<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3</id>
	<title>اندلس - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-06T05:19:24Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.41.1</generator>
	<entry>
		<id>https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=159058&amp;oldid=prev</id>
		<title>N movahedi در ‏۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۱</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=159058&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-11-09T09:21:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l7&quot;&gt;خط ۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در سال ۹۲ هجری قمری، نیروهای مسلمان به فرماندهی طارق بن زیاد، یکی از فرماندهان [[موسی بن نصیر]]، این منطقه را فتح کردند و پس از آن بر بخش عمده شبه‌جزیره ایبری مسلط شدند. در آغاز، این سرزمین توسط حاکمانی که از [[دمشق]] فرستاده می‌شدند اداره می‌گردید. در سال ۱۳۸ هجری قمری، [[عبدالرحمن اول]]، از نوادگان [[هشام بن عبدالملک|هشام]] خلیفه اموی، خود را امیر اندلس اعلام کرد و به این ترتیب، سلسله [[امویان اندلس]] تأسیس شد. حکومت امویان در این منطقه تا سال ۴۲۲ هجری قمری ادامه داشت.&amp;lt;ref&amp;gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اندلس}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در سال ۹۲ هجری قمری، نیروهای مسلمان به فرماندهی طارق بن زیاد، یکی از فرماندهان [[موسی بن نصیر]]، این منطقه را فتح کردند و پس از آن بر بخش عمده شبه‌جزیره ایبری مسلط شدند. در آغاز، این سرزمین توسط حاکمانی که از [[دمشق]] فرستاده می‌شدند اداره می‌گردید. در سال ۱۳۸ هجری قمری، [[عبدالرحمن اول]]، از نوادگان [[هشام بن عبدالملک|هشام]] خلیفه اموی، خود را امیر اندلس اعلام کرد و به این ترتیب، سلسله [[امویان اندلس]] تأسیس شد. حکومت امویان در این منطقه تا سال ۴۲۲ هجری قمری ادامه داشت.&amp;lt;ref&amp;gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اندلس}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;پس از آن، حکومت‌های محلی متعددی شکل گرفت که موجب تفرقه در میان [[مسلمانان]] شد و در نتیجه، فشار مسیحیان برای بازپس‌گیری این سرزمین افزایش یافت. از سال ۴۷۹ هجری قمری، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مرابطون، &lt;/del&gt;که فرمانروایان بربر شمال آفریقا بودند، به کمک حکومت‌های محلی آمدند و رفته‌رفته بر اسپانیا مسلط شدند. در قرن ششم هجری، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;موحدون &lt;/del&gt;جایگزین &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مرابطون &lt;/del&gt;شدند و تا سال ۶۰۹ هجری قمری بر اسپانیا حکومت کردند. پس از این دوره، تنها حکومت اسلامی باقی‌مانده در اسپانیا، [[امارت غرناطه]] بود که تا سال ۸۹۸ هجری قمری پابرجا ماند. در این سال، غرناطه به دست مسیحیان سقوط کرد و حکومت اسلامی اندلس به پایان رسید.&amp;lt;ref&amp;gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اندلس}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;پس از آن، حکومت‌های محلی متعددی شکل گرفت که موجب تفرقه در میان [[مسلمانان]] شد و در نتیجه، فشار مسیحیان برای بازپس‌گیری این سرزمین افزایش یافت. از سال ۴۷۹ هجری قمری، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[مرابطین]] &lt;/ins&gt;که فرمانروایان بربر شمال آفریقا بودند، به کمک حکومت‌های محلی آمدند و رفته‌رفته بر اسپانیا مسلط شدند. در قرن ششم هجری، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[موحدین]] &lt;/ins&gt;جایگزین &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[مرابطبن|مرابطین]] &lt;/ins&gt;شدند و تا سال ۶۰۹ هجری قمری بر اسپانیا حکومت کردند. پس از این دوره، تنها حکومت اسلامی باقی‌مانده در اسپانیا، [[امارت غرناطه]] بود که تا سال ۸۹۸ هجری قمری پابرجا ماند. در این سال، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[امارت غرناطه|&lt;/ins&gt;غرناطه&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;به دست مسیحیان سقوط کرد و حکومت اسلامی اندلس به پایان رسید.&amp;lt;ref&amp;gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اندلس}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در دوره حکومت مسلمانان، اندلس به مرکزی برای نشر تمدن اسلامی تبدیل شد. این منطقه شاهد رونق شهرسازی، کشاورزی، صنایع پیشرفته و معماری باشکوه بود. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نمونه &lt;/del&gt;بارز این معماری، قصر الحمراء در غرناطه است. مساجد و مدارس این منطقه نیز در تاریخ به عنوان نمادهای تمدن اسلامی شناخته می‌شوند. تمدن اسلامی و بخش قابل توجهی از علوم و ادبیات یونان از طریق اسپانیا به اروپای غربی منتقل شد. دانشمندان مسلمان اندلس نیز نقش برجسته‌ای در گسترش علوم و فرهنگ اسلامی ایفا کردند.&amp;lt;ref&amp;gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اندلس}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در دوره حکومت مسلمانان، اندلس به مرکزی برای نشر تمدن اسلامی تبدیل شد. این منطقه شاهد رونق شهرسازی، کشاورزی، صنایع پیشرفته و معماری باشکوه بود. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نمونۀ &lt;/ins&gt;بارز این معماری، قصر الحمراء در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[امارت &lt;/ins&gt;غرناطه&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|غرناطه]] &lt;/ins&gt;است. مساجد و مدارس این منطقه نیز در تاریخ به عنوان نمادهای تمدن اسلامی شناخته می‌شوند. تمدن اسلامی و بخش قابل توجهی از علوم و ادبیات یونان از طریق اسپانیا به اروپای غربی منتقل شد. دانشمندان مسلمان اندلس نیز نقش برجسته‌ای در گسترش علوم و فرهنگ اسلامی ایفا کردند.&amp;lt;ref&amp;gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اندلس}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== پانویس ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== پانویس ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>N movahedi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=159057&amp;oldid=prev</id>
		<title>N movahedi در ‏۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۸</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=159057&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-11-09T09:18:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۸&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;اَندُلُس&#039;&#039;&#039; منطقه‌ای در جنوب [[اسپانیا]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بود &lt;/del&gt;که در سال ۹۲ هجری قمری توسط [[مسلمان|مسلمانان]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[فتح اندلس|&lt;/del&gt;فتح شد&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;و تا سال ۸۹۸ هجری قمری به‌عنوان مرکز [[تمدن اسلامی]] و علوم و فرهنگ شناخته می‌شد. این منطقه شاهد رونق معماری، کشاورزی و آموزش بود و تمدن اسلامی از طریق آن به اروپای غربی انتقال یافت. سقوط غرناطه به دست [[مسیحیان]]، پایان [[اندلس اسلامی|حکومت اسلامی در اندلس]] را رقم زد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;اَندُلُس&#039;&#039;&#039; منطقه‌ای در جنوب [[اسپانیا]] که در سال ۹۲ هجری قمری توسط [[مسلمان|مسلمانان]] فتح شد و تا سال ۸۹۸ هجری قمری به‌عنوان مرکز [[تمدن اسلامی]] و علوم و فرهنگ شناخته می‌شد. این منطقه شاهد رونق معماری، کشاورزی و آموزش بود و تمدن اسلامی از طریق آن به اروپای غربی انتقال یافت. سقوط غرناطه به دست [[مسیحیان]]، پایان [[اندلس اسلامی|حکومت اسلامی در اندلس]] را رقم زد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== موقعیت جغرافیایی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== موقعیت جغرافیایی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اَندُلُس منطقه‌ای در جنوب اسپانیا است که در کنار دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس واقع شده و مساحتی برابر با ۸۷٬۵۷۰ کیلومتر مربع دارد. این منطقه شامل هشت ولایت است و رودخانه وادی‌الکبیر آن را آبیاری می‌کند. همچنین رشته‌کوه‌های سیرا مورنا و سیرا نوادا در این ناحیه قرار دارند. در آثار جغرافی‌دانان مسلمان، واژه «اندلس» یا &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«جزیره &lt;/del&gt;اندلس» به کل شبه‌جزیره ایبری، شامل اسپانیا و پرتغال امروزی، اطلاق &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;می‌شده &lt;/del&gt;است.&amp;lt;ref&amp;gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اندلس}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اَندُلُس منطقه‌ای در جنوب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;اسپانیا&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;است که در کنار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;دریای مدیترانه&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;اقیانوس اطلس&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;واقع شده و مساحتی برابر با ۸۷٬۵۷۰ کیلومتر مربع دارد. این منطقه شامل هشت ولایت است و رودخانه وادی‌الکبیر آن را آبیاری می‌کند. همچنین رشته‌کوه‌های سیرا مورنا و سیرا نوادا در این ناحیه قرار دارند. در آثار جغرافی‌دانان مسلمان، واژه «اندلس» یا &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«جزیرۀ &lt;/ins&gt;اندلس» به کل شبه‌جزیره ایبری، شامل اسپانیا و پرتغال امروزی، اطلاق &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شده &lt;/ins&gt;است.&amp;lt;ref&amp;gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اندلس}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== فتح اندلس توسط مسلمانان ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== فتح اندلس توسط مسلمانان ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>N movahedi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=100234&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shahroudi: − 4 رده (هات‌کت)، ابرابزار</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=100234&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-01-19T14:42:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;− 4 رده (&lt;a href=&quot;/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA&quot; title=&quot;اسلامیکال:هات‌کت&quot;&gt;هات‌کت&lt;/a&gt;)، ابرابزار&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۹ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۴۲&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l21&quot;&gt;خط ۲۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:اندلس|*]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:اندلس|*]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۱ (میلادی)]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۷ (میلادی)]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:بخش‌های خودمختار اسپانیا]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:تاریخ اسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:تاریخ اسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:دومین سطح کد جغرافیایی اتحادیه اروپا]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:وندال‌ها]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:وندال‌ها]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shahroudi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=100233&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shahroudi: ابرابزار</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=100233&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-01-19T14:42:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;ابرابزار&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;اَندُلُس&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; منطقه‌ای در جنوب [[اسپانیا]] بود که در سال ۹۲ هجری قمری توسط [[مسلمان|مسلمانان]] [[فتح اندلس|فتح شد]] و تا سال ۸۹۸ هجری قمری به‌عنوان مرکز [[تمدن اسلامی]] و علوم و فرهنگ شناخته می‌شد. این منطقه شاهد رونق معماری، کشاورزی و آموزش بود و تمدن اسلامی از طریق آن به اروپای غربی انتقال یافت. سقوط غرناطه به دست [[مسیحیان]]، پایان [[اندلس اسلامی|حکومت اسلامی در اندلس]] را رقم زد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موقعیت جغرافیایی ==&lt;br /&gt;
اَندُلُس منطقه‌ای در جنوب اسپانیا است که در کنار دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس واقع شده و مساحتی برابر با ۸۷٬۵۷۰ کیلومتر مربع دارد. این منطقه شامل هشت ولایت است و رودخانه وادی‌الکبیر آن را آبیاری می‌کند. همچنین رشته‌کوه‌های سیرا مورنا و سیرا نوادا در این ناحیه قرار دارند. در آثار جغرافی‌دانان مسلمان، واژه «اندلس» یا «جزیره اندلس» به کل شبه‌جزیره ایبری، شامل اسپانیا و پرتغال امروزی، اطلاق می‌شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اندلس}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== فتح اندلس توسط مسلمانان ==&lt;br /&gt;
در سال ۹۲ هجری قمری، نیروهای مسلمان به فرماندهی طارق بن زیاد، یکی از فرماندهان [[موسی بن نصیر]]، این منطقه را فتح کردند و پس از آن بر بخش عمده شبه‌جزیره ایبری مسلط شدند. در آغاز، این سرزمین توسط حاکمانی که از [[دمشق]] فرستاده می‌شدند اداره می‌گردید. در سال ۱۳۸ هجری قمری، [[عبدالرحمن اول]]، از نوادگان [[هشام بن عبدالملک|هشام]] خلیفه اموی، خود را امیر اندلس اعلام کرد و به این ترتیب، سلسله [[امویان اندلس]] تأسیس شد. حکومت امویان در این منطقه تا سال ۴۲۲ هجری قمری ادامه داشت.&amp;lt;ref&amp;gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اندلس}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از آن، حکومت‌های محلی متعددی شکل گرفت که موجب تفرقه در میان [[مسلمانان]] شد و در نتیجه، فشار مسیحیان برای بازپس‌گیری این سرزمین افزایش یافت. از سال ۴۷۹ هجری قمری، مرابطون، که فرمانروایان بربر شمال آفریقا بودند، به کمک حکومت‌های محلی آمدند و رفته‌رفته بر اسپانیا مسلط شدند. در قرن ششم هجری، موحدون جایگزین مرابطون شدند و تا سال ۶۰۹ هجری قمری بر اسپانیا حکومت کردند. پس از این دوره، تنها حکومت اسلامی باقی‌مانده در اسپانیا، [[امارت غرناطه]] بود که تا سال ۸۹۸ هجری قمری پابرجا ماند. در این سال، غرناطه به دست مسیحیان سقوط کرد و حکومت اسلامی اندلس به پایان رسید.&amp;lt;ref&amp;gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اندلس}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در دوره حکومت مسلمانان، اندلس به مرکزی برای نشر تمدن اسلامی تبدیل شد. این منطقه شاهد رونق شهرسازی، کشاورزی، صنایع پیشرفته و معماری باشکوه بود. نمونه بارز این معماری، قصر الحمراء در غرناطه است. مساجد و مدارس این منطقه نیز در تاریخ به عنوان نمادهای تمدن اسلامی شناخته می‌شوند. تمدن اسلامی و بخش قابل توجهی از علوم و ادبیات یونان از طریق اسپانیا به اروپای غربی منتقل شد. دانشمندان مسلمان اندلس نیز نقش برجسته‌ای در گسترش علوم و فرهنگ اسلامی ایفا کردند.&amp;lt;ref&amp;gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=اندلس}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پانویس ==&lt;br /&gt;
=== ارجاعات ===&lt;br /&gt;
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== منابع ===&lt;br /&gt;
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=اندلس|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:اندلس|*]]&lt;br /&gt;
[[رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۱ (میلادی)]]&lt;br /&gt;
[[رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۷ (میلادی)]]&lt;br /&gt;
[[رده:بخش‌های خودمختار اسپانیا]]&lt;br /&gt;
[[رده:تاریخ اسلام]]&lt;br /&gt;
[[رده:دومین سطح کد جغرافیایی اتحادیه اروپا]]&lt;br /&gt;
[[رده:وندال‌ها]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Shahroudi</name></author>
	</entry>
</feed>