https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87تاجالدوله - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T02:40:53Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87&diff=167747&oldid=prevSeyed Ehsan: − 4 رده، + 5 رده (هاتکت)2026-02-01T05:11:59Z<p>− 4 رده، + 5 رده (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l45">خط ۴۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره </del>قاجار]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنان فتحعلیشاه </ins>قاجار]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنان شاعر</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاعران زن فارسیزبان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنان قاجار</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:شاعران زن اهل ایران</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همسران پادشاهان</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اهالی اصفهان</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خطاطهای مسلمان</ins>]]</div></td></tr>
</table>Seyed Ehsanhttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87&diff=167745&oldid=prevSeyed Ehsan: ابرابزار2026-02-01T05:10:45Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''تاجالدوله''' زنی ادیب، شاعر، خطاط و چهل و دومین همسر [[فتحعلیشاه]] قاجار بود که در دربار [[قاجار]] اعتبار زیادی داشت.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
طاووس خانم مشهور به تاجالدوله در خاندانی گرجیتبار در شهر [[اصفهان]] متولد شد. تاجالدوله شاگرد عبدالوهاب نشاط اصفهانی بود. او بر تاجالدوله علاوه بر تعلیم حق پدری داشت<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=|عنوان=|سال=|صفحه=}}</ref> و تاجالدوله در محضر او فنون ادب و هنر و خوشنویسی و شاعری را آموخت. او در پانزده سالگی به عنوان چهل و دومین همسر فتحعلیشاه به [[عقد موقت]] شاه قاجار درآمد.<br />
<br />
تخت طاووس که تختی مرصع و مشهور بود و در ابتدا ''تخت خورشید'' نام داشت، در شب عروسی شاه با تاجالدوله از طرف شجاعالسلطنه حاکم [[تهران]] که مأمور تدارک جشن بود در خوابگاه شاه در عمارت خاقانی نصب شد و به دلیل نام تاجالدوله ''تخت طاووس'' نامیده شد.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=احمدمیرزا عضدی|عنوان=تاریخ عضدی|سال=1376|ناشر=نشر علم|صفحه=26}}</ref> شاه پس از آنکه اعتبار وی زیاد شد خواست تا او را به عقد دائم خود درآورد، اما او در جواب شاه گفت که تمامی الطاف ملوکانه در اثر نظرات مسعوده ساعت عقد بوده است و برهم زدن این عقد میمون روا نیست. این جواب باعث توجه بیشتر شاه به وی گشت و دستور داد تا بر اختیارات و امتیازات وی بیفزایند و دستور داد عمارت جداگانه بسیار مجللی برای او ساختند.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=احمدمیرزا عضدی|عنوان=تاریخ عضدی|سال=1376|ناشر=نشر علم|صفحه=26}}</ref><br />
<br />
=== فرزندان ===<br />
تاجالدوله شش فرزند به نامهای سلطان محمد میرزا سیفالدوله، شیرینجانخانم، فرخسیر میرزا نیرالدوله، سلطان احمد میرزا عضدالدوله، خورشید کلاهخانم شمسالدوله و مرصع خانم داشت.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=سعدوندیان، سیروس|عنوان=در خلوت سلطان|سال=1387|ناشر=نگارستان کتاب|صفحه=184}}</ref><br />
<br />
=== پس از فتحعلیشاه ===<br />
پس از مرگ فتحعلیشاه، تاجالدوله به اختیار خود از اندرونی خارج شد و از آنجا که پسرش در حکومت اصفهان بود به اصفهان رفت و زندگی مستقلی تشکیل داد.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=احمدمیرزا عضدی|عنوان=تاریخ عضدی|سال=1376|ناشر=نشر علم|صفحه=155}}</ref> بعد از تاجگذاری محمدشاه، تاجالدوله تمام جواهرات خود را به شاه بخشید و به همراه پسرش سیفالدوله به عتبات سفر کرد. او املاک فراوانی در نجف خرید که هماکنون در دست اولاد اوست. او پس از چندبار سفر به [[حج]]، تا پایان عمر در [[نجف]] ماند. مقبره او در زمان حیاتش ساخته شده و در نجف معروف است.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=احمدمیرزا عضدی|عنوان=تاریخ عضدی|سال=1376|ناشر=نشر علم|صفحه=183}}</ref><br />
<br />
== ویژگیها ==<br />
اوضاع و اسباب تجمل تاجالدوله به همه جهت از حرمخانه خارج بود و دستگاهی جداگانه شامل فراشخانه و اصطبل و صندوقخانه و غیره داشت. میرزا حسین پسر مرحوم میرزا اسدالله خان که برادر میرزا آقاخان آقاسی صدراعظم بود، وزارت تاجالدوله را داشت. ماهی هزار تومان به اسم سبزی مطبخ تاجالدوله از دفتر برات صادر میشد. از این مأخذ معلوم میشود که تفصیل دستگاه چه بوده است. در اندرون همه قسم صاحبان مناصب داشت. از جمله آصفه، دختر خانلرخان زند زوجه ملک ایرج میرزا که بسیار زن زرنگی بود، به وزرات تاجالدوله اختصاص یافت.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=سعدوندیان، سیروس|عنوان=در خلوت سلطان|سال=1387|ناشر=نگارستان کتاب|صفحه=198}}</ref><br />
<br />
تاجالدوله زنی بسیار بلندنظر بود، از اول نوروز تا سیزدهم، شاه و تمام اهل حرمخانه و شاهزادگان که در تهران بودند و همچنین شاهزاده خانمهایی که شوهر کرده و در خارج از اندرون زندگی میکردند، مهمان وی بودند. وی مانند ملکهای مقتدر بر تمام جشن و سرورها نظارت داشت و به تمام آنها عیدی میداد.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=احمدمیرزا عضدی|عنوان=تاریخ عضدی|سال=1376|ناشر=نشر علم|صفحه=23}}</ref><br />
<br />
تاجالدوله چنان از قدرت برخوردار بود که شاه کاری را بیاجازه وی انجام نمیداد. این اقتدار به حدی بود که تاجالدوله در امر ازدواج دخترش (خورشید کلاه خانم) با علی محمدخان پسر عبدالله خان امینالدوله مخالفت کرد و فتحعلیشاه ناچار شد برای راضی کردن او به حیلهای متوسل شود.<br />
<br />
== شاعری ==<br />
تاجالدوله اهل شعر و ادب بود و از زنان سخنور دربار فتحعلیشاه به حساب میآمد.<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=معتضد، خسرو؛ کسری، نیلوفر|عنوان=سیاست و حرمسرا (زن در عصر قاجار)|سال=1379|ناشر=علم|صفحه=176}}</ref> این ابیات از اوست:<ref>{{یادکرد کتاب|نویسنده=معتضد، خسرو؛ کسری، نیلوفر|عنوان=سیاست و حرمسرا (زن در عصر قاجار)|سال=1379|ناشر=علم|صفحه=176}}</ref><br />
<br />
باد از سر کوی تو گذشتن نتواند<br />
<br />
پیغام من دلشده را پس که رساند<br />
<br />
تا کی به صبوری بفریبم دل خود را<br />
<br />
دیگر دل بیچاره صبوری نتواند<br />
<br />
وی پسری به اسم احمد میرزا داشت که در سفر ییلاق به امامزاده قاسم هر دو به بیماری وبا مبتلا شدند. احمد میرزا درگذشت، اما تاجالدوله نجات یافت. شاه در تسلیت به تاجالدوله این بیت را نگاشت:<ref name=":0">{{یادکرد کتاب|نویسنده=احمدمیرزا عضدی|عنوان=تاریخ عضدی|سال=1376|ناشر=نشر علم|صفحه=24}}</ref><br />
<br />
از کسی گر بگذرد چیزی قضایی بگذرد<br />
<br />
خوب شد بر تو بزد آسیبش از مینا گذشت<br />
<br />
تاجالدوله در جواب نوشت:<ref name=":0" /><br />
<br />
اگر بشکست اندر بزم مستان ساغر مینا<br />
<br />
سر ساقی سلامت دولت پیر مغان برجا<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
[[رده:دوره قاجار]]<br />
[[رده:زنان شاعر]]<br />
[[رده:زنان قاجار]]<br />
[[رده:همسران پادشاهان]]</div>Seyed Ehsan