تهذیب الاحکام - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۹

2024-04-09T08:19:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۹
خط ۱۱۵:		خط ۱۱۵:
	{{شیعه دوازده‌امامی-افقی}}		{{شیعه دوازده‌امامی-افقی}}
	{{شیخ طوسی}}		{{شیخ طوسی}}
			{{علوم حدیث}}
	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=خیر\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=خیر\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

Shahroudi در ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۳۷

2023-07-03T06:37:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۳۷
خط ۱۱۳:		خط ۱۱۳:

	{{جوامع روایی شیعه}}		{{جوامع روایی شیعه}}
	{{شیعه-افقی}}		{{شیعه دوازده‌امامی-افقی}}
	{{شیخ طوسی}}		{{شیخ طوسی}}
	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=خیر\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=خیر\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

Shahroudi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۳۴

2023-04-19T20:34:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۳۴
خط ۶:		خط ۶:
	\|موضوع = فقه امامیه		\|موضوع = فقه امامیه
	\|تعداد جلد = ۱۰		\|تعداد جلد = ۱۰
	\|عنوان اصلی=تهذیب الاحکام فی شرح المقنعه}}		\|عنوان اصلی=تهذیب الاحکام فی شرح المقنعه\|نام کتاب=تهذیب الاحکام فی شرح المقنعه\|زبان اصلی=عربی\|سبک=حدیث‌نگاری\|نخستین چاپ=۱۳۱۷ ه۔ش\|محل انتشارات=ایران، لبنان، عراق\|پیش از=[[الاستبصار]]}}

	'''''تهذیب الاحکام فی شرح المقنعه''''' که به اختصار به '''''تَهذیبُ الأحکام''''' مشهور است، از مهم‌ترین و مفصل‌ترین منابع [[فقه\|فقهی]] [[شیعه]] [[شیعه دوازده‌امامی\|امامیه]] و یکی از چهار کتاب اصلی روایی شیعه، مشهور به [[کتب اربعه]] است. این اثر نوشته ابوجعفر محمد طوسی، مشهور به [[شیخ طوسی]] است که اولین و جامعترین اثر اوست.		'''''تهذیب الاحکام فی شرح المقنعه''''' که به اختصار به '''''تَهذیبُ الأحکام''''' مشهور است، از مهم‌ترین و مفصل‌ترین منابع [[فقه\|فقهی]] [[شیعه]] [[شیعه دوازده‌امامی\|امامیه]] و یکی از چهار کتاب اصلی روایی شیعه، مشهور به [[کتب اربعه]] است. این اثر نوشته ابوجعفر محمد طوسی، مشهور به [[شیخ طوسی]] است که اولین و جامعترین اثر اوست.
خط ۵۸:		خط ۵۸:

	== چاپ و نشر ==		== چاپ و نشر ==
	''تهذیب الاحکام'' نخستین بار در دو جلد [[رحلی]] با تصحیح احمد شیرازی و باقر قوچانی در سال‌های ۱۳۱۷ و ۱۳۱۸ ه‍.ش به روش [[چاپ سنگی]]، منتشر شد. این کتاب با تصحیح [[~~سید~~ حسن موسوی خرسان]] در سال ۱۳۷۹ خورشیدی در [[نجف]] با قطع [[قطع وزیری\|وزیری]] در ده جلد چاپ‌ شده‌است و بعد از آن بارها به صورت چاپ [[چاپ افست\|افست]]، نشر یافته‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref> این چاپ تحقیق شده کتاب، نخستین چاپ تحقیقی اثر بوده‌است.<ref>{{پک\|هیئت نویسندگان\|۱۳۸۸\|ک=دانشنامه بزرگ اسلامی\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref> دو تصحیح دیگر از این کتاب، از [[محمد جعفر شمس‌الدین]] در سال ۱۴۱۲ ه‍.ق در بیروت و علی اکبر غفاری در سال ۱۳۷۶ ه‍.ش در [[تهران]] منتشر شده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>		''تهذیب الاحکام'' نخستین بار در دو جلد [[رحلی]] با تصحیح احمد شیرازی و باقر قوچانی در سال‌های ۱۳۱۷ و ۱۳۱۸ ه‍.ش به روش [[چاپ سنگی]]، منتشر شد. این کتاب با تصحیح [[حسن موسوی خرسان]] در سال ۱۳۷۹ خورشیدی در [[نجف]] با قطع [[قطع وزیری\|وزیری]] در ده جلد چاپ‌ شده‌است و بعد از آن بارها به صورت چاپ [[چاپ افست\|افست]]، نشر یافته‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref> این چاپ تحقیق شده کتاب، نخستین چاپ تحقیقی اثر بوده‌است.<ref>{{پک\|هیئت نویسندگان\|۱۳۸۸\|ک=دانشنامه بزرگ اسلامی\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref> دو تصحیح دیگر از این کتاب، از [[محمد جعفر شمس‌الدین]] در سال ۱۴۱۲ ه‍.ق در بیروت و علی اکبر غفاری در سال ۱۳۷۶ ه‍.ش در [[تهران]] منتشر شده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>

	== کتاب‌شناسی ==		== کتاب‌شناسی ==
خط ۶۴:		خط ۶۴:

	=== نسخه‌شناسی اثر ===		=== نسخه‌شناسی اثر ===
	[[پرونده:Tahdhib al-Ahkam.jpg\|بندانگشتی\|241x241پیکسل\|نسخه‌ای خطی از کتاب ''تهذیب الاحکام''، کتابت شده به سال ۹۶۳ ه.ق]]از کتاب ''تهذیب الاحکام''، نسخه‌های نادری وجود دارد. نسخه اصلی کتاب به خط مؤلف است که در اختیار نوادگان او قرار داشته‌است. [[شهید اول]] و [[شهید ثانی\|ثانی]] از این نسخه نقل‌هایی داشته‌اند و شهید ثانی مستقلاً، نسخه‌ای از کتاب را به دست‌خط مؤلف در اختیار داشته‌است. یک نسخه دیگر از کتاب، به خط مؤلف نزد پسر او بوده‌است که شیخ طوسی آن را برای پسرش قرائت کرده‌است. این نسخه نزد [[علی بن محمد بیاضی]] (متوفی ۸۷۷ ه‍.ق) بوده‌است. همین‌طور [[حسن بن زین‌الدین\|حسن بن زین الدین]] در ''[[منتقی الجمان فی احادیث الصحاح و الحسان\|منتقی الجمان]]''، بیشتر نقل‌های کتاب را از نسخه اصلی ''تهذیب'' گزارش کرده‌است. نسخه دیگری از این اثر در دست نوه حسن بن زین الدین به نام علی بن محمد عاملی گزارش شده‌است. همچنین، نسخه‌ای از ''تهذیب'' که شامل جزء اول کتاب است، در [[کتابخانه علامه ~~سید محمدحسین طباطبایی\|کتابخانه علامه سید محمد حسین~~ طباطبایی]] نگهداری می‌شود که به گواه یکی از مالکان نسخه، [[شیخ بهایی]] آن را به خط مؤلف دانسته‌است. اما شواهدی بر صحت این ادعا وجود ندارد. یک نسخه دیگر از بخش‌هایی از کتاب که به خط [[حسین بن عبدالصمد حارثی]] — پدر شیخ بهایی — نوشته شده‌است، گزارش شده‌است. از این کتاب نسخه‌های فراوانی در کتابخانه‌های اسلامی وجود دارد که بسیاری از آنها معتبرند. قدیمی‌ترین نسخه تاریخ‌دار، کتابی است که تاریخ کتابت آن ۵۷۵ ه‍.ق عنوان شده‌است و مشتمل بر جلد چهار و بخشی از جلد پنجم کتاب است. این نسخه در [[کتابخانه آیت الله گلپایگانی]] [[قم]] نگهداری می‌شود.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>		[[پرونده:Tahdhib al-Ahkam.jpg\|بندانگشتی\|241x241پیکسل\|نسخه‌ای خطی از کتاب ''تهذیب الاحکام''، کتابت شده به سال ۹۶۳ ه.ق]]از کتاب ''تهذیب الاحکام''، نسخه‌های نادری وجود دارد. نسخه اصلی کتاب به خط مؤلف است که در اختیار نوادگان او قرار داشته‌است. [[شهید اول]] و [[شهید ثانی\|ثانی]] از این نسخه نقل‌هایی داشته‌اند و شهید ثانی مستقلاً، نسخه‌ای از کتاب را به دست‌خط مؤلف در اختیار داشته‌است. یک نسخه دیگر از کتاب، به خط مؤلف نزد پسر او بوده‌است که شیخ طوسی آن را برای پسرش قرائت کرده‌است. این نسخه نزد [[علی بن محمد بیاضی]] (متوفی ۸۷۷ ه‍.ق) بوده‌است. همین‌طور [[حسن بن زین‌الدین\|حسن بن زین الدین]] در ''[[منتقی الجمان فی احادیث الصحاح و الحسان\|منتقی الجمان]]''، بیشتر نقل‌های کتاب را از نسخه اصلی ''تهذیب'' گزارش کرده‌است. نسخه دیگری از این اثر در دست نوه حسن بن زین الدین به نام علی بن محمد عاملی گزارش شده‌است. همچنین، نسخه‌ای از ''تهذیب'' که شامل جزء اول کتاب است، در [[کتابخانه علامه طباطبایی]] نگهداری می‌شود که به گواه یکی از مالکان نسخه، [[شیخ بهایی]] آن را به خط مؤلف دانسته‌است. اما شواهدی بر صحت این ادعا وجود ندارد. یک نسخه دیگر از بخش‌هایی از کتاب که به خط [[حسین بن عبدالصمد حارثی]] — پدر شیخ بهایی — نوشته شده‌است، گزارش شده‌است. از این کتاب نسخه‌های فراوانی در کتابخانه‌های اسلامی وجود دارد که بسیاری از آنها معتبرند. قدیمی‌ترین نسخه تاریخ‌دار، کتابی است که تاریخ کتابت آن ۵۷۵ ه‍.ق عنوان شده‌است و مشتمل بر جلد چهار و بخشی از جلد پنجم کتاب است. این نسخه در [[کتابخانه آیت الله گلپایگانی]] [[قم]] نگهداری می‌شود.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>

	=== تلخیص، شرح و تحقیق ''تهذیب‌الاحکام'' ===		=== تلخیص، شرح و تحقیق ''تهذیب‌الاحکام'' ===
	کتاب ''تهذیب الاحکام'' از جهت روایی مورد توجه منابع حدیثی شیعه قرار گرفته‌است و نقل روایت‌های بسیاری از حدیث‌های آن صورت گرفته‌است. حسن بن زین‌العابدین ملقب به صاحب معالم، روایت‌های صحیح و حسن این کتاب را در کتابی دیگر با عوان ''منتفی الجمان'' جمع‌آوری کرده‌است. حدیث‌های این اثر در آثار متنوعی گزارش شده‌اند که می‌توان به ''[[وسائل‌الشیعه\|وسائل الشیعه]]''، ''[[الوافی بالوفیات\|الوافی]]''، ''[[بحارالانوار]]''، ''السرائر'' و [[کتاب‌شناسی سید بن طاووس\|آثار سید بن طاووس]] اشاره کرد. کتاب ''ترتیب التهذیب''، بر پایه این باور شکل گرفته‌است که کتاب ''تهذیب الاحکام''، ترتیب و تنظیم شایسته‌ای ندارد؛ با این وجود برخی این کتاب را «تخریب التهذیب» لقب داده‌اند. ''ترجمة تهذیب الاحکام'' از [[محمدتقی گیلانی]]، ''ترجمة تهذیب الاحکام'' اثر [[محمدیوسف گورکانی]]، ''مختصر مزار کتاب التهذیب'' از محمد جاوجانی و ''گزیدة تهذیب'' از [[محمدباقر بهبودی]] از کتاب‌هایی است که با موضوع تلخیص تهذیب‌الاحکام نوشته شده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>		کتاب ''تهذیب الاحکام'' از جهت روایی مورد توجه منابع حدیثی شیعه قرار گرفته‌است و نقل روایت‌های بسیاری از حدیث‌های آن صورت گرفته‌است. حسن بن زین‌العابدین ملقب به صاحب معالم، روایت‌های صحیح و حسن این کتاب را در کتابی دیگر با عوان ''منتفی الجمان'' جمع‌آوری کرده‌است. حدیث‌های این اثر در آثار متنوعی گزارش شده‌اند که می‌توان به ''[[وسائل‌الشیعه\|وسائل الشیعه]]''، ''[[الوافی بالوفیات\|الوافی]]''، ''[[بحارالانوار]]''، ''السرائر'' و [[کتاب‌شناسی سید بن طاووس\|آثار سید بن طاووس]] اشاره کرد. کتاب ''ترتیب التهذیب''، بر پایه این باور شکل گرفته‌است که کتاب ''تهذیب الاحکام''، ترتیب و تنظیم شایسته‌ای ندارد؛ با این وجود برخی این کتاب را «تخریب التهذیب» لقب داده‌اند. ''ترجمة تهذیب الاحکام'' از [[محمدتقی گیلانی]]، ''ترجمة تهذیب الاحکام'' اثر [[محمدیوسف گورکانی]]، ''مختصر مزار کتاب التهذیب'' از محمد جاوجانی و ''گزیدة تهذیب'' از [[محمدباقر بهبودی]] از کتاب‌هایی است که با موضوع تلخیص تهذیب‌الاحکام نوشته شده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>

	''[[غایة المرام]]'' از [[نعمت‌الله جزایری]] شرحی بر ''تهذیب الاحکام'' است.<ref>{{پک\|نصیری\|۱۳۸۶\|ک=آشنایی با علوم حدیث\|ص=۹۸}}</ref> آقابزرگ تهرانی، شانزده شرح و بیست حاشیه بر کتاب ''تهذیب'' را گزارش کرده‌است. از این میان، نام چهار کتاب به عنوان حاشیه بر تمام کتب اربعه آمده‌است. از میان حواشی این کتاب می‌توان به ''حاشیه احمد احسائی''، ''حواشی میرداماد'' بر کتب اربعه، ''جامع الحواشی''، و یک شرحی بر مشیخه‌های تهذیب الاحکام با عنوان ''حدیقة الانظار'' اثر محمد علی بن قاسم آل کشکول اشاره کرد. کتاب ''رساله فی الجمع بین حدیث‌های باب الزیادات من التهذیب'' از شروح این کتاب برشمرده شده‌است. این اثر، تألیف [[احمد احسائی]] است. شرح کامل دیگری که بر این اثر نگاشته شده‌است، کتاب ''[[ملاذ الاخبار]]'' اثر [[محمدباقر مجلسی]] است که در شانزده جلد، به شرح این اثر پرداخته‌است. دو شرح دیگر نیز از [[محمدتقی مجلسی]] و [[عبدالله تستری]] برای این کتاب یاد شده‌است. از ''شرح ملاظاهر قمی بر تهذیب‌الاحکام''، تنها عکس‌های از مقدمه آن در ضمیمه کتاب ''ترتیب التهذیب'' ~~سید~~ هاشم بحرانی به چاپ رسیده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>		''[[غایة المرام]]'' از [[نعمت‌الله جزایری]] شرحی بر ''تهذیب الاحکام'' است.<ref>{{پک\|نصیری\|۱۳۸۶\|ک=آشنایی با علوم حدیث\|ص=۹۸}}</ref> آقابزرگ تهرانی، شانزده شرح و بیست حاشیه بر کتاب ''تهذیب'' را گزارش کرده‌است. از این میان، نام چهار کتاب به عنوان حاشیه بر تمام کتب اربعه آمده‌است. از میان حواشی این کتاب می‌توان به ''حاشیه احمد احسائی''، ''حواشی میرداماد'' بر کتب اربعه، ''جامع الحواشی''، و یک شرحی بر مشیخه‌های تهذیب الاحکام با عنوان ''حدیقة الانظار'' اثر محمد علی بن قاسم آل کشکول اشاره کرد. کتاب ''رساله فی الجمع بین حدیث‌های باب الزیادات من التهذیب'' از شروح این کتاب برشمرده شده‌است. این اثر، تألیف [[احمد احسائی]] است. شرح کامل دیگری که بر این اثر نگاشته شده‌است، کتاب ''[[ملاذ الاخبار]]'' اثر [[محمدباقر مجلسی]] است که در شانزده جلد، به شرح این اثر پرداخته‌است. دو شرح دیگر نیز از [[محمدتقی مجلسی]] و [[عبدالله تستری]] برای این کتاب یاد شده‌است. از ''شرح ملاظاهر قمی بر تهذیب‌الاحکام''، تنها عکس‌های از مقدمه آن در ضمیمه کتاب ''ترتیب التهذیب'' هاشم بحرانی به چاپ رسیده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>

	بر اساس گفته شیخ طوسی در مقدمه کتاب ''[[الاستبصار]]''، طوسی روایات متعارض با کتاب ''تهذیب‌الاحکام'' را در کتاب ''الاستبصار'' جمع کرده‌است و به رفع تعارض آن پرداخته‌است.<ref>{{پک\|نصیری\|۱۳۸۶\|ک=آشنایی با تاریخ حدیث شیعه\|ص=۸۱}}</ref> ''تنبیه الاریب و تذکرة اللبیب فی ایضاح رجال التهذیب'' اثر [[~~سید~~ هاشم ~~بحرانی\|سیدهاشم~~ بحرانی]] و ''گزیدة آن انتخاب الجیّد من تنبیهات السید'' از حسن دمستانی، ''رسالة فی اسانید التهذیب'' از [[فخرالدین طریحی\|فخرالدین طُرَیْحی]] و ''تصحیح الاسانید'' اثر میرزامحمد اردبیلی از دیگر آثار با محوریت ''تهذیب الاحکام'' هستند که به تألیف دانشمندان شیعه منتشر شده‌اند. ''ترتیب اسانید کتاب التهذیب'' اثر [[آقاحسین طباطبائی بروجردی]] است که به خط [[حسن نوری همدانی]] و با نام ''تنقیح اسانید التهذیب'' چاپ شده‌است، دیگر اثر چاپی با محوریت ''تهذیب الحکام'' است. کتاب ''رجال اسانید'' یا ''طبقات رجال'' ''کتاب التهذیب'' که اثر دیگری از آقاحسین طباطبایی است، در ''جامع الرواة'' [[محمد اردبیلی]] و پس از آن به صورت کامل‌تر و دقیق‌تر در ''[[معجم رجال الحدیث]]'' [[~~سید~~ ابوالقاسم خویی\|~~سید~~ ابوالقاسم خوئی]] ذکر شده‌است. بررسی تک تک راویان ''تهذیب'' در [[لوح فشرده]] «درایة النور» زیرنظر [[~~سید~~ محمدجواد شبیری]] دیگر اثر منتشر شده در خصوص این کتاب است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>		بر اساس گفته شیخ طوسی در مقدمه کتاب ''[[الاستبصار]]''، طوسی روایات متعارض با کتاب ''تهذیب‌الاحکام'' را در کتاب ''الاستبصار'' جمع کرده‌است و به رفع تعارض آن پرداخته‌است.<ref>{{پک\|نصیری\|۱۳۸۶\|ک=آشنایی با تاریخ حدیث شیعه\|ص=۸۱}}</ref> ''تنبیه الاریب و تذکرة اللبیب فی ایضاح رجال التهذیب'' اثر [[هاشم بحرانی]] و ''گزیدة آن انتخاب الجیّد من تنبیهات السید'' از حسن دمستانی، ''رسالة فی اسانید التهذیب'' از [[فخرالدین طریحی\|فخرالدین طُرَیْحی]] و ''تصحیح الاسانید'' اثر میرزامحمد اردبیلی از دیگر آثار با محوریت ''تهذیب الاحکام'' هستند که به تألیف دانشمندان شیعه منتشر شده‌اند. ''ترتیب اسانید کتاب التهذیب'' اثر [[آقاحسین طباطبائی بروجردی]] است که به خط [[حسن نوری همدانی]] و با نام ''تنقیح اسانید التهذیب'' چاپ شده‌است، دیگر اثر چاپی با محوریت ''تهذیب الحکام'' است. کتاب ''رجال اسانید'' یا ''طبقات رجال'' ''کتاب التهذیب'' که اثر دیگری از آقاحسین طباطبایی است، در ''جامع الرواة'' [[محمد اردبیلی]] و پس از آن به صورت کامل‌تر و دقیق‌تر در ''[[معجم رجال الحدیث]]'' [[ابوالقاسم خویی\|ابوالقاسم خوئی]] ذکر شده‌است. بررسی تک تک راویان ''تهذیب'' در [[لوح فشرده]] «درایة النور» زیرنظر [[محمدجواد شبیری]] دیگر اثر منتشر شده در خصوص این کتاب است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>

	== برای مطالعهٔ بیشتر ==		== برای مطالعهٔ بیشتر ==

Shahroudi در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۲۵

2023-04-19T20:25:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۲۵
خط ۷۳:		خط ۷۳:
	بر اساس گفته شیخ طوسی در مقدمه کتاب ''[[الاستبصار]]''، طوسی روایات متعارض با کتاب ''تهذیب‌الاحکام'' را در کتاب ''الاستبصار'' جمع کرده‌است و به رفع تعارض آن پرداخته‌است.<ref>{{پک\|نصیری\|۱۳۸۶\|ک=آشنایی با تاریخ حدیث شیعه\|ص=۸۱}}</ref> ''تنبیه الاریب و تذکرة اللبیب فی ایضاح رجال التهذیب'' اثر [[سید هاشم بحرانی\|سیدهاشم بحرانی]] و ''گزیدة آن انتخاب الجیّد من تنبیهات السید'' از حسن دمستانی، ''رسالة فی اسانید التهذیب'' از [[فخرالدین طریحی\|فخرالدین طُرَیْحی]] و ''تصحیح الاسانید'' اثر میرزامحمد اردبیلی از دیگر آثار با محوریت ''تهذیب الاحکام'' هستند که به تألیف دانشمندان شیعه منتشر شده‌اند. ''ترتیب اسانید کتاب التهذیب'' اثر [[آقاحسین طباطبائی بروجردی]] است که به خط [[حسن نوری همدانی]] و با نام ''تنقیح اسانید التهذیب'' چاپ شده‌است، دیگر اثر چاپی با محوریت ''تهذیب الحکام'' است. کتاب ''رجال اسانید'' یا ''طبقات رجال'' ''کتاب التهذیب'' که اثر دیگری از آقاحسین طباطبایی است، در ''جامع الرواة'' [[محمد اردبیلی]] و پس از آن به صورت کامل‌تر و دقیق‌تر در ''[[معجم رجال الحدیث]]'' [[سید ابوالقاسم خویی\|سید ابوالقاسم خوئی]] ذکر شده‌است. بررسی تک تک راویان ''تهذیب'' در [[لوح فشرده]] «درایة النور» زیرنظر [[سید محمدجواد شبیری]] دیگر اثر منتشر شده در خصوص این کتاب است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>		بر اساس گفته شیخ طوسی در مقدمه کتاب ''[[الاستبصار]]''، طوسی روایات متعارض با کتاب ''تهذیب‌الاحکام'' را در کتاب ''الاستبصار'' جمع کرده‌است و به رفع تعارض آن پرداخته‌است.<ref>{{پک\|نصیری\|۱۳۸۶\|ک=آشنایی با تاریخ حدیث شیعه\|ص=۸۱}}</ref> ''تنبیه الاریب و تذکرة اللبیب فی ایضاح رجال التهذیب'' اثر [[سید هاشم بحرانی\|سیدهاشم بحرانی]] و ''گزیدة آن انتخاب الجیّد من تنبیهات السید'' از حسن دمستانی، ''رسالة فی اسانید التهذیب'' از [[فخرالدین طریحی\|فخرالدین طُرَیْحی]] و ''تصحیح الاسانید'' اثر میرزامحمد اردبیلی از دیگر آثار با محوریت ''تهذیب الاحکام'' هستند که به تألیف دانشمندان شیعه منتشر شده‌اند. ''ترتیب اسانید کتاب التهذیب'' اثر [[آقاحسین طباطبائی بروجردی]] است که به خط [[حسن نوری همدانی]] و با نام ''تنقیح اسانید التهذیب'' چاپ شده‌است، دیگر اثر چاپی با محوریت ''تهذیب الحکام'' است. کتاب ''رجال اسانید'' یا ''طبقات رجال'' ''کتاب التهذیب'' که اثر دیگری از آقاحسین طباطبایی است، در ''جامع الرواة'' [[محمد اردبیلی]] و پس از آن به صورت کامل‌تر و دقیق‌تر در ''[[معجم رجال الحدیث]]'' [[سید ابوالقاسم خویی\|سید ابوالقاسم خوئی]] ذکر شده‌است. بررسی تک تک راویان ''تهذیب'' در [[لوح فشرده]] «درایة النور» زیرنظر [[سید محمدجواد شبیری]] دیگر اثر منتشر شده در خصوص این کتاب است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>

	== یادداشت‌ها ==		== برای مطالعهٔ بیشتر ==
			{{آغاز پانویس\|50em}}
			* {{یادکرد کتاب\|عنوان=منع تدوین حدیث\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=مجمع جهانی اهل البیت علیهم السلام\|مکان=قم\|نام۱=علی\|نام خانوادگی۱=شهرستانی\|پیوند=https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/30480\|مترجم=هادی حسینی\|پیوند نویسنده=سید علی شهرستانی}}
			* {{یادکرد کتاب\|عنوان=تدوین الحدیث عند الشیعه الامامیه\|سال=۱۳۸۸\|ناشر=هستی نما\|مکان=تهران\|نام۱=محمدعلی\|نام خانوادگی۱=مهدوی‌راد\|پیوند=https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/18341}}
			* {{یادکرد کتاب\|عنوان=تاریخ تدوین السیرة النبویة\|سال=۲۰۰۵\|ناشر=دار ببیلیون\|مکان=پاریس\|نام۱=یوزف\|نام خانوادگی۱=هوروویتس\|پیوند=https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/25610\|مترجم=حسین نصار}}
			{{پایان پانویس}}

			== پانویس ==

			=== یادداشت‌ها ===
	{{پانویس\|گروه=یادداشت\|اندازه=کوچک\|۲}}		{{پانویس\|گروه=یادداشت\|اندازه=کوچک\|۲}}

	== ~~پانویس~~ ==		=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}		{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}

	== منابع ==		=== منابع ===
	{{آغاز پانویس\|35em}}		{{آغاز پانویس\|35em}}
	'''منابع فارسی و عربی'''		'''منابع فارسی و عربی'''
خط ۹۷:		خط ۱۰۶:
	* {{یادکرد ژورنال\|نام خانوادگی۱=Howard\|نام۱=Ian Keith Anderson\|تاریخ=۱۹۷۶\|عنوان=Great Shi'i Works: 'Tahdhib al-Ahkam' and 'Al-Istibsar' by Al-Tusi\|پیوند=https://www.al-islam.org/printpdf/book/export/html/21593\|ژورنال=Al-Serat\|شماره=2\|زبان=en}}		* {{یادکرد ژورنال\|نام خانوادگی۱=Howard\|نام۱=Ian Keith Anderson\|تاریخ=۱۹۷۶\|عنوان=Great Shi'i Works: 'Tahdhib al-Ahkam' and 'Al-Istibsar' by Al-Tusi\|پیوند=https://www.al-islam.org/printpdf/book/export/html/21593\|ژورنال=Al-Serat\|شماره=2\|زبان=en}}
	{{پایان}}		{{پایان}}
	~~{{پایان پانویس}}~~

	~~== برای مطالعهٔ بیشتر ==~~
	~~{{آغاز پانویس\|50em}}~~
	* {{یادکرد کتاب\|عنوان=منع تدوین حدیث\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=مجمع جهانی اهل البیت علیهم السلام\|مکان=قم\|نام۱=علی\|نام خانوادگی۱=شهرستانی\|پیوند=https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/30480\|مترجم=هادی حسینی\|پیوند نویسنده=سید علی شهرستانی}}
	* {{یادکرد کتاب\|عنوان=تدوین الحدیث عند الشیعه الامامیه\|سال=۱۳۸۸\|ناشر=هستی نما\|مکان=تهران\|نام۱=محمدعلی\|نام خانوادگی۱=مهدوی‌راد\|پیوند=https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/18341}}
	* {{یادکرد کتاب\|عنوان=تاریخ تدوین السیرة النبویة\|سال=۲۰۰۵\|ناشر=دار ببیلیون\|مکان=پاریس\|نام۱=یوزف\|نام خانوادگی۱=هوروویتس\|پیوند=https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/25610\|مترجم=حسین نصار}}
	{{پایان پانویس}}		{{پایان پانویس}}

	== پیوند به بیرون ==		== پیوند به بیرون ==
	* {{یادکرد وب \|نشانی=http://www.aljaafaria.com/makteba/thdeb/main.htm \|عنوان= متن کتاب تهذیب الاحکام \|نویسنده= \|ناشر= \|زبان= عربی}}
	* {{یادکرد وب \|نشانی= http://www.hadith.net/persian/products/magazine/olum-f/23/003.htm \|عنوان= شیخ طوسی و شیوه‌های تأویل و جمع بین اخبار در کتاب تهذیب الاحکام \|تاریخ بازدید= \|نویسنده= فتحیه فتاحی‌زاده \|ناشر= حدیث نت \|زبان= \|archiveurl= https://web.archive.org/web/20080326175653/http://www.hadith.net/persian/products/magazine/olum-f/23/003.htm \|archivedate= ۲۶ مارس ۲۰۰۸ \|dead-url= yes}}		* {{یادکرد وب \|نشانی= http://www.hadith.net/persian/products/magazine/olum-f/23/003.htm \|عنوان= شیخ طوسی و شیوه‌های تأویل و جمع بین اخبار در کتاب تهذیب الاحکام \|تاریخ بازدید= \|نویسنده= فتحیه فتاحی‌زاده \|ناشر= حدیث نت \|زبان= \|archiveurl= https://web.archive.org/web/20080326175653/http://www.hadith.net/persian/products/magazine/olum-f/23/003.htm \|archivedate= ۲۶ مارس ۲۰۰۸ \|dead-url= yes}}
			* {{یادکرد وب \|نشانی=http://www.aljaafaria.com/makteba/thdeb/main.htm \|عنوان= متن کتاب تهذیب الاحکام \|نویسنده= \|ناشر=aljaafaria.com \|زبان= عربی}}

	{{جوامع روایی شیعه}}		{{جوامع روایی شیعه}}

Shahroudi: /* محتوا */

2023-04-19T20:21:09Z

محتوا

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۲۱
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	تهذیب الاحکام یک کتاب حدیث است که به گفته [[میرزا حسین نوری\|محدث نوری]]، مشتمل بر ۱۳٫۵۹۰ حدیث و به بر اساس شمارش ویراستار کتاب، مشتمل بر ۱۳٫۹۸۸ حدیث حدیث است. این حدیث‌ها به صورت موضوعی در باب های مختلفی — که فصل های کتاب را تشکیل می دهند — تفکیک شده‌اند. خود نگارنده در کتاب ''[[الفهرست (شیخ طوسی)\|الفهرست]]'' گفته است که این کتاب ۲۳ باب دارد، اما بر اساس نسخه چاپ نجف ''تهذیب الاحکام'' تعداد باب‌های آن ۴۰۹ است که ۲۸ باب از آنها تکراری است. در گزارش محدث نوری، تعداد باب‌ها ۲۹۳ عنوان شده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref> این کتاب در ۱۰ جلد به تحریر در آمده‌است.<ref>{{پک\|هیئت نویسندگان\|۱۳۸۸\|ک=دانشنامه بزرگ اسلامی\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref> به نظر شبیری در دانشنامه جهان اسلام، علت این تفاوت‌ها در آمار، اشتباه در محاسبه و شمارش یا یکی دانستن برخی از باب‌های و حدیث‌ها می‌باشد.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>		تهذیب الاحکام یک کتاب حدیث است که به گفته [[میرزا حسین نوری\|محدث نوری]]، مشتمل بر ۱۳٫۵۹۰ حدیث و به بر اساس شمارش ویراستار کتاب، مشتمل بر ۱۳٫۹۸۸ حدیث حدیث است. این حدیث‌ها به صورت موضوعی در باب های مختلفی — که فصل های کتاب را تشکیل می دهند — تفکیک شده‌اند. خود نگارنده در کتاب ''[[الفهرست (شیخ طوسی)\|الفهرست]]'' گفته است که این کتاب ۲۳ باب دارد، اما بر اساس نسخه چاپ نجف ''تهذیب الاحکام'' تعداد باب‌های آن ۴۰۹ است که ۲۸ باب از آنها تکراری است. در گزارش محدث نوری، تعداد باب‌ها ۲۹۳ عنوان شده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref> این کتاب در ۱۰ جلد به تحریر در آمده‌است.<ref>{{پک\|هیئت نویسندگان\|۱۳۸۸\|ک=دانشنامه بزرگ اسلامی\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref> به نظر شبیری در دانشنامه جهان اسلام، علت این تفاوت‌ها در آمار، اشتباه در محاسبه و شمارش یا یکی دانستن برخی از باب‌های و حدیث‌ها می‌باشد.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>

	طوسی سعی کرده‌است تا در این اثر جز روایت‌های فقهی، روایت دیگری را وارد نکند.<ref>{{پک\|Howard\|۱۹۷۶\|ک=Al-Aerat\|زبان=en\|ف='Tahdhib al-Ahkam' and 'Al-Istibsar'}}</ref> این اثر به عنوان شرح کامل کتاب ''المقنعه'' شیخ مفید نگارش یافته‌است.<ref>{{پک\|هاشمی خانعباسی\|رجایی‌پور\|۱۳۸۹\|ف=کتب اربعه، مزیت‌ها و اشکالات\|ک=فقه و تاریخ تمدن\|ص=۲۲۵–۲۲۸}}</ref><ref>{{پک\|Howard\|۱۹۷۶\|ک=Al-Aerat\|زبان=en\|ف='Tahdhib al-Ahkam' and 'Al-Istibsar'}}</ref> شیوه التزام نویسنده به کتاب ''المقنعه'' در سرتاسر کتاب یکسان نیست و در برخی موارد، به بیان تمام فتوای شیخ مفید پرداخته‌است و در بیشتر کتابش، تنها از ترتیب ''المقنعه'' پیروی می‌کند و فتواهای شیخ مفید را ذکر نمی‌کند. یکی از تفاوت‌های ''المقنعه'' و ''تهذیب الاحکام''، سنددار ذکر کردن برخی از روایت‌های ''المقنعه'' است که توسط مفید بدون سند ذکر شده‌اند. از این رو کتاب ''تهذیب''، یک شرح آزاد از کتاب ''المقنعه'' به‌شمار می‌آید. عبارت «المقنعه» در سه جلد ''ابتدایی تهذیب الاحکام'' بسیار نقل شده‌است و به تدریج کاهش می‌یابد تا اینکه از جلد ششم به بعد، دیگر از این عبارت استفاده نمی‌شود. بر اساس تحلیل‌هایی، جلد ششم کتاب، آخرین جلد تألیف شده کتاب است. شیخ طوسی در این اثر، گاهی برای گزارش استدلال‌های شیخ مفید در ''المقنعه''، به نظر اهل خبره استناد می‌کند. او گاهی فتواهای مفید را تفسیر یا تاویل می‌کند و این کار را به جهت برگزیدن فتوایی غیر از فتوای شیخ مفید انجام داده‌است. در این اثر گاهی وقت‌ها بین فتوای شیخ مفید و متن حدیث، تلفیق صورت می‌گیرد و شناسایی این دو را سخت کرده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>		طوسی سعی کرده‌است تا در این اثر جز روایت‌های فقهی، روایت دیگری را وارد نکند.<ref dir=ltr>{{پک\|Howard\|۱۹۷۶\|ک=Al-Aerat\|زبان=en\|ف='Tahdhib al-Ahkam' and 'Al-Istibsar'}}</ref> این اثر به عنوان شرح کامل کتاب ''المقنعه'' شیخ مفید نگارش یافته‌است.<ref>{{پک\|هاشمی خانعباسی\|رجایی‌پور\|۱۳۸۹\|ف=کتب اربعه، مزیت‌ها و اشکالات\|ک=فقه و تاریخ تمدن\|ص=۲۲۵–۲۲۸}}</ref><ref dir=ltr>{{پک\|Howard\|۱۹۷۶\|ک=Al-Aerat\|زبان=en\|ف='Tahdhib al-Ahkam' and 'Al-Istibsar'}}</ref> شیوه التزام نویسنده به کتاب ''المقنعه'' در سرتاسر کتاب یکسان نیست و در برخی موارد، به بیان تمام فتوای شیخ مفید پرداخته‌است و در بیشتر کتابش، تنها از ترتیب ''المقنعه'' پیروی می‌کند و فتواهای شیخ مفید را ذکر نمی‌کند. یکی از تفاوت‌های ''المقنعه'' و ''تهذیب الاحکام''، سنددار ذکر کردن برخی از روایت‌های ''المقنعه'' است که توسط مفید بدون سند ذکر شده‌اند. از این رو کتاب ''تهذیب''، یک شرح آزاد از کتاب ''المقنعه'' به‌شمار می‌آید. عبارت «المقنعه» در سه جلد ''ابتدایی تهذیب الاحکام'' بسیار نقل شده‌است و به تدریج کاهش می‌یابد تا اینکه از جلد ششم به بعد، دیگر از این عبارت استفاده نمی‌شود. بر اساس تحلیل‌هایی، جلد ششم کتاب، آخرین جلد تألیف شده کتاب است. شیخ طوسی در این اثر، گاهی برای گزارش استدلال‌های شیخ مفید در ''المقنعه''، به نظر اهل خبره استناد می‌کند. او گاهی فتواهای مفید را تفسیر یا تاویل می‌کند و این کار را به جهت برگزیدن فتوایی غیر از فتوای شیخ مفید انجام داده‌است. در این اثر گاهی وقت‌ها بین فتوای شیخ مفید و متن حدیث، تلفیق صورت می‌گیرد و شناسایی این دو را سخت کرده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>

	مولف در هر باب بعد از بیان حکم شرعی و استنباط آن با دلایل قطعی فقهی نزد [[شیعه دوازده‌امامی]]، به [[تاویل الحدیث\|تاویل]] یا [[حدیث ضعیف\|تضعیف]] روایت‌های متعارض پرداخته‌است.<ref group="یادداشت">«تأویل» یا «تأویل الحدیث» به معنای جایگزین کردن معنای غیرظاهری یک روایت به جای معنای ظاهری آن است که در حل تعارض در روایاتی صورت می‌گیرد که اختلاف لفظی با هم دارند.		مولف در هر باب بعد از بیان حکم شرعی و استنباط آن با دلایل قطعی فقهی نزد [[شیعه دوازده‌امامی]]، به [[تاویل الحدیث\|تاویل]] یا [[حدیث ضعیف\|تضعیف]] روایت‌های متعارض پرداخته‌است.<ref group="یادداشت">«تأویل» یا «تأویل الحدیث» به معنای جایگزین کردن معنای غیرظاهری یک روایت به جای معنای ظاهری آن است که در حل تعارض در روایاتی صورت می‌گیرد که اختلاف لفظی با هم دارند.

Shahroudi: /* پیوند به بیرون */

2023-04-19T20:19:46Z

پیوند به بیرون

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۱۹
خط ۱۱۲:		خط ۱۱۲:
	{{جوامع روایی شیعه}}		{{جوامع روایی شیعه}}
	{{شیعه-افقی}}		{{شیعه-افقی}}
			{{شیخ طوسی}}
	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=خیر\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=خیر\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

Shahroudi: /* پیوند به بیرون */

2023-02-23T17:53:54Z

پیوند به بیرون

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۵۳
خط ۱۱۲:		خط ۱۱۲:
	{{جوامع روایی شیعه}}		{{جوامع روایی شیعه}}
	{{شیعه-افقی}}		{{شیعه-افقی}}
			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=خیر\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	[[رده:کتاب‌های شیخ طوسی]]		[[رده:کتاب‌های شیخ طوسی]]

Aboammar: − رده:گردآوری حدیث تشیع، + رده:گردآوری حدیث شیعه (هات‌کت)

2023-01-31T09:21:42Z

− رده:گردآوری حدیث تشیع، + رده:گردآوری حدیث شیعه (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۱
خط ۱۱۶:		خط ۱۱۶:
	[[رده:کتاب‌های عربی‌زبان]]		[[رده:کتاب‌های عربی‌زبان]]
	[[رده:کتب اربعه]]		[[رده:کتب اربعه]]
	[[رده:گردآوری حدیث ~~تشیع~~]]		[[رده:گردآوری حدیث شیعه]]
	[[رده:گردآوری حدیث]]		[[رده:گردآوری حدیث]]

Aboammar در ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۳۸

2023-01-22T18:38:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۳۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{pp-pc\|small=yes}}~~
	~~{{مقاله خوب}}~~
	{{جعبه اطلاعات کتاب		{{جعبه اطلاعات کتاب
	\|عنوان= تَهذیبُ الأحکام		\|عنوان= تَهذیبُ الأحکام

Shahroudi: مقاله جدید

2023-01-18T23:34:15Z

مقاله جدید

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۲۱
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	تهذیب الاحکام یک کتاب حدیث است که به گفته [[میرزا حسین نوری\|محدث نوری]]، مشتمل بر ۱۳٫۵۹۰ حدیث و به بر اساس شمارش ویراستار کتاب، مشتمل بر ۱۳٫۹۸۸ حدیث حدیث است. این حدیث‌ها به صورت موضوعی در باب های مختلفی — که فصل های کتاب را تشکیل می دهند — تفکیک شده‌اند. خود نگارنده در کتاب ''[[الفهرست (شیخ طوسی)\|الفهرست]]'' گفته است که این کتاب ۲۳ باب دارد، اما بر اساس نسخه چاپ نجف ''تهذیب الاحکام'' تعداد باب‌های آن ۴۰۹ است که ۲۸ باب از آنها تکراری است. در گزارش محدث نوری، تعداد باب‌ها ۲۹۳ عنوان شده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref> این کتاب در ۱۰ جلد به تحریر در آمده‌است.<ref>{{پک\|هیئت نویسندگان\|۱۳۸۸\|ک=دانشنامه بزرگ اسلامی\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref> به نظر شبیری در دانشنامه جهان اسلام، علت این تفاوت‌ها در آمار، اشتباه در محاسبه و شمارش یا یکی دانستن برخی از باب‌های و حدیث‌ها می‌باشد.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>		تهذیب الاحکام یک کتاب حدیث است که به گفته [[میرزا حسین نوری\|محدث نوری]]، مشتمل بر ۱۳٫۵۹۰ حدیث و به بر اساس شمارش ویراستار کتاب، مشتمل بر ۱۳٫۹۸۸ حدیث حدیث است. این حدیث‌ها به صورت موضوعی در باب های مختلفی — که فصل های کتاب را تشکیل می دهند — تفکیک شده‌اند. خود نگارنده در کتاب ''[[الفهرست (شیخ طوسی)\|الفهرست]]'' گفته است که این کتاب ۲۳ باب دارد، اما بر اساس نسخه چاپ نجف ''تهذیب الاحکام'' تعداد باب‌های آن ۴۰۹ است که ۲۸ باب از آنها تکراری است. در گزارش محدث نوری، تعداد باب‌ها ۲۹۳ عنوان شده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref> این کتاب در ۱۰ جلد به تحریر در آمده‌است.<ref>{{پک\|هیئت نویسندگان\|۱۳۸۸\|ک=دانشنامه بزرگ اسلامی\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref> به نظر شبیری در دانشنامه جهان اسلام، علت این تفاوت‌ها در آمار، اشتباه در محاسبه و شمارش یا یکی دانستن برخی از باب‌های و حدیث‌ها می‌باشد.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>

	طوسی سعی کرده‌است تا در این اثر جز روایت‌های فقهی، روایت دیگری را وارد نکند.<ref>{{پک\|Howard\|۱۹۷۶\|ک=Al-Aerat\|زبان=en\|ف='Tahdhib al-Ahkam' and 'Al-Istibsar'}}</ref> این اثر به عنوان شرح کامل کتاب ''المقنعه'' شیخ مفید نگارش یافته‌است.<ref>{{پک\|هاشمی خانعباسی\|رجایی‌پور\|۱۳۸۹\|ف=کتب اربعه، مزیت‌ها و اشکالات\|ک=فقه و تاریخ تمدن\|ص=۲۲۵–۲۲۸}}</ref><ref>{{پک\|Howard\|۱۹۷۶\|ک=Al-Aerat\|زبان=en\|ف='Tahdhib al-Ahkam' and 'Al-Istibsar'}}</ref> شیوه التزام نویسنده به کتاب ''المقنعه'' در سرتاسر کتاب یکسان نیست و در برخی موارد، به بیان تمام فتوای شیخ مفید پرداخته‌است و در بیشتر کتابش، تنها از ترتیب ''المقنعه'' پیروی می‌کند و فتواهای شیخ مفید را ذکر نمی‌کند. یکی از تفاوت‌های ''المقنعه'' و ''تهذیب الاحکام''، سنددار ذکر کردن برخی از روایت‌های ''المقنعه'' است که توسط مفید بدون سند ذکر شده‌اند. از این رو کتاب ''تهذیب''، یک شرح آزاد از کتاب ''المقنعه'' به‌شمار می‌آید. عبارت «المقنعه» در سه جلد ''ابتدایی تهذیب الاحکام'' بسیار نقل شده‌است و به تدریج کاهش می‌یابد تا اینکه از جلد ششم به بعد، دیگر از این عبارت استفاده نمی‌شود. بر اساس تحلیل‌هایی، جلد ششم کتاب، آخرین جلد تألیف شده کتاب است. شیخ طوسی در این اثر، گاهی برای گزارش استدلال‌های شیخ مفید در ''المقنعه''، به نظر اهل خبره استناد می‌کند. او گاهی فتواهای مفید را تفسیر یا تاویل می‌کند و این کار را به جهت برگزیدن فتوایی غیر از فتوای شیخ مفید انجام داده‌است. در این اثر گاهی وقت‌ها بین فتوای شیخ مفید و متن حدیث، تلفیق صورت می‌گیرد و شناسایی این دو را سخت کرده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>		طوسی سعی کرده‌است تا در این اثر جز روایت‌های فقهی، روایت دیگری را وارد نکند.<ref dir=ltr>{{پک\|Howard\|۱۹۷۶\|ک=Al-Aerat\|زبان=en\|ف='Tahdhib al-Ahkam' and 'Al-Istibsar'}}</ref> این اثر به عنوان شرح کامل کتاب ''المقنعه'' شیخ مفید نگارش یافته‌است.<ref>{{پک\|هاشمی خانعباسی\|رجایی‌پور\|۱۳۸۹\|ف=کتب اربعه، مزیت‌ها و اشکالات\|ک=فقه و تاریخ تمدن\|ص=۲۲۵–۲۲۸}}</ref><ref dir=ltr>{{پک\|Howard\|۱۹۷۶\|ک=Al-Aerat\|زبان=en\|ف='Tahdhib al-Ahkam' and 'Al-Istibsar'}}</ref> شیوه التزام نویسنده به کتاب ''المقنعه'' در سرتاسر کتاب یکسان نیست و در برخی موارد، به بیان تمام فتوای شیخ مفید پرداخته‌است و در بیشتر کتابش، تنها از ترتیب ''المقنعه'' پیروی می‌کند و فتواهای شیخ مفید را ذکر نمی‌کند. یکی از تفاوت‌های ''المقنعه'' و ''تهذیب الاحکام''، سنددار ذکر کردن برخی از روایت‌های ''المقنعه'' است که توسط مفید بدون سند ذکر شده‌اند. از این رو کتاب ''تهذیب''، یک شرح آزاد از کتاب ''المقنعه'' به‌شمار می‌آید. عبارت «المقنعه» در سه جلد ''ابتدایی تهذیب الاحکام'' بسیار نقل شده‌است و به تدریج کاهش می‌یابد تا اینکه از جلد ششم به بعد، دیگر از این عبارت استفاده نمی‌شود. بر اساس تحلیل‌هایی، جلد ششم کتاب، آخرین جلد تألیف شده کتاب است. شیخ طوسی در این اثر، گاهی برای گزارش استدلال‌های شیخ مفید در ''المقنعه''، به نظر اهل خبره استناد می‌کند. او گاهی فتواهای مفید را تفسیر یا تاویل می‌کند و این کار را به جهت برگزیدن فتوایی غیر از فتوای شیخ مفید انجام داده‌است. در این اثر گاهی وقت‌ها بین فتوای شیخ مفید و متن حدیث، تلفیق صورت می‌گیرد و شناسایی این دو را سخت کرده‌است.<ref>{{پک\|شبیری\|۱۳۸۳\|ک=دانشنامه جهان اسلام\|ف=تهذیب الاحکام}}</ref>

	مولف در هر باب بعد از بیان حکم شرعی و استنباط آن با دلایل قطعی فقهی نزد [[شیعه دوازده‌امامی]]، به [[تاویل الحدیث\|تاویل]] یا [[حدیث ضعیف\|تضعیف]] روایت‌های متعارض پرداخته‌است.<ref group="یادداشت">«تأویل» یا «تأویل الحدیث» به معنای جایگزین کردن معنای غیرظاهری یک روایت به جای معنای ظاهری آن است که در حل تعارض در روایاتی صورت می‌گیرد که اختلاف لفظی با هم دارند.		مولف در هر باب بعد از بیان حکم شرعی و استنباط آن با دلایل قطعی فقهی نزد [[شیعه دوازده‌امامی]]، به [[تاویل الحدیث\|تاویل]] یا [[حدیث ضعیف\|تضعیف]] روایت‌های متعارض پرداخته‌است.<ref group="یادداشت">«تأویل» یا «تأویل الحدیث» به معنای جایگزین کردن معنای غیرظاهری یک روایت به جای معنای ظاهری آن است که در حل تعارض در روایاتی صورت می‌گیرد که اختلاف لفظی با هم دارند.