https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%84 2026-06-08T03:56:35Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.1 https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A8%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%84&diff=166632&oldid=prev 2026-01-17T05:29:23Z

<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C" title="رده:اصطلاحات فقهی">رده:اصطلاحات فقهی</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سازمان‌های خدمات مالی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سازمان‌های خدمات مالی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:موسسات مالی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:موسسات مالی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات فقهی]]</ins></div></td></tr> </table>

Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A8%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%84&diff=146794&oldid=prev 2025-08-09T18:03:46Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{اقتصاد اسلامی}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;بیت‌المال&#039;&#039;&#039; در [[حکومت اسلامی]] نهادی برای جمع‌آوری و هزینه‌کرد اموال عمومی مانند [[خراج]] و [[غنایم]] جنگی است که به‌عنوان امانت در دست حاکمان قرار دارد. در [[صدر اسلام]]، به‌ویژه در دوران [[محمد|پیامبر اسلام]] و [[ابوبکر]]، منابع مالی محدود و فاقد سازمان ثابت بود. در دوره [[عمر بن خطاب|عمر]]، با گسترش قلمرو، درآمدها افزایش یافت و ساختار مالی سازمان‌یافته‌تری ایجاد شد. در دوره [[عثمان بن عفان|عثمان]]، توزیع اموال تحت تأثیر روابط خویشاوندی قرار گرفت که باعث اعتراضات و درگیری‌های سیاسی شد. کیفیت مدیریت بیت‌المال همواره وابسته به سیاست‌ها و عدالت حاکمان بوده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;بیت‌المال&#039;&#039;&#039; در [[حکومت اسلامی]] نهادی برای جمع‌آوری و هزینه‌کرد اموال عمومی مانند [[خراج]] و [[غنایم]] جنگی است که به‌عنوان امانت در دست حاکمان قرار دارد. در [[صدر اسلام]]، به‌ویژه در دوران [[محمد|پیامبر اسلام]] و [[ابوبکر]]، منابع مالی محدود و فاقد سازمان ثابت بود. در دوره [[عمر بن خطاب|عمر]]، با گسترش قلمرو، درآمدها افزایش یافت و ساختار مالی سازمان‌یافته‌تری ایجاد شد. در دوره [[عثمان بن عفان|عثمان]]، توزیع اموال تحت تأثیر روابط خویشاوندی قرار گرفت که باعث اعتراضات و درگیری‌های سیاسی شد. کیفیت مدیریت بیت‌المال همواره وابسته به سیاست‌ها و عدالت حاکمان بوده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l22">خط ۲۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{مطالعات اسلامی}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات اسلامی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زکات]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:سازمان‌های خدمات مالی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:موسسات مالی]]</ins></div></td></tr> </table>

Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%A8%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%84&diff=146793&oldid=prev 2025-08-09T18:02:35Z

<p>ابرابزار</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;بیت‌المال&#039;&#039;&#039; در [[حکومت اسلامی]] نهادی برای جمع‌آوری و هزینه‌کرد اموال عمومی مانند [[خراج]] و [[غنایم]] جنگی است که به‌عنوان امانت در دست حاکمان قرار دارد. در [[صدر اسلام]]، به‌ویژه در دوران [[محمد|پیامبر اسلام]] و [[ابوبکر]]، منابع مالی محدود و فاقد سازمان ثابت بود. در دوره [[عمر بن خطاب|عمر]]، با گسترش قلمرو، درآمدها افزایش یافت و ساختار مالی سازمان‌یافته‌تری ایجاد شد. در دوره [[عثمان بن عفان|عثمان]]، توزیع اموال تحت تأثیر روابط خویشاوندی قرار گرفت که باعث اعتراضات و درگیری‌های سیاسی شد. کیفیت مدیریت بیت‌المال همواره وابسته به سیاست‌ها و عدالت حاکمان بوده است.<br /> <br /> == معنای اصطلاحی و لغوی ==<br /> بیت‌المال به‌معنای خزانه دولت و محل گردآوری اموال عمومی است که شامل درآمدهایی همچون خراج، مالیات‌های مقرر بر شهروندان، و غنایم جنگی می‌شود. این اموال به‌عنوان سرمایه مشترک جامعه تحت نظارت حکومت در امور عمومی هزینه می‌گردد. در حکومت اسلامی، بیت‌المال به‌عنوان امانتی در دست حاکمان تلقی شده و حفظ و مصرف آن با دقت و احتیاط ویژه همراه بوده است.&lt;ref&gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=بیت‌المال}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == در جهان اسلام ==<br /> بیت‌المال در حکومت اسلامی نهادی حساس و مهم بوده و کیفیت مدیریت آن در تاریخ صدر اسلام وابسته به شخصیت و سیاست‌های حاکمان وقت بوده است. شواهد تاریخی نشان می‌دهد که در دوران زمامداری حاکمان شایسته، در حفاظت و مصرف بیت‌المال نهایت دقت به‌کار می‌رفته است. در منابع تاریخی و روایی نیز بر امانت‌داری، رعایت حقوق عمومی و پرهیز از بهره‌برداری شخصی از این اموال تأکید شده است.&lt;ref&gt;{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=بیت‌المال}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === صدر اسلام ===<br /> در دوران پیامبر اسلام، به دلیل محدودیت منابع مالی و نبود غنایم بزرگ، بیت‌المال ساختار سازمانی مشخصی نداشت. حتی در صورت دستیابی به غنایم قابل توجه، مانند غنایم جنگ حنین و طائف، این منابع سریعاً صرف نیازهای فوری مانند حمایت از افراد تازه‌مسلمان یا جبران خسارت آسیب‌دیدگان می‌شد. در دوره [[خلافت ابوبکر]]، به‌دلیل جنگ‌های داخلی و توقف جمع‌آوری [[صدقات]]، دولت با کمبود بودجه روبه‌رو بود و برای جبران آن به منابعی مانند [[فدک]] متوسل شد.&lt;ref&gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=بیت‌المال}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در دوره [[خلافت عمر بن خطاب|خلافت عمر]]، با گسترش قلمرو اسلامی و فتح سرزمین‌هایی چون [[شام]]، [[مصر]]، [[عراق]] و بخش‌هایی از [[ایران]]، درآمدهای جدیدی از خراج زمین‌ها و منابع دیگر حاصل شد. عمر دستور ایجاد دیوان محاسبات و ساخت خزانه برای نگهداری اموال را صادر کرد. با وجود تأکید [[اسلام]] بر برابری در بهره‌مندی از اموال عمومی، در عمل میان عرب‌ها و غیرعرب‌ها تفاوت گذاشته شد.&lt;ref&gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=بیت‌المال}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> با آغاز [[خلافت عثمان بن عفان|خلافت عثمان]]، تغییرات چشمگیری در مدیریت بیت‌المال رخ داد. وی مناصب کلیدی و دسترسی به اموال عمومی را در اختیار خویشاوندان خود از [[بنی‌امیه|خاندان اموی]] قرار داد و اعتراضات را با استناد به «[[صله رحم]]» رد کرد. این سیاست‌ها سبب نارضایتی و مخالفت شد و در نهایت، با روی کار آمدن [[علی بن ابی‌طالب]] و تلاش او برای اصلاح وضعیت، منازعات سیاسی و نظامی بزرگی مانند [[جنگ جمل]]، [[نبرد صفین|صفین]] و [[جنگ نهروان|نهروان]] رخ داد.&lt;ref&gt;{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=بیت‌المال}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پانویس ==<br /> === ارجاعات ===<br /> {{پانویس|۳|اندازه=ریز}}<br /> <br /> === منابع ===<br /> * {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=بیت‌المال|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br /> <br /> {{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}</div>

Shahroudi