https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D9%86%D8%B2%DB%8C%D9%84_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 2026-06-14T11:56:26Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.1 https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%86%D8%B2%DB%8C%D9%84_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=169439&oldid=prev 2026-02-21T20:33:29Z

<p>ایجاد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;تنزیل&#039;&#039;&#039; واژه‌ای [[قرآنی]] از ریشهٔ «نَزَلَ» است که در لغت به معنای «فرو فرستادن»، «فرود آوردن»، «به ترتیب نازل کردن» و «ترتیب دادن» آمده است. در کاربرد قرآنی، این واژه گاهی به معنای مطلق نزول [[وحی]] و گاهی اشاره به خود [[قرآن]] دارد. [[مفسران]] میان دو اصطلاح «انزال» و «تنزیل» تفاوتی معنایی قائل شده‌اند و بیشتر آن را مربوط به نوع [[نزول قرآن]] (دفعی یا تدریجی بودن) دانسته‌اند.<br /> <br /> == تعریف و معنای لغوی ==<br /> واژه تنزیل از ریشه «نزل» در [[زبان عربی]] گرفته شده و در لغت به معنای «فرو فرستادن»، «فرود آوردن»، «به ترتیب نازل کردن» و «ترتیب دادنِ نزول» است. [[لغت‌نامه‌|لغت‌نامه‌ها]] و منابعی مانند &#039;&#039;[[جوهری]]&#039;&#039;، &#039;&#039;[[ابن فارس]]&#039;&#039;، &#039;&#039;[[ابن منظور]]&#039;&#039; و &#039;&#039;[[دهخدا]]&#039;&#039; نیز همین معنا را ذکر کرده‌اند. در کاربرد قرآنی، تنزیل گاه به معنای مطلق وحی و قرآن به کار می‌رود.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{پک|احمدزاده|۱۳۹۳|ک=دانشنامه جهان اسلام|ف=تنزیل}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == کاربرد در قرآن ==<br /> بنابه گزارش [[دانشنامه جهان اسلام|&#039;&#039;دانشنامه جهان اسلام&#039;&#039;]]، واژه «تنزیل» در قرآن پانزده بار تکرار شده است که شش مورد از این کاربردها به توصیف مستقیم قرآن اختصاص دارد. ([[آیه ۵ سوره یس|یس: ۵]]؛ [[آیه ۱۹۲ سوره شعراء|شعراء: ۱۹۲]]؛ [[آیه ۴۲ سوره فصلت|فصلت: ۴۲]]؛ [[آیه ۸۰ سوره واقعه|واقعه: ۸۰]]؛ [[آیه ۴۳ سوره حاقه|حاقه: ۴۳]]) و در سایر موارد، به جز یک مورد در [[آیه ۲۵ سوره فرقان]] که درباره [[فرشتگان]] است، به نزول قرآن مربوطند. همچنین در چهار سوره از مجموعه حَوامیم ([[سوره غافر|مؤمن]]، [[سوره فصلت|فصلت]]، [[سوره جاثیه|جاثیه]] و [[سوره احقاف|احقاف]])، واژه «تنزیل» بلافاصله پس از [[حروف مقطعه]] «حم» قرار گرفته است که این کاربرد از دیدگاه مفسران، تأکیدی بر مبدأ وحی و چگونگی نزول آن به شمار می‌رود.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> ==== تفاوت انزال و تنزیل ====<br /> در قرآن، برای بیان نزول وحی از دو واژه «انزال و تنزیل» استفاده شده است. به گفته دامغانی، این دو واژه نُه وجه معنایی دارند؛ از جمله: سخن، باریدن باران، بیان کردن، فرود آوردن، [[ثواب]]، فرستادن، وسعت دادن [[روزی]]، تعلیم و [[آفریدن]]. بسیاری از مفسران مانند [[راغب اصفهانی]]، [[فیروزآبادی]] و [[علامه طباطبایی]] بر این باورند که «انزال» به معنای [[نزول دفعی قرآن]] (نزول یکباره در [[شب قدر]]) و «تنزیل» به معنای نزول تدریجی آن در طول دوران [[رسالت]] [[پیامبر اسلام]] است. اما برخی قرآن‌پژوهان مانند ابوحیان غرناطی و صالحی نجف‌آبادی تفاوتی میان دو واژه قائل نیستند و هر دو را به معنای مطلق «نازل کردن» می‌دانند، بدون اشاره‌ خاص به تدریجی یا دفعی بودن نزول.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == تنزیل و تأویل در احادیث ==<br /> در [[روایات]] [[اسلامی]]، «تنزیل» در برابر «تأویل» قرار می‌گیرد و دو واژه به ترتیب بیانگر ظاهر و باطن قرآن‌اند. در [[حدیثی]] مشهور از پیامبر اسلام، آمده است: «از میان شما کسی است که بر اساس [[تأویل]] قرآن پیکار می‌کند؛ همان‌گونه که من بر اساس تنزیل آن جنگ کردم و او [[علی بن ابی‌طالب]] است.» این جمله نشان‌دهنده تفکیک میان عمل بر پایه ظاهر آیات (تنزیل) و عمل بر پایه عمق و باطن آن (تأویل) است. در روایات [[شیعی]] نیز «تنزیل» گاه به آیات نازل‌شده درباره [[اهل‌بیت]] اشاره دارد و در برابر آن، «تأویل» بیانگر [[تفسیر قرآن|تفسیر]] و [[تطبیق]] همین آیات بر اهل‌بیت در دوره‌های بعدی دانسته شده است. لذا فهم صحیح «تأویل» شرط اساسی برای درک معنای دقیق «تنزیل» شمرده می‌شود.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == کاربرد تفسیری و تاریخی ==<br /> در متون تفسیری و حدیثی، واژه «تنزیل» اغلب به معنای «قرآن و [[کلام‌ اللّه]]» آمده و گاه در بحث «[[شأن نزول]]» آیات، برای اشاره به شرایط تاریخی نزول استفاده شده است. در قرون نخست [[اسلام]]، واژه «تنزیل»، مترادف «تفسیر» به کار می‌رفته است، اما با گذر زمان مفسران واژه «تفسیر» را جایگزین کرده و از کاربرد «تنزیل» در این معنا فاصله گرفتند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == جنبه عرفانی و فلسفی ==<br /> از دیدگاه‌های [[عرفان|عرفانی]] و [[فلسفی]]، قرآن دارای دو قوس است: «قوس نزولی» که همان «تنزیل» است. (یعنی نزول قرآن از عالم علم و [[اراده]] الهی به عالم انسان و طبیعت) و «قوس صعودی» که همان «تأویل» است. (یعنی بازگشت فهم انسان از ظاهر قرآن به باطن و سرچشمه حقیقت الهی.) در این نگاه، قرآن در قوسِ نزولی همچون نوری از مقام خدا بر عالم فرو می‌آید تا به صورت کتابی آشکار و قابل درک درآید: «تَنْزیلٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمینَ.» ([[آیه ۴۳ سوره حاقه|حاقه: ۴۳]])&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> == پانویس ==<br /> === ارجاعات ===<br /> {{پانویس|۲}}<br /> === منابع ===<br /> * {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=احمدزاده|نام=سید مصطفی|پیوند نویسنده=احمدزاده|ویراستار=|مقاله=تنزیل|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام|عنوان جلد=دانشنامه جهان اسلام|سال=۱۳۹۳|ناشر=بنیاد دایرة المعارف اسلامی|مکان=تهران|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/23019/1/3935}}<br /> {{قرآن}}<br /> <br /> [[رده:اصطلاحات اسلامی]]<br /> [[رده:اصطلاحات قرآنی]]<br /> [[رده:قرآن]]</div>

Roshana