https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%A1بداء - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T08:34:02Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%A1&diff=148658&oldid=prevShahroudi در ۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۲:۳۱2025-09-05T02:31:48Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۲:۳۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بَداء در اندیشه اسلامی به معنای تغییر در مقدرات مشروط انسان و جوامع است، نه تغییر در علم ازلی خداوند. این مفهوم در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«لوح </del>محو و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثبات» </del>معنا مییابد و بر اساس قرآن و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روایات، </del>اعمال نیک یا بد میتواند در طول عمر یا سرنوشت فرد اثر بگذارد. در نتیجه، بَداء ابزاری برای تأکید بر نقش اعمال انسان در سرنوشت خویش تلقی میشود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>بَداء<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اندیشه اسلامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به معنای تغییر در مقدرات مشروط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انسان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و جوامع است، نه تغییر در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[علم خدا|</ins>علم ازلی خداوند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>. این مفهوم در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[لوح </ins>محو و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثبات]]» </ins>معنا مییابد و بر اساس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قرآن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[روایات]]، </ins>اعمال نیک یا بد میتواند در طول عمر یا سرنوشت فرد اثر بگذارد. در نتیجه، بَداء ابزاری برای تأکید بر نقش اعمال انسان در سرنوشت خویش تلقی میشود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== معنای اصطلاحی و لغوی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== معنای اصطلاحی و لغوی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بَداء در لغت به معنای آشکار شدن و پدید آمدن رأی جدید است. این واژه در قرآن نیز به کار رفته است، مانند آیه 35 سوره یوسف که میگوید پس از آشکار شدن نشانههای بیگناهی یوسف، نظر حاکمان بر آن شد که او را مدتی زندانی کنند. در نگاه کلامی، نسبت دادن تغییر رأی به خداوند که علم او ازلی و تغییرناپذیر است، محال دانسته شده است. بر همین اساس، روایاتی نقل شده که هر کس باور داشته باشد خداوند از چیزی بیاطلاع بوده و سپس رأی تازهای یافته، مسلمان شمرده نمیشود.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=بداء}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بَداء در لغت به معنای آشکار شدن و پدید آمدن رأی جدید است. این واژه در قرآن نیز به کار رفته است، مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آیه ۳۵ سوره یوسف|</ins>آیه 35 سوره یوسف<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که میگوید پس از آشکار شدن نشانههای بیگناهی یوسف، نظر حاکمان بر آن شد که او را مدتی زندانی کنند. در نگاه کلامی، نسبت دادن تغییر رأی به خداوند که علم او ازلی و تغییرناپذیر است، محال دانسته شده است. بر همین اساس، روایاتی نقل شده که هر کس باور داشته باشد خداوند از چیزی بیاطلاع بوده و سپس رأی تازهای یافته، مسلمان شمرده نمیشود.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=بداء}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با این حال، در منابع دینی توضیح داده شده است که بَداء به معنای تغییر در «لوح محو و اثبات» است، جایی که مقدرات انسان و جوامع نوشته میشود و ممکن است دگرگون گردد؛ در حالی که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«لوح محفوظ» </del>تغییرناپذیر است. بدین ترتیب، اعمالی چون صله رحم یا صدقه دادن میتواند طول عمر یا وضعیت فرد را تغییر دهد. این امر نه تغییر در علم خدا، بلکه تغییر در وضعیت مقدرات ثبتشده است. نمونههایی از این معنا در آیات قرآن ذکر شده، مانند «یمحوا الله ما یشاء و یثبت و عنده أمالکتاب» (رعد: 39) و «و ما یعمّر من معمّر و لا ینقص من عمره إلا فی کتاب» (فاطر: 11).<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=بداء}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با این حال، در منابع دینی توضیح داده شده است که بَداء به معنای تغییر در «لوح محو و اثبات» است، جایی که مقدرات انسان و جوامع نوشته میشود و ممکن است دگرگون گردد؛ در حالی که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[لوح محفوظ]]» </ins>تغییرناپذیر است. بدین ترتیب، اعمالی چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>صله رحم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>یا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>صدقه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دادن میتواند طول عمر یا وضعیت فرد را تغییر دهد. این امر نه تغییر در علم خدا، بلکه تغییر در وضعیت مقدرات ثبتشده است. نمونههایی از این معنا در آیات قرآن ذکر شده، مانند «یمحوا الله ما یشاء و یثبت و عنده أمالکتاب» (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آیه ۳۹ سوره رعد|</ins>رعد: 39<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) و «و ما یعمّر من معمّر و لا ینقص من عمره إلا فی کتاب» (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آیه ۱۱ سوره فاطر|</ins>فاطر: 11<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>).<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=بداء}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در روایات نیز نمونههایی آمده است؛ از جمله روایتهایی که میگویند خداوند به پیامبری خبر داد فلان سلطان خواهد مرد، اما پس از دعای او اجلش به تأخیر افتاد. همچنین در تفسیر برخی آیات، میان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«اجل مقضی» </del>(قطعی) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«اجل مسمّی» </del>(قابل تغییر) تمایز نهاده شده است. بدین ترتیب، بَداء در الهیات شیعه به معنای دگرگونی در تقدیرات مشروط دانسته میشود، نه تغییر در علم ازلی خداوند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=بداء}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در روایات نیز نمونههایی آمده است؛ از جمله روایتهایی که میگویند خداوند به پیامبری خبر داد فلان سلطان خواهد مرد، اما پس از دعای او اجلش به تأخیر افتاد. همچنین در تفسیر برخی آیات، میان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[اجل مقضی]]» </ins>(قطعی) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[اجل مسمی|اجل مسمّی]]» </ins>(قابل تغییر) تمایز نهاده شده است. بدین ترتیب، بَداء در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>الهیات شیعه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به معنای دگرگونی در تقدیرات مشروط دانسته میشود، نه تغییر در علم ازلی خداوند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=بداء}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%A1&diff=148656&oldid=prevShahroudi: صفحهای تازه حاوی «بَداء در اندیشه اسلامی به معنای تغییر در مقدرات مشروط انسان و جوامع است، نه تغییر در علم ازلی خداوند. این مفهوم در «لوح محو و اثبات» معنا مییابد و بر اساس قرآن و روایات، اعمال نیک یا بد میتواند در طول عمر یا سرنوشت فرد اثر بگذارد. در نتیجه، ب...» ایجاد کرد2025-09-05T02:27:38Z<p>صفحهای تازه حاوی «بَداء در اندیشه اسلامی به معنای تغییر در مقدرات مشروط انسان و جوامع است، نه تغییر در علم ازلی خداوند. این مفهوم در «لوح محو و اثبات» معنا مییابد و بر اساس قرآن و روایات، اعمال نیک یا بد میتواند در طول عمر یا سرنوشت فرد اثر بگذارد. در نتیجه، ب...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>بَداء در اندیشه اسلامی به معنای تغییر در مقدرات مشروط انسان و جوامع است، نه تغییر در علم ازلی خداوند. این مفهوم در «لوح محو و اثبات» معنا مییابد و بر اساس قرآن و روایات، اعمال نیک یا بد میتواند در طول عمر یا سرنوشت فرد اثر بگذارد. در نتیجه، بَداء ابزاری برای تأکید بر نقش اعمال انسان در سرنوشت خویش تلقی میشود.<br />
<br />
== معنای اصطلاحی و لغوی ==<br />
بَداء در لغت به معنای آشکار شدن و پدید آمدن رأی جدید است. این واژه در قرآن نیز به کار رفته است، مانند آیه 35 سوره یوسف که میگوید پس از آشکار شدن نشانههای بیگناهی یوسف، نظر حاکمان بر آن شد که او را مدتی زندانی کنند. در نگاه کلامی، نسبت دادن تغییر رأی به خداوند که علم او ازلی و تغییرناپذیر است، محال دانسته شده است. بر همین اساس، روایاتی نقل شده که هر کس باور داشته باشد خداوند از چیزی بیاطلاع بوده و سپس رأی تازهای یافته، مسلمان شمرده نمیشود.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=بداء}}</ref><br />
<br />
با این حال، در منابع دینی توضیح داده شده است که بَداء به معنای تغییر در «لوح محو و اثبات» است، جایی که مقدرات انسان و جوامع نوشته میشود و ممکن است دگرگون گردد؛ در حالی که «لوح محفوظ» تغییرناپذیر است. بدین ترتیب، اعمالی چون صله رحم یا صدقه دادن میتواند طول عمر یا وضعیت فرد را تغییر دهد. این امر نه تغییر در علم خدا، بلکه تغییر در وضعیت مقدرات ثبتشده است. نمونههایی از این معنا در آیات قرآن ذکر شده، مانند «یمحوا الله ما یشاء و یثبت و عنده أمالکتاب» (رعد: 39) و «و ما یعمّر من معمّر و لا ینقص من عمره إلا فی کتاب» (فاطر: 11).<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=بداء}}</ref><br />
<br />
در روایات نیز نمونههایی آمده است؛ از جمله روایتهایی که میگویند خداوند به پیامبری خبر داد فلان سلطان خواهد مرد، اما پس از دعای او اجلش به تأخیر افتاد. همچنین در تفسیر برخی آیات، میان «اجل مقضی» (قطعی) و «اجل مسمّی» (قابل تغییر) تمایز نهاده شده است. بدین ترتیب، بَداء در الهیات شیعه به معنای دگرگونی در تقدیرات مشروط دانسته میشود، نه تغییر در علم ازلی خداوند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرهالمعارف جامع اسلامی|ف=بداء}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=بداء|دانشنامه=[[دایرهالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرهالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}<br />
<br />
{{شیعه-افقی}}<br />
<br />
[[رده:اصطلاحات اسلامی]]<br />
[[رده:الهیات تشیع]]</div>Shahroudi