بساسیری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۰

2023-04-19T11:40:50Z

Shahroudi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۵

2023-04-19T11:25:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{جعبه زندگینامه		{{جعبه زندگینامه
	\| نام = ارسلان مظفر بن عبدالله بساسیری		\| نام = ارسلان مظفر بن عبدالله بساسیری
			\| تصویر = FATIMID, AL-MUSTANSIR - AL-BASASIRI (450-451h).jpg
			\| توضیح تصویر = تصویری از سکهٔ ضرب شده به نام خلیفهٔ فاطمی، به سال ۴۵۰ یا ۴۵۱ در شام. این سکه در زمان فتح عراق به دست بسیاسیری ضرب شده است.
	\| زادگاه = فسا (استان فارس)		\| زادگاه = فسا (استان فارس)
	\| تاریخ مرگ = ۸ ذیحجه ۴۵۱ ه‍.ق / ۱۵ ژانویه ۱۰۶۰<ref dir=ltr>{{پک\|The Editors of Encyclopaedia Britannica\|ک=دانشنامه بریتانیکا}}</ref>(دسامبر ۱۰۵۹)<ref dir=ltr>{{پک\|Daftary\|2012\|ک=Encyclopædia Iranica\|ف=FATIMIDS}}</ref>		\| تاریخ مرگ = ۸ ذیحجه ۴۵۱ ه‍.ق / ۱۵ ژانویه ۱۰۶۰<ref dir=ltr>{{پک\|The Editors of Encyclopaedia Britannica\|ک=دانشنامه بریتانیکا}}</ref>(دسامبر ۱۰۵۹)<ref dir=ltr>{{پک\|Daftary\|2012\|ک=Encyclopædia Iranica\|ف=FATIMIDS}}</ref>
خط ۵۴:		خط ۵۶:

	== فتح بغداد توسط بساسیری ==		== فتح بغداد توسط بساسیری ==
	[[پرونده:FATIMID, AL-MUSTANSIR - AL-BASASIRI (450-451h).jpg\|350px\|بندانگشتی\|تصویری از سکهٔ ضرب شده به نام خلیفهٔ فاطمی، به سال ۴۵۰ یا ۴۵۱ در شام. این سکه در زمان فتح عراق به دست بسیاسیری ضرب شده است.]]
	بساسیری به خلیفه فاطمی نامه نوشت و از وی در خواست کرد که او را در [[قاهره]] پذیرا باشد. یازوری، وزیر [[المستنصر بالله]]، موافق این درخواست نبود، اما خلیفه فاطمی درخواست کمک بسایری را قبول کرد تا بغداد را به نام او فتح کند و از پیشرفت سلاجقه در خاک شام و مصر جلوگیری کند. خلیفه حکومت رحبه را بدو داد و پانصد اسب، ده هزار کمان، هزاران شمشیر و نیزه برایش ارسال کرد. [[الموءید فی الدین شیرازی]] _ داعی فاطمی که ظاهراً تحریک‌کننده اصلی شورش به حساب می‌آمد، و برای آن کار از جانب [[خلیفه]] اختیار کامل داشت _ در شرح زندگانی خودش می‌نویسد که بساسیری در ارتباط با [[مستنصر]] پیشقدم نشده بود، بلکه موءید قبل از رسیدن طغرل به بغداد، به وی نامه نوشته اما نامه‌ها بعد از ورود [[سلجوقیان]] به شهر به دست وی رسیده است و این موءید بوده است که پول و تدارکات را از قاهره به سمت بساسیری در رحبه ارسال کرده است و او بود که فرمان خلیفه را مبنی بر عطای خلعت به بساسیری رسانده است. سال ۴۴۸ را، به گواهی نامه‌های پی در پی موءید به امیران عراق و [[جزیره]]، برای جلب آنان به سوی [[فاطمیان]]، می‌توان سال تبلیغات گسترده این سلسله نامید. تجاوزات [[غزها]] سبب توفیق وی شد. در [[واسط]] و دیگر مناطق عراق، به نام خلیفه مستنصر خطبه خواندند و دُبَیس بن مزید که ناچار بود در حق طغرل نیز چنین کند، به سوی وحدت با بساسیری رفت. بساسیری نیز با استفاده از اعراب [[بدوی]] و ترکان بغدادی که طغرل تار و مارشان کرده بود، به همراهی دبیس با تعداد زیادی سپاه به طرف منطقه 《سنجار》رفت و شکستی سنگین بر سپاهیان سلاجقه به فرماندهی 《قُتُلمُش》، پسر عم طغرل، و متحدش قریش موصلی وارد کرد. [[قُتُلمُش]] به [[آذربایجان]] فرار کرد، قریش نیز زخمی و به اسارت گرفته شد (۲۹ شوال ۴۴۸) و پس از آن با بساسیری بیعت کرد. در این زمان بساسیری تا موصل پیشروی کرد و خلیفه فاطمی در آنجا به رسمیت شناخته شد.<ref>{{پک\|کانار\|۱۳۹۳\|ف=بساسیری\|ک=دانشنامه جهان اسلام}}</ref> ابن اثیر از مکاتبهٔ مصریان و بساسیری با ابراهیم اینال، و تحریک وی به وعدهٔ سلطنت، سخن گفته است؛ زمانی که طغرل خبردار شد به طرف موصل حرکت کرد و بساسیری و قریش را تا [[نصیبین]] عقب راند؛ و آنگاه به تعقیب ابراهیم همت نهاد که برای دومین بار با سرکشی و طغیان، به سمت [[همدان]] حرکت کرده‌بود. زمانی که بساسیری فهمید طغرل در عراق نیست، با لشکر خود به سمت بغداد حرکت نمود. دبیس، از پیش به دعوت خلیفه وارد بغداد شد و خواست او و وزیر را به [[استان واسط\|واسط]] برده و در آنجا با هم نقشهٔ دفاع را تدارک بینند و چون آن دو قبول نکردند، او به راه خود رفت. در یکشنبه ۸ ذی‌القعده سال ۴۵۰ هجری قمری، بساسیری همراه چهارصد سوار کم ساز و برگ به اتفاق قریش، در رأس بیش از دویست جنگجو، وارد قسمت غربی بغداد شد. مردم محله شیعه‌نشین [[کرخ]] به استقبال بساسیری رفتند و از او خواستند که از میان محله آنان بگذرد. وی پذیرفت و در حالی عبور کرد که مردم، زر و سیم بر سرش نثار می‌کردند و شادمانی می‌نمودند. بساسیری، پرچم‌هایی با خود داشت که نام مستنصر با عنوان " الامام المستنصر بالله ابو تمیم معد امیرالمؤمنین " بر آن‌ها نوشته شده‌بود. آنگاه در ۱۰ ذیحجه سال ۴۵۰ هجری قمری عید [[اضحی]] را رسماً با درفش‌های مصری در مصلّی برگزار کرد. کوشش‌های عمید عراق نیز برای مقابله به جایی نرسید و بساسیری در جمعه ۱۳ ذی‌القعده سال ۴۵۰ هجری قمری در [[جامع منصور]] و سپس در جمعه بعد در [[جامع رصافه]] به نام مستنصر فاطمی خطبه خواند و ''«حی علی خیر العمل»'' را در اذان وارد ساخت، آنگاه در حالی که از سوی شیعیان و سنیان بغداد حمایت می‌شد، طی چند روز جنگ با ابن مسلمه وزیر، پیشروی خود را کامل نموده و [[خلیفه]] را که می‌خواست خود به مبارزه آید، به عقب‌نشینی وادار نمود و عامه هم به [[غارت]] پرداختند. خلیفه هراسناک با اشاره وزیر، قریش بن بدران، یار و همراه بساسیری، را فرا خوانده و به او پناه برد. بساسیری هم که با قریش عهد و پیمان داشت که بدون اجازه یکدیگر کاری نکنند، وی را برای این کار سخت سرزنش نمود. آنگاه قریش خلیفه را به [[مهارش]] پسر عموی خود سپرد، ولی ابن مسلمه را به بساسیری تسلیم کرد. مهارش هم خلیفه را به [[حدیثه]] مرکز حکومت خویش فرستاد. شهر حدیثه، قلعه‌ای محکم در جزیره‌ای در میان فرات داشت که آب گرداگرد آن را فرا گرفته‌بود و ساکنان این شهر در تشیع راسخ بودند.<ref>{{پک\|سجادی\|۱۳۸۳\|ف=بساسیری\|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی}}</ref>		بساسیری به خلیفه فاطمی نامه نوشت و از وی در خواست کرد که او را در [[قاهره]] پذیرا باشد. یازوری، وزیر [[المستنصر بالله]]، موافق این درخواست نبود، اما خلیفه فاطمی درخواست کمک بسایری را قبول کرد تا بغداد را به نام او فتح کند و از پیشرفت سلاجقه در خاک شام و مصر جلوگیری کند. خلیفه حکومت رحبه را بدو داد و پانصد اسب، ده هزار کمان، هزاران شمشیر و نیزه برایش ارسال کرد. [[الموءید فی الدین شیرازی]] _ داعی فاطمی که ظاهراً تحریک‌کننده اصلی شورش به حساب می‌آمد، و برای آن کار از جانب [[خلیفه]] اختیار کامل داشت _ در شرح زندگانی خودش می‌نویسد که بساسیری در ارتباط با [[مستنصر]] پیشقدم نشده بود، بلکه موءید قبل از رسیدن طغرل به بغداد، به وی نامه نوشته اما نامه‌ها بعد از ورود [[سلجوقیان]] به شهر به دست وی رسیده است و این موءید بوده است که پول و تدارکات را از قاهره به سمت بساسیری در رحبه ارسال کرده است و او بود که فرمان خلیفه را مبنی بر عطای خلعت به بساسیری رسانده است. سال ۴۴۸ را، به گواهی نامه‌های پی در پی موءید به امیران عراق و [[جزیره]]، برای جلب آنان به سوی [[فاطمیان]]، می‌توان سال تبلیغات گسترده این سلسله نامید. تجاوزات [[غزها]] سبب توفیق وی شد. در [[واسط]] و دیگر مناطق عراق، به نام خلیفه مستنصر خطبه خواندند و دُبَیس بن مزید که ناچار بود در حق طغرل نیز چنین کند، به سوی وحدت با بساسیری رفت. بساسیری نیز با استفاده از اعراب [[بدوی]] و ترکان بغدادی که طغرل تار و مارشان کرده بود، به همراهی دبیس با تعداد زیادی سپاه به طرف منطقه 《سنجار》رفت و شکستی سنگین بر سپاهیان سلاجقه به فرماندهی 《قُتُلمُش》، پسر عم طغرل، و متحدش قریش موصلی وارد کرد. [[قُتُلمُش]] به [[آذربایجان]] فرار کرد، قریش نیز زخمی و به اسارت گرفته شد (۲۹ شوال ۴۴۸) و پس از آن با بساسیری بیعت کرد. در این زمان بساسیری تا موصل پیشروی کرد و خلیفه فاطمی در آنجا به رسمیت شناخته شد.<ref>{{پک\|کانار\|۱۳۹۳\|ف=بساسیری\|ک=دانشنامه جهان اسلام}}</ref> ابن اثیر از مکاتبهٔ مصریان و بساسیری با ابراهیم اینال، و تحریک وی به وعدهٔ سلطنت، سخن گفته است؛ زمانی که طغرل خبردار شد به طرف موصل حرکت کرد و بساسیری و قریش را تا [[نصیبین]] عقب راند؛ و آنگاه به تعقیب ابراهیم همت نهاد که برای دومین بار با سرکشی و طغیان، به سمت [[همدان]] حرکت کرده‌بود. زمانی که بساسیری فهمید طغرل در عراق نیست، با لشکر خود به سمت بغداد حرکت نمود. دبیس، از پیش به دعوت خلیفه وارد بغداد شد و خواست او و وزیر را به [[استان واسط\|واسط]] برده و در آنجا با هم نقشهٔ دفاع را تدارک بینند و چون آن دو قبول نکردند، او به راه خود رفت. در یکشنبه ۸ ذی‌القعده سال ۴۵۰ هجری قمری، بساسیری همراه چهارصد سوار کم ساز و برگ به اتفاق قریش، در رأس بیش از دویست جنگجو، وارد قسمت غربی بغداد شد. مردم محله شیعه‌نشین [[کرخ]] به استقبال بساسیری رفتند و از او خواستند که از میان محله آنان بگذرد. وی پذیرفت و در حالی عبور کرد که مردم، زر و سیم بر سرش نثار می‌کردند و شادمانی می‌نمودند. بساسیری، پرچم‌هایی با خود داشت که نام مستنصر با عنوان " الامام المستنصر بالله ابو تمیم معد امیرالمؤمنین " بر آن‌ها نوشته شده‌بود. آنگاه در ۱۰ ذیحجه سال ۴۵۰ هجری قمری عید [[اضحی]] را رسماً با درفش‌های مصری در مصلّی برگزار کرد. کوشش‌های عمید عراق نیز برای مقابله به جایی نرسید و بساسیری در جمعه ۱۳ ذی‌القعده سال ۴۵۰ هجری قمری در [[جامع منصور]] و سپس در جمعه بعد در [[جامع رصافه]] به نام مستنصر فاطمی خطبه خواند و ''«حی علی خیر العمل»'' را در اذان وارد ساخت، آنگاه در حالی که از سوی شیعیان و سنیان بغداد حمایت می‌شد، طی چند روز جنگ با ابن مسلمه وزیر، پیشروی خود را کامل نموده و [[خلیفه]] را که می‌خواست خود به مبارزه آید، به عقب‌نشینی وادار نمود و عامه هم به [[غارت]] پرداختند. خلیفه هراسناک با اشاره وزیر، قریش بن بدران، یار و همراه بساسیری، را فرا خوانده و به او پناه برد. بساسیری هم که با قریش عهد و پیمان داشت که بدون اجازه یکدیگر کاری نکنند، وی را برای این کار سخت سرزنش نمود. آنگاه قریش خلیفه را به [[مهارش]] پسر عموی خود سپرد، ولی ابن مسلمه را به بساسیری تسلیم کرد. مهارش هم خلیفه را به [[حدیثه]] مرکز حکومت خویش فرستاد. شهر حدیثه، قلعه‌ای محکم در جزیره‌ای در میان فرات داشت که آب گرداگرد آن را فرا گرفته‌بود و ساکنان این شهر در تشیع راسخ بودند.<ref>{{پک\|سجادی\|۱۳۸۳\|ف=بساسیری\|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی}}</ref>

خط ۱۴۵:		خط ۱۴۶:
	* [https://www.the-saleroom.com/en-gb/auction-catalogues/morton-and-eden-ltd/catalogue-id-srmort10019/lot-16930a4c-9137-41e9-9dd2-a5d3010e7e9e تصویری از سکه کمیاب مستنصریه ، ضرب بغداد هنگام شورش ضد عباسی]		* [https://www.the-saleroom.com/en-gb/auction-catalogues/morton-and-eden-ltd/catalogue-id-srmort10019/lot-16930a4c-9137-41e9-9dd2-a5d3010e7e9e تصویری از سکه کمیاب مستنصریه ، ضرب بغداد هنگام شورش ضد عباسی]

	{{~~خلفای عباسی}}~~		{{فاطمیان}}
	~~{{سلجوقیان}}~~		{{تاریخ تشیع در ایران}}
	~~{{شاهان بوییان~~}}
	{{تاریخ تشیع در ایران~~\| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/71H1PNuhE \| تاریخ بایگانی = ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۸~~}}
	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=خیر\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=خیر\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

Shahroudi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۴۲

2023-04-19T10:42:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۴۲
خط ۲:		خط ۲:
	\| نام = ارسلان مظفر بن عبدالله بساسیری		\| نام = ارسلان مظفر بن عبدالله بساسیری
	\| زادگاه = فسا (استان فارس)		\| زادگاه = فسا (استان فارس)
	\| تاریخ مرگ = ۸ ذیحجه ۴۵۱ ه‍.ق / ۱۵ ژانویه ۱۰۶۰<ref dir=ltr>{{پک\|The Editors of Encyclopaedia Britannica\|ک=دانشنامه بریتانیکا}}</ref>(دسامبر ۱۰۵۹)<ref>{{پک\|Daftary\|2012\|ک=Encyclopædia Iranica\|ف=FATIMIDS}}</ref>		\| تاریخ مرگ = ۸ ذیحجه ۴۵۱ ه‍.ق / ۱۵ ژانویه ۱۰۶۰<ref dir=ltr>{{پک\|The Editors of Encyclopaedia Britannica\|ک=دانشنامه بریتانیکا}}</ref>(دسامبر ۱۰۵۹)<ref dir=ltr>{{پک\|Daftary\|2012\|ک=Encyclopædia Iranica\|ف=FATIMIDS}}</ref>
	\| مکان مرگ = سَقی الفُرات (نزدیک [[کوفه]])		\| مکان مرگ = سَقی الفُرات (نزدیک [[کوفه]])
	\| محل زندگی = ایران، عراق و مصر		\| محل زندگی = ایران، عراق و مصر
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	* غرور مسعود و بی‌توجهی به مشورت اطرافیان.		* غرور مسعود و بی‌توجهی به مشورت اطرافیان.
	* برکنار نمودن خدمتگزاران وفادار.		* برکنار نمودن خدمتگزاران وفادار.
	* پیوستن عده‌ای از سپاهیان به سلجوقیان و ترغیب دیگر سپاهیان به فرار توسط آنان؛ و همچنین علل متعدد دیگر، شکست سختی را متحمل شد و با این شکست کار غزنویان در برابر سلجوقیان به پایان رسید و سلطان مسعود نیز مدتی پس از این واقعه، کشته‌شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref><ref>{{پک\|ستار زاده\|۱۳۸۶\|ک=سلجوقیان\|ص=۳۹–۲۹}}</ref><ref>{{پک\|بازورث\|۱۳۸۰\|ک=سلجوقیان\|ص=۷۸}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|بازورث\|سومر\|کاهن\|مینورسکی\|۱۳۸۵\|ک=ترکان در ایران\|ص=۱۳}}</ref><ref dir=ltr>{{پک\|Britcannica\|1998\|ف=Toghrïl Beg\|ک=Encyclopædia Britannica\|زبان=en}}</ref><ref dir=ltr>{{پک\|Bosworth\|ف=Ṭoghri̊l (I) Beg\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref><ref ~~dir=ltr~~>{{پک\|اشپولر\|۱۳۶۹\|ک=تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی\|ص=۲۲۲}}</ref> پس از پیروزی در دندانقان، طغرل به همراه دیگر سران سلجوقی همچون [[چغری‌بیگ\|چغری بیک]]، [[موسی یبغو]] و …، با ارسال نامه‌ای به [[خلیفه\|خلیفهٔ]] [[خلافت عباسیان\|عباسی]]، القائم بامرلله، با بیان سابقهٔ خدمات خویش و همچنین ذکر مشکلات و احوالی که توسط سلطان محمود غزنوی بر آنان گذشت و بدگویی از سلطان مسعود و همچنین ذکر پیروزی بزرگ خود در برابر سلطان مسعود، منشور سلطنت را از درگاه خلیفه که دارای قدرت معنوی زیادی بود، درخواست کردند.<ref>{{پک\|ستار زاده\|۱۳۸۶\|ک=سلجوقیان\|ص=۴۳}}</ref> خلیفه القائم بامرلله یکی از افراد مورد اعتماد خویش به نام [[هبه الله مأمونی]] را به نزد طغرل، که در [[ری]] اقامت داشت، گسیل نمود و به طغرل، رهبر سلجوقیان، اظهار لطف و دوستی کرد و با ایجاد این پیش‌زمینه‌ها، روابط میان سلجوقیان و خلافت عباسی بر پایهٔ منافع دو طرف، شکل گرفت.<ref>{{پک\|فروزانی\|۱۳۹۴\|ک=سلجوقیان از آغاز تا فرجام\|ص=۴۶–۳۷}}</ref><ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۹–۱۸}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|بازورث\|سومر\|کاهن\|مینورسکی\|۱۳۸۵\|ک=ترکان در ایران\|ص=۱۲}}</ref>		* پیوستن عده‌ای از سپاهیان به سلجوقیان و ترغیب دیگر سپاهیان به فرار توسط آنان؛ و همچنین علل متعدد دیگر، شکست سختی را متحمل شد و با این شکست کار غزنویان در برابر سلجوقیان به پایان رسید و سلطان مسعود نیز مدتی پس از این واقعه، کشته‌شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref><ref>{{پک\|ستار زاده\|۱۳۸۶\|ک=سلجوقیان\|ص=۳۹–۲۹}}</ref><ref>{{پک\|بازورث\|۱۳۸۰\|ک=سلجوقیان\|ص=۷۸}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|بازورث\|سومر\|کاهن\|مینورسکی\|۱۳۸۵\|ک=ترکان در ایران\|ص=۱۳}}</ref><ref dir=ltr>{{پک\|Britcannica\|1998\|ف=Toghrïl Beg\|ک=Encyclopædia Britannica\|زبان=en}}</ref><ref dir=ltr>{{پک\|Bosworth\|ف=Ṭoghri̊l (I) Beg\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|۱۳۶۹\|ک=تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی\|ص=۲۲۲}}</ref> پس از پیروزی در دندانقان، طغرل به همراه دیگر سران سلجوقی همچون [[چغری‌بیگ\|چغری بیک]]، [[موسی یبغو]] و …، با ارسال نامه‌ای به [[خلیفه\|خلیفهٔ]] [[خلافت عباسیان\|عباسی]]، القائم بامرلله، با بیان سابقهٔ خدمات خویش و همچنین ذکر مشکلات و احوالی که توسط سلطان محمود غزنوی بر آنان گذشت و بدگویی از سلطان مسعود و همچنین ذکر پیروزی بزرگ خود در برابر سلطان مسعود، منشور سلطنت را از درگاه خلیفه که دارای قدرت معنوی زیادی بود، درخواست کردند.<ref>{{پک\|ستار زاده\|۱۳۸۶\|ک=سلجوقیان\|ص=۴۳}}</ref> خلیفه القائم بامرلله یکی از افراد مورد اعتماد خویش به نام [[هبه الله مأمونی]] را به نزد طغرل، که در [[ری]] اقامت داشت، گسیل نمود و به طغرل، رهبر سلجوقیان، اظهار لطف و دوستی کرد و با ایجاد این پیش‌زمینه‌ها، روابط میان سلجوقیان و خلافت عباسی بر پایهٔ منافع دو طرف، شکل گرفت.<ref>{{پک\|فروزانی\|۱۳۹۴\|ک=سلجوقیان از آغاز تا فرجام\|ص=۴۶–۳۷}}</ref><ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۹–۱۸}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|بازورث\|سومر\|کاهن\|مینورسکی\|۱۳۸۵\|ک=ترکان در ایران\|ص=۱۲}}</ref>

	== تحرکات اولیه بساسیری علیه طغرل ==		== تحرکات اولیه بساسیری علیه طغرل ==

Shahroudi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۶

2023-04-19T10:26:12Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۶
خط ۲:		خط ۲:
	\| نام = ارسلان مظفر بن عبدالله بساسیری		\| نام = ارسلان مظفر بن عبدالله بساسیری
	\| زادگاه = فسا (استان فارس)		\| زادگاه = فسا (استان فارس)
	\| تاریخ مرگ = ۸ ذیحجه ۴۵۱ ه‍.ق / ۱۵ ژانویه ۱۰۶۰<ref>{{پک\|The Editors of Encyclopaedia Britannica\|ک=دانشنامه بریتانیکا}}</ref>(دسامبر ۱۰۵۹)<ref>{{پک\|Daftary\|2012\|ک=Encyclopædia Iranica\|ف=FATIMIDS}}</ref>		\| تاریخ مرگ = ۸ ذیحجه ۴۵۱ ه‍.ق / ۱۵ ژانویه ۱۰۶۰<ref dir=ltr>{{پک\|The Editors of Encyclopaedia Britannica\|ک=دانشنامه بریتانیکا}}</ref>(دسامبر ۱۰۵۹)<ref>{{پک\|Daftary\|2012\|ک=Encyclopædia Iranica\|ف=FATIMIDS}}</ref>
	\| مکان مرگ = سَقی الفُرات (نزدیک [[کوفه]])		\| مکان مرگ = سَقی الفُرات (نزدیک [[کوفه]])
	\| محل زندگی = ایران، عراق و مصر		\| محل زندگی = ایران، عراق و مصر
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	نخستین ردپایی که از طغرل در تاریخ سیاسی [[سلجوقیان]] پدیدار گشته را می‌توان در نگارش نامه‌ای از طغرل به همراه [[یبغو]] و داوود، به ابوالفضل سوری دانست، که در آن با تقاضای میانجی‌گری بین آنان و [[مسعود غزنوی]] و شرح وضعیت ناگوار خود، ولایت نسا و فراوه را در ازای ارسال یکی از سران خود به عنوان گروگان، از [[مسعود غزنوی]] درخواست نمودند. آنان همچنین متعهد گشتند که جلوی تاخت و تاز [[ترکمانان]] [[عراق]]ی و [[خوارزمی]] را گرفته و از سر برآوردن شورشیان در بلخان کوه، دهستان و اطراف [[خوارزم]] و [[جیحون]] جلوگیری نمایند. پس از انجام این نامه‌نگاری و مجموعه حوادث و جنگی که در واکنش مسعود غزنوی به درخواست سلجوقیان به سال ۴۲۶ هجری/ ۱۰۳۴ میلادی در نزدیکی نسا رخ داد، این شهر به نام طغرل قرار گرفت. عده‌ای نیز این سال را مصادف با فتح [[نیشابور]] و [[سرخس]] توسط طغرل و [[چغری]] می‌دانند.<ref>{{پک\|اشپولر\|۱۳۶۹\|ک=تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی\|ص=۲۱۹}}</ref> در سال ۴۲۹ هجری/ ۱۰۳۷ میلادی، نبرد دیگری میان قوای سلجوقی و غزنوی در نزدیکی سرخس رخ داد که به شکست سخت [[غزنویان]]، برتری نظامی سلجوقیان در [[خراسان]] و انحطاط لشکر غزنوی در برابر آنان منجر شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref> پس از این واقعه، سلجوقیان در سال ۴۲۹ هجری/ ۱۰۳۷ میلادی طغرل را به ریاست خویش برگزیدند و به نام او به عنوان نخستین سلطان سلجوقی خطبه خوانده‌شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref>		نخستین ردپایی که از طغرل در تاریخ سیاسی [[سلجوقیان]] پدیدار گشته را می‌توان در نگارش نامه‌ای از طغرل به همراه [[یبغو]] و داوود، به ابوالفضل سوری دانست، که در آن با تقاضای میانجی‌گری بین آنان و [[مسعود غزنوی]] و شرح وضعیت ناگوار خود، ولایت نسا و فراوه را در ازای ارسال یکی از سران خود به عنوان گروگان، از [[مسعود غزنوی]] درخواست نمودند. آنان همچنین متعهد گشتند که جلوی تاخت و تاز [[ترکمانان]] [[عراق]]ی و [[خوارزمی]] را گرفته و از سر برآوردن شورشیان در بلخان کوه، دهستان و اطراف [[خوارزم]] و [[جیحون]] جلوگیری نمایند. پس از انجام این نامه‌نگاری و مجموعه حوادث و جنگی که در واکنش مسعود غزنوی به درخواست سلجوقیان به سال ۴۲۶ هجری/ ۱۰۳۴ میلادی در نزدیکی نسا رخ داد، این شهر به نام طغرل قرار گرفت. عده‌ای نیز این سال را مصادف با فتح [[نیشابور]] و [[سرخس]] توسط طغرل و [[چغری]] می‌دانند.<ref>{{پک\|اشپولر\|۱۳۶۹\|ک=تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی\|ص=۲۱۹}}</ref> در سال ۴۲۹ هجری/ ۱۰۳۷ میلادی، نبرد دیگری میان قوای سلجوقی و غزنوی در نزدیکی سرخس رخ داد که به شکست سخت [[غزنویان]]، برتری نظامی سلجوقیان در [[خراسان]] و انحطاط لشکر غزنوی در برابر آنان منجر شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref> پس از این واقعه، سلجوقیان در سال ۴۲۹ هجری/ ۱۰۳۷ میلادی طغرل را به ریاست خویش برگزیدند و به نام او به عنوان نخستین سلطان سلجوقی خطبه خوانده‌شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref>

	پس از گذر چند سال، ابراهیم ینال، برادر ناتنی طغرل، نیشابور را به وسیلهٔ دویست سوار و انجام رایزنی‌هایی، فتح کرد و در نخستین جمعهٔ پس از ورود به [[نیشابور]]، در مسجد جامع، به نام طغرل خطبه خواند و مدتی بعد نیز، طغرل در میان استقبال بزرگان نیشابور وارد آن شهر شد و پس از اقامت در باغ شادیاخ، بر تخت سلطنت مسعود غزنوی تکیه زد.<ref>{{پک\|بازورث\|۱۳۸۰\|ک=سلجوقیان\|ص=۷۹}}</ref><ref>{{پک\|Bosworth\|ف=Ṭoghri̊l (I) Beg\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref> برخی نیز تاریخ این حوادث را مصادف با سال ۲۹ / ۱۰۲۸ میلادی می‌دانند.<ref>{{پک\|Britcannica\|1998\|ف=Toghrïl Beg\|ک=Encyclopædia Britannica\|زبان=en}}</ref> پس از وقوع دو جنگ که هر کدام از طرفین درگیر، توانستند در یکی از آن‌ها پیروز شوند، مسعود پس از تجهیز و آماده‌سازی نیروهای خود در [[هرات]] به سال ۴۳۱ هجری به منظور مقابله با ترکمانان، این شهر را ترک گفته و در تعقیب طغرل، به نواحی [[طوس]]، [[باورد]] و نسا رفت اما طغرل موفق به فرار شد. سلطان مسعود، زمستان سال ۴۳۱ هجری را در نیشابور سپری کرد و سپس در جهت دستیابی به طغرل از آن شهر خارج شد. شدیدترین و مهم‌ترین نبرد طرفین در دندانقان و در سال ۴۳۱ هجری صورت گرفت که در طی آن لشکر غزنوی به علل مختلف از جمله:		پس از گذر چند سال، ابراهیم ینال، برادر ناتنی طغرل، نیشابور را به وسیلهٔ دویست سوار و انجام رایزنی‌هایی، فتح کرد و در نخستین جمعهٔ پس از ورود به [[نیشابور]]، در مسجد جامع، به نام طغرل خطبه خواند و مدتی بعد نیز، طغرل در میان استقبال بزرگان نیشابور وارد آن شهر شد و پس از اقامت در باغ شادیاخ، بر تخت سلطنت مسعود غزنوی تکیه زد.<ref>{{پک\|بازورث\|۱۳۸۰\|ک=سلجوقیان\|ص=۷۹}}</ref><ref dir=ltr>{{پک\|Bosworth\|ف=Ṭoghri̊l (I) Beg\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref> برخی نیز تاریخ این حوادث را مصادف با سال ۲۹ / ۱۰۲۸ میلادی می‌دانند.<ref dir=ltr>{{پک\|Britcannica\|1998\|ف=Toghrïl Beg\|ک=Encyclopædia Britannica\|زبان=en}}</ref> پس از وقوع دو جنگ که هر کدام از طرفین درگیر، توانستند در یکی از آن‌ها پیروز شوند، مسعود پس از تجهیز و آماده‌سازی نیروهای خود در [[هرات]] به سال ۴۳۱ هجری به منظور مقابله با ترکمانان، این شهر را ترک گفته و در تعقیب طغرل، به نواحی [[طوس]]، [[باورد]] و نسا رفت اما طغرل موفق به فرار شد. سلطان مسعود، زمستان سال ۴۳۱ هجری را در نیشابور سپری کرد و سپس در جهت دستیابی به طغرل از آن شهر خارج شد. شدیدترین و مهم‌ترین نبرد طرفین در دندانقان و در سال ۴۳۱ هجری صورت گرفت که در طی آن لشکر غزنوی به علل مختلف از جمله:
	* غرور مسعود و بی‌توجهی به مشورت اطرافیان.		* غرور مسعود و بی‌توجهی به مشورت اطرافیان.
	* برکنار نمودن خدمتگزاران وفادار.		* برکنار نمودن خدمتگزاران وفادار.
	* پیوستن عده‌ای از سپاهیان به سلجوقیان و ترغیب دیگر سپاهیان به فرار توسط آنان؛ و همچنین علل متعدد دیگر، شکست سختی را متحمل شد و با این شکست کار غزنویان در برابر سلجوقیان به پایان رسید و سلطان مسعود نیز مدتی پس از این واقعه، کشته‌شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref><ref>{{پک\|ستار زاده\|۱۳۸۶\|ک=سلجوقیان\|ص=۳۹–۲۹}}</ref><ref>{{پک\|بازورث\|۱۳۸۰\|ک=سلجوقیان\|ص=۷۸}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|بازورث\|سومر\|کاهن\|مینورسکی\|۱۳۸۵\|ک=ترکان در ایران\|ص=۱۳}}</ref><ref>{{پک\|Britcannica\|1998\|ف=Toghrïl Beg\|ک=Encyclopædia Britannica\|زبان=en}}</ref><ref>{{پک\|Bosworth\|ف=Ṭoghri̊l (I) Beg\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|۱۳۶۹\|ک=تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی\|ص=۲۲۲}}</ref> پس از پیروزی در دندانقان، طغرل به همراه دیگر سران سلجوقی همچون [[چغری‌بیگ\|چغری بیک]]، [[موسی یبغو]] و …، با ارسال نامه‌ای به [[خلیفه\|خلیفهٔ]] [[خلافت عباسیان\|عباسی]]، القائم بامرلله، با بیان سابقهٔ خدمات خویش و همچنین ذکر مشکلات و احوالی که توسط سلطان محمود غزنوی بر آنان گذشت و بدگویی از سلطان مسعود و همچنین ذکر پیروزی بزرگ خود در برابر سلطان مسعود، منشور سلطنت را از درگاه خلیفه که دارای قدرت معنوی زیادی بود، درخواست کردند.<ref>{{پک\|ستار زاده\|۱۳۸۶\|ک=سلجوقیان\|ص=۴۳}}</ref> خلیفه القائم بامرلله یکی از افراد مورد اعتماد خویش به نام [[هبه الله مأمونی]] را به نزد طغرل، که در [[ری]] اقامت داشت، گسیل نمود و به طغرل، رهبر سلجوقیان، اظهار لطف و دوستی کرد و با ایجاد این پیش‌زمینه‌ها، روابط میان سلجوقیان و خلافت عباسی بر پایهٔ منافع دو طرف، شکل گرفت.<ref>{{پک\|فروزانی\|۱۳۹۴\|ک=سلجوقیان از آغاز تا فرجام\|ص=۴۶–۳۷}}</ref><ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۹–۱۸}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|بازورث\|سومر\|کاهن\|مینورسکی\|۱۳۸۵\|ک=ترکان در ایران\|ص=۱۲}}</ref>		* پیوستن عده‌ای از سپاهیان به سلجوقیان و ترغیب دیگر سپاهیان به فرار توسط آنان؛ و همچنین علل متعدد دیگر، شکست سختی را متحمل شد و با این شکست کار غزنویان در برابر سلجوقیان به پایان رسید و سلطان مسعود نیز مدتی پس از این واقعه، کشته‌شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref><ref>{{پک\|ستار زاده\|۱۳۸۶\|ک=سلجوقیان\|ص=۳۹–۲۹}}</ref><ref>{{پک\|بازورث\|۱۳۸۰\|ک=سلجوقیان\|ص=۷۸}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|بازورث\|سومر\|کاهن\|مینورسکی\|۱۳۸۵\|ک=ترکان در ایران\|ص=۱۳}}</ref><ref dir=ltr>{{پک\|Britcannica\|1998\|ف=Toghrïl Beg\|ک=Encyclopædia Britannica\|زبان=en}}</ref><ref dir=ltr>{{پک\|Bosworth\|ف=Ṭoghri̊l (I) Beg\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref><ref dir=ltr>{{پک\|اشپولر\|۱۳۶۹\|ک=تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی\|ص=۲۲۲}}</ref> پس از پیروزی در دندانقان، طغرل به همراه دیگر سران سلجوقی همچون [[چغری‌بیگ\|چغری بیک]]، [[موسی یبغو]] و …، با ارسال نامه‌ای به [[خلیفه\|خلیفهٔ]] [[خلافت عباسیان\|عباسی]]، القائم بامرلله، با بیان سابقهٔ خدمات خویش و همچنین ذکر مشکلات و احوالی که توسط سلطان محمود غزنوی بر آنان گذشت و بدگویی از سلطان مسعود و همچنین ذکر پیروزی بزرگ خود در برابر سلطان مسعود، منشور سلطنت را از درگاه خلیفه که دارای قدرت معنوی زیادی بود، درخواست کردند.<ref>{{پک\|ستار زاده\|۱۳۸۶\|ک=سلجوقیان\|ص=۴۳}}</ref> خلیفه القائم بامرلله یکی از افراد مورد اعتماد خویش به نام [[هبه الله مأمونی]] را به نزد طغرل، که در [[ری]] اقامت داشت، گسیل نمود و به طغرل، رهبر سلجوقیان، اظهار لطف و دوستی کرد و با ایجاد این پیش‌زمینه‌ها، روابط میان سلجوقیان و خلافت عباسی بر پایهٔ منافع دو طرف، شکل گرفت.<ref>{{پک\|فروزانی\|۱۳۹۴\|ک=سلجوقیان از آغاز تا فرجام\|ص=۴۶–۳۷}}</ref><ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۹–۱۸}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|بازورث\|سومر\|کاهن\|مینورسکی\|۱۳۸۵\|ک=ترکان در ایران\|ص=۱۲}}</ref>

	== تحرکات اولیه بساسیری علیه طغرل ==		== تحرکات اولیه بساسیری علیه طغرل ==

Shahroudi: − 2 categories; + 7 categories using HotCat، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

2023-04-19T10:18:37Z

− 2 categories; + 7 categories using HotCat، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

نمایش تغییرات

Shahroudi: /* پانویس */

2023-04-19T10:12:01Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۲
خط ۱۱۰:		خط ۱۱۰:

	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|۲}}		{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}

	=== منابع ===		=== منابع ===
			{{آغاز پانویس\|35em}}
			'''منابع فارسی'''
	* {{یادکرد کتاب\|عنوان=تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی\|نام خانوادگی=اشپولر\|نام=برتولد\|پیوند نویسنده=برتولد اشپولر\|ترجمه=مریم میراحمدی\|سال=۱۳۶۹\|ناشر=شرکت انتشارات علمی و فرهنگی\|مکان=تهران\|}}		* {{یادکرد کتاب\|عنوان=تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی\|نام خانوادگی=اشپولر\|نام=برتولد\|پیوند نویسنده=برتولد اشپولر\|ترجمه=مریم میراحمدی\|سال=۱۳۶۹\|ناشر=شرکت انتشارات علمی و فرهنگی\|مکان=تهران\|}}
	* {{یادکرد کتاب\|عنوان=سلجوقیان\|نام خانوادگی=بازورث\|نام=ک. ا\|ترجمه=یعقوب آژند\|سال=۱۳۸۰\|ناشر=انتشارات مولی\|مکان=تهران\|}}		* {{یادکرد کتاب\|عنوان=سلجوقیان\|نام خانوادگی=بازورث\|نام=ک. ا\|ترجمه=یعقوب آژند\|سال=۱۳۸۰\|ناشر=انتشارات مولی\|مکان=تهران\|}}
خط ۱۳۲:		خط ۱۳۴:
	* {{یادکرد کتاب\|عنوان=ریحانه الادب\|نام خانوادگی=مدرس تبریزی\|نام=محمدعلی\|ترجمه=\|ترجمه۲=\|سال=۱۳۲۶\|ناشر=خیام\|مکان=تهران\|}}		* {{یادکرد کتاب\|عنوان=ریحانه الادب\|نام خانوادگی=مدرس تبریزی\|نام=محمدعلی\|ترجمه=\|ترجمه۲=\|سال=۱۳۲۶\|ناشر=خیام\|مکان=تهران\|}}

			'''منابع انگلیسی'''
	{{چپ‌چین}}		{{چپ‌چین}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Bosworth\|نام=C.E\|پیوند نویسنده=کلیفورد ادموند باسورث\| عنوان = Ṭoghri̊l (I) Beg\|دانشنامه=Encyclopaedia of Islam\|ویرایش=Second\|جلد=X\|سال=\|ناشر=\|مکان=\|شابک=\|صفحه=54-553\|زبان=en}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Bosworth\|نام=C.E\|پیوند نویسنده=کلیفورد ادموند باسورث\| عنوان = Ṭoghri̊l (I) Beg\|دانشنامه=Encyclopaedia of Islam\|ویرایش=Second\|جلد=X\|سال=\|ناشر=\|مکان=\|شابک=\|صفحه=54-553\|زبان=en}}
خط ۱۳۸:		خط ۱۴۱:
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Daftary \| نام=Farhad \| پیوند نویسنده=فرهاد دفتری \| عنوان = FATIMIDS \|نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/fatimids\|دانشنامه=[[دانشنامه ایرانیکا\|Encyclopædia Iranica]]\|ناشر=Bibliotheca Persica Press\|شابک=0710091109\|جلد=\|سال=January 24, 2012\|تاریخ بازبینی=\|زبان=en\|}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Daftary \| نام=Farhad \| پیوند نویسنده=فرهاد دفتری \| عنوان = FATIMIDS \|نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/fatimids\|دانشنامه=[[دانشنامه ایرانیکا\|Encyclopædia Iranica]]\|ناشر=Bibliotheca Persica Press\|شابک=0710091109\|جلد=\|سال=January 24, 2012\|تاریخ بازبینی=\|زبان=en\|}}
	{{پایان چپ‌چین}}		{{پایان چپ‌چین}}
			{{پایان پانویس}}

	== پیوند به بیرون ==		== پیوند به بیرون ==

Shahroudi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۰

2023-04-19T10:10:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۰
خط ۲۴:		خط ۲۴:

	== ابتدای کار بساسیری ==		== ابتدای کار بساسیری ==
	از گزارش [[عزالدین بن اثیر\|ابن‌اثیر]] بر می‌آید که بساسیری از حدود سال ۴۲۴ هجری قمری به عنوان یکی از امرای ترک مطرح بوده‌است.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٨}}</ref> او مولای (غلام) [[بهاءالدوله دیلمی]] بود، و بعدها به عالی‌ترین درجات ارتقا یافت. ابن‌اثیر در گزارش حوادث سال ۴۲۵ هجری می‌نویسد که در این سال، [[ثابت بن علی]] از [[مزیدیان]] با برادر خود [[دبیس بن علی]] درگیر شد و از بساسیری کمک خواست.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٨}}</ref> در همین سال، بساسیری مأمور حفاظت از بخش غربی بغداد در برابر دست درازی عیاران شد. سال‌های بعد، در خدمت امیران آل‌بویه بغداد بود و نخست به [[جلال‌الدوله دیلمی\|جلال الدوله]] و سپس به [[ابوکالیجار]] و سرانجام به [[ملک رحیم]] خدمت کرد و در سال ۴۴۴ هجری به زمان همین امیر [[بصره]] را تصرف کرد.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٨}}</ref> او را همچنین از موالی [[ابوعلی نحوی فارسی]] دانسته‌اند.<ref>{{پک\|سجادی\|۱۳۸۳\|ف=بساسیری\|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی}}</ref> در زمان پادشاهی جلال‌الدوله، در نبردهایی که پادشاه با خواهرزاده‌اش ابوکالیجار و عُقَیلیان موصل داشته‌است، از بساسیری یاد شده‌است. در پادشاهی ملک رحیم که دوره نابسامانی‌های پیاپی ناشی از بی‌انضباطی سپاهیان ترک بغداد، کشاکش میان سنّیان و شیعیان در پایتخت خلافت، مطامع عُقَیلیان و آل بویه برای دست یافتن به تاج و تخت، غارتگری‌های قبایل تازی و کُرد، و سرانجام مداخله [[طغرل بیگ]]، سلطان سلجوقی، در امور بین‌النهرین بود، بساسیری تأثیر بسزایی داشت.<ref>{{پک\|~~Marius Canard (د.~~ اسلام)\|ک=~~دائرةالمعارف بزرگ اسلامی~~}}</ref> برای مثال در سال ۴۴۱ هجری قمری «انبار» را از قِرواش عُقیلی گرفت و در سال ۴۴۴ هجری «بصره» را از برادر ملک رحیم ستاند، در سال ۴۴۵ هجری قمری ضد راهزنان عرب و کُرد در ''بوازیج'' اقدام کرد، و «دُبَیس» شیعی مَزْیَدی را که در جامعان (بعدها حلّه) گرفتار حمله بنی خَفاجه شده‌بود، یاری نمود<ref>{{پک\|~~Marius Canard (د.~~ اسلام)\|ک=~~دائرةالمعارف بزرگ اسلامی~~}}</ref>؛ بَوازیج (بوازیج المَلِک)، شهری کوچک و قدیمی در شمال عراق، در ولایتِ موصل، واقع در ساحل راست رودخانه [[زاب کوچک]] و در جانب شرقی رود دجله می‌باشد. بساسیری در سال ۴۴۶ هجری قمری از عهده فرونشاندن شورش ترکان بغداد برنیامد.<ref>{{پک\|~~Marius Canard (د.~~ اسلام)\|ک=~~دائرةالمعارف بزرگ اسلامی~~}}</ref> این شورش، غارت و قحطی و هجوم سپاهیان قُریش عُقیلی موصلی به ''بَرَدان'' را در پی داشت که در طی آن شتران و اسبان را از اصطبل‌های وی ربودند. در شعبان همان سال قریش، انبار را که تیول بساسیری بود باز پس گرفت، و با بُریدن از آل‌بویه، به نام طغرل بیگ خطبه خواند.<ref>{{پک\|~~Marius Canard (د.~~ اسلام)\|ک=~~دائرةالمعارف بزرگ اسلامی~~}}</ref> در [[محرم]] سال ۴۴۶ قمری، سپاهیان بغداد بر وزیر ملک رحیم که حقوق آنان را نمی‌پرداخت؛ شورش کردند. بساسیری به دارالخلافه رفت و کوشید وزیر را که پنهان شده‌بود بیابد. سرانجام وزیر از نهانگاه بیرون آمد و با فروش اموال خود پول لازم برای پرداخت حقوق سپاهیان را فراهم نمود.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٩}}</ref>		از گزارش [[عزالدین بن اثیر\|ابن‌اثیر]] بر می‌آید که بساسیری از حدود سال ۴۲۴ هجری قمری به عنوان یکی از امرای ترک مطرح بوده‌است.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٨}}</ref> او مولای (غلام) [[بهاءالدوله دیلمی]] بود، و بعدها به عالی‌ترین درجات ارتقا یافت. ابن‌اثیر در گزارش حوادث سال ۴۲۵ هجری می‌نویسد که در این سال، [[ثابت بن علی]] از [[مزیدیان]] با برادر خود [[دبیس بن علی]] درگیر شد و از بساسیری کمک خواست.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٨}}</ref> در همین سال، بساسیری مأمور حفاظت از بخش غربی بغداد در برابر دست درازی عیاران شد. سال‌های بعد، در خدمت امیران آل‌بویه بغداد بود و نخست به [[جلال‌الدوله دیلمی\|جلال الدوله]] و سپس به [[ابوکالیجار]] و سرانجام به [[ملک رحیم]] خدمت کرد و در سال ۴۴۴ هجری به زمان همین امیر [[بصره]] را تصرف کرد.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٨}}</ref> او را همچنین از موالی [[ابوعلی نحوی فارسی]] دانسته‌اند.<ref>{{پک\|سجادی\|۱۳۸۳\|ف=بساسیری\|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی}}</ref> در زمان پادشاهی جلال‌الدوله، در نبردهایی که پادشاه با خواهرزاده‌اش ابوکالیجار و عُقَیلیان موصل داشته‌است، از بساسیری یاد شده‌است. در پادشاهی ملک رحیم که دوره نابسامانی‌های پیاپی ناشی از بی‌انضباطی سپاهیان ترک بغداد، کشاکش میان سنّیان و شیعیان در پایتخت خلافت، مطامع عُقَیلیان و آل بویه برای دست یافتن به تاج و تخت، غارتگری‌های قبایل تازی و کُرد، و سرانجام مداخله [[طغرل بیگ]]، سلطان سلجوقی، در امور بین‌النهرین بود، بساسیری تأثیر بسزایی داشت.<ref>{{پک\|کانار\|1388\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=بساسیری}}</ref> برای مثال در سال ۴۴۱ هجری قمری «انبار» را از قِرواش عُقیلی گرفت و در سال ۴۴۴ هجری «بصره» را از برادر ملک رحیم ستاند، در سال ۴۴۵ هجری قمری ضد راهزنان عرب و کُرد در ''بوازیج'' اقدام کرد، و «دُبَیس» شیعی مَزْیَدی را که در جامعان (بعدها حلّه) گرفتار حمله بنی خَفاجه شده‌بود، یاری نمود<ref>{{پک\|کانار\|1388\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=بساسیری}}</ref>؛ بَوازیج (بوازیج المَلِک)، شهری کوچک و قدیمی در شمال عراق، در ولایتِ موصل، واقع در ساحل راست رودخانه [[زاب کوچک]] و در جانب شرقی رود دجله می‌باشد. بساسیری در سال ۴۴۶ هجری قمری از عهده فرونشاندن شورش ترکان بغداد برنیامد.<ref>{{پک\|کانار\|1388\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=بساسیری}}</ref> این شورش، غارت و قحطی و هجوم سپاهیان قُریش عُقیلی موصلی به ''بَرَدان'' را در پی داشت که در طی آن شتران و اسبان را از اصطبل‌های وی ربودند. در شعبان همان سال قریش، انبار را که تیول بساسیری بود باز پس گرفت، و با بُریدن از آل‌بویه، به نام طغرل بیگ خطبه خواند.<ref>{{پک\|کانار\|1388\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=بساسیری}}</ref> در [[محرم]] سال ۴۴۶ قمری، سپاهیان بغداد بر وزیر ملک رحیم که حقوق آنان را نمی‌پرداخت؛ شورش کردند. بساسیری به دارالخلافه رفت و کوشید وزیر را که پنهان شده‌بود بیابد. سرانجام وزیر از نهانگاه بیرون آمد و با فروش اموال خود پول لازم برای پرداخت حقوق سپاهیان را فراهم نمود.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٩}}</ref>

	== ورود به دستگاه خلافت عباسی و سرداری آل‌بویه ==		== ورود به دستگاه خلافت عباسی و سرداری آل‌بویه ==
خط ۱۲۴:		خط ۱۲۴:
	* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =محمدی \| نام =علی\| عنوان =منازعات حنابله با شیعه امامیه در عصر سلجوقی \| ژورنال =تاریخ و تمدن اسلامی\| مکان = \| ناشر =\| شماره =۱۵ \| سال =۱۳۹۱}}		* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =محمدی \| نام =علی\| عنوان =منازعات حنابله با شیعه امامیه در عصر سلجوقی \| ژورنال =تاریخ و تمدن اسلامی\| مکان = \| ناشر =\| شماره =۱۵ \| سال =۱۳۹۱}}
	* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =منظورالاجداد \| نام =محمدحسین\| عنوان = شورش بساسیری و پی آمدهای آن برای شیعیان بغداد\| ژورنال =مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی (دانشگاه خوارزمی)\| مکان = تهران\| ناشر =\| شماره = ۳۹–۳۵ \| سال = ۱۳۸۰}}		* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =منظورالاجداد \| نام =محمدحسین\| عنوان = شورش بساسیری و پی آمدهای آن برای شیعیان بغداد\| ژورنال =مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی (دانشگاه خوارزمی)\| مکان = تهران\| ناشر =\| شماره = ۳۹–۳۵ \| سال = ۱۳۸۰}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|~~نویسنده~~=~~Marius Canard (د. اسلام)~~\| پیوند نویسنده = \| عنوان = بساسیری \|نشانی=http://lib.eshia.ir/23019/1/1302/بَساسیری\|دانشنامه=~~[[دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]~~\|ناشر=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی\|شابک=\|سال=\|تاریخ بازبینی=\| پیوند بایگانی = \| تاریخ بایگانی =}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=کانار\|نام=م\| پیوند نویسنده = \| عنوان = بساسیری \|نشانی=http://lib.eshia.ir/23019/1/1302/بَساسیری\|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام\|ناشر=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی\|شابک=\|سال=1388\|تاریخ بازبینی=\| پیوند بایگانی = \| تاریخ بایگانی =}}
	* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =علامه \| نام =سیدمیرحسین \| نویسنده =سیدمیرحسین علامه \| پیوند نویسنده = \| عنوان =بررسی نقش بساسیری پیرامون نفوذ خلافت فاطمیان و شیعیان عراق \| ترجمه عنوان = \| ژورنال =فصلنامه شیعه‌شناسی \| سری = \| دوره =۱۲ \| شماره =۴۵ \| مکان =قم \| ناشر =موسسه شیعه‌شناسی \| تاریخ = بهار ۱۳۹۳\| سال = \| ماه = \| صفحه =۲۱۱–۲۲۸ \| فصل = \| نام خانوادگی ویراستار = \| نام ویراستار = \| پیوند ویراستار = \| نویسندگان سایر بخش‌ها = \| کوشش = \| ترجمه = \| دیگران = \| زبان = \| فرمت = \| id = \| شاپا = \| oclc = \| pmid = \| pmc = \| bibcode = \| doi = \| پیوند = \| تاریخ دسترسی = \| پیوند بایگانی = \| تاریخ بایگانی = \| پیوند مرده = \| laysource = \| laysummary = \| laydate = \| گفتاورد \| جداکننده = \| پی‌نوشت =}}		* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =علامه \| نام =سیدمیرحسین \| نویسنده =سیدمیرحسین علامه \| پیوند نویسنده = \| عنوان =بررسی نقش بساسیری پیرامون نفوذ خلافت فاطمیان و شیعیان عراق \| ترجمه عنوان = \| ژورنال =فصلنامه شیعه‌شناسی \| سری = \| دوره =۱۲ \| شماره =۴۵ \| مکان =قم \| ناشر =موسسه شیعه‌شناسی \| تاریخ = بهار ۱۳۹۳\| سال = \| ماه = \| صفحه =۲۱۱–۲۲۸ \| فصل = \| نام خانوادگی ویراستار = \| نام ویراستار = \| پیوند ویراستار = \| نویسندگان سایر بخش‌ها = \| کوشش = \| ترجمه = \| دیگران = \| زبان = \| فرمت = \| id = \| شاپا = \| oclc = \| pmid = \| pmc = \| bibcode = \| doi = \| پیوند = \| تاریخ دسترسی = \| پیوند بایگانی = \| تاریخ بایگانی = \| پیوند مرده = \| laysource = \| laysummary = \| laydate = \| گفتاورد \| جداکننده = \| پی‌نوشت =}}
	* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =چلونگر \| نام =محمدعلی \| عنوان =درآمدی بر تاریخنگاری فاطمیان \| ژورنال =آینه پژوهش \| سال =۱۳۸۳ \| ماه = \| ترجمه =}}		* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =چلونگر \| نام =محمدعلی \| عنوان =درآمدی بر تاریخنگاری فاطمیان \| ژورنال =آینه پژوهش \| سال =۱۳۸۳ \| ماه = \| ترجمه =}}

Shahroudi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۵

2023-04-19T10:05:02Z

Shahroudi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۴

2023-04-19T09:54:17Z

نمایش تغییرات

Shahroudi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۶

2023-04-19T09:46:17Z

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۰
خط ۲۴:		خط ۲۴:

	== ابتدای کار بساسیری ==		== ابتدای کار بساسیری ==
	از گزارش [[عزالدین بن اثیر\|ابن‌اثیر]] بر می‌آید که بساسیری از حدود سال ۴۲۴ هجری قمری به عنوان یکی از امرای ترک مطرح بوده‌است.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٨}}</ref> او مولای (غلام) [[بهاءالدوله دیلمی]] بود، و بعدها به عالی‌ترین درجات ارتقا یافت. ابن‌اثیر در گزارش حوادث سال ۴۲۵ هجری می‌نویسد که در این سال، [[ثابت بن علی]] از [[مزیدیان]] با برادر خود [[دبیس بن علی]] درگیر شد و از بساسیری کمک خواست.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٨}}</ref> در همین سال، بساسیری مأمور حفاظت از بخش غربی بغداد در برابر دست درازی عیاران شد. سال‌های بعد، در خدمت امیران آل‌بویه بغداد بود و نخست به [[جلال‌الدوله دیلمی\|جلال الدوله]] و سپس به [[ابوکالیجار]] و سرانجام به [[ملک رحیم]] خدمت کرد و در سال ۴۴۴ هجری به زمان همین امیر [[بصره]] را تصرف کرد.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٨}}</ref> او را همچنین از موالی [[ابوعلی نحوی فارسی]] دانسته‌اند.<ref>{{پک\|سجادی\|۱۳۸۳\|ف=بساسیری\|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی}}</ref> در زمان پادشاهی جلال‌الدوله، در نبردهایی که پادشاه با خواهرزاده‌اش ابوکالیجار و عُقَیلیان موصل داشته‌است، از بساسیری یاد شده‌است. در پادشاهی ملک رحیم که دوره نابسامانی‌های پیاپی ناشی از بی‌انضباطی سپاهیان ترک بغداد، کشاکش میان سنّیان و شیعیان در پایتخت خلافت، مطامع عُقَیلیان و آل بویه برای دست یافتن به تاج و تخت، غارتگری‌های قبایل تازی و کُرد، و سرانجام مداخله [[طغرل بیگ]]، سلطان سلجوقی، در امور بین‌النهرین بود، بساسیری تأثیر بسزایی داشت.<ref>{{پک\|~~Marius Canard (د.~~ اسلام)\|ک=~~دائرةالمعارف بزرگ اسلامی~~}}</ref> برای مثال در سال ۴۴۱ هجری قمری «انبار» را از قِرواش عُقیلی گرفت و در سال ۴۴۴ هجری «بصره» را از برادر ملک رحیم ستاند، در سال ۴۴۵ هجری قمری ضد راهزنان عرب و کُرد در ''بوازیج'' اقدام کرد، و «دُبَیس» شیعی مَزْیَدی را که در جامعان (بعدها حلّه) گرفتار حمله بنی خَفاجه شده‌بود، یاری نمود<ref>{{پک\|~~Marius Canard (د.~~ اسلام)\|ک=~~دائرةالمعارف بزرگ اسلامی~~}}</ref>؛ بَوازیج (بوازیج المَلِک)، شهری کوچک و قدیمی در شمال عراق، در ولایتِ موصل، واقع در ساحل راست رودخانه [[زاب کوچک]] و در جانب شرقی رود دجله می‌باشد. بساسیری در سال ۴۴۶ هجری قمری از عهده فرونشاندن شورش ترکان بغداد برنیامد.<ref>{{پک\|~~Marius Canard (د.~~ اسلام)\|ک=~~دائرةالمعارف بزرگ اسلامی~~}}</ref> این شورش، غارت و قحطی و هجوم سپاهیان قُریش عُقیلی موصلی به ''بَرَدان'' را در پی داشت که در طی آن شتران و اسبان را از اصطبل‌های وی ربودند. در شعبان همان سال قریش، انبار را که تیول بساسیری بود باز پس گرفت، و با بُریدن از آل‌بویه، به نام طغرل بیگ خطبه خواند.<ref>{{پک\|~~Marius Canard (د.~~ اسلام)\|ک=~~دائرةالمعارف بزرگ اسلامی~~}}</ref> در [[محرم]] سال ۴۴۶ قمری، سپاهیان بغداد بر وزیر ملک رحیم که حقوق آنان را نمی‌پرداخت؛ شورش کردند. بساسیری به دارالخلافه رفت و کوشید وزیر را که پنهان شده‌بود بیابد. سرانجام وزیر از نهانگاه بیرون آمد و با فروش اموال خود پول لازم برای پرداخت حقوق سپاهیان را فراهم نمود.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٩}}</ref>		از گزارش [[عزالدین بن اثیر\|ابن‌اثیر]] بر می‌آید که بساسیری از حدود سال ۴۲۴ هجری قمری به عنوان یکی از امرای ترک مطرح بوده‌است.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٨}}</ref> او مولای (غلام) [[بهاءالدوله دیلمی]] بود، و بعدها به عالی‌ترین درجات ارتقا یافت. ابن‌اثیر در گزارش حوادث سال ۴۲۵ هجری می‌نویسد که در این سال، [[ثابت بن علی]] از [[مزیدیان]] با برادر خود [[دبیس بن علی]] درگیر شد و از بساسیری کمک خواست.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٨}}</ref> در همین سال، بساسیری مأمور حفاظت از بخش غربی بغداد در برابر دست درازی عیاران شد. سال‌های بعد، در خدمت امیران آل‌بویه بغداد بود و نخست به [[جلال‌الدوله دیلمی\|جلال الدوله]] و سپس به [[ابوکالیجار]] و سرانجام به [[ملک رحیم]] خدمت کرد و در سال ۴۴۴ هجری به زمان همین امیر [[بصره]] را تصرف کرد.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٨}}</ref> او را همچنین از موالی [[ابوعلی نحوی فارسی]] دانسته‌اند.<ref>{{پک\|سجادی\|۱۳۸۳\|ف=بساسیری\|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی}}</ref> در زمان پادشاهی جلال‌الدوله، در نبردهایی که پادشاه با خواهرزاده‌اش ابوکالیجار و عُقَیلیان موصل داشته‌است، از بساسیری یاد شده‌است. در پادشاهی ملک رحیم که دوره نابسامانی‌های پیاپی ناشی از بی‌انضباطی سپاهیان ترک بغداد، کشاکش میان سنّیان و شیعیان در پایتخت خلافت، مطامع عُقَیلیان و آل بویه برای دست یافتن به تاج و تخت، غارتگری‌های قبایل تازی و کُرد، و سرانجام مداخله [[طغرل بیگ]]، سلطان سلجوقی، در امور بین‌النهرین بود، بساسیری تأثیر بسزایی داشت.<ref>{{پک\|کانار\|1388\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=بساسیری}}</ref> برای مثال در سال ۴۴۱ هجری قمری «انبار» را از قِرواش عُقیلی گرفت و در سال ۴۴۴ هجری «بصره» را از برادر ملک رحیم ستاند، در سال ۴۴۵ هجری قمری ضد راهزنان عرب و کُرد در ''بوازیج'' اقدام کرد، و «دُبَیس» شیعی مَزْیَدی را که در جامعان (بعدها حلّه) گرفتار حمله بنی خَفاجه شده‌بود، یاری نمود<ref>{{پک\|کانار\|1388\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=بساسیری}}</ref>؛ بَوازیج (بوازیج المَلِک)، شهری کوچک و قدیمی در شمال عراق، در ولایتِ موصل، واقع در ساحل راست رودخانه [[زاب کوچک]] و در جانب شرقی رود دجله می‌باشد. بساسیری در سال ۴۴۶ هجری قمری از عهده فرونشاندن شورش ترکان بغداد برنیامد.<ref>{{پک\|کانار\|1388\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=بساسیری}}</ref> این شورش، غارت و قحطی و هجوم سپاهیان قُریش عُقیلی موصلی به ''بَرَدان'' را در پی داشت که در طی آن شتران و اسبان را از اصطبل‌های وی ربودند. در شعبان همان سال قریش، انبار را که تیول بساسیری بود باز پس گرفت، و با بُریدن از آل‌بویه، به نام طغرل بیگ خطبه خواند.<ref>{{پک\|کانار\|1388\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=بساسیری}}</ref> در [[محرم]] سال ۴۴۶ قمری، سپاهیان بغداد بر وزیر ملک رحیم که حقوق آنان را نمی‌پرداخت؛ شورش کردند. بساسیری به دارالخلافه رفت و کوشید وزیر را که پنهان شده‌بود بیابد. سرانجام وزیر از نهانگاه بیرون آمد و با فروش اموال خود پول لازم برای پرداخت حقوق سپاهیان را فراهم نمود.<ref>{{{پک\|منظورالاجداد\|۱۳۸۰\|ک=فصلنامه زبان و ادبیات فارسی \|ص=٨٩}}</ref>

	== ورود به دستگاه خلافت عباسی و سرداری آل‌بویه ==		== ورود به دستگاه خلافت عباسی و سرداری آل‌بویه ==
خط ۱۲۴:		خط ۱۲۴:
	* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =محمدی \| نام =علی\| عنوان =منازعات حنابله با شیعه امامیه در عصر سلجوقی \| ژورنال =تاریخ و تمدن اسلامی\| مکان = \| ناشر =\| شماره =۱۵ \| سال =۱۳۹۱}}		* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =محمدی \| نام =علی\| عنوان =منازعات حنابله با شیعه امامیه در عصر سلجوقی \| ژورنال =تاریخ و تمدن اسلامی\| مکان = \| ناشر =\| شماره =۱۵ \| سال =۱۳۹۱}}
	* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =منظورالاجداد \| نام =محمدحسین\| عنوان = شورش بساسیری و پی آمدهای آن برای شیعیان بغداد\| ژورنال =مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی (دانشگاه خوارزمی)\| مکان = تهران\| ناشر =\| شماره = ۳۹–۳۵ \| سال = ۱۳۸۰}}		* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =منظورالاجداد \| نام =محمدحسین\| عنوان = شورش بساسیری و پی آمدهای آن برای شیعیان بغداد\| ژورنال =مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی (دانشگاه خوارزمی)\| مکان = تهران\| ناشر =\| شماره = ۳۹–۳۵ \| سال = ۱۳۸۰}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|~~نویسنده~~=~~Marius Canard (د. اسلام)~~\| پیوند نویسنده = \| عنوان = بساسیری \|نشانی=http://lib.eshia.ir/23019/1/1302/بَساسیری\|دانشنامه=~~[[دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]~~\|ناشر=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی\|شابک=\|سال=\|تاریخ بازبینی=\| پیوند بایگانی = \| تاریخ بایگانی =}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=کانار\|نام=م\| پیوند نویسنده = \| عنوان = بساسیری \|نشانی=http://lib.eshia.ir/23019/1/1302/بَساسیری\|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام\|ناشر=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی\|شابک=\|سال=1388\|تاریخ بازبینی=\| پیوند بایگانی = \| تاریخ بایگانی =}}
	* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =علامه \| نام =سیدمیرحسین \| نویسنده =سیدمیرحسین علامه \| پیوند نویسنده = \| عنوان =بررسی نقش بساسیری پیرامون نفوذ خلافت فاطمیان و شیعیان عراق \| ترجمه عنوان = \| ژورنال =فصلنامه شیعه‌شناسی \| سری = \| دوره =۱۲ \| شماره =۴۵ \| مکان =قم \| ناشر =موسسه شیعه‌شناسی \| تاریخ = بهار ۱۳۹۳\| سال = \| ماه = \| صفحه =۲۱۱–۲۲۸ \| فصل = \| نام خانوادگی ویراستار = \| نام ویراستار = \| پیوند ویراستار = \| نویسندگان سایر بخش‌ها = \| کوشش = \| ترجمه = \| دیگران = \| زبان = \| فرمت = \| id = \| شاپا = \| oclc = \| pmid = \| pmc = \| bibcode = \| doi = \| پیوند = \| تاریخ دسترسی = \| پیوند بایگانی = \| تاریخ بایگانی = \| پیوند مرده = \| laysource = \| laysummary = \| laydate = \| گفتاورد \| جداکننده = \| پی‌نوشت =}}		* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =علامه \| نام =سیدمیرحسین \| نویسنده =سیدمیرحسین علامه \| پیوند نویسنده = \| عنوان =بررسی نقش بساسیری پیرامون نفوذ خلافت فاطمیان و شیعیان عراق \| ترجمه عنوان = \| ژورنال =فصلنامه شیعه‌شناسی \| سری = \| دوره =۱۲ \| شماره =۴۵ \| مکان =قم \| ناشر =موسسه شیعه‌شناسی \| تاریخ = بهار ۱۳۹۳\| سال = \| ماه = \| صفحه =۲۱۱–۲۲۸ \| فصل = \| نام خانوادگی ویراستار = \| نام ویراستار = \| پیوند ویراستار = \| نویسندگان سایر بخش‌ها = \| کوشش = \| ترجمه = \| دیگران = \| زبان = \| فرمت = \| id = \| شاپا = \| oclc = \| pmid = \| pmc = \| bibcode = \| doi = \| پیوند = \| تاریخ دسترسی = \| پیوند بایگانی = \| تاریخ بایگانی = \| پیوند مرده = \| laysource = \| laysummary = \| laydate = \| گفتاورد \| جداکننده = \| پی‌نوشت =}}
	* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =چلونگر \| نام =محمدعلی \| عنوان =درآمدی بر تاریخنگاری فاطمیان \| ژورنال =آینه پژوهش \| سال =۱۳۸۳ \| ماه = \| ترجمه =}}		* {{یادکرد ژورنال \| نام خانوادگی =چلونگر \| نام =محمدعلی \| عنوان =درآمدی بر تاریخنگاری فاطمیان \| ژورنال =آینه پژوهش \| سال =۱۳۸۳ \| ماه = \| ترجمه =}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۵
خط ۲:		خط ۲:
	\| نام = ارسلان مظفر بن عبدالله بساسیری		\| نام = ارسلان مظفر بن عبدالله بساسیری
	\| زادگاه = فسا (استان فارس)		\| زادگاه = فسا (استان فارس)
	\| تاریخ مرگ = ۸ ذیحجه ۴۵۱ ه‍.ق / ۱۵ ژانویه ۱۰۶۰<ref>{{پک\|The Editors of Encyclopaedia Britannica\|ک=دانشنامه بریتانیکا}}</ref>(دسامبر ۱۰۵۹)<ref>{{پک\|~~Farhad~~ Daftary\|ک=~~دانشنامه ایرانیکا~~}}</ref>		\| تاریخ مرگ = ۸ ذیحجه ۴۵۱ ه‍.ق / ۱۵ ژانویه ۱۰۶۰<ref>{{پک\|The Editors of Encyclopaedia Britannica\|ک=دانشنامه بریتانیکا}}</ref>(دسامبر ۱۰۵۹)<ref>{{پک\|Daftary\|2012\|ک=Encyclopædia Iranica\|ف=FATIMIDS}}</ref>
	\| مکان مرگ = سَقی الفُرات (نزدیک [[کوفه]])		\| مکان مرگ = سَقی الفُرات (نزدیک [[کوفه]])
	\| محل زندگی = ایران، عراق و مصر		\| محل زندگی = ایران، عراق و مصر
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	نخستین ردپایی که از طغرل در تاریخ سیاسی [[سلجوقیان]] پدیدار گشته را می‌توان در نگارش نامه‌ای از طغرل به همراه [[یبغو]] و داوود، به ابوالفضل سوری دانست، که در آن با تقاضای میانجی‌گری بین آنان و [[مسعود غزنوی]] و شرح وضعیت ناگوار خود، ولایت نسا و فراوه را در ازای ارسال یکی از سران خود به عنوان گروگان، از [[مسعود غزنوی]] درخواست نمودند. آنان همچنین متعهد گشتند که جلوی تاخت و تاز [[ترکمانان]] [[عراق]]ی و [[خوارزمی]] را گرفته و از سر برآوردن شورشیان در بلخان کوه، دهستان و اطراف [[خوارزم]] و [[جیحون]] جلوگیری نمایند. پس از انجام این نامه‌نگاری و مجموعه حوادث و جنگی که در واکنش مسعود غزنوی به درخواست سلجوقیان به سال ۴۲۶ هجری/ ۱۰۳۴ میلادی در نزدیکی نسا رخ داد، این شهر به نام طغرل قرار گرفت. عده‌ای نیز این سال را مصادف با فتح [[نیشابور]] و [[سرخس]] توسط طغرل و [[چغری]] می‌دانند.<ref>{{پک\|اشپولر\|۱۳۶۹\|ک=تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی\|ص=۲۱۹}}</ref> در سال ۴۲۹ هجری/ ۱۰۳۷ میلادی، نبرد دیگری میان قوای سلجوقی و غزنوی در نزدیکی سرخس رخ داد که به شکست سخت [[غزنویان]]، برتری نظامی سلجوقیان در [[خراسان]] و انحطاط لشکر غزنوی در برابر آنان منجر شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref> پس از این واقعه، سلجوقیان در سال ۴۲۹ هجری/ ۱۰۳۷ میلادی طغرل را به ریاست خویش برگزیدند و به نام او به عنوان نخستین سلطان سلجوقی خطبه خوانده‌شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref>		نخستین ردپایی که از طغرل در تاریخ سیاسی [[سلجوقیان]] پدیدار گشته را می‌توان در نگارش نامه‌ای از طغرل به همراه [[یبغو]] و داوود، به ابوالفضل سوری دانست، که در آن با تقاضای میانجی‌گری بین آنان و [[مسعود غزنوی]] و شرح وضعیت ناگوار خود، ولایت نسا و فراوه را در ازای ارسال یکی از سران خود به عنوان گروگان، از [[مسعود غزنوی]] درخواست نمودند. آنان همچنین متعهد گشتند که جلوی تاخت و تاز [[ترکمانان]] [[عراق]]ی و [[خوارزمی]] را گرفته و از سر برآوردن شورشیان در بلخان کوه، دهستان و اطراف [[خوارزم]] و [[جیحون]] جلوگیری نمایند. پس از انجام این نامه‌نگاری و مجموعه حوادث و جنگی که در واکنش مسعود غزنوی به درخواست سلجوقیان به سال ۴۲۶ هجری/ ۱۰۳۴ میلادی در نزدیکی نسا رخ داد، این شهر به نام طغرل قرار گرفت. عده‌ای نیز این سال را مصادف با فتح [[نیشابور]] و [[سرخس]] توسط طغرل و [[چغری]] می‌دانند.<ref>{{پک\|اشپولر\|۱۳۶۹\|ک=تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی\|ص=۲۱۹}}</ref> در سال ۴۲۹ هجری/ ۱۰۳۷ میلادی، نبرد دیگری میان قوای سلجوقی و غزنوی در نزدیکی سرخس رخ داد که به شکست سخت [[غزنویان]]، برتری نظامی سلجوقیان در [[خراسان]] و انحطاط لشکر غزنوی در برابر آنان منجر شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref> پس از این واقعه، سلجوقیان در سال ۴۲۹ هجری/ ۱۰۳۷ میلادی طغرل را به ریاست خویش برگزیدند و به نام او به عنوان نخستین سلطان سلجوقی خطبه خوانده‌شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref>

	پس از گذر چند سال، ابراهیم ینال، برادر ناتنی طغرل، نیشابور را به وسیلهٔ دویست سوار و انجام رایزنی‌هایی، فتح کرد و در نخستین جمعهٔ پس از ورود به [[نیشابور]]، در مسجد جامع، به نام طغرل خطبه خواند و مدتی بعد نیز، طغرل در میان استقبال بزرگان نیشابور وارد آن شهر شد و پس از اقامت در باغ شادیاخ، بر تخت سلطنت مسعود غزنوی تکیه زد.<ref>{{پک\|بازورث\|۱۳۸۰\|ک=سلجوقیان\|ص=۷۹}}</ref><ref>{{پک\|Bosworth\|ف=Ṭoghri̊l (I) Beg\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref> برخی نیز تاریخ این حوادث را مصادف با سال ۲۹ / ۱۰۲۸ میلادی می‌دانند.<ref>{{پک\|Britcannica~~\|The Editors of Encyclopaedia Britannica~~\|1998\|ف=Toghrïl Beg\|ک=Encyclopædia Britannica\|زبان=en}}</ref> پس از وقوع دو جنگ که هر کدام از طرفین درگیر، توانستند در یکی از آن‌ها پیروز شوند، مسعود پس از تجهیز و آماده‌سازی نیروهای خود در [[هرات]] به سال ۴۳۱ هجری به منظور مقابله با ترکمانان، این شهر را ترک گفته و در تعقیب طغرل، به نواحی [[طوس]]، [[باورد]] و نسا رفت اما طغرل موفق به فرار شد. سلطان مسعود، زمستان سال ۴۳۱ هجری را در نیشابور سپری کرد و سپس در جهت دستیابی به طغرل از آن شهر خارج شد. شدیدترین و مهم‌ترین نبرد طرفین در دندانقان و در سال ۴۳۱ هجری صورت گرفت که در طی آن لشکر غزنوی به علل مختلف از جمله:		پس از گذر چند سال، ابراهیم ینال، برادر ناتنی طغرل، نیشابور را به وسیلهٔ دویست سوار و انجام رایزنی‌هایی، فتح کرد و در نخستین جمعهٔ پس از ورود به [[نیشابور]]، در مسجد جامع، به نام طغرل خطبه خواند و مدتی بعد نیز، طغرل در میان استقبال بزرگان نیشابور وارد آن شهر شد و پس از اقامت در باغ شادیاخ، بر تخت سلطنت مسعود غزنوی تکیه زد.<ref>{{پک\|بازورث\|۱۳۸۰\|ک=سلجوقیان\|ص=۷۹}}</ref><ref>{{پک\|Bosworth\|ف=Ṭoghri̊l (I) Beg\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref> برخی نیز تاریخ این حوادث را مصادف با سال ۲۹ / ۱۰۲۸ میلادی می‌دانند.<ref>{{پک\|Britcannica\|1998\|ف=Toghrïl Beg\|ک=Encyclopædia Britannica\|زبان=en}}</ref> پس از وقوع دو جنگ که هر کدام از طرفین درگیر، توانستند در یکی از آن‌ها پیروز شوند، مسعود پس از تجهیز و آماده‌سازی نیروهای خود در [[هرات]] به سال ۴۳۱ هجری به منظور مقابله با ترکمانان، این شهر را ترک گفته و در تعقیب طغرل، به نواحی [[طوس]]، [[باورد]] و نسا رفت اما طغرل موفق به فرار شد. سلطان مسعود، زمستان سال ۴۳۱ هجری را در نیشابور سپری کرد و سپس در جهت دستیابی به طغرل از آن شهر خارج شد. شدیدترین و مهم‌ترین نبرد طرفین در دندانقان و در سال ۴۳۱ هجری صورت گرفت که در طی آن لشکر غزنوی به علل مختلف از جمله:
	* غرور مسعود و بی‌توجهی به مشورت اطرافیان.		* غرور مسعود و بی‌توجهی به مشورت اطرافیان.
	* برکنار نمودن خدمتگزاران وفادار.		* برکنار نمودن خدمتگزاران وفادار.
	* پیوستن عده‌ای از سپاهیان به سلجوقیان و ترغیب دیگر سپاهیان به فرار توسط آنان؛ و همچنین علل متعدد دیگر، شکست سختی را متحمل شد و با این شکست کار غزنویان در برابر سلجوقیان به پایان رسید و سلطان مسعود نیز مدتی پس از این واقعه، کشته‌شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref><ref>{{پک\|ستار زاده\|۱۳۸۶\|ک=سلجوقیان\|ص=۳۹–۲۹}}</ref><ref>{{پک\|بازورث\|۱۳۸۰\|ک=سلجوقیان\|ص=۷۸}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|بازورث\|سومر\|کاهن\|مینورسکی\|۱۳۸۵\|ک=ترکان در ایران\|ص=۱۳}}</ref><ref>{{پک\|Britcannica~~\|The Editors of Encyclopaedia Britannica~~\|1998\|ف=Toghrïl Beg\|ک=Encyclopædia Britannica\|زبان=en}}</ref><ref>{{پک\|Bosworth\|ف=Ṭoghri̊l (I) Beg\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|۱۳۶۹\|ک=تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی\|ص=۲۲۲}}</ref> پس از پیروزی در دندانقان، طغرل به همراه دیگر سران سلجوقی همچون [[چغری‌بیگ\|چغری بیک]]، [[موسی یبغو]] و …، با ارسال نامه‌ای به [[خلیفه\|خلیفهٔ]] [[خلافت عباسیان\|عباسی]]، القائم بامرلله، با بیان سابقهٔ خدمات خویش و همچنین ذکر مشکلات و احوالی که توسط سلطان محمود غزنوی بر آنان گذشت و بدگویی از سلطان مسعود و همچنین ذکر پیروزی بزرگ خود در برابر سلطان مسعود، منشور سلطنت را از درگاه خلیفه که دارای قدرت معنوی زیادی بود، درخواست کردند.<ref>{{پک\|ستار زاده\|۱۳۸۶\|ک=سلجوقیان\|ص=۴۳}}</ref> خلیفه القائم بامرلله یکی از افراد مورد اعتماد خویش به نام [[هبه الله مأمونی]] را به نزد طغرل، که در [[ری]] اقامت داشت، گسیل نمود و به طغرل، رهبر سلجوقیان، اظهار لطف و دوستی کرد و با ایجاد این پیش‌زمینه‌ها، روابط میان سلجوقیان و خلافت عباسی بر پایهٔ منافع دو طرف، شکل گرفت.<ref>{{پک\|فروزانی\|۱۳۹۴\|ک=سلجوقیان از آغاز تا فرجام\|ص=۴۶–۳۷}}</ref><ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۹–۱۸}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|بازورث\|سومر\|کاهن\|مینورسکی\|۱۳۸۵\|ک=ترکان در ایران\|ص=۱۲}}</ref>		* پیوستن عده‌ای از سپاهیان به سلجوقیان و ترغیب دیگر سپاهیان به فرار توسط آنان؛ و همچنین علل متعدد دیگر، شکست سختی را متحمل شد و با این شکست کار غزنویان در برابر سلجوقیان به پایان رسید و سلطان مسعود نیز مدتی پس از این واقعه، کشته‌شد.<ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۸}}</ref><ref>{{پک\|ستار زاده\|۱۳۸۶\|ک=سلجوقیان\|ص=۳۹–۲۹}}</ref><ref>{{پک\|بازورث\|۱۳۸۰\|ک=سلجوقیان\|ص=۷۸}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|بازورث\|سومر\|کاهن\|مینورسکی\|۱۳۸۵\|ک=ترکان در ایران\|ص=۱۳}}</ref><ref>{{پک\|Britcannica\|1998\|ف=Toghrïl Beg\|ک=Encyclopædia Britannica\|زبان=en}}</ref><ref>{{پک\|Bosworth\|ف=Ṭoghri̊l (I) Beg\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|۱۳۶۹\|ک=تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی\|ص=۲۲۲}}</ref> پس از پیروزی در دندانقان، طغرل به همراه دیگر سران سلجوقی همچون [[چغری‌بیگ\|چغری بیک]]، [[موسی یبغو]] و …، با ارسال نامه‌ای به [[خلیفه\|خلیفهٔ]] [[خلافت عباسیان\|عباسی]]، القائم بامرلله، با بیان سابقهٔ خدمات خویش و همچنین ذکر مشکلات و احوالی که توسط سلطان محمود غزنوی بر آنان گذشت و بدگویی از سلطان مسعود و همچنین ذکر پیروزی بزرگ خود در برابر سلطان مسعود، منشور سلطنت را از درگاه خلیفه که دارای قدرت معنوی زیادی بود، درخواست کردند.<ref>{{پک\|ستار زاده\|۱۳۸۶\|ک=سلجوقیان\|ص=۴۳}}</ref> خلیفه القائم بامرلله یکی از افراد مورد اعتماد خویش به نام [[هبه الله مأمونی]] را به نزد طغرل، که در [[ری]] اقامت داشت، گسیل نمود و به طغرل، رهبر سلجوقیان، اظهار لطف و دوستی کرد و با ایجاد این پیش‌زمینه‌ها، روابط میان سلجوقیان و خلافت عباسی بر پایهٔ منافع دو طرف، شکل گرفت.<ref>{{پک\|فروزانی\|۱۳۹۴\|ک=سلجوقیان از آغاز تا فرجام\|ص=۴۶–۳۷}}</ref><ref>{{پک\|حلمی\|۱۳۹۳\|ک=دولت سلجوقیان\|ص=۱۹–۱۸}}</ref><ref>{{پک\|اشپولر\|بازورث\|سومر\|کاهن\|مینورسکی\|۱۳۸۵\|ک=ترکان در ایران\|ص=۱۲}}</ref>

	== تحرکات اولیه بساسیری علیه طغرل ==		== تحرکات اولیه بساسیری علیه طغرل ==
خط ۱۳۶:		خط ۱۳۶:
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Britcannica\| عنوان = Toghrïl Beg\|دانشنامه=Encyclopædia Britannica\|ویرایش=\|جلد=\|سال=1998\|ناشر=\|مکان=\|شابک=\|صفحه=\|نشانی=https://www.britannica.com/biography/Toghril-Beg\|نشانی بایگانی=\|تاریخ بایگانی=\|زبان=en}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Britcannica\| عنوان = Toghrïl Beg\|دانشنامه=Encyclopædia Britannica\|ویرایش=\|جلد=\|سال=1998\|ناشر=\|مکان=\|شابک=\|صفحه=\|نشانی=https://www.britannica.com/biography/Toghril-Beg\|نشانی بایگانی=\|تاریخ بایگانی=\|زبان=en}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|نویسنده=The Editors of Encyclopaedia Britannica \| عنوان = {{unicode\|Arslān al-Muẓaffar al-Basāsīrī}} \|نشانی=https://www.britannica.com/biography/Arslan-al-Muzaffar-al-Basasiri\|دانشنامه=[[دانشنامه بریتانیکا\|Encyclopædia Britannica]]\|ناشر=\|شابک=\|جلد=\|سال=\|تاریخ بازبینی=\|زبان=en\| پیوند بایگانی = \| تاریخ بایگانی =}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نویسنده=The Editors of Encyclopaedia Britannica \| عنوان = {{unicode\|Arslān al-Muẓaffar al-Basāsīrī}} \|نشانی=https://www.britannica.com/biography/Arslan-al-Muzaffar-al-Basasiri\|دانشنامه=[[دانشنامه بریتانیکا\|Encyclopædia Britannica]]\|ناشر=\|شابک=\|جلد=\|سال=\|تاریخ بازبینی=\|زبان=en\| پیوند بایگانی = \| تاریخ بایگانی =}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|~~نویسنده~~=Farhad ~~Daftary~~ \|پیوند نویسنده=فرهاد دفتری \| عنوان = ~~{{unicode\|~~FATIMIDS}} \|نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/fatimids\|دانشنامه=[[دانشنامه ایرانیکا\|Encyclopædia Iranica]]\|ناشر=Bibliotheca Persica Press\|شابک=0710091109\|جلد=\|سال=January 24, 2012\|تاریخ بازبینی=\|زبان=en\|}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Daftary \| نام=Farhad \| پیوند نویسنده=فرهاد دفتری \| عنوان = FATIMIDS \|نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/fatimids\|دانشنامه=[[دانشنامه ایرانیکا\|Encyclopædia Iranica]]\|ناشر=Bibliotheca Persica Press\|شابک=0710091109\|جلد=\|سال=January 24, 2012\|تاریخ بازبینی=\|زبان=en\|}}
	{{پایان چپ‌چین}}		{{پایان چپ‌چین}}