Seyed Ehsan: +رده:حجاب اسلامی، +رده:پوشش زنان (هات‌کت)

2026-02-01T04:52:21Z

+رده:حجاب اسلامی، +رده:پوشش زنان (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۴:۵۲
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{پانویس\|۲}}		{{پانویس\|۲}}

			[[رده:حجاب اسلامی]]
			[[رده:پوشش زنان]]

Seyed Ehsan: ابرابزار

2026-02-01T04:50:22Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

'''برقع''' نوعی پوشش صورت است که عمدتاً توسط زنان جنوب [[ایران]] استفاده می‌شود و در گویش‌های مختلف به «'''برقه'''» یا «'''برکه'''» نیز تلفظ می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=دهخدا، علی‌اکبر|سال=۱۳۷۷|عنوان=لغت‌نامه|جلد=۳|ناشر=دانشگاه تهران: مؤسسه لغت‌نامه دهخدا|صفحه=ذیل مدخل}}</ref> این پوشش ریشه‌ای تاریخی دارد و به اشکال مختلف در مناطق مختلف ایران و [[خلیج فارس]] مورد استفاده قرار گرفته است.

== واژه‌شناسی ==
برقع احتمالاً از کلمه ترکی ''بورک'' به معنی کلاه مشتق شده است و در گذشته برای پوشاندن سر یا چهره کاربرد داشته است. برخی منابع آن را به «پرده» عربی نسبت داده‌اند.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=انجم روز، عباس|سال=۱۳۷۱|عنوان=برقع‌پوشان خلیج فارس و دریای عمان: سیر تاریخی برقع از باستان تا به امروز|صفحات=19-25}}</ref> در اشعار شاعران کهن فارسی نیز به کار رفته و در طول زمان معنای آن تغییر کرده است. امروزه این واژه به نوع خاصی از پوشش صورت زنان استان هرمزگان و جزایر خلیج فارس اطلاق می‌شود و در نواحی مختلف نام‌های متفاوتی دارد، از جمله بُرکَه، بتوله و تبیله.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=انجم روز، عباس|سال=۱۳۷۱|عنوان=برقع‌پوشان خلیج فارس و دریای عمان: سیر تاریخی برقع از باستان تا به امروز|صفحات=19-25}}</ref>

== تاریخچه ==
منشأ اصلی برقع احتمالاً یونان بوده و از آنجا به اسپانیا و سپس به مناطق شمال [[آفریقا]] و [[عربستان سعودی|عربستان]] و کرانه‌های خلیج فارس منتقل شده است.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=انجم روز، عباس|سال=۱۳۷۱|عنوان=برقع‌پوشان خلیج فارس و دریای عمان: سیر تاریخی برقع از باستان تا به امروز|صفحات=19-25}}</ref> در طوارق و بربر، برقع جنبه [[حجاب]] نداشته و برای محافظت از صورت در برابر آفتاب و بادهای گرم استفاده می‌شده است. زنان بلوچی ساکن کرانه‌های [[دریای عمان]] نیز از برقع قرمز استفاده می‌کنند.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=صفا ایسینی، شایا|سال=۱۳۸۸|عنوان=پوشاک زنان هرمزگان|ناشر=روشنگران و مطالعات زنان|صفحه=99}}</ref>

برقع در [[شیراز]] قرن چهاردهم میلادی رایج بود و اوج استفاده آن در زمان حضور پرتغالی‌ها در مناطق جنوبی ایران گزارش شده است.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=دزی، راینهارت پیتر آن|سال=۱۳۴۵|عنوان=فرهنگ البسه مسلمانان|مترجم=حسینعلی هروی|ناشر=انتشارات دانشگاه تهران|صفحه=65}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=صفا ایسینی، شایا|سال=۱۳۸۸|عنوان=پوشاک زنان هرمزگان|ناشر=روشنگران و مطالعات زنان|صفحات=97-98}}</ref>

== اجزای برقع ==
=== بدنه ===
برقع در جنوب ایران معمولاً از پارچه‌های آهاردار به نام ''شیله'' تهیه می‌شود که با نیل یا رنگ‌های دیگر رنگ‌آمیزی می‌شود. گاه پارچه‌های کتانی با سوزن‌دوزی تزئین می‌شوند و در قسمت بینی چوب یا فلز سبکی قرار می‌گیرد. در بلوچستان از کتان یا ابریشم استفاده می‌شود و در امارات متحدهٔ عربی برقع سیاه کتانی رایج است.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=صفا ایسینی، شایا|سال=۱۳۸۸|عنوان=پوشاک زنان هرمزگان|ناشر=روشنگران و مطالعات زنان|صفحه=103}}</ref>

=== حلقه ===
برقع برخی مناطق دارای حلقه‌های طلا یا نقره است که به بند برقع متصل می‌شوند. انواع رایج شامل حلقه ساده، برگکی، بلوچی، سیکه‌ای و کلیدی است.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=صفا ایسینی، شایا|سال=۱۳۸۸|عنوان=پوشاک زنان هرمزگان|ناشر=روشنگران و مطالعات زنان|صفحه=103}}</ref>

=== بند ===
هر برقع دارای دو بند است که طول بند راست حدود ۲ متر و بند چپ حدود ۰٫۵ متر است. بندها ممکن است رنگی، سیاه یا چندرنگ باشند و از ابریشم یا ریسمان ساده ساخته شده‌اند.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=صفا ایسینی، شایا|سال=۱۳۸۸|عنوان=پوشاک زنان هرمزگان|ناشر=روشنگران و مطالعات زنان|صفحه=104}}</ref>

== انواع برقع ==
برقع‌ها از نظر شکل، جنس و رنگ متفاوتند. انواع معروف عبارتند از: بلوچی، بندری، سوروچی، عربی یا جزیره‌ای، دوقینیچی، هرمزی و کویتی.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=صفا ایسینی، شایا|سال=۱۳۸۸|عنوان=پوشاک زنان هرمزگان|ناشر=روشنگران و مطالعات زنان|صفحه=100}}</ref>

=== برقع بندری ===
این نوع از پارچه مشکی ''شیله'' تهیه می‌شود و شامل شکاف برای چشم‌ها و چوب نگهدارنده میوه نخل در وسط می‌باشد.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=صفا ایسینی، شایا|سال=۱۳۸۸|عنوان=پوشاک زنان هرمزگان|ناشر=روشنگران و مطالعات زنان|صفحه=100}}</ref>

=== برقع عربی یا جزیره‌ای ===
این نوع کوتاه و شامل نوار مشکی روی ابرو و بینی و لب است و ظاهر آن براق می‌باشد. پارچه شیله با رنگ نیل روی آن استفاده می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=صفا ایسینی، شایا|سال=۱۳۸۸|عنوان=پوشاک زنان هرمزگان|ناشر=روشنگران و مطالعات زنان|صفحه=101}}</ref>

=== برقع بلوچی ===
از کتان یا ابریشم ساخته شده و معمولاً به رنگ قرمز است. برقع ابریشمی بیشتر در مهمانی‌ها و کتانی به صورت عمومی به کار می‌رود. تزئینات شامل پولک، گلابتون و سوزن‌دوزی است.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=صفا ایسینی، شایا|سال=۱۳۸۸|عنوان=پوشاک زنان هرمزگان|ناشر=روشنگران و مطالعات زنان|صفحه=102}}</ref>

=== برقع دوقینی‌چی ===
شبیه برقع عربی است اما قسمت زیر آن باریک‌تر است.

=== برقع کویتی ===
مانند روبنده صورت را می‌پوشاند و تنها چشم‌ها باز است. معمولاً سیاه و از پارچه‌های نخی و پلی استر تهیه می‌شود.

=== برقع افغانی ===
در [[افغانستان]] و آسیای میانه به معنای پوشش صورت نیست و سر تا پا را می‌پوشاند و قسمت چشم‌ها باز یا مشبک است. این نوع دو تکه و معمولاً آبی رنگ است.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=دزی، راینهارت پیتر آن|سال=۱۳۴۵|عنوان=فرهنگ البسه مسلمانان|مترجم=حسینعلی هروی|ناشر=انتشارات دانشگاه تهران|صفحه=65}}</ref>

== منابع ==
{{پانویس|۲}}

برقع - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Seyed Ehsan: +رده:حجاب اسلامی، +رده:پوشش زنان (هات‌کت)

Seyed Ehsan: ابرابزار