https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%B4تقی بینش - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T06:29:19Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%B4&diff=94257&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-10-24T19:51:32Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات هنرمند موسیقی<br />
|نام=تقی بینش<br />
|تاریخ مرگ=۱۳۷۴<br />
|علت معروفشدن=پژوهش در موسیقی<br />
|استاد=[[علیاکبر شهنازی]]{{-}}[[سلیمان روحافزا]]<br />
|زادروز=۱۳۰۰<br />
|محل تولد = [[مشهد]]<br />
|پسزمینه=non_performing_personnel<br />
|فعالیت=[[پژوهشگر]] موسیقی<br />
|محل مرگ=[[تهران]]<br />
}}<br />
'''تقی بینش''' (زادهٔ ۱۳۰۰ – درگذشتهٔ ۱۳۷۴) محقق و مدرس [[مردمان ایرانی|ایرانی]] در رشتههای [[ادبیات فارسی]]، [[موسیقی]]، و [[فیزیک]] بود. او برای تصحیح کتاب ''[[جامع الالحان]] ''برگزیدهٔ ششمین دورهٔ [[کتاب سال ایران]] شد.<br />
<br />
== زندگینامه ==<br />
تقی بینش در سال ۱۳۰۰ ه.خ در [[مشهد]] به دنیا آمد. پدرش علیرضا رکنالتولیه، سرکشیک اول [[آستان قدس رضوی]] بود و پدربزرگ پدریاش عبدالحسین نقیب الاشراف از خاندان «نقیب» بود که با [[دودمان صفوی]] نسبت سببی داشتند و به همین دلیل مناسب بالا از جمله در آستان قدس داشتند. مادرش طلعت فرزند بها، دختر برادر [[محمد مصدق]] بود. تقی در رشتههای [[فیزیک]] و [[ادبیات فارسی|ادبیات]] تحصیل کرد.<ref>{{پک|وجدانی|۱۳۸۶|ک=فرهنگ جامع موسیقی ایرانی|ش=۱|ص=۱۶۶}}</ref> در فراگیری ادبیات فارسی، او از آموزش [[علیاکبر فیاض]] و [[محمدتقی مدرس رضوی]] بهره برد.<ref>{{پک/بن|راسخون|ک=تقی بینش}}</ref><br />
<br />
بینش نزد [[علیاکبر شهنازی]] و [[سلیمان روحافزا]] به تعلیم موسیقی پرداخت. با توجه به این که متون اصیل موسیقی ایران در آن زمان تنها به صورت [[نسخ خطی]] در کتابخانهها و موزهها بودند و از دسترس عموم به دور بودند، بینش تصمیم گرفت که این آثار را تدوین کند و به نشر برساند.<ref>{{پک|وجدانی|۱۳۸۶|ک=فرهنگ جامع موسیقی ایرانی|ش=۱|ص=۱۶۶}}</ref> بینش همچنین با مرکز [[دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]] در نگارش مقالههای موسیقی همراهی کرد، با [[فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران]] همکاری داشت، و در [[دانشگاه تهران]] و [[دانشگاه هنر]] و مرکز آموزش عالی [[سازمان میراث فرهنگی]] در رشتهٔ موسیقی تدریس کرد.<ref>{{پک|وجدانی|۱۳۸۶|ک=فرهنگ جامع موسیقی ایرانی|ش=۱|ص=۱۶۷}}</ref><br />
<br />
بینش در سال ۱۳۷۴ ه.خ در [[تهران]] درگذشت.<ref>{{پک/بن|راسخون|ک=تقی بینش}}</ref> پس از مرگش، بستگان وی جایزهای به نام «جایزه تقی بینش» در [[مرکز بینالمللی فیزیک نظری]] پایهگذاری کردند.<ref dir=ltr>{{پک/بن|ICTP|ک=Taqi Binesh Prize|زبان=en}}</ref><br />
<br />
== آثار ==<br />
در سال ۱۳۵۴ ه. خ، بینش رسالهٔ ''[[مقاصد الالحان]]'' از [[عبدالقادر مراغهای]] را بر اساس نسخهٔ مورخ ۸۲۱ ه.ق که در [[کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی|کتابخانه آستان قدس رضوی]] نگهداری میشد، تدوین و منتشر کرد. در سال ۱۳۶۶ بعد رسالهٔ ''[[جامع الالحان]]'' مراغهای را نیز بر اساس نسخهٔ مورخ ۸۱۸ ه.ق که در کتابخانهٔ نور عثمانیه نگهداری میشد، تدوین کرد و به نشر رساند،<ref>{{پک|وجدانی|۱۳۸۶|ک=فرهنگ جامع موسیقی ایرانی|ش=۱|ص=۱۶۶}}</ref> که این کتاب بعداً جایزهٔ [[کتاب سال جمهوری اسلامی ایران|کتاب سال]] را دریافت کرد.<ref>{{پک/بن|آینه دوران|ک=آینه دوران}}</ref><br />
<br />
برخی از دیگر کتابهای تدوین شده توسط او عبارت بودند از رسالهٔ «بنایی» (که به همراه [[داریوش صفوت]] تدوین کرد)، شرح [[ادوار]] مراغهای که به همراه متن عربی رسالهٔ ''[[الأدوار]]'' [[صفیالدین ارموی]] منتشر کرد، بخش موسیقی ''[[دانشنامه علایی]]'' از [[ابن سینا]]، رسالهٔ ''[[کنز التحف]]''، و ترجمهٔ [[رسائل اخوان الصفا|رسالهٔ موسیقی اخوان الصفا]]. آخرین کتابهای وی شامل دو اثر تألیفی بودند؛ یکی با عنوان ''تاریخ مختصر موسیقی ایران'' که در سال ۱۳۷۴ منتشر شد، و دیگری با عنوان ''شناخت موسیقی ایران'' که در سال ۱۳۷۶ پس از مرگ وی و به همت [[بهروز وجدانی]] منتشر شد.<ref>{{پک|وجدانی|۱۳۸۶|ک=فرهنگ جامع موسیقی ایرانی|ش=۱|ص=۱۶۶}}</ref> همچنین، بینش مدیر مسؤول نشریهٔ ''فرهنگ خراسان'' بود و از او مقالههای فراوان در مجلههای ادبی مختلف به چاپ رسید.<ref>{{پک/بن|راسخون|ک=تقی بینش}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = وجدانی | نام = بهروز | پیوند نویسنده = بهروز وجدانی | عنوان = فرهنگ جامع موسیقی ایرانی | جلد = ۱ | ناشر = گندمان | مکان = تهران | سال = ۱۳۸۶ | شابک = ۹۷۸-۹۶۴-۹۶۲۷۴-۴-۱|ش=۱}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نویسنده = گروه نویسندگان | عنوان = آینه دوران: گزارش سیوشش دورهٔ جایزهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران | ناشر = خانه کتاب ایران | سال = ۱۳۹۷ | مکان = تهران | شابک = 978-600-222-489-7 | شناسه = {{شناسه یادکرد|آینه دوران}}}}<br />
* {{یادکرد وب |نویسنده = | نشانی = https://rasekhoon.net/mashahir/show/592407 | عنوان = تقی بینش | ناشر = راسخون | تاریخ = ۲۱ فروردین ۱۳۹۰ | تاریخ بازدید = ۷ ژوئیه ۲۰۱۷}}<br />
{{چپچین}}<br />
* {{cite web | url =https://indico.ictp.it/event/a09166/material/4/0.pdf | title = Taqi Binesh Prize | publisher = ICTP | accessdate = 1 Oct 2023 | ref = {{harvid|ICTP}}}}<br />
{{پایان چپچین}}<br />
<br />
[[رده:اهالی مشهد]]<br />
[[رده:برگزیدگان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۳۷۴]]<br />
[[رده:زادگان ۱۳۰۰]]<br />
[[رده:موسیقیدانان اهل ایران]]</div>Shahroudi