Shahroudi: ابرابزار

2024-10-10T02:29:56Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{Infobox former country
|conventional_long_name = بصره در اشغال ایران
|status = [[اشغال نظامی]]
|era = دوران مدرن نخستین
|date_start = ۲۶ مارس
|year_start = ۱۶۹۷
|date_end = ۹ مارس
|year_end = ۱۷۰۱
|p1 = :en:Basra Eyalet
|flag_p1 = Flag of the Ottoman Empire (Thicker Crescent).svg
|s1 = :en:Basra Eyalet
|flag_s1 = Flag of the Ottoman Empire (Thicker Crescent).svg
|image_map = Accuratissima et Maxima Totius Turcici Imperii Tabula (cropped).jpg
|image_map_caption = نقشهٔ بصره در سال ۱۶۸۸ توسط ''یوستوس دانکرت''
|capital = [[بصره]]
|common_languages =
|religion =
|today = {{پرچم|عراق}}
}}
'''بصره در اشغال ایران صفوی''' از ۱۶۹۷ تا ۱۷۰۱ میلادی پابرجا بود. این دومین بار بود که بصره به دست [[ایران صفوی]] افتاد.

== تاریخچه ==
سال‌های ۱۵۰۸ تا ۱۵۲۴ میلادی، نخستین بار بود که سلطهٔ دولت صفویه بر بصره ایجاد شد و در نتیجهٔ مرگ [[شاه اسماعیل یکم]] از بین رفت.<ref dir="ltr">{{پک|Matthee|2006|ف=The Town of Basra, 1600-1700|ک=Bulletin of the SOAS|ص=|رف=SOAS|زبان=en}}</ref> پس از این بود که [[امپراتوری عثمانی]] توانست حاکمیت اسمی خود را بر این شهر برقرار کند با این حال حاکمیتِ بالفعل در دست طایفهٔ مغامس از قبیلهٔ [[:en:Al-Muntafiq|منتفق]] ماند. در سال ۱۵۹۶، علی پاشا حاکم بصره، منصب خود را به یک فرد محلی با نام [[افراسیاب]] فروخت و برای حدود هفتاد سال، حکومت بصره به شکل موروثی در نسل افراسیاب ماند.<ref dir="ltr">{{پک|Longrigg|Lang|2015|ف=Basra since the Mongol Conquest|ک=EI3|ص=|زبان=en}}</ref>

در سال ۱۶۹۰، طاعون و قحطی باعث بروز ناآرامی‌هایی در قبیلهٔ منتفق شد. شیخ مانع بن مغامس در سال ۱۶۹۵، قبیلهٔ خود را به شورش علیه امپراتوری عثمانی تحریک کرد. شیخ مانع و یارانش با حمایت ۵٬۰۰۰ نفر از قبیلهٔ [[مشعشعیان|مشعشع]]، کنترل بصره را در اختیار گرفت. مشعشعیانِ وفادار به فرج‌الله خان حاکم [[استان خوزستان|ولایت عربستان ایران]]، شیخ مانع و یارانش را در سال ۱۶۹۷ از بصره بیرون کردند. حکومت صفوی متوجه شد که شیخ مانع قصد بازپس‌گیری بصره و حمله به هویزه مرکز ولایت عربستان را دارد. این بار حکومت صفوی، واکنش نشان داد و قوایی را به رهبری علی‌مردان خان به بصره گیسل کرد. شهر بصره در ۲۶ مارس ۱۶۹۷ به دست ایران افتاد؛ هرچند که به علت ضعیف شدن سپاه ایران، حکومت صفوی تمایلی به برهم‌زدن صلح با عثمانی نداشت. همین مسئله به همراه فشار مضاعف شیخ مانع و پیروانش باعث شد تا صفویان، کنترل بصره را به امپراتوری عثمانی واگذار کنند. قوای صفوی در ۹ مارس ۱۷۰۱ از بصره خارج شده و قوای عثمانی در ۱۰ مارس بر شهر مسلط شدند.<ref dir="ltr">{{پک|Matthee|2006|ف=IRAQ|ک=Encyclopædia Iranica|ص=|رف=Iranica|زبان=en}}</ref>

== پانویس ==
=== ارجاعات ===
{{پانویس|۲}}

=== منابع ===
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=پورمحمدی املشی |نام۱=نصرالله |نام خانوادگی۲=سنبلی |نام۲=ندا |سال=بهار ۱۳۹۱ |پیوند=http://www.hfrjournal.ir/article_83888.html |عنوان=چالش‌های ایران و عثمانی در خلیج فارس از شاه عباس تا سقوط صفویه |ژورنال=تاریخ روابط خارجی |ناشر=[[وزارت امور خارجه ایران|وزارت امور خارجه]] |دوره=۱۳ |شماره=۵۰ |صفحات=۱–۲۵}}
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی=نظامی |نام=غلامحسین |سال=زمستان ۱۳۹۶ |پیوند=http://www.hfrjournal.ir/article_73414.html |عنوان=حکومت هفتاد ساله آل افراسیاب بر بصره و چالش ایران و عثمانی برای تصرف آن شهر در دورهٔ صفوی (۱۰۷۸–۱۰۰۵ ق.) |ژورنال=تاریخ روابط خارجی |ناشر=[[وزارت امور خارجه ایران|وزارت امور خارجه]] |دوره=۱۹ |شماره=۷۳ |صفحات=۱۰۵–۱۲۰}}
{{چپ‌چین}}
* {{یادکرد دانشنامه |نام خانوادگی۱=Longrigg |نام۱=Steven Helmsley |پیوند نویسنده۱=:en:Stephen Hemsley Longrigg |نام خانوادگی۲=Lang |نام۲=Katherine H. |سال=2015 |entry-url-access=subscription |پیوند مدخل=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/*-COM_23813 |مدخل=Basra since the Mongol Conquest |نام خانوادگی ویراستار۱=Fleet |نام ویراستار۱=Kate |نام خانوادگی ویراستار۲=Krämer |نام ویراستار۲=Gudrun |پیوند ویراستار۲=:en:Gudrun Krämer |نام خانوادگی ویراستار۳=Matringe |نام ویراستار۳=Denis |نام خانوادگی ویراستار۴=Nawas |نام ویراستار۴=John |نام خانوادگی ویراستار۵=Rowson |نام ویراستار۵=Everett |پیوند ویراستار۵=اورت روسون |دانشنامه=[[دانشنامه اسلام|Encyclopaedia of Islam]] |جلد=I |ویرایش=3 |ناشر=[[انتشارات بریل|Brill]] |صص= |شاپا=1873-9830 |زبان=en}}
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی=Matthee |نام=Rudi |پیوند نویسنده=رودی ماتی |سال=February 2006 |url-access=subscription |پیوند=https://www.cambridge.org/core/journals/bulletin-of-the-school-of-oriental-and-african-studies/article/between-arabs-turks-and-iranians-the-town-of-basra-16001700/0BF664F6782ECE6AEF7892619DEE5EE6 |عنوان=Between Arabs, Turks and Iranians: The Town of Basra, 1600-1700 |ژورنال=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |ناشر=[[انتشارات دانشگاه کمبریج|Cambridge University Press]] |دوره=69 |شماره=1 |صفحات=53–78 |doi=10.1017/S0041977X06000036 |jstor=20181989 |رف=SOAS |زبان=en}}
* {{یادکرد دانشنامه |نام خانوادگی=Matthee |نام=Rudi |پیوند نویسنده=رودی ماتی |سال=2006 |پیوند مدخل=http://www.iranicaonline.org/articles/iraq-iv-safavid-period |مدخل=IRAQ iv. RELATIONS IN THE SAFAVID PERIOD |نام خانوادگی ویراستار=Yarshater |نام ویراستار=Ehsan |پیوند ویراستار=احسان یارشاطر |دانشنامه=[[دانشنامه ایرانیکا|Encyclopædia Iranica]] |جلد=XIII |سری=Fasc. 5 |ناشر=Bibliotheca Persica Press |صفحات=556–561 |رف=Iranica |زبان=en}}
{{پایان چپ‌چین}}

== برای مطالعهٔ بیشتر ==
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی=الخال |نام=محمد |سال=ژوئیه ۱۹۶۰ |دسترسی پیوند=آبونمان |پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/409064/ |عنوان=حلقة مفقودة من تأریخ البصرة أو تأریخ الإمارة الأفراسیابیة |ژورنال=المجمع العلمی العراقی |ناشر= |دوره=۸ |شماره=۱ |صفحات=۱۷۲–۲۱۷ |توسط=[[نورمگز]] |زبان=ar}}
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=نظامی |نام=غلامحسین |سال=۱۳۸۳ |عنوان=نقش بصره و بنادر کرانه‌های شمالی خلیج‌فارس در روابط ایران و عثمانی (۱۲۶۳–۱۰۴۹ ه‍.ق / ۱۸۴۷–۱۶۳۹ م.) |ناشر=بوشهر |شابک=۹۷۸-۹۶۴-۸۱۵۷-۱۰-۹}}

[[رده:اشغال نظامی]]
[[رده:امپراتوری عثمانی در سده ۱۷ (میلادی)]]
[[رده:امپراتوری عثمانی در سده ۱۸ (میلادی)]]
[[رده:ایران در سده ۱۸ (میلادی)]]
[[رده:تاریخ بصره]]
[[رده:تاریخ نظامی شاهنشاهی صفویان]]
[[رده:عراق عثمانی]]

بصره در اشغال ایران صفوی (۱۷۰۱–۱۶۹۷) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: ابرابزار