
{{پانویس|۲}}</div>Seyed Ehsan