https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%AD%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%86بحور الالحان - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-11T07:50:59Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%86&diff=89751&oldid=prevShahroudi: + رده:کتابها با موضوع موسیقی (هاتکت)2024-08-19T09:12:44Z<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7_%D8%A8%D8%A7_%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9_%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C" title="رده:کتابها با موضوع موسیقی">رده:کتابها با موضوع موسیقی</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۹ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار فرصتالدوله شیرازی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار فرصتالدوله شیرازی]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتابها با موضوع موسیقی]]</ins></div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%86&diff=89749&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-08-19T09:11:08Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''''بحور الالحان''''' کتابی در دانش موسیقی و نسبت آن با عروض نوشتهٔ [[فرصتالدوله شیرازی]] است. فرصتالدوله با احاطهای که بر علم عروض و موسیقی داشت، رابطهٔ شعر و موسیقی را از دیدگاه وزن بیان کرده و در مقدمه کتاب شرحی دربارهٔ موسیقی و اصطلاحات معمول آن آورده است.<ref>{{پک|ستایشگر|۱۳۸۱|ک=واژهنامهٔ موسیقی|ص=۱۴۰}}</ref> ''بحور الالحان'' را میتوان اولین مأخذ یا یکی از نخستین مآخذ تلقی کرد که در آن از تغییر نظام ادواری به دستگاهی سخن رفته است. این کتاب با وجود اختصار، به منزلهٔ پلی میان موسیقی قدیم و جدید [[ایران]] است.<ref>{{پک|بینش|ک=دانشنامه جهان اسلام|ص=مدخل «بحور الالحان»}}</ref><br />
<br />
== محتوا ==<br />
این کتاب از دو جزء و یک خاتمه تشکیل شده است. جزء اول مقدمهای است در بحث از موسیقی قدیم ایرانی و جدول هفت دستگاه آن؛ جزء دوم که در حقیقت جزء بزرگتر و مهمتر آن است، با مقدمهٔ کوتاهی در عروض و اسامی بحرهای نوزدهگانه شعر آغاز میشود و با مجموعهای از اشعار (غزلیات، رباعیات، یک مثنوی، یک ساقینامه، مقطعات، مناجات به نظم و نثر) ادامه مییابد و در خاتمهٔ کتاب نیز به حرمت [[تغنی]] از دیدگاه [[اسلام]] اشارهٔ کوتاهی شده است.<ref>{{پک|بینش|ک=دانشنامه جهان اسلام|ص=مدخل «بحور الالحان»}}</ref><br />
<br />
== اهمیت ==<br />
''بحور الالحان'' اثر [[فرصتالدوله شیرازی]]، از اولین آثار مکتوب راجع به نظام دستگاهی در موسیقی ایرانی است. این اثر اگر چه مستقیماً از واژهٔ «ردیف» برای توصیف طبقهبندی دستگاهها استفاده نمیکند، اما دستگاهها را به شکل رایج (متشکل از هفت دستگاه) نام میبرد. در این کتاب ترتیب خاصی برای دستگاهها ذکر شده است که عبارتاند از راستوپنجگاه، چهارگاه، سهگاه، همایون، نوا، ماهور و شور.<ref>{{پک|شیرازی|۱۳۴۵|ک=بحور الالحان|ص=۳۳}}</ref> ''بحور الالحان'' اولین بار در سال [[۱۳۳۲ قمری]] در [[بمبئی]] چاپ شد<ref>{{پک|بینش|ک=دانشنامه جهان اسلام|ص=مدخل «بحور الالحان»}}</ref> و ده سال بعد که فرصتالدوله به [[تهران]] آمد و با مهدی صلحی که از شاگردان میرزاعبدالله بود آشنا شد نسخهٔ کاملتری از کتاب را در ایران منتشر کرد. فرصتالدوله در این کتاب به عدم آشنایی خود با نتنویسی اشاره کرده است و کتابش فقط گوشههای هر دستگاه را فهرست میکند اما جزئیات بیشتری از نحوهٔ اجرای گوشهها یا دستگاهها ارائه نمیکند.<ref>{{پک|شیرازی|۱۳۴۵|ک=بحور الالحان|ص=۳۱}}</ref> مابقی کتاب، به تحلیل عروض و رابطهٔ آن با ضربآهنگ موسیقی ایرانی اختصاص دارد و سپس فهرستی از اشعار مختلفی که معمولاً در دستگاههای خاصی اجرا میشوند به همراه متن اشعار آمده است.<br />
<br />
== نویسنده ==<br />
در این که نویسندهٔ کتاب فرصتالدوله است شکی نیست، اما از آنجا که فرصتالدوله در هیچیک از آثارش خود را موسیقیدان معرفی نکرده است، در این که نظریهپرداز اصلی ''بحور الالحان'' خودش باشد تشکیک شده است. بابک خضرائی با بررسی متن آثار فرصتالدوله چنین نتیجه گرفته است که احتمال دارد نظریهپرداز اصلی این رساله «[[یزدانی شیرازی|میرزا عبدالوهاب یزدانی]]» باشد که ششمین و کوچکترین فرزند [[وصال شیرازی]] بود.<ref>{{پک|خضرائی|۱۳۹۱|ص={{چر}}۱۲۶–۱۲۷}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی = بینش|نام = تقی | پیوند نویسنده = تقی بینش|پیوند =http://rch.ac.ir/article/Details/5985 | عنوان = بحور الالحان | ناشر = دانشنامه جهان اسلام |تاریخ بازیابی = ۲۹ ژانویه ۲۰۱۸}}<br />
* {{یادکرد ژورنال| نام خانوادگی = خضرائی | نام = بابک | پیوند نویسنده = بابک خضرائی | عنوان = آیا فرصت شیرازی نویسنده کتاب بحور الالحان است؟ | ژورنال = [[فصلنامه موسیقی ماهور]] | سال = ۱۳۹۱ | شماره = ۵۶ | صفحه = ۱۲۵–۱۲۹}}<br />
* {{یادکرد کتاب|عنوان= واژهنامهٔ موسیقی ایران زمین| نام خانوادگی= ستایشگر | نام= مهدی| ناشر= اطلاعات| شهر=تهران| سال=۱۳۸۱ | صفحه= | شابک=964-423-305-0}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = شیرازی | نام = فرصتالدوله | پیوند نویسنده = فرصتالدوله شیرازی| عنوان = بحور الالحان | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۴۵ | ناشر = انتشارات ارژنگ | مکان = | شابک = | صفحه = | پیوند = | بازیابی =}}<br />
<br />
{{عنوان کج}}<br />
<br />
[[رده:آثار فرصتالدوله شیرازی]]</div>Shahroudi