Shahroudi: ابرابزار

2024-11-09T13:22:37Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{تصویر چندگانه
|image1=Modern Palestine, Illustrated atlas, and modern history of the World, 1851.jpg
|image2=Palestine with the Hauran and the adjacent districts, William Hughes 1843.jpg
|width1=۱۸۰
|width2=۱۹۵
|footer=نقشه‌های [[فلسطین عثمانی]] که زیرمجموعه‌های [[غزها]] را نشان می‌دهد.
}}

'''تاریخ فلسطین''' مطالعه گذشته در منطقه فلسطین است که به عنوان منطقه‌ای جغرافیایی بین [[مدیترانه|دریای مدیترانه]] و [[رود اردن]] (جایی که امروز [[اسرائیل]] و [[دولت فلسطین|فلسطین]] در آن هستند) و سرزمین‌های مختلف مجاور واقع در یک نقطه استراتژیک بین [[اروپا]]، [[آسیا]] و [[آفریقا]] و زادگاه [[یهودیت]] و [[مسیحیت]] تعریف شده است.<ref>van Seters, John (1997), ''Abraham in History and Tradition'' (Yale University Press)</ref> منطقه دارای سابقه پر آشوب به عنوان یک چهار راه برای ادیان، فرهنگ، تجارت، و سیاست است. فلسطین توسط چندین پادشاهی مستقل و قدرت‌های بزرگ، از جمله [[پادشاهی نوین مصر|مصر باستان]]، [[شاهنشاهی هخامنشی|ایران]]، [[اسکندر مقدونی]] و [[دیادوخوی|جانشینان وی]]، [[امپراتوری روم]]، چندین سلسله از حکومت مسلمان و [[پادشاهی اورشلیم|صلیبی‌ها]] کنترل شده است.

در دوران مدرن، منطقه تحت سلطه [[امپراتوری عثمانی]]، سپس [[قیمومت بریتانیا بر فلسطین|پادشاهی متحده]] بود. از سال ۱۹۴۸، فلسطین به [[اسرائیل]]، [[کرانه باختری رود اردن|کرانه باختری]] و [[نوار غزه]] تقسیم شده است. اصطلاحات دیگر تقریباً برای همان منطقه جغرافیایی شامل [[کنعان (منطقه)|کنعان]]، [[سرزمین اسرائیل]] و [[سرزمین مقدس]] است.

== دوره ماقبل تاریخ ==
اولین بقایای انسان در فلسطین در عبیدیه حدود ۳ کیلومتری جنوب [[دریاچه طبریه|دریای جلیل]] (دریاچه طبریه)، در دره ریفت اردن یافت شد. قدمت بقایای این اثر مربوط به سال‌های [[پلیستوسن]] است. ۱٫۵ میلیون سال پیش آثاری از [[مهاجرت انسان‌های اولیه|مهاجرت اولیه]] [[انسان راست‌قامت]] به آفریقا بوده است که در این سایت [[تیشه مشتی]] از نوع [[آشولی]] را به همراه داشت.<ref>Galilee, Sea of. (2007). In Encyclopædia Britannica. Retrieved August 12, 2007, from [http://www.britannica.com/eb/article-9035871 Encyclopædia Britannica Online]</ref>

== عصر برنز ==
=== پادشاهی نوین مصر ===
{{اصلی|پادشاهی نوین مصر}}
[[پرونده:Egypt_1450_BC.svg|چپ|بندانگشتی| پادشاهی جدید در حداکثر وسعت سرزمینی خود در قرن پانزدهم قبل از میلاد]]

پادشاهی نوین مصر دوره‌ای تاریخی از [[مصر باستان]] میان سده‌های [[سده ۱۶ (پیش از میلاد)|۱۶]] تا [[سده ۱۱ (پیش از میلاد)|۱۱]] پیش از میلاد مسیح است که دودمان‌های پادشاهی [[دودمان هجدهم مصر|هجدهم]]، [[دودمان نوزدهم مصر|نوزدهم]]، و [[دودمان بیستم مصر|بیستم]] این کشور را پوشش می‌دهد. پادشاهی نوین پس از دوره موسوم به «[[دوره دوم میانی مصر|دوره میانی دوم]]» مستقر شد و نابودیش نیز همراه با آمدن [[دوره سوم میانی مصر|دوره سوم میانی]] بود. این هنگام از [[تاریخ مصر]] شاهد بیشترین ثروت و اوج قدرت شاهنشاهی باستانی مصر بود.<ref>{{یادکرد کتاب |ویراستار= Ian Shaw|کتاب=The Oxford History of Ancient Egypt | ناشر=Oxford University Press |صفحه=481|زبان=en|شابک=0-19-815034-2|سال=2000}}</ref>

== عصر آهن: کنعانیان، بنی اسرائیل و فلسطینیان ==
{{همچنین ببینید|کنعان (منطقه)|بنی‌اسرائیل||فلسطینی‌های باستان}}
فلسطینی‌های باستان قومی بودند که در زمان ورود قوم اسرائیلی باستان به منطقه در کرانهٔ جنوبی [[کنعان]] می‌زیستند. به زیستگاه این قوم [[فلسطین]] یا فلسطینیه گفته می‌شود. ریشه، اصلی این قوم مورد مناقشه است ولی شواهد تازهٔ باستان‌شناسی گویای تماس فرهنگی اولیهٔ ایشان با [[تمدن میسنی]] یونان است. با اینکه فلسطینی‌ها زبان و فرهنگ [[کنعانی‌ها]] را پذیرفتند ولی برای برخی از واژه‌های فلسطینی ریشه [[هندواروپایی]] پیشنهاد شده است.

کنعان منطقه‌ای باستانی در جنوب سوریه است که حدوداً از دویست سال پیش از میلاد به منطقهٔ فلسطین تعمیم داده است و امروزه [[فلسطین]]، [[اسرائیل]]، [[لبنان]]، [[اردن]] و [[سوریه]] بخشی از آن را در خاک خود دارند. این منطقه در [[دوره عمارنه|دورهٔ عمارنه]] در پایان [[عصر برنز]] اهمیت ویژه‌ای داشته چرا که محل پیوند روابط امپراتوری‌های باستانی [[مصر باستان|مصر]]، [[تاریخ هیتیان|هیتی]] و [[آشور]] بوده است. نام این منطقه در نوشته‌های مربوط به هزارهٔ چهارم پیش از میلاد آمده است و بعدها در [[نامه‌های عمارنه]] به صورت ''کیناحو'' (Kinaḫḫu) ذکر می‌شود. این در حالی است که منابع [[پادشاهی نوین مصر]] به عملیات نظامی متعدد در ''کا-نا-نا'' (Ka-na-na) اشاره می‌کنند.<ref>{{یادکرد
| کتاب = Egypt, Canaan, and Israel in Ancient Times
| نویسنده = Redford, Donald B. (۱۹۹۳)
| ناشر = Princeton University Press
| شابک = ۰۶۹۱۰۳۶۰۶۳
| صفحه =
}}</ref>

== دوره ایرانی‌ها ==
{{اصلی|یهود مدیناتا| شاهنشاهی هخامنشی}}

[[پرونده:Yehud Medinata (Satrapy of the Achaemenid Empire).png|چپ|بندانگشتی|جایگاه ساتراپی یهود مدیناتا]]
پس از فتح [[امپراتوری بابل نو|امپراتوری بابل]] توسط [[کوروش بزرگ]] در سال [[۵۳۹ (پیش از میلاد)|۵۳۹ پ.م.]]، [[فلسطین|سرزمین فلسطین]] نیز، به بخشی از [[شاهنشاهی هخامنشی|قلمرو هخامنشی]] تبدیل شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Cyrus the Great|نشانی=https://www.livius.org/articles/person/cyrus-the-great/|وبگاه=Livius|بازبینی=2023-12-10|نویسنده=Jona Lendering}}</ref> حداقل پنج ساتراپی کوچک، در این منطقه وجود داشت: [[یهود مدینه]]، [[:en:Samaria (ancient city)|سامریه]]، [[:en:History of Gaza|غزه]]، [[:en:Ashdod (ancient city)|اشدود]]، و [[:en:Ascalon|اشکلون]].{{sfn|Ephal|1998|p=۱۱۲}} در همین حال دولت‌شهرهای [[فنیقی‌ها|فنیقی]] در [[لبنان|لبنان امروزی]] بمانند: [[:en:History of Tyre, Lebanon|صور]]، [[:en:History of Sidon|صیدا]]، [[جبیل (لبنان)|جبیل]]، [[ارواد]]، [[تل دور|دُور]] به رونق خود ادامه دادند، و قبایل عرب نیز در بیابان‌های جنوبی ساکن بودند.{{sfn|Ephal|2000|p=156}}{{sfn|Ephal|2000|p=۱۶۱}}

کوروش برخلاف حکمان پیشین که با استفاده از تبعیدهای دسته جمعی کنترل جمعیت‌های مطیعشان را در دست داشتند، [[فرمان کوروش|کوروش فرمانی را صادر کرد]] که به ملت‌های تحت سلطه آزادی مذهبی اعطا می‌کرد. ایرانی‌ها، تبعیدیان را در سرزمین خود اسکان داده و به آن‌ها اجازه دادند معابدشان را بازسازی کنند. به گفته برخی از محققان، این سیاست به آن‌ها کمک کرد تا خود را به عنوان فردی آزادی‌خواه معرفی کنند، که سبب محبوبیت کوروش در نزد مردم تابع می‌شد.{{sfn|Ephal|2000|p=151}}{{sfn|Stern|1984|p=۷۰}}

در سال [[۵۳۸ (پیش از میلاد)|۵۳۸ پ.م.]]، ایرانی‌ها اجازه [[بازگشت به صهیون|بازگشت یهودیان، به اورشلیم]] را دادند.{{sfn|Ahlström|1994|pp=۸۰۴–۸۹۰}} یهودیان، در محلی به نام [[یهود مدینه]] یا یهودیه ساکن شده و یک ساتراپی یهودی خودمختار، تابع هخامنشی‌ها را تأسیس کردند.{{sfn|Crotty|2017|p=25 f.n. 4}}{{sfn|Grabbe|2004|p=۳۵۵}} اولین معبد در اورشلیم که توسط بابلی‌ها ویران شده بود، تحت نظارت جمعیت یهودی بازگشته، بازسازی شد.{{sfn|Shahin|2005|p=۶}}

پس از مدتی دگرگونی‌های عمده مذهبی در یهودیه رخ داد. در آن دوره بود که دین یهودی‌ها منحصراً [[یکتاپرستی]] ([[یهوه‌پرستی]])شد و وجود خدایان دیگر اکنون انکار می‌شد. پیش از این، [[یهوه]]، خدای یهودیان، به عنوان یک خدا در میان بسیاری خدایان پرستیده می‌شد.{{sfn|Grabbe|2006}}

ناحیه سامریه نیز سکونت‌گاه [[سامری‌ها]] بود، آن‌ها نیز [[گروه قومی-مذهبی|گروهی قومی- مذهبی]] بودند، که مانند یهودیان یهوه را می‌پرستند و ادعا دارند که از نسل [[بنی‌اسرائیل|بنی اسرائیل]] هستند.<ref>{{harvnb|Pummer|2016|p=2}}: The claim by the Samaritans to be the original Israelites.</ref> عموماً اعتقاد بر این است که سامری‌ها، مردمی بودند ترکیبی، از [[آشوری‌ها]] که با برخی از یهودی‌های باقی‌مانده در آن منطقه زندگی می‌کردند.{{sfn|Shen|Lavi|Kivisild|Chou|2004|pp=۲۴۸–۲۶۰}} فرقه معبد سامری‌ها، که در اطراف [[کوه گریزیم|کوه جریزیم]] متمرکز بود، با فرقه معبد یهودی‌ها در اطراف [[کوه موریا]] در اورشلیم، در رقابت بود، که سبب خصومتی طولانی میان این دو گروه شده بود.{{sfn|Lynwood Smith|2015|p=۱۳۳}}

یکی دیگر از مردم سرزمین فلسطین [[پادشاهی ادوم|ادومی‌ها]] بودند. سرزمین آن‌ها شامل ناحیه جنوبی [[اردن|اردن امروزی]] می‌شد، اما آن‌ها بعداً توسط قبایل کوچ نشینی که از شرق می‌آمدند، از جمله [[نبطی‌ها]]، به سمت غرب رانده شدند و به همین دلیل به بخش‌های جنوبی [[یهودیه]] مهاجرت کردند. این مهاجرت یک یا دو نسل قبل از فتح [[پادشاهی یهودا]] توسط بابلی‌ها آغاز شده بود، اما با ضعیف شدن یهودا سرعت آن شتاب گرفت. سرزمین آن‌ها به ادومیا معروف بود.<ref>{{harvnb|Ephal|1998|pp=114–115}}: One or two generations before the destruction of the kingdom of Judah in 586 BCE, Edomites began to infiltrate into southern Palestine. … Idumaea, south and west of the province of Judah; {{harvnb|Magness|2012|p=75}}: After 586 BCE, Edomites settled in the southern part of the former kingdom of Judah (the northern Negev). Their descendants were known as Idumaeans, and the area was called Idumaea.</ref>

در اواخر قرن ششم و پنجم پیش از میلاد، ایرانی‌ها به پادشاهان فنیقی صور و صیدا، مستقر در لبنان امروزی، از [[دشت ساحلی اسرائیل|دشت ساحلی]] تا اشدود را واگذار کردند.{{sfn|Lipschits|2006|pp=۲۶–۲۷}} این اقدام شاید برای تسهیل تجارت دریایی<ref>{{harvnb|Lipschits|2006|p=26}}: Development of maritime trade was probably the main reason</ref> یا به عنوان بازپرداختی برای خدمات دریایی آن‌ها بوده باشد.{{sfn|Ephal|2000|p=۱۴۴}} تقریباً در همان زمان، [[الجلیل بالا|جلیل بالا]] نیز به صور داده شد. تا میانه قرن چهارم، فنیقی‌ها کل ساحل شرقی دریای مدیترانه از [[اشکلون]] تا دشت ساحلی جنوبی را در اختیار داشتند.{{sfn|Lipschits|2006|p=۲۷}}

قبایل عرب کوچ نشین نیز در [[صحرای نگب|صحرای نقب]] حضور داشتند. آن‌ها به دلیل کنترلشان بر مسیرهای تجاری بیابانی که از غزه در شمال، که یک مرکز تجاری مهم بود،<ref>{{harvnb|Schäfer|2003|p=2}}: Gaza, one of the most important Arabian trading centres</ref> تا [[شبه‌جزیره عربستان]] در جنوب کشیده شده بود، برای ایرانیان اهمیت استراتژیک و اقتصادی بالایی داشتند. این اقوام بر خلاف مردم ساتراپی‌ها، با هخامنشی‌ها «روابط دوستانه» داشتند، و تا حدودی از آن‌ها مستقل بودند.{{sfn|Ephal|2000|p=۱۶۲}} تا اواسط قرن چهارم، [[:en:Qedarites|قیداری‌ها]] قبیله‌ای مسلط بر این منطقه بودند که قلمرو آن‌ها از [[حجاز]] در جنوب تا نقب در شمال ادامه داشت. در حدود سال [[۳۸۰ (پیش از میلاد)|۳۸۰ پ.م.]]، قیداری‌ها به شورش نافرجامی علیه ایرانی‌ها پیوستند و در نتیجه امتیاز تجاری [[صمغ کندر]] خود را از دست دادند. امتیازات تجاری توسط نبطی‌ها، قبیله‌ای عرب که پایتخت آن در [[پترا]] در [[فرااردن]] بود، تصاحب شد. آن‌ها در نقب مستقر شدند و در آنجا تمدنی شکوفا ساختند.

با وجود [[جنگ‌های ایران و یونان]]، تأثیرات فرهنگی یونان به‌طور پیوسته در این مناطق افزایش یافت. سکه‌های یونانی در اواخر قرن ششم و اوایل قرن پنجم شروع به گردش کردند. بازرگانان یونانی در قرن ششم پست‌های تجاری در امتداد ساحل تأسیس کردند که از آنجا سرامیک‌های یونانی، آثار هنری و سایر اقلام لوکس وارد منطقه می‌شد. این اقلام محبوب بودند و هیچ خانواده مرفه‌ای در فلسطین فاقد سفال یونانی نبود. سفال‌گران محلی از کالاهای یونانی تقلید می‌کردند، اگرچه کیفیت کالاهایشان پایین‌تر از یونانی‌ها بود. یهودیه در ربع دوم قرن چهارم شروع به [[ضرب سکه (یهودیان)|ضرب سکه]] کرد.

در سال [[۴۰۴ (پیش از میلاد)|۴۰۴ پ.م.]]، [[دودمان بیست و هشتم مصر|مصر]] به سلطه ایران پایان داد و شروع به گسترش دامنه نفوذ و قدرت نظامی خود در فلسطین و فنیقیه کرد که منجر به رویارویی با ایران با آن‌ها شد. برای مدت کوتاهی، مصر هر دو ساحل فنیقیه را تحت کنترل داشت. در نهایت نیز [[دودمان سی‌ام مصر|مصر]] در سال [[۳۴۵ (پیش از میلاد)|۳۴۵ پ.م.]] توسط ایران فتح شد.<ref>{{harvnb|Bowman|2020}}; {{harvnb|Meyers|Chancey|2012|p=7}}: subsequently the Persians … marched to Egypt and recovered it in 343 BCE.</ref>

در قرن ششم، [[زبان آرامی|آرامی]] زبان رایج در شمال، در جلیل و سامریه، و جایگزین [[زبان عبری|عبری]] به عنوان زبان گفتاری در منطقه فلسطین،{{sfn|Tesch|2017}} و سپس زبان منطقه شد.{{sfn|Ephal|1998|p=116}}<ref name="s11222">{{Harvcoltxt|Sáenz-Badillos|1993|pp=112–113}}</ref> عبری هنوز در یهودا مورد استفاده قرار می‌گرفت. با این حال، یهودی‌های تبعیدی بازگشته، نفوذ آرامی را بازگرداندند، و آرامی برای برقراری ارتباط با سایر اقوام در طول دوره ایرانی‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت.<ref name="s1122">{{Harvcoltxt|Sáenz-Badillos|1993|pp=112–113}}</ref> عبری نیز به عنوان زبانی خاص طبقه بالا و به عنوان یک زبان مذهبی باقی ماند.{{sfn|Tesch|2017}}

== دورهٔ رومی ==
در نتیجهٔ [[اولین جنگ یهودیان-رومیان]] (۶۶–۷۳)، اورشلیم غارت شد؛ معبد دوم نابود شد؛ و تنها، دیوار غربی باقی‌ماند. در سال ۱۳۵، پس از سقوط شورش [[بار کخبا|شورش یهود به رهبری بار کخبا]] در ۱۳۲، پادشاه روم [[هادریان]] اکثر یهودی‌ها را از سرزمین یهود بیرون راند و بنابراین بسیاری از یهودی‌ها در سامره و ایالت جلیل به سر می‌بردند. وی همچنین نام ناحیهٔ رومی یهود (اسرائیل) را به ''سوریه فلسطین'' تغییر داد. رومی‌ها همچنین برای ایجاد جنگ روانی سعی بر تغییر نام اورشلیم به ''آلیا کپیتولینا'' کردند که این نام جدید دوام نیافت. با گذشت زمان از نام ''سوریه فلسطین'' تنها ''فلسطین'' باقی‌ماند و در طول این مدت فلسطین به بخشی سیاسی و اجرایی در داخل قلمروی [[امپراتوری روم]] تبدیل شده بود.

==== سوریه فلسطین ====
{{اصلی|سوریه فلسطین}}
یکی از [[استان رومی|استان‌ها]] در [[امپراتوری روم]]، بین سال‌های ۱۳۵ و ۳۹۰ بود.<ref name = "Lehmann">{{cite web | url = http://www.usd.edu/~clehmann/erp/Palestine/history.htm | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090811054625/http://www.usd.edu/~clehmann/erp/Palestine/history.htm | archivedate = 2009-08-11 | title = Palestine: History: 135–337: Syria Palaestina and the Tetrarchy| accessdate = 2014-08-24| last = Lehmann| first = Clayton Miles|date=Summer 1998| work = The On-line Encyclopedia of the Roman Provinces| publisher = University of South Dakota}}</ref> این استان از ادغام [[سوریه (استان روم)|سوریهٔ روم]] و [[یهودیه|یهودیهٔ]] روم و درپی شکست [[شورش بارکوخبا]] در ۱۳۵ میلادی توسط [[هادریانوس (روم)|هادریانوس]] تشکیل شد. مدتی کوتاه پس از ۱۹۳ مناطق شمالی منقسم شدند به طوری که سوریه کوئله (Syria Coele) در شمال و فونیسه (Phoenice) در جنوب تأسیس شدند و استان [[سوریه فلسطین]] به یهودیه تقلیل یافت.

== قرون وسطی ==
{{همچنین ببینید|خلافت راشدین|خلافت اموی|خلافت عباسی}}

=== دوره‌های راشدین، اموی و عباسی ===
خلافت [[ابوبکر]] با دو بحران سرپیچی گروهی از مسلمانان از پرداخت [[زکات]] و پیامبران نو ظهور همراه بود که ابوبکر با این دو گروه وارد جنگ‌هایی به نام [[جنگ‌های ارتداد]] گشت. پس از تسلط بر شبه جزیره عربستان، مسلمانان وارد جنگ با [[ساسانیان]] و [[بیزانس]] شدند و توانستند در جبههٔ [[عراق]] بر سرزمین‌های غربی فرات از جمله [[حیره]]، الانبار دومه جندل در جبههٔ [[شام]] بر بخش جنوبی [[سوریه]] و [[فلسطین]] چیره شوند.

{{اصلی|خلافت فاطمیان}}
خلافت فاطمی در سال [[۹۰۹ (میلادی)|۹۰۹م]] در شمال آفریقا بنیان نهاده شد و به زودی به [[سیسیل]]، [[مصر]]، [[فلسطین]] و [[سوریه]] گسترش یافت و در دوران حکومت هشتمین خلیفهٔ فاطمی، المستنصربالله (وفات [[۱۰۹۴ (میلادی)|۱۰۹۴م]]) به اوج قدرت خود رسید. در طول این دورهٔ حدوداً دو قرنی، فاطمیان یک حکومت مرفّه همراه با شادابی عقلانی، اقتصادی و فرهنگی قابل ملاحظه‌ای را پدیدآوردند.

{{اصلی|پادشاهی اورشلیم}}
پس از [[جنگ ملازگرد]]، [[سلجوقیان]] در سال ۱۰۷۱ م به اوج قدرت خود رسیدند؛ اما پس از مرگ [[آلب‌ارسلان]] و [[ملکشاه]] در سال ۱۰۹۲ م اوضاع رو به آشفتگی رفت و ترکان سلجوقی درگیر جنگی داخلی شدند که منجر به تقسیم حکومت و امپراتوری سلجوقی شد.<ref>{{پک|صفوی|۱۳۳۴|ک=جنگ‌های صلیبی|ص=۱۳}}</ref><ref>{{پک|بازورث|۱۳۸۰|ک=سلجوقیان|ص=۸۴–۸۳}}</ref><ref>{{پک|لسترنج|۱۳۶۴|ک=جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی|ص=۱۴۹}}</ref> در این زمان عراق صحنه آشوب‌ها و انقلاب‌هایی بود که به وسیلهٔ اعراب و ترک‌ها رهبری می‌شد. اما در شام، [[تتش]]<ref>{{پک|بازورث|۱۳۸۰|ک=سلجوقیان|ص=۱۱۳–۱۱۲}}</ref> در سال ۱۰۹۵ م درگذشت و پسرانش رضوان، حاکم [[حلب]]،<ref>{{پک|صفوی|۱۳۳۴|ک=جنگ‌های صلیبی|ص=۱۰۳}}</ref> و دقاق، حاکم [[دمشق]]، پس از کوشش‌های فراوان بر اوضاع مسلط شدند. [[اورشلیم]] به حکومت [[آل ارتق|ارتقیان]] انتقال یافت. [[طرابلس]] زیر سلطه شیعیان [[بنی عمار (حکومت)|بنی عمار]] بود. [[فاطمیان]] مصر با استفاده از این آشفتگی به گسترش اراضی خویش در [[فلسطین]] پرداختند و [[اورشلیم]] را تسخیر کردند و [[موصل]] در زیر فرمان [[کربغا]] قرارداشت.<ref>{{پک|صفوی|۱۳۳۴|ک=جنگ‌های صلیبی|ص=۵۱}}</ref>

== همچنین ببینید ==
* [[روابط ایران و فلسطین]]
* [[جغرافیای انسانی فلسطین]]
* [[یهود مدینه|ساتراپی یهود مدیناتا]]
* [[قیمومت بریتانیا بر فلسطین]]
* [[سوریه عثمانی]]
* [[:en:Jerusalem Sanjak|سنجاق قدس]]
* [[متصرفه قدس]]
* [[تاریخ اسرائیل]]

== پانویس ==
{{پانویس|۲|چپ‌چین=بله}}

== منابع ==
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =بازورث| نام =کلیفورد | پیوند نویسنده =کلیفورد ادموند باسورث|فصل=|ویراستار =| عنوان =سلجوقیان| ترجمه =[[یعقوب آژند]]| جلد =| سال =۱۳۸۰| ناشر =|مکان =| شابک =}}
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= صفوی|نام=رحیم زاده|پیوند نویسنده=رحیم زاده صفوی|کتاب=جنگ‌های صلیبی | ناشر=دفتر آسیای وسطی |سال=۱۳۳۴ |مکان=تهران |شابک=}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=لسترنج|نام=گای|پیوند نویسنده=گای لسترنج|عنوان=[[جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی]]|سال=۱۳۶۴|ناشر=انتشارات علمی فرهنگی|مکان=تهران}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite journal | title = Changes in Palestine during the Persian Period in Light of Epigraphic Sources
| last = Ephal | first = Israel
| journal = Israel Exploration Journal
| year = 1998 | volume = 48 | issue = 1/2 | pages = 106–119
| url = https://www.jstor.org/stable/27926503
| jstor = 27926503
}}
* {{cite book| chapter = Syria-Palestine under Achaemenid Rule
| last = Ephal | first = Israel | year = 2000
| title = The Cambridge Ancient History
| publisher = Cambridge University Press
| volume = 11 | pages = 139–
| chapter-url = https://books.google.com/books?id=nNDpPqeDjo0C&pg=PA139
| isbn = 978-0-521-22804-6
}}
* {{cite book| title = The history of ancient Palestine
| last = Ahlström | first = Gösta Werner | year = 1994
| publisher = Fortress Press
| url = http://catalog.hathitrust.org/api/volumes/oclc/32076617.html
| isbn = 0-8006-2770-9 | oclc = 704333266
}}
* {{cite book| chapter = The Political and Social History of Judea Under Roman Rule
| last = Stern | first = M. | year = 1976
| title = A History of the Jewish People
| editor-last = Ben-Sasson | editor-first = H. H.
| publisher = Harvard University Press
| url = https://books.google.com/books?id=2kSovzudhFUC
| pages = 239–276
| isbn = 978-0-674-39731-6
}}
* {{cite book| title = The Christian Survivor: How Roman Christianity Defeated Its Early Competitors
| last = Crotty | first = Robert Brian | year = 2017
| publisher = Springer
| quote = The Babylonians translated the Hebrew name [Judah] into Aramaic as Yehud Medinata ('the province of Judah') or simply 'Yehud' and made it a new Babylonian province. This was inherited by the Persians. Under the Greeks, Yehud was translated as Judaea and this was taken over by the Romans. After the Jewish rebellion of 135 CE, the Romans renamed the area Syria Palaestina or simply Palestine. The area described by these land titles differed to some extent in the different periods.
| url = https://books.google.com/books?id=6X6hDgAAQBAJ&pg=PA25
| page = 25 f.n. 4
| isbn = 978-981-10-3214-1
}}
* {{cite book| title = A History of the Jews and Judaism in the Second Temple Period: Yehud – A History of the Persian Province of Judah v. 1
| last = Grabbe | first = Lester L. | year = 2004
| publisher = T & T Clark
| url = {{Google books|-MnE5T_0RbMC|page=PA355|keywords=|text=gave+the+Jews+permission+to+return+to+Yehud+province+and+to+rebuild+the|plainurl=yes}}
| page = 355
| isbn = 978-0-567-08998-4
}}
* {{cite book| title = A History of the Jews and Judaism in the Second Temple Period (vol. 1): The Persian Period (539–331BCE)
| last = Grabbe | first = Lester L.
| publisher = Bloomsbury Academic
| url = https://books.google.com/books?id=VK2fEzruIn0C&pg=PA85
| date = 2006 | pages = 85–
| isbn = 978-0-567-04352-8
}}
* {{cite book| title = Palestine: A Guide
| last = Shahin | first = Mariam | year = 2005
| publisher = Interlink Books
| url = https://archive.org/details/palestine00mari | via = [[Internet Archive]]
| isbn = 1-56656-557-X
}}
* {{cite book| title = The Samaritans: A Profile
| last = Pummer | first = Reinhard | year = 2016
| publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
| url = https://books.google.com/books?id=5RVACwAAQBAJ&pg=PA132
| pages = 132–
| isbn = 978-0-8028-6768-1
}}
* {{Cite journal | title = Reconstruction of patrilineages and matrilineages of Samaritans and other Israeli populations from Y-Chromosome and mitochondrial DNA sequence Variation
| last1 = Shen | first1 = Peidong
| last2 = Lavi | first2 = Tal
| last3 = Kivisild | first3 = Toomas
| last4 = Chou | first4 = Vivian
| last5 = Sengun | first5 = Deniz
| last6 = Gefel | first6 = Dov
| last7 = Shpirer | first7 = Issac
| last8 = Woolf | first8 = Eilon
| last9 = Hillel | first9 = Jossi
| last10 = Feldman | first10 = Marcus W.
| last11 = Oefner | first11 = Peter J.
| display-authors = 6
| journal = Human Mutation
| year = 2004 | volume = 24 | issue = 3 | pages = 248–260
| url = http://dx.doi.org/10.1002/humu.20077
| doi = 10.1002/humu.20077 | issn = 1059-7794 | pmid = 15300852 | s2cid = 1571356
}}
* {{cite book| title = Into the World of the New Testament: Greco-Roman and Jewish Texts and Contexts
| last = Lynwood Smith | first = Daniel
| publisher = Bloomsbury Publishing
| url = https://books.google.com/books?id=2svcBAAAQBAJ&pg=PA133
| date = 2015 | pages = 133–
| isbn = 978-0-567-65742-8
}}
* {{cite book| chapter = Achaemenid Imperial Policy and the Status of Jerusalem
| last = Lipschits | first = Oded
| title = Judah and the Judeans in the Persian Period
| editor1-last = Lipschits | editor1-first = Oded
| editor2-last = Oeming | editor2-first = Manfred
| publisher = Pennsylvania State University Press
| url = https://books.google.com/books?id=yPMklwEACAAJ
| date = 2006 | pages = 19–52
| isbn = 978-1-57506-250-1
}}
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوندهای بیرونی ==
* [http://digitalgallery.nypl.org/nypldigital/dgkeysearchresult.cfm?parent_id=108764 منظر فلسطین ، سینا و مصر] توسط سرهنگ سر چارلز ویلیام ویلسون، چاپ. (منتشر شده ۱۸۸۱–۱۸۸۴) گالری تصاویر در [[کتابخانه عمومی نیویورک]]
* [http://interactive.aljazeera.com/aje/PalestineRemix/timeline_main.html گاهشماری از نقاط عطف در تاریخ معاصر فلسطین] توسط [[الجزیره (شبکه خبری)|الجزیره]]
* [https://web.archive.org/web/20090822042539/http://www.jnul.huji.ac.il/dl/maps/pal/html/ نقشه‌های مقدس]
* آبراهام ج. براور و شیمون گیبسون ، [https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/judaica/ejud_0002_0015_0_15342.html فلسطین]، دائرlop ''[[دانشنامه جودائیکا|المعارف یهودایکا]]''
* [http://www.wdl.org/en/item/2893 نقشه ای از فلسطین از سال ۱۴۷۵]، یکی از نقشه‌های چاپ شده اولیه است.
* [http://www.wdl.org/en/item/11774/ سوریه و فلسطین] از سال ۱۹۲۰

{{نوار درگاه|تاریخ|فلسطین|آسیا}}
{{تاریخ آسیا}}

[[رده:تاریخ فلسطین| ]]
[[رده:تاریخ سرزمین شام]]
[[رده:یادکردهای دارای منبع به زبان فرانسوی]]

تاریخ فلسطین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: ابرابزار