Shahroudi: ابرابزار

2024-08-23T13:10:41Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{مقاله خوب}}
{{تغییرمسیر|ابن منجم}}
{{Infobox family
| name = بنو مُنَجِّم
| ethnicity = [[مردمان ایرانی|ایرانی]]
| origin = [[یزدگرد سوم]]
| distinctions = صاحب منصب در دربار [[خلفای عباسی]]
| meaning = شهرت در [[اختربینی]]
}}
'''بنومُنَجِّم''' یا '''بنی‌منجم''' یا '''آل‌منجم'''<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۶۸۴}}</ref> نام خاندانی [[مردم ایرانی|ایرانی]] در دربار [[عباسیان]] در سده‌های ۹ و ۱۰ میلادی (سده‌های ۳ و ۴ [[هجری قمری|ه‍. ق]]) بودند. آنان خود را از نوادگان [[ساسانیان]] می‌دانستند و به واسطهٔ ازدواج با عباسیان پیوند داشتند.<ref dir=ltr>{{پک|Pingree|1988|ک=Encyclopedia Iranica|ص=BANŪ MONAJJEM}}</ref> اعضای این خاندان به [[ستاره‌شناسی]] (و [[گاهشماری ایرانی]])، [[اختربینی]]، [[شعر]]، [[موسیقی]] (به خصوص [[آواز]])، [[الهیات]] و [[حقوق]] علاقه داشتند.<ref dir=ltr>{{پک|Pingree|1988|ک=Encyclopedia Iranica|ص=BANŪ MONAJJEM}}</ref>

طبق سخن [[ابن ندیم]] این خاندان از نوادگان [[یزدگرد سوم]] ساسانی بودند. نام آنان نخست هنگامی وارد تاریخ شد که ابومنصور المنجم (آبان حسیس) به عنوان [[ستاره بینی|ستاره بین]] به خدمت دومین خلیفه عباسی [[منصور (خلیفه)|منصور]] درآمد. پسرش «بِزیست» از آئین [[مزدیسنا|زرتشت]] به [[اسلام]] درآمد و نام خود را به [[یحیی بن ابی‌منصور]] تغییر داد؛ او در دربار [[مأمون]] کار می‌کرد. یحیی در زمان خلافت [[مأمون عباسی]] از ۱۹۸ تا ۲۱۷ ه‍.ق منجم دربار او بود. چهار فرزند یحیی با نام‌های علی، عبدالله، حسن و سعید نیز همانند وی برای عباسیان کار کردند. آنان به قدری با خلفا رابطهٔ نزدیکی داشتند که حتی برخی به عنوان نمایندگان خلفا برگزیده شدند. علی بن یحیی (درگذشته در ۲۷۵ ه‍.ق) در دربار [[متوکل عباسی]] بود. یکی از پسران علی به نام هارون فرزندی به نام علی داشت که در زمان سیطرهٔ [[آل بویه]] به خدمت آنان درآمد.<ref dir=ltr>{{پک|Karamati|Umar|2013|ک=Encyclopedia Islamica|ص=Banū al-Munajjim|زبان=en}}</ref><ref dir=ltr>{{پک|Pingree|1988|ک=Encyclopedia Iranica|ص=BANŪ MONAJJEM}}</ref>

خاندان بنو منجم در چند نسل تأثیراتی ماندگار بر علم و ادب مناطق تحت سلطهٔ عباسیون گذاشت؛ در ابتدا این تأثیرات بیشتر در اختربینی و علوم ریاضی بود اما در نسل‌های بعد به ادبیات و موسیقی نیز گسترش یافت.<ref dir=ltr>{{پک|Karamati|Umar|2013|ک=Encyclopedia Islamica|ص=Banū al- Munajjim|زبان=en}}</ref>

== پیش‌زمینهٔ تاریخی ==
خاندان بنو منجم در دربار عباسیان به شهرت رسیدند و برای درک زمینهٔ تاریخی به شهرت رسیدن آنان، مروری اجمالی بر تاریخ خلافت عباسیان و حضور ایرانیان در دربار ایشان ضروری است. عباسیان در ۱۳۲ ه‍.ق حکومت را از [[امویان]] گرفتند و تا ۶۵۶ ه‍.ق که [[بغداد]] توسط [[مغولان]] فتح شد، صاحب قدرت بودند.<ref dir=ltr>{{پک|Lewis|1986|ک = 'Abbāsids | ص = 34| زبان=en}}</ref> عباسیان خود از نوادگان [[عباس بن عبدالمطلب]] و در نتیجه [[مردمان عرب|عرب]] بودند اما در دوران [[خلافت عباسیان#دوره نخست:تأسیس، تثبیت و اقتدار|خلفای اصلی]] (۱۳۲ تا ۲۳۴ ه‍.ق) خانواده‌های ایرانی نیز نفوذ قابل توجهی بر دربار داشتند.<ref>{{پک|فروخ|۱۹۸۴|ک=تاریخ الأدب العربی|ص=۳۴}}</ref> انتقال خلافت از امویان به عباسیان، از چند جهت حائز اهمیت بود. خلافت در زمان امویان صرفاً در اختیار اعراب بود اما در زمان عباسیان، رنگ و بوی جهانی‌تری گرفت. حضور اقوام متمدنی همچون ایرانی‌ها در دربار عباسیان، به شکوفایی جامعهٔ اسلامی و رشد [[دوران طلایی اسلام|تمدن اسلامی]] کمک بسیاری کرد چرا که دانشمندان و اصحاب فرهنگ مجال یافتند که آثار علمی و هنری خود را پدیدآورند.<ref>{{پک|خضری|۱۳۷۸|ک=تاریخ خلافت عباسی|ص={{چر}}۲–۳}}</ref>

افزون بر بنو منجم، مهم‌ترین خاندان‌های ایرانی دیگری که در دربار خلفای اصلی عباسی صاحب منصب شدند عبارت بودند از [[برمکیان]]،<ref dir=ltr>{{پک|Lewis|1986|ک = 'Abbāsids | ص = 1033 | زبان=en}}</ref> و [[فضل بن سهل سرخسی|خاندان سهل]].<ref>{{پک|خضری|۱۳۷۸|ک=تاریخ خلافت عباسی|ص=۶۵}}</ref> ایرانیان همچنین در به قدرت رسیدن عباسیان نقش داشتند و دوام حکومت عباسیان نیز به اتکای آنان بر ایرانیان مرتبط دانسته می‌شود،<ref>{{پک|خضری|۱۳۷۸|ک=تاریخ خلافت عباسی|ص=۲}}</ref> و به‌طور متقابل، تحقیر اقوام دیگر به ویژه ایرانیان توسط امویان جزو دلایل سقوط خلافت آنان برشمرده می‌شود.<ref>{{پک|خضری|۱۳۷۸|ک=تاریخ خلافت عباسی|ص=۴}}</ref> رابطهٔ ایرانیان و خلفای عباسی تا زمان حضور برمکیان در دربار مستدام بود اما پس از سقوط برمکیان این رابطه به شدت آسیب دید. پس از آن که [[مأمون]] به خلافت رسید، وی برای بهبود این رابطه تلاش کرد چنان‌که امور مهم خلافت عباسی را با [[حسن بن سهل سرخسی|حسن بن سهل]] و دیگر کارگزاران ایرانی واگذار کرد. احتمال داده می‌شود که این که مادر مأمون خود ایرانی بود، در این تصمیم اثرگذار بوده باشد.<ref>{{پک|خضری|۱۳۷۸|ک=تاریخ خلافت عباسی|ص=۶۷}}</ref>

اوج نفوذ و استیلای ایرانیان، در زمان خلافت [[هارون الرشید]] بود.<ref>{{پک|خضری|۱۳۷۸|ک=تاریخ خلافت عباسی|ص=۸۹}}</ref> از دوران خلافت [[معتصم عباسی]] (۲۱۸ ه‍.ق)، نقش ایرانیان در دربار عباسی رو به افول نهاد و این [[مردمان ترک|ترکان]] بودند که قدرت گرفتند.<ref>{{پک|خضری|۱۳۷۸|ک=تاریخ خلافت عباسی|ص={{چر}}۸۷–۸۸}}</ref> در برهه‌هایی ایرانیان علیه عباسیان نیز قیام کردند، که از آن جمله می‌توان به قیام [[بابک خرمدین]] در سال ۲۰۰ ه‍. ق، و قیام [[مازیار]] از حوالی ۲۲۴ ه‍.ق اشاره کرد.<ref>{{پک|خضری|۱۳۷۸|ک=تاریخ خلافت عباسی|ص={{چر}}۹۶–۹۷}}</ref><ref>{{پک|خضری|۱۳۷۸|ک=تاریخ خلافت عباسی|ص={{چر}}۱۰۰–۱۰۱}}</ref> با این حال خاندان بنو منجم تا ابتدای حکومت آل بویه کماکان در دربار عباسیان حضور داشتند.<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۶۸۶}}</ref>

== شجره‌نامه ==
<div style="margin-right: 10px; float:left">
شجره‌نامهٔ خاندان بنو منجم به نقل از ابن ندیم، نقل شده در [[دانشنامه ایرانیکا]]، با تلخیص.<ref dir=ltr>{{پک|Pingree|1988|ک=Encyclopedia Iranica|ص=BANŪ MONAJJEM}}</ref>
{{آغاز تبار|style=margin-left: auto; margin-right:auto}}
{{تبار|||||ی|ی=یزدگرد سوم}}
{{تبار||||||:||}}
{{تبار|||||م|م=مهر گنشاسب}}
{{تبار||||||:||}}
{{تبار|||||ف|ف=فرخ‌داد}}
{{تبار||||||:||}}
{{تبار|||||ا| ا = ابومنصور منجم}}
{{تبار||||||!||}}
{{تبار|||||ی|ی=یحیی بن ابی‌منصور}}
{{تبار||||||!||}}
{{تبار|||||ع|ع=علی بن یحیی}}
{{تبار|||,|-|-|+|-|-|.|}}
{{تبار|ه||ی||ا| ا = احمد بن علی | ی = یحیی بن علی | ه = هارون بن علی}}
{{تبار|||!||,|^|-|-|.|}}
{{تبار|||!||ا||ی| ا = احمد بن یحیی | ی = یوسف بن یحیی}}
{{تبار|||`|-|-|.|}}
{{تبار|||||ع|ع=علی بن هارون}}
{{تبار|||||,|^|-|-|.|}}
{{تبار|||||ا||ه| ه = هارون بن علی بن هارون | ا = احمد بن علی بن هارون}}
{{پایان تبار}}
</div>

=== ابومنصور منجم ===
نام او (که زرتشتی بود) «آبان حسیس» بود و به «فیروزان» نیز مشهور بود. او منجم [[منصور عباسی]] بود و بعدها به «ابومنصور» شهرت داشت (با استفاده از واژهٔ «منصور» به عنوان ترجمه‌ای برای واژهٔ «فیروز» یا «پیروز»).<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۶۸۴}}</ref>

=== یحیی بن ابی‌منصور ===
{{اصلی|یحیی بن ابی‌منصور}}
نام زرتشتی او «بِزیست» بود. یحیی که در دربار [[فضل بن سهل سرخسی]] صاحب منصب بود، از آیین زرتشتی به اسلام گروید و نامش را نیز به «یحیی بن ابی‌منصور» تغییر داد (ترجمهٔ «بزیست پسر فروزان») و به ندیمان مأمون عباسی پیوست. یحیی سرپرست [[رصدخانه]] «شَمّاسیّه» در [[بغداد]] شد و کتابخانهٔ «[[بیت‌الحکمه|بیت الحکمه]]» که توسط مأمون تأسیس شده بود نیز کار می‌کرد. او چهار پسر داشت (سعید، حسن، محمد و علی)؛ محمد در [[ادبیات عرب]]، نجوم و موسیقی چیره‌دست بود و آثار همچون ''اخبار الشعرا'' از خود بر جای گذشت؛ علی نیز در این علوم زبانزد بود و همهٔ افرادی که بعدها از این خاندان نامی شدند از فرزندان علی بن یحیی بودند. یحیی بن ابی‌منصور در لشکرکشی به [[آناتولی]] مأمون رو همراه کرد و نهایتاً در همین دوره در سال ۲۱۷ ه‍.ق درگذشت و در قبرستان قریش در شهر [[حلب]] به خاک سپرده شد.<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۶۸۴}}</ref><ref dir=ltr>{{پک|Karamati|Umar|2013|ک=Encyclopedia Islamica|ص=Banū al- Munajjim|زبان=en}}</ref>

=== علی بن یحیی ===
ابوالحسن علی بن یحیی بن ابی منصور (زادهٔ ۲۰۱ ه‍. ق، درگذشتهٔ ۲۷۵ ه‍.ق در [[سامرا]]) مشهور به '''ابن منجم''' سرشناس‌ترین عضو خاندان بنو منجم بود. او ابتدا از نزدیکان محمد بن اسحاق بن ابراهیم مُصعَبی حکمران [[طاهریان|طاهری]] فارس بود، و بعداً به خدمت [[فتح بن خاقان]] (از وزیران [[متوکل عباسی]]) درآمد. سپس از ندیمان خاص متوکل شد و محرم اسرار او نیز شد. او همچنین با خلفای بعدی عباسی شامل [[منتصر عباسی|منتصر]]، [[مستعین عباسی|مستعین]] و [[معتمد عباسی|معتمد]] رابطهٔ نزدیکی داشت. علی بن یحیی بیشتر عمرش را در بغداد و سامرا گذراند. او با موسیقی‌دانان برجستهٔ زمان خود از جمله [[اسحاق موصلی]] نشست و برخاست داشت و رساله‌ای با نام ''اخبار اسحاق بن ابراهیم'' را دربارهٔ او تألیف کرد؛ این رساله یکی از منابع مهمی است که [[ابوالفرج اصفهانی]] در نگارش ''[[الاغانی]]'' از آن استفاده کرد. او همچنین صاحب کتابخانه‌ای گرانقدر با نام ''خزانه الحکمه'' بود (یا بنا بر روایت دیگری، این کتابخانه متعلق به فتح بن خاقان بود و علی بن یحیی بر آن سرپرستی می‌کرد)؛ در این کتابخانه به کسانی که از راه دور آمده بودند مکانی برای اسکان داده می‌شد و گفته شده که ستاره‌شناس نامی ایرانی [[ابومعشر بلخی]] از جمله کسانی بود که از این کتابخانه بهره برد.<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص={{چر}}۶۸۴–۶۸۵}}</ref><ref dir=ltr>{{پک|Karamati|Umar|2013|ک=Encyclopedia Islamica|ص=Banū al- Munajjim|زبان=en}}</ref>

به جز ''اخبار اسحاق بن ابراهیم'' دو اثر دیگر نیز از او یاد شده است: ''{{متن عربی|الشعر و الشعراء القدماء والاسلامین}}'' و ''{{متن عربی|الطبیخ}}''.<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۶۸۵}}</ref> علی بن یحیی شاعری ستایش‌شده بود و بسیاری از ادبای پس از او وی را از این بابت ستوده‌اند، از جمله [[صاحب بن عباد]] وزیر آل‌بویه که از وی به عنوان یکی از زبردست‌ترین و ظریف‌ترین شاعران یاد کرده است.<ref dir=ltr>{{پک|Karamati|Umar|2013|ک=Encyclopedia Islamica|ص=Banū al- Munajjim|زبان=en}}</ref>

یحیی همچنین بر ترجمهٔ آثار یونانی اهتمام ورزید و از او در کنار برادران [[بنوموسی]] به عنوان یکی از مهم‌ترین مترجمان زمان خودش یاد شده است. وی همچنین [[ثابت بن قره]] را گماشت تا برای او رساله‌ای دربارهٔ موسیقی تدوین کند (''{{متن عربی|کتاب فی الموسیقاء}}'') و نیز کتاب ''دربارهٔ کره و استوانه''{{یاد|dir=ltr|Περὶ σφαίρας καὶ κυλίνδρου}} از [[ارشمیدس]] را نیز به عربی ترجمه کند (''{{متن عربی|اصول الهندسه}}'').<ref dir=ltr>{{پک|Karamati|Umar|2013|ک=Encyclopedia Islamica|ص=Banū al- Munajjim|زبان=en}}</ref>

=== احمد بن علی ===
ابوعیسی احمد بن علی بن یحیی (درگذشتهٔ ۳۲۰ ه‍.ق) چند کتاب نوشت از جمله ''تاریخ سنی العالم'' و ''{{متن عربی|اثبات نبوة نبینا محمد المصطفی (ع) من طریق البرهان المنطقی}}'' که [[قسطا بن لوقا]] پزشک و ریاضی‌دان مشهور، رساله‌ای در پاسخ به این آخری نوشته است.<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۶۸۵}}</ref>

به جهت شباهت نام وی با نام نوهٔ برادرش (احمد بن علی بن هارون) برخی از آثار اولی به اشتباه به دومی نسبت داده شده است.<ref dir=ltr>{{پک|Karamati|Umar|2013|ک=Encyclopedia Islamica|ص=Banū al- Munajjim|زبان=en}}</ref>

=== یحیی بن علی ===
ابواحمد یحیی بن علی بن یحیی (۲۴۱ تا ۳۰۰ ه‍.ق) از ندیمان خاص و موفق خلفای بعدی عباسی، به ویژه [[موفق بالله|موفق]]، [[معتضد]] و [[مکتفی]] بود. او از فقهای [[معتزله]] نیز بود و [[ابوبکر صولی]] از شاگردانش بود.<ref dir=ltr>{{پک|Karamati|Umar|2013|ک=Encyclopedia Islamica|ص=Banū al- Munajjim|زبان=en}}</ref> از او چند اثر مهم باقی مانده است، از جمله ''{{متن عربی|الباهر فی اخبار شعراء مخضرمی الدولتین}}'' که ناتمام ماند و نهایتاً پسرش احمد آن را به پایان رساند، و نیز رساله‌ای در خصوص نظریات اسحاق موصلی راجع به موسیقی و تفاوت آن با نظریات [[ابراهیم بن مهدی]] (از [[رامشگر]]ان خلفای عباسی که نظریات موصلی را بسیار دشوار می‌دانست و معتقد بر ساده‌کردنشان بود).<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۶۸۵}}</ref>

=== احمد بن یحیی ===
ابوالحسن احمد بن یحیی بن علی (درگذشتهٔ ۳۲۷ ه‍.ق)، ادیب، شاعر و فقیه [[معتزله|معتزلی]] بود و از پیروان مذهب [[محمد بن جریر طبری]] (موسوم به [[جریریه|مذهب جریریه]]<ref>{{پک|جعفریان|۱۳۹۲|ک=گرایش مذهبی طبری مورخ}}</ref>) بود. او با خلفای عباسی زمان خودش و به خصوص با [[الراضی بالله]] رابطهٔ نزدیکی داشت. وی کتابی در مورد خاندان بنو منجم و نسب ایرانی آن‌ها نوشت (''{{متن عربی|اخبار بنی المنجم و نسبهم فی الفارس}}'')،<ref dir=ltr>{{پک|Karamati|Umar|2013|ک=Encyclopedia Islamica|ص=Banū al- Munajjim|زبان=en}}</ref> کتاب ''الباهر'' از آثار پدرش را تکمیل کرد، و چند اثر دیگر نیز نوشت از جمله: ''{{متن عربی|الاجماع فی الفقه علی مذهب الطبری}}''، ''{{متن عربی|المدخل الی مذهب الطبری و نصرة مذهبه}}'' و ''{{متن عربی|الاوقات}}''.<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۶۸۵}}</ref>

=== یوسف بن یحیی ===
ابوالقاسم یوسف بن یحیی بن علی، مانند برادرش احمد بن یحیی از ندیمان خلفای عباسی زمان خود بود. وی بر امور اداری و مالی بیمارستان سیده (که در آن زمان به همت [[سنان بن ثابت]] تأسیس شد) نظارت داشت و از او اشعاری نیز بر جا مانده است.<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص={{چر}}۶۸۵–۶۸۶}}</ref>

=== هارون بن علی ===
ابوعبدالله هارون بن علی بن یحیی (زادهٔ ۲۵۱ ه‍. ق، درگذشتهٔ ۲۸۸ یا ۲۸۹ ه‍.ق) دیگر فرزند علی بن یحیی بود. از او چند اثر بر جای مانده که یکی از مهم‌ترینشان ''{{متن عربی|البارع}}'' (یا ''{{متن عربی|اخبار الشعراء المولدین}}'' است که در آن گزیده‌ای از اشعار حدود ۱۶۰ شاعر آمده است.<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۶۸۶}}</ref> وی به از برداشتن اشعار بسیار شهرت داشت. از وی اثری دیگر با نام ''{{متن عربی|کتاب النساء}}'' در مورد مسائل مربوط به زنان نیز بر جای مانده است.<ref dir=ltr>{{پک|Karamati|Umar|2013|ک=Encyclopedia Iranica|ص=Banū al- Munajjim|زبان=en}}</ref>

=== علی بن هارون ===
ابوالحسن علی بن هارون بن علی (۲۷۱ تا ۳۵۲ ه‍.ق) از دوستان [[ابن ندیم]] و شاعری چیره‌دست بود. او نیز مانند پسرعمویش کتابی در خصوص نسب خاندانش نوشت. به جز این چندین اثر دیگر نیز از او باقی مانده از جمله کتابی که در مقابله با ''الاغانی'' نوشت، رساله‌ای که در مقایسهٔ دیدگاه‌های اسحاق موصلی و ابراهیم بن مهدی نوشت،<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۶۸۶}}</ref> و رسالهٔ ''شهر رمضان'' که راجع به ماه [[رمضان]] بود و برای خلیفه [[راضی بالله]] آن را نوشت.<ref dir=ltr>{{پک|Karamati|Umar|2013|ک=Encyclopedia Islamica|ص=Banū al- Munajjim|زبان=en}}</ref>

=== هارون بن علی بن هارون ===
ابوعبدالله هارون بن علی بن هارون بن علی بن یحیی (۳۰۲ تا ۳۷۶ ه‍.ق) شاعر و ادیب بود. وی کتاب ''{{متن عربی|مختار فی الاغانی}}'' را نوشت. وی همچنین منجم نیز بود.<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۶۸۶}}</ref> به گفتهٔ [[جمال‌الدین قفطی]] وی جداول اختربینی تهیه کرده بود که در زمان خودش بسیار توسط مردم مورد استفاده بود، اما برخی ابداع این جدول را به پدربزرگش (که او هم هارون نام داشت) نسبت می‌دهند و تشابه نام آن‌ها را دلیل این سردرگمی می‌دانند.<ref dir=ltr>{{پک|Karamati|Umar|2013|ک=Encyclopedia Islamica|ص=Banū al- Munajjim|زبان=en}}</ref>

=== احمد بن علی بن هارون ===
ابوالفتح احمد بن علی بن هارون بن علی بن یحیی (درگذشته پس از ۳۷۷ ه‍.ق) نیز ادیب و شاعر بود. او از نزدیکان [[صاحب بن عباد]] از وزاری [[آل بویه]] بود.<ref>{{پک|کرامتی|۱۳۶۷|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۶۸۶}}</ref> تاریخ درگذشت وی مشخص نیست اما از آنجا که [[ابوعلی محسن بن علی تنوخی|قاضی ابوعلی مُحَسَّن بن علی تنوخی]] او را در سال ۳۷۷ قمری دیده و این دیدار را نقل کرده است، احمد بن علی دست کم تا آن زمان زیسته است.<ref dir=ltr>{{پک|Karamati|Umar|2013|ک=Encyclopedia Islamica|ص=Banū al- Munajjim|زبان=en}}</ref>

== پانویس ==

==== یادداشت ====
{{چپ‌چین|کلاس=بی‌حاشیه}}
{{یادداشت}}
{{پایان چپ‌چین}}

=== ارجاعات ===
{{پانویس|۳}}

=== منابع ===
* {{یادکرد وب | نام خانوادگی = جعفریان | نام = رسول | پیوند = https://www.khabaronline.ir/news/304064 | عنوان = گرایش مذهبی طبری مورخ | تاریخ = ۲۶ تیر ۱۳۹۲ | سال = ۱۳۹۲ | ناشر = [[خبرآنلاین]]}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = خضری | نام = احمدرضا | پیوند نویسنده = احمدرضا خضری | عنوان = تاریخ خلافت عباسی: از آغاز تا پایان آل بویه | ناشر = [[سمت (انتشارات)|سمت]] | سال = ۱۳۷۸ | مکان = تهران | شابک = ۹۶۴-۴۵۹-۸۲۸-۸}}
* {{یادکرد کتاب|نشانی=http://ia801405.us.archive.org/14/items/tadab/tadab02.pdf|عنوان=تاریخ الأدب العربی|نام خانوادگی=فروخ|نام=عمر|ناشر=[[دارالعلم للملایین]]|سال=۱۹۸۴|شابک=|جلد=۲|مکان=بیروت| پیوند نویسنده=عمر فروخ}}
* {{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی =قاسملو| نام =فرید| مقاله =بنو منجم| دانشنامه =[[دانشنامه جهان اسلام]] | ویرایش = | جلد=۴| سال =۱۳۹۳| ناشر = | مکان = | شابک = | صفحه = | پیوند مقاله =http://rch.ac.ir/article/Details?id=11727| تاریخ بازدید = ۱۱ نوامبر ۲۰۱۸}}
* {{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی = کرامتی | نام = یونس | عنوان = [[دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]] | مدخل = بنو منجم | سال = ۱۳۶۷ | مکان = تهران |جلد = ۱۲ | صفحه = ۶۸۴–۶۸۶ | پیوند مقاله = https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/8068 | ناشر = [[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]] | شابک = ۹۷۸-۹۶۴-۷۰۲۵-۰۴-۱}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite encyclopedia | last = Pingree | first = David Edwin | author-link = دیوید پینگری | chapter = BANŪ MONAJJEM | editor = Ehsan Yarshater | editor-link = احسان یارشاطر | encyclopedia = [[دانشنامه ایرانیکا|Encyclopedia Iranica]] | publisher = Columbia University | year = 1988 | date = 1988-12-15 | accessdate = 2018-10-07 | chapter-url = http://www.iranicaonline.org/articles/banu-monajjem-family-of-intellectuals-9th-10th-cents | ref = harv}}
* {{cite encyclopedia | title = Banū al-Munajjim | author1-last = Karamati | author1-first = Younes | author2-last = Umar | author2-first = Suheyl | encyclopedia = [[دانشنامه اسلامیکا|Encyclopaedia Islamica.]] | publisher = BRILL | location = Leiden and New York | year = 2013 | isbn = 9789004246911 | pages = | url = http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/banu-al-munajjim-COM_00000064?s.num=0&s.q=Munajjim | ref=harv | accessdate = 2018-11-11 | url-access = subscription}}
* {{cite encyclopedia | ref=harv | last = Lewis | first = B | title = 'Abbāsids | encyclopedia = Encyclopaedia of Islam | edition =2nd | volume=1 | year =1986 | publisher = E. J. Brill | location = Leiden, Netherlands | isbn = 90-04-08114-3| author-link = برنارد لوئیس}}
{{پایان چپ‌چین}}

== برای مطالعهٔ بیشتر ==
{{چپ‌چین}}
* {{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی =Fleischhammer| نام =M| پیوند نویسنده = | مقاله =Munadjdjim, Banu ‘l-| دانشنامه =Encyclopaedia of Islam| ویرایش =2nd| جلد=7| سال =1993| ناشر =E. J. Brill| مکان =Leiden| شابک =90 04 09419 9| صفحه =558-561| نشانی =https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/munadjdjim-SIM_5501| تاریخ بازبینی = 2018-11-11 | زبان =en}}
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوندهای بیرونی ==
* [http://wikifeqh.ir/خاندان_بنی‌منجم خاندان بنی‌منجم] در [[ویکی فقه]]
* [http://www.arab-ency.com/detail/8228 ابن المُنَجّم (یحیی بن علی)]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot}} در [[الموسوعه العربیه]]
* [http://www.arab-ency.com/detail/8223 ابن المُنَجّم (هارون بن علی)]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot}} در [[الموسوعه العربیه]]

{{داده‌های کتابخانه‌ای}}
{{شاهنشاهی ساسانی}}
{{خلفای عباسی}}

[[رده:افراد در خلافت عباسی]]
[[رده:خاندان‌های ایرانی]]
[[رده:مقامات عباسیان]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{مقاله خوب}}~~
	{{تغییرمسیر\|ابن منجم}}		{{تغییرمسیر\|ابن منجم}}
	{{Infobox family		{{Infobox family

بنی‌منجم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۲۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۴

Shahroudi: ابرابزار