https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 2026-06-09T14:31:48Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.1 https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=173625&oldid=prev 2026-04-13T16:47:20Z

<p>ابرابزار</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۴۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== واژه‌شناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== واژه‌شناسی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Index finger = to attention (2).jpg|بندانگشتی|برخی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بالا‌بردن </del>انگشت اشاره را نماد توحید می‌دانند.]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Index finger = to attention (2).jpg|بندانگشتی|برخی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بالابردن </ins>انگشت اشاره را نماد توحید می‌دانند.]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توحید در لغت، واژه‌ای از باب تفعیل از ریشه «وحد» است که یا به معنای تکثّر در فعل، به معنای قرار دادن غایت وحدت و نهایت بساطت است یا به معنای انتساب از باب مفعول به معنای نسبت به وحدانیت&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{یادکرد ژورنال|جلدها=149|نام۱=رضا|نام خانوادگی۱=قزی|عنوان=نشریه معرفت|صفحه=5|نشانی=https://lib.eshia.ir/10244/149/5/تعریف_توحید}}&lt;/ref&gt; و در اصطلاح، یا به عنوان شرط ایمان است و به معنای «یکی گفتن» و «تصدیق به یکی‌بودن خداوند» یا به معنای «یکی کردن» و به عنوان کمال معرفت بوده وبعد از ایمان حاصل می‌شود.&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; از مشتقات آن می‌توان به واژه‌هایی مانند واحد، وحید، وحد، وحدانیت، وحدانی و احد اشاره کرد. خود واژه توحید به‌طور مستقیم در قرآن استعمال نشده، اما مشتقات آن چندین بار به کار رفته‌اند. از اصیل‌ترین پیام‌های قرآنی، تأکید بر یکتایی خدا و نفی قاطعانهٔ هرگونه [[شرک]] است.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان= «توحید (واژه، در قرآن و تفسیر، در حدیث، در کلام)» دانشنامه جهان اسلام|نام خانوادگی=طارمی راد|صفحه=8}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توحید در لغت، واژه‌ای از باب تفعیل از ریشه «وحد» است که یا به معنای تکثّر در فعل، به معنای قرار دادن غایت وحدت و نهایت بساطت است یا به معنای انتساب از باب مفعول به معنای نسبت به وحدانیت&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{یادکرد ژورنال|جلدها=149|نام۱=رضا|نام خانوادگی۱=قزی|عنوان=نشریه معرفت|صفحه=5|نشانی=https://lib.eshia.ir/10244/149/5/تعریف_توحید}}&lt;/ref&gt; و در اصطلاح، یا به عنوان شرط ایمان است و به معنای «یکی گفتن» و «تصدیق به یکی‌بودن خداوند» یا به معنای «یکی کردن» و به عنوان کمال معرفت بوده وبعد از ایمان حاصل می‌شود.&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; از مشتقات آن می‌توان به واژه‌هایی مانند واحد، وحید، وحد، وحدانیت، وحدانی و احد اشاره کرد. خود واژه توحید به‌طور مستقیم در قرآن استعمال نشده، اما مشتقات آن چندین بار به کار رفته‌اند. از اصیل‌ترین پیام‌های قرآنی، تأکید بر یکتایی خدا و نفی قاطعانهٔ هرگونه [[شرک]] است.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان= «توحید (واژه، در قرآن و تفسیر، در حدیث، در کلام)» دانشنامه جهان اسلام|نام خانوادگی=طارمی راد|صفحه=8}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l86">خط ۸۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مراتب توحید ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مراتب توحید ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:لا اله الا الله.png|بندانگشتی|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاپو‌گرافی </del>عبارت لا اله الّا الله از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شعار‌‌های </del>توحیدی اسلام]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:لا اله الا الله.png|بندانگشتی|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاپوگرافی </ins>عبارت لا اله الّا الله از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شعارهای </ins>توحیدی اسلام]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توحید به معنای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یگانه‌ </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی‌دانستن‌، </del>دارای مراتبی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است‌؛ </del>مرتبه اول آن توحید در وجوب وجود است بدین معنا که تنها الله است که وجودش ذاتاً ضروری است و وجود سایر موجودات نیز از اوست. مرتبه دوم از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحید‌، </del>توحید در خالقیت است به معنا یاینکه آفریننده‌ای جز الله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست‌</del>. توحید در تدبیر و ربوبیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکوینی‌، </del>مرتبه سوم از توحید <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به شمار </del>می‌آید که انسان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موحد‌، </del>بعد از پذیرفتن یکی‌بودن آفریننده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهان‌، </del>معتقد باشد که جهان همان‌گونه که در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفرینش‌، </del>نیازی به غیر الله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ندارد‌، </del>در تدبیر و اداره و ربوبیت تکوینی خود نیز منحصر به اوست. چهارمین مرتبه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحید‌، </del>توحید در ربوبیت تشریعی است که یک مسلمان باید معتقد به این باشد که اکنون که آفریننده او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خداست‌، </del>اختیار وجودش هم به دست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوست‌، </del>تدبیر زندگی او نیز منحصر به الله است کسی جز او نیزحق فرمان‌دادن و قانون‌گذاری برای او ندارد و اگر کسی غیر از الله بخواهد دستور دهد و امر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کند‍‌‌، </del>باید با اجازه او باشد. مرتبه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنجم‌، </del>توحید در الوهیت و معبودیت است یعنی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هیچ کس </del>جز الله سزاوار پرستش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست‌،</del>&lt;ref group="یادداشت"&gt;همان مفهوم و معنای «لا اله الّا الله» است.&lt;/ref&gt; به عبارت دیگر هیچ معبودی جز الله نیست.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=آموزش فلسفه|سال=|نام=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد‌تقی</del>|نام خانوادگی=مصباح یزدی|جلد=2|صفحه=378-387}}&lt;/ref&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توحید به معنای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یگانه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی‌دانستن، </ins>دارای مراتبی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است؛ </ins>مرتبه اول آن توحید در وجوب وجود است بدین معنا که تنها الله است که وجودش ذاتاً ضروری است و وجود سایر موجودات نیز از اوست. مرتبه دوم از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحید، </ins>توحید در خالقیت است به معنا یاینکه آفریننده‌ای جز الله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست</ins>. توحید در تدبیر و ربوبیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکوینی، </ins>مرتبه سوم از توحید <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌شمار </ins>می‌آید که انسان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موحد، </ins>بعد از پذیرفتن یکی‌بودن آفریننده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهان، </ins>معتقد باشد که جهان همان‌گونه که در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفرینش، </ins>نیازی به غیر الله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ندارد، </ins>در تدبیر و اداره و ربوبیت تکوینی خود نیز منحصر به اوست. چهارمین مرتبه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحید، </ins>توحید در ربوبیت تشریعی است که یک مسلمان باید معتقد به این باشد که اکنون که آفریننده او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خداست، </ins>اختیار وجودش هم به دست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوست، </ins>تدبیر زندگی او نیز منحصر به الله است کسی جز او نیزحق فرمان‌دادن و قانون‌گذاری برای او ندارد و اگر کسی غیر از الله بخواهد دستور دهد و امر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کند، </ins>باید با اجازه او باشد. مرتبه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنجم، </ins>توحید در الوهیت و معبودیت است یعنی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هیچ‌کس </ins>جز الله سزاوار پرستش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست،</ins>&lt;ref group="یادداشت"&gt;همان مفهوم و معنای «لا اله الّا الله» است.&lt;/ref&gt; به عبارت دیگر هیچ معبودی جز الله نیست.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=آموزش فلسفه|سال=|نام=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدتقی</ins>|نام خانوادگی=مصباح یزدی|جلد=2|صفحه=378-387}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر این مراتبی که ذکر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شد‌، </del>توحید در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استعانت‌، </del>توحید در خوف و رجا و توحیددر محبت از شئون و مظاهر توحید به حساب می‌آید که توحید در استعانت به معنای تنها از خدا یاری‌طلبیدن و تنها او را مؤثر حقیقی‌دانستن است و توحید در خوف و رجا به معنای این است که انسان تنها از خدا بترسد و تنها به او امیدوار باشد و توحید در محبت نیز اشاره به این دارد که انسان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موحد‌،منشأ </del>همه کمال‌ها و جمال‌ها را خدا بداند.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=خداشناسی در قرآن|نام=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد‌تقی</del>|نام خانوادگی=مصباح یزدی|صفحه=69}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر این مراتبی که ذکر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شد، </ins>توحید در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استعانت، </ins>توحید در خوف و رجا و توحیددر محبت از شئون و مظاهر توحید به حساب می‌آید که توحید در استعانت به معنای تنها از خدا یاری‌طلبیدن و تنها او را مؤثر حقیقی‌دانستن است و توحید در خوف و رجا به معنای این است که انسان تنها از خدا بترسد و تنها به او امیدوار باشد و توحید در محبت نیز اشاره به این دارد که انسان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موحد، منشأ </ins>همه کمال‌ها و جمال‌ها را خدا بداند.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=خداشناسی در قرآن|نام=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدتقی</ins>|نام خانوادگی=مصباح یزدی|صفحه=69}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== حد نصاب توحید ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== حد نصاب توحید ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از نظر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلام‌، </del>یک انسان برای ورود به جرگه مسلمانان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موحدان‌، </del>اعتقاد به هر پنج مرتبه اصلی توحید یعنی توحید در وجوب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وجود‌، </del>توحید در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خالقیت‌، </del>توحید در ربوبیت تکوینی و تشریعی و توحید در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الوهیت‌، </del>ضرورت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارد‌، </del>با توجه به آیات قرآن اعتقاد به برخی از مراتب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحید‌، </del>سبب مزیت و برتری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست‌، </del>بلکه اعتقاد به تمام مراتب توحید است که موجب سعادت اخروی انسان می‌شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=خداشناسی در قرآن|نام=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد‌تقی</del>|نام خانوادگی=مصباح یزدی|صفحه=76}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلام، </ins>یک انسان برای ورود به جرگه مسلمانان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موحدان، </ins>اعتقاد به هر پنج مرتبه اصلی توحید یعنی توحید در وجوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وجود، </ins>توحید در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خالقیت، </ins>توحید در ربوبیت تکوینی و تشریعی و توحید در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الوهیت، </ins>ضرورت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارد، </ins>با توجه به آیات قرآن اعتقاد به برخی از مراتب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحید، </ins>سبب مزیت و برتری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست، </ins>بلکه اعتقاد به تمام مراتب توحید است که موجب سعادت اخروی انسان می‌شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=خداشناسی در قرآن|نام=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدتقی</ins>|نام خانوادگی=مصباح یزدی|صفحه=76}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مصداق بارزی که در قرآن در رابطه با این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسأله </del>وجود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارد‌، </del>ابلیس است. ابلیس به خالقیت الله اعتقاد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داشت‌؛ </del>زیرا در آیه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12 </del>سوره اعراف به نقل از او می‌گوید: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">« خلقتنی </del>من نار و خلقته من طین»&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان|نام=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد‌حسین</del>|نام خانوادگی=طباطبایی|جلد=8|صفحه=22}}&lt;/ref&gt; همچنین آیه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">39 </del>سوره حجر به این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسأله </del>اشاره دارد که ابلیس اعتقاد به ربوبیت نیز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داشت‌</del>: «قال ربّ بما اغویتنی لأزینّن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لهم...» </del>ابلیس قبل از آفرینش آدم شش هزار سال عبادت خدا کرده است اما عدم پذیرش و اعتقاد به توحید در ربوبیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشریعی‌، </del>موجب سقوط او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شد‌، </del>چرا که خدا دستور به سجده‌کردن بر آدم داد و او از این دستور سرپیچی کرد که منشأ این سرپیچی به تکبر و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسد‌ورزیدن </del>نسبت به آدم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بر‌می‌گردد</del>. و نتیجه این کارش پیشرو و پیشگام‌شدن او در دوزخ شد. چون توحید او به حد نصاب نرسیده بود. آن عبادت‌های شش هزار ساله و اعتقاد به خالقیت و ربوبیت تکوینی به درد ابلیس نخورد. مثل معجونی که یک عنصر اصلی را نداشته باشد. که ممکن است چنین معجونی نه تنها مفید نبوده بلکه حتی اثر سوء هم داشته باشد. پس مجموعه عقاید توحیدی تا توحید در الوهیت است که موجب دخول انسان موحد به بهشت برین می‌شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=خداشناسی در قرآن|نام=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد‌تقی</del>|نام خانوادگی=مصباح یزدی|صفحه=79}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مصداق بارزی که در قرآن در رابطه با این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسئله </ins>وجود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارد، </ins>ابلیس است. ابلیس به خالقیت الله اعتقاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داشت؛ </ins>زیرا در آیه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۲ </ins>سوره اعراف به نقل از او می‌گوید: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«خلقتنی </ins>من نار و خلقته من طین»&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان|نام=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدحسین</ins>|نام خانوادگی=طباطبایی|جلد=8|صفحه=22}}&lt;/ref&gt; همچنین آیه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳۹ </ins>سوره حجر به این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسئله </ins>اشاره دارد که ابلیس اعتقاد به ربوبیت نیز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داشت</ins>: «قال ربّ بما اغویتنی لأزینّن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لهم…» </ins>ابلیس قبل از آفرینش آدم شش هزار سال عبادت خدا کرده است اما عدم پذیرش و اعتقاد به توحید در ربوبیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشریعی، </ins>موجب سقوط او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شد، </ins>چرا که خدا دستور به سجده‌کردن بر آدم داد و او از این دستور سرپیچی کرد که منشأ این سرپیچی به تکبر و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسدورزیدن </ins>نسبت به آدم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برمی‌گردد</ins>. و نتیجه این کارش پیشرو و پیشگام‌شدن او در دوزخ شد. چون توحید او به حد نصاب نرسیده بود. آن عبادت‌های شش هزار ساله و اعتقاد به خالقیت و ربوبیت تکوینی به درد ابلیس نخورد. مثل معجونی که یک عنصر اصلی را نداشته باشد. که ممکن است چنین معجونی نه تنها مفید نبوده بلکه حتی اثر سوء هم داشته باشد. پس مجموعه عقاید توحیدی تا توحید در الوهیت است که موجب دخول انسان موحد به بهشت برین می‌شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=خداشناسی در قرآن|نام=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدتقی</ins>|نام خانوادگی=مصباح یزدی|صفحه=79}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''یادداشت‌ها'''&lt;references group="یادداشت" /&gt;'''ارجاعات'''{{پانویس|۲}}'''منابع'''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''یادداشت‌ها'''&lt;references group="یادداشت"/&gt;'''ارجاعات'''{{پانویس|۲}}'''منابع'''</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن /توحید در قرآن، ج ۲، مرکز نشر اسراء، ۱۳۸۶</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن /توحید در قرآن، ج ۲، مرکز نشر اسراء، ۱۳۸۶</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دلبری، علی، عارفی، محمداسحاق، استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن، ۱۳۹۶</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دلبری، علی، عارفی، محمداسحاق، استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن، ۱۳۹۶</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* طارمی‌راد، حسن، «توحید (واژه، در قرآن و تفسیر، در حدیث، در کلام)»، دانشنامه جهان اسلام، ۱۳۸۳</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* طارمی‌راد، حسن، «توحید (واژه، در قرآن و تفسیر، در حدیث، در کلام)»، دانشنامه جهان اسلام، ۱۳۸۳</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طباطبایی‌، محمد‌حسین‌، المیزان‌، </del>ج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8، </del>دارالکتب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الاسلامیه‌، 1367</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طباطبایی، محمدحسین، المیزان، </ins>ج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۸، </ins>دارالکتب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الاسلامیه، ۱۳۶۷</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* عزیزی‌کیا، غلامعلی، بازخوانی دیدگاه آیت الله مصباح در تبیین شناخت عقلی خدا در قرآن، ۱۳۹۳</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* عزیزی‌کیا، غلامعلی، بازخوانی دیدگاه آیت الله مصباح در تبیین شناخت عقلی خدا در قرآن، ۱۳۹۳</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مصباح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یزدی‌، محمد‌تقی‌، </del>خداشناسی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرآن‌، </del>انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خمینی‌، 1399</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مصباح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یزدی، محمدتقی، </ins>خداشناسی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرآن، </ins>انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خمینی، ۱۳۹۹</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مصباح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یزدی‌، محمد‌تقی‌، </del>آموزش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفه‌، ج2‌، </del>سازمان تبلیغات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی‌، 1379</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مصباح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یزدی، محمدتقی، </ins>آموزش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفه، ج۲، </ins>سازمان تبلیغات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی، ۱۳۷۹</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{قرآن}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آیه‌های با موضوع توحید]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آیه‌های با موضوع توحید]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات کلامی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:توحید]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:توحید]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:خدا در اسلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:خدا در اسلام]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:یگانه‌گرایی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:یگانه‌گرایی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات کلامی]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=150773&oldid=prev 2025-09-20T05:46:00Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۰ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۴۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== واژه‌شناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== واژه‌شناسی ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Index finger = to attention (2).jpg|بندانگشتی|برخی بالا‌بردن انگشت اشاره را نماد توحید می‌دانند.]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توحید در لغت، واژه‌ای از باب تفعیل از ریشه «وحد» است که یا به معنای تکثّر در فعل، به معنای قرار دادن غایت وحدت و نهایت بساطت است یا به معنای انتساب از باب مفعول به معنای نسبت به وحدانیت&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{یادکرد ژورنال|جلدها=149|نام۱=رضا|نام خانوادگی۱=قزی|عنوان=نشریه معرفت|صفحه=5|نشانی=https://lib.eshia.ir/10244/149/5/تعریف_توحید}}&lt;/ref&gt; و در اصطلاح، یا به عنوان شرط ایمان است و به معنای «یکی گفتن» و «تصدیق به یکی‌بودن خداوند» یا به معنای «یکی کردن» و به عنوان کمال معرفت بوده وبعد از ایمان حاصل می‌شود.&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; از مشتقات آن می‌توان به واژه‌هایی مانند واحد، وحید، وحد، وحدانیت، وحدانی و احد اشاره کرد. خود واژه توحید به‌طور مستقیم در قرآن استعمال نشده، اما مشتقات آن چندین بار به کار رفته‌اند. از اصیل‌ترین پیام‌های قرآنی، تأکید بر یکتایی خدا و نفی قاطعانهٔ هرگونه [[شرک]] است.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان= «توحید (واژه، در قرآن و تفسیر، در حدیث، در کلام)» دانشنامه جهان اسلام|نام خانوادگی=طارمی راد|صفحه=8}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توحید در لغت، واژه‌ای از باب تفعیل از ریشه «وحد» است که یا به معنای تکثّر در فعل، به معنای قرار دادن غایت وحدت و نهایت بساطت است یا به معنای انتساب از باب مفعول به معنای نسبت به وحدانیت&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{یادکرد ژورنال|جلدها=149|نام۱=رضا|نام خانوادگی۱=قزی|عنوان=نشریه معرفت|صفحه=5|نشانی=https://lib.eshia.ir/10244/149/5/تعریف_توحید}}&lt;/ref&gt; و در اصطلاح، یا به عنوان شرط ایمان است و به معنای «یکی گفتن» و «تصدیق به یکی‌بودن خداوند» یا به معنای «یکی کردن» و به عنوان کمال معرفت بوده وبعد از ایمان حاصل می‌شود.&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; از مشتقات آن می‌توان به واژه‌هایی مانند واحد، وحید، وحد، وحدانیت، وحدانی و احد اشاره کرد. خود واژه توحید به‌طور مستقیم در قرآن استعمال نشده، اما مشتقات آن چندین بار به کار رفته‌اند. از اصیل‌ترین پیام‌های قرآنی، تأکید بر یکتایی خدا و نفی قاطعانهٔ هرگونه [[شرک]] است.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان= «توحید (واژه، در قرآن و تفسیر، در حدیث، در کلام)» دانشنامه جهان اسلام|نام خانوادگی=طارمی راد|صفحه=8}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Balali https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=150771&oldid=prev 2025-09-20T05:33:45Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۰ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l85">خط ۸۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مراتب توحید ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مراتب توحید ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:لا اله الا الله.png|بندانگشتی|تاپو‌گرافی عبارت لا اله الّا الله از شعار‌‌های توحیدی اسلام]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توحید به معنای یگانه‌ و یکی‌دانستن‌، دارای مراتبی است‌؛ مرتبه اول آن توحید در وجوب وجود است بدین معنا که تنها الله است که وجودش ذاتاً ضروری است و وجود سایر موجودات نیز از اوست. مرتبه دوم از توحید‌، توحید در خالقیت است به معنا یاینکه آفریننده‌ای جز الله نیست‌. توحید در تدبیر و ربوبیت تکوینی‌، مرتبه سوم از توحید به شمار می‌آید که انسان موحد‌، بعد از پذیرفتن یکی‌بودن آفریننده جهان‌، معتقد باشد که جهان همان‌گونه که در آفرینش‌، نیازی به غیر الله ندارد‌، در تدبیر و اداره و ربوبیت تکوینی خود نیز منحصر به اوست. چهارمین مرتبه توحید‌، توحید در ربوبیت تشریعی است که یک مسلمان باید معتقد به این باشد که اکنون که آفریننده او خداست‌، اختیار وجودش هم به دست اوست‌، تدبیر زندگی او نیز منحصر به الله است کسی جز او نیزحق فرمان‌دادن و قانون‌گذاری برای او ندارد و اگر کسی غیر از الله بخواهد دستور دهد و امر کند‍‌‌، باید با اجازه او باشد. مرتبه پنجم‌، توحید در الوهیت و معبودیت است یعنی هیچ کس جز الله سزاوار پرستش نیست‌،&lt;ref group=&quot;یادداشت&quot;&gt;همان مفهوم و معنای «لا اله الّا الله» است.&lt;/ref&gt; به عبارت دیگر هیچ معبودی جز الله نیست.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=آموزش فلسفه|سال=|نام=محمد‌تقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|جلد=2|صفحه=378-387}}&lt;/ref&gt;  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توحید به معنای یگانه‌ و یکی‌دانستن‌، دارای مراتبی است‌؛ مرتبه اول آن توحید در وجوب وجود است بدین معنا که تنها الله است که وجودش ذاتاً ضروری است و وجود سایر موجودات نیز از اوست. مرتبه دوم از توحید‌، توحید در خالقیت است به معنا یاینکه آفریننده‌ای جز الله نیست‌. توحید در تدبیر و ربوبیت تکوینی‌، مرتبه سوم از توحید به شمار می‌آید که انسان موحد‌، بعد از پذیرفتن یکی‌بودن آفریننده جهان‌، معتقد باشد که جهان همان‌گونه که در آفرینش‌، نیازی به غیر الله ندارد‌، در تدبیر و اداره و ربوبیت تکوینی خود نیز منحصر به اوست. چهارمین مرتبه توحید‌، توحید در ربوبیت تشریعی است که یک مسلمان باید معتقد به این باشد که اکنون که آفریننده او خداست‌، اختیار وجودش هم به دست اوست‌، تدبیر زندگی او نیز منحصر به الله است کسی جز او نیزحق فرمان‌دادن و قانون‌گذاری برای او ندارد و اگر کسی غیر از الله بخواهد دستور دهد و امر کند‍‌‌، باید با اجازه او باشد. مرتبه پنجم‌، توحید در الوهیت و معبودیت است یعنی هیچ کس جز الله سزاوار پرستش نیست‌،&lt;ref group=&quot;یادداشت&quot;&gt;همان مفهوم و معنای «لا اله الّا الله» است.&lt;/ref&gt; به عبارت دیگر هیچ معبودی جز الله نیست.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=آموزش فلسفه|سال=|نام=محمد‌تقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|جلد=2|صفحه=378-387}}&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Balali https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=150770&oldid=prev 2025-09-20T05:18:57Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۰ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۱۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l92">خط ۹۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از نظر اسلام‌، یک انسان برای ورود به جرگه مسلمانان و موحدان‌، اعتقاد به هر پنج مرتبه اصلی توحید یعنی توحید در وجوب وجود‌، توحید در خالقیت‌، توحید در ربوبیت تکوینی و تشریعی و توحید در الوهیت‌، ضرورت دارد‌، با توجه به آیات قرآن اعتقاد به برخی از مراتب توحید‌، سبب مزیت و برتری نیست‌، بلکه اعتقاد به تمام مراتب توحید است که موجب سعادت اخروی انسان می‌شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=خداشناسی در قرآن|نام=محمد‌تقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|صفحه=76}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از نظر اسلام‌، یک انسان برای ورود به جرگه مسلمانان و موحدان‌، اعتقاد به هر پنج مرتبه اصلی توحید یعنی توحید در وجوب وجود‌، توحید در خالقیت‌، توحید در ربوبیت تکوینی و تشریعی و توحید در الوهیت‌، ضرورت دارد‌، با توجه به آیات قرآن اعتقاد به برخی از مراتب توحید‌، سبب مزیت و برتری نیست‌، بلکه اعتقاد به تمام مراتب توحید است که موجب سعادت اخروی انسان می‌شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=خداشناسی در قرآن|نام=محمد‌تقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|صفحه=76}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مصداق بارزی که در قرآن در رابطه با این مسأله وجود دارد‌، ابلیس است. ابلیس به خالقیت الله اعتقاد داشت‌؛ زیرا در آیه 12 سوره اعراف به نقل از او می‌گوید: « خلقتنی من نار و خلقته من طین»&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان|نام=محمد‌حسین|نام خانوادگی=طباطبایی|جلد=8|صفحه=22}}&lt;/ref&gt; همچنین آیه 39 سوره حجر به این مسأله اشاره دارد که ابلیس اعتقاد به ربوبیت نیز داشت‌: «قال ربّ بما اغویتنی لأزینّن لهم...» ابلیس قبل از آفرینش آدم شش هزار سال عبادت خدا کرده است اما عدم پذیرش و اعتقاد به توحید در ربوبیت تشریعی‌، موجب سقوط او شد‌، چرا که خدا دستور به سجده‌کردن بر آدم داد و او از این دستور سرپیچی کرد که منشأ این سرپیچی به تکبر و حسد‌ورزیدن نسبت به آدم بر‌می‌گردد. و نتیجه این کارش پیشرو و پیشگام‌شدن او در دوزخ شد. چون توحید او به حد نصاب نرسیده بود. آن عبادت‌های شش هزار ساله و اعتقاد به خالقیت و ربوبیت تکوینی به درد ابلیس نخورد. مثل معجونی که یک عنصر اصلی را نداشته باشد. که ممکن است چنین معجونی نه تنها مفید نبوده بلکه حتی اثر سوء هم داشته باشد. پس مجموعه عقاید توحیدی تا توحید در الوهیت است که موجب دخول انسان موحد به بهشت برین می‌شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=خداشناسی در قرآن|نام=محمد‌تقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|صفحه=79}}&lt;/ref&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مصداق بارزی که در قرآن در رابطه با این مسأله وجود دارد‌، ابلیس است. ابلیس به خالقیت الله اعتقاد داشت‌؛ زیرا در آیه 12 سوره اعراف به نقل از او می‌گوید: « خلقتنی من نار و خلقته من طین»&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان|نام=محمد‌حسین|نام خانوادگی=طباطبایی|جلد=8|صفحه=22}}&lt;/ref&gt; همچنین آیه 39 سوره حجر به این مسأله اشاره دارد که ابلیس اعتقاد به ربوبیت نیز داشت‌: «قال ربّ بما اغویتنی لأزینّن لهم...» ابلیس قبل از آفرینش آدم شش هزار سال عبادت خدا کرده است اما عدم پذیرش و اعتقاد به توحید در ربوبیت تشریعی‌، موجب سقوط او شد‌، چرا که خدا دستور به سجده‌کردن بر آدم داد و او از این دستور سرپیچی کرد که منشأ این سرپیچی به تکبر و حسد‌ورزیدن نسبت به آدم بر‌می‌گردد. و نتیجه این کارش پیشرو و پیشگام‌شدن او در دوزخ شد. چون توحید او به حد نصاب نرسیده بود. آن عبادت‌های شش هزار ساله و اعتقاد به خالقیت و ربوبیت تکوینی به درد ابلیس نخورد. مثل معجونی که یک عنصر اصلی را نداشته باشد. که ممکن است چنین معجونی نه تنها مفید نبوده بلکه حتی اثر سوء هم داشته باشد. پس مجموعه عقاید توحیدی تا توحید در الوهیت است که موجب دخول انسان موحد به بهشت برین می‌شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=خداشناسی در قرآن|نام=محمد‌تقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|صفحه=79}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr> </table>

Balali https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=149751&oldid=prev 2025-09-13T08:27:38Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l70">خط ۷۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== استدلال صریح و مستقیم ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== استدلال صریح و مستقیم ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیدگاه دیگری که در این رابطه وجود دارد، حاکی از وجود استدلال مستقل و صریحی بر اثبات اصل مبدأ در قرآن است، هر چند در بسیاری از آیات نیز، این امر مسلّم در نظر گرفته شده است. [[خمینی، بهشتی، جوادی آملی و سبحانی]] از علمای شیعه&lt;ref name=":4"&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان=استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن|صفحه=146|ژورنال=آموزه‌های قرآنی|نشانی=https://qd.razavi.ac.ir/article_330_020b0b6b1389a5ea9571d29f41c207a5.pdf}}&lt;/ref&gt; و فخر رازی، نیشابوری&lt;ref group="یادداشت"&gt;فخر رازی حتی الحمدلله رب العالمین را استدلالی مستقیم بر اثبات وجود خدا به‌شمار می‌آورد و نیشابوری که برخی از مورخان اهل سنت، او را به دلیل نقل احادیث در فضائل اهل بیت شیعه دانسته‌اند، حتی بسم الله الرحمن الرحیم را از این نوع می‌داند، که مصباح یزدی دربارهٔ آن‌ها گفته است که این افراد دچار نوعی افراط شده‌اند.&lt;/ref&gt; و غزالی {{مدرک|نام=نیازمند منبع}}از علمای اهل سنت،&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|نام۱=غلامعلی|نام خانوادگی۱=عزیزی‌کیا<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|سال=1393</del>|شماره=207|عنوان=بازخوانی دیدگاه آیت الله مصباح در تبیین شناخت عقلی خدا در قرآن|ژورنال=معرفت|نشانی=https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&amp;PdfID=48402}}&lt;/ref&gt; از کسانی هستند که این دیدگاه را پذیرفته‌اند. رکن اساسی این دیدگاه، تشکیل شده از دو امر: ۱- وجود [[ملحدان]] و [[منکران]] خدا که قرآن آن‌ها را مخاطب قرار داده است و آیه ۲۴ [[سوره جاثیه]] نیز به این امر اشاره دارد: «وقال ما هی الّا حَیاةُ الدّنیا نَموت و نَحیا و ما یُهلِکُنا الا الدَّهر…» ۲- وجود آیات قرآنی در پاسخ به این ملحدان.&lt;ref name=":4"/&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیدگاه دیگری که در این رابطه وجود دارد، حاکی از وجود استدلال مستقل و صریحی بر اثبات اصل مبدأ در قرآن است، هر چند در بسیاری از آیات نیز، این امر مسلّم در نظر گرفته شده است. [[خمینی، بهشتی، جوادی آملی و سبحانی]] از علمای شیعه&lt;ref name=":4"&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان=استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن|صفحه=146|ژورنال=آموزه‌های قرآنی|نشانی=https://qd.razavi.ac.ir/article_330_020b0b6b1389a5ea9571d29f41c207a5.pdf}}&lt;/ref&gt; و فخر رازی، نیشابوری&lt;ref group="یادداشت"&gt;فخر رازی حتی الحمدلله رب العالمین را استدلالی مستقیم بر اثبات وجود خدا به‌شمار می‌آورد و نیشابوری که برخی از مورخان اهل سنت، او را به دلیل نقل احادیث در فضائل اهل بیت شیعه دانسته‌اند، حتی بسم الله الرحمن الرحیم را از این نوع می‌داند، که مصباح یزدی دربارهٔ آن‌ها گفته است که این افراد دچار نوعی افراط شده‌اند.&lt;/ref&gt; و غزالی {{مدرک|نام=نیازمند منبع}}از علمای اهل سنت،&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|نام۱=غلامعلی|نام خانوادگی۱=عزیزی‌کیا|شماره=207|عنوان=بازخوانی دیدگاه آیت الله مصباح در تبیین شناخت عقلی خدا در قرآن|ژورنال=معرفت|نشانی=https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&amp;PdfID=48402}}&lt;/ref&gt; از کسانی هستند که این دیدگاه را پذیرفته‌اند. رکن اساسی این دیدگاه، تشکیل شده از دو امر: ۱- وجود [[ملحدان]] و [[منکران]] خدا که قرآن آن‌ها را مخاطب قرار داده است و آیه ۲۴ [[سوره جاثیه]] نیز به این امر اشاره دارد: «وقال ما هی الّا حَیاةُ الدّنیا نَموت و نَحیا و ما یُهلِکُنا الا الدَّهر…» ۲- وجود آیات قرآنی در پاسخ به این ملحدان.&lt;ref name=":4"/&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== برخی از آیات مورد استدلال ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== برخی از آیات مورد استدلال ====</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l83">خط ۸۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مفاد آیه ۱۵ سوره فاطر «یا أیها الناس انت الفقراء الی الله و الله هو الغنی الحمید» و آیه ۳۸ سوره محمد «والله الغنی و انتم الفقراء» با برهان امکان و وجوب، بیانگر برهان مستقیم بر اثبات وجود خدا است که حاصل این برهان این است که اگر انسان و موجودات عالم که ممکن الوجود هستند، به واجب الوجود منتهی نشوند، دور محال و تسلسل باطل و بی‌پایان به وجود می‌آید.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|سال=1396|عنوان=استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن|صفحه=151|ژورنال=آموزه‌های قرآنی|نشانی=https://qd.razavi.ac.ir/article_330_020b0b6b1389a5ea9571d29f41c207a5.pdf}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مفاد آیه ۱۵ سوره فاطر «یا أیها الناس انت الفقراء الی الله و الله هو الغنی الحمید» و آیه ۳۸ سوره محمد «والله الغنی و انتم الفقراء» با برهان امکان و وجوب، بیانگر برهان مستقیم بر اثبات وجود خدا است که حاصل این برهان این است که اگر انسان و موجودات عالم که ممکن الوجود هستند، به واجب الوجود منتهی نشوند، دور محال و تسلسل باطل و بی‌پایان به وجود می‌آید.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|سال=1396|عنوان=استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن|صفحه=151|ژورنال=آموزه‌های قرآنی|نشانی=https://qd.razavi.ac.ir/article_330_020b0b6b1389a5ea9571d29f41c207a5.pdf}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* آیه ۱۰ سوره ابراهیم «أفی الله شک فاطر السموات و الارض» نیز از آیات دیگری است که به نظر این افراد، به‌طور مستقیم با برهان حدوث، بر اصل مبدأ دلالت می‌کند. در مورد این آیه برخی معتقدند آیه مزبور، بیانگر برهان صدیقین است و بعضی بر این باور هستند که این آیه به برهان فطرت اشاره دارد. و حتی عده‌ای مانند طباطبایی صاحب تفسیر المیزان، بر این باور است که آیه فوق، و تنها ناظر به توحید در الوهیت و ربوبیت است و هیچ ارتباطی با اثبات وجود خدا ندارد.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان=استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن|صفحه=152 و 153|ژورنال=آموزه‌های قرآنی|نشانی=https://qd.razavi.ac.ir/article_330_020b0b6b1389a5ea9571d29f41c207a5.pdf}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* آیه ۱۰ سوره ابراهیم «أفی الله شک فاطر السموات و الارض» نیز از آیات دیگری است که به نظر این افراد، به‌طور مستقیم با برهان حدوث، بر اصل مبدأ دلالت می‌کند. در مورد این آیه برخی معتقدند آیه مزبور، بیانگر برهان صدیقین است و بعضی بر این باور هستند که این آیه به برهان فطرت اشاره دارد. و حتی عده‌ای مانند طباطبایی صاحب تفسیر المیزان، بر این باور است که آیه فوق، و تنها ناظر به توحید در الوهیت و ربوبیت است و هیچ ارتباطی با اثبات وجود خدا ندارد.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان=استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن|صفحه=152 و 153|ژورنال=آموزه‌های قرآنی|نشانی=https://qd.razavi.ac.ir/article_330_020b0b6b1389a5ea9571d29f41c207a5.pdf}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مراتب توحید ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحید به معنای یگانه‌ و یکی‌دانستن‌، دارای مراتبی است‌؛ مرتبه اول آن توحید در وجوب وجود است بدین معنا که تنها الله است که وجودش ذاتاً ضروری است و وجود سایر موجودات نیز از اوست. مرتبه دوم از توحید‌، توحید در خالقیت است به معنا یاینکه آفریننده‌ای جز الله نیست‌. توحید در تدبیر و ربوبیت تکوینی‌، مرتبه سوم از توحید به شمار می‌آید که انسان موحد‌، بعد از پذیرفتن یکی‌بودن آفریننده جهان‌، معتقد باشد که جهان همان‌گونه که در آفرینش‌، نیازی به غیر الله ندارد‌، در تدبیر و اداره و ربوبیت تکوینی خود نیز منحصر به اوست. چهارمین مرتبه توحید‌، توحید در ربوبیت تشریعی است که یک مسلمان باید معتقد به این باشد که اکنون که آفریننده او خداست‌، اختیار وجودش هم به دست اوست‌، تدبیر زندگی او نیز منحصر به الله است کسی جز او نیزحق فرمان‌دادن و قانون‌گذاری برای او ندارد و اگر کسی غیر از الله بخواهد دستور دهد و امر کند‍‌‌، باید با اجازه او باشد. مرتبه پنجم‌، توحید در الوهیت و معبودیت است یعنی هیچ کس جز الله سزاوار پرستش نیست‌،&lt;ref group="یادداشت"&gt;همان مفهوم و معنای «لا اله الّا الله» است.&lt;/ref&gt; به عبارت دیگر هیچ معبودی جز الله نیست.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=آموزش فلسفه|سال=|نام=محمد‌تقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|جلد=2|صفحه=378-387}}&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علاوه بر این مراتبی که ذکر شد‌، توحید در استعانت‌، توحید در خوف و رجا و توحیددر محبت از شئون و مظاهر توحید به حساب می‌آید که توحید در استعانت به معنای تنها از خدا یاری‌طلبیدن و تنها او را مؤثر حقیقی‌دانستن است و توحید در خوف و رجا به معنای این است که انسان تنها از خدا بترسد و تنها به او امیدوار باشد و توحید در محبت نیز اشاره به این دارد که انسان موحد‌،منشأ همه کمال‌ها و جمال‌ها را خدا بداند.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=خداشناسی در قرآن|نام=محمد‌تقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|صفحه=69}}&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== حد نصاب توحید ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از نظر اسلام‌، یک انسان برای ورود به جرگه مسلمانان و موحدان‌، اعتقاد به هر پنج مرتبه اصلی توحید یعنی توحید در وجوب وجود‌، توحید در خالقیت‌، توحید در ربوبیت تکوینی و تشریعی و توحید در الوهیت‌، ضرورت دارد‌، با توجه به آیات قرآن اعتقاد به برخی از مراتب توحید‌، سبب مزیت و برتری نیست‌، بلکه اعتقاد به تمام مراتب توحید است که موجب سعادت اخروی انسان می‌شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=خداشناسی در قرآن|نام=محمد‌تقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|صفحه=76}}&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصداق بارزی که در قرآن در رابطه با این مسأله وجود دارد‌، ابلیس است. ابلیس به خالقیت الله اعتقاد داشت‌؛ زیرا در آیه 12 سوره اعراف به نقل از او می‌گوید: « خلقتنی من نار و خلقته من طین»&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان|نام=محمد‌حسین|نام خانوادگی=طباطبایی|جلد=8|صفحه=22}}&lt;/ref&gt; همچنین آیه 39 سوره حجر به این مسأله اشاره دارد که ابلیس اعتقاد به ربوبیت نیز داشت‌: «قال ربّ بما اغویتنی لأزینّن لهم...» ابلیس قبل از آفرینش آدم شش هزار سال عبادت خدا کرده است اما عدم پذیرش و اعتقاد به توحید در ربوبیت تشریعی‌، موجب سقوط او شد‌، چرا که خدا دستور به سجده‌کردن بر آدم داد و او از این دستور سرپیچی کرد که منشأ این سرپیچی به تکبر و حسد‌ورزیدن نسبت به آدم بر‌می‌گردد. و نتیجه این کارش پیشرو و پیشگام‌شدن او در دوزخ شد. چون توحید او به حد نصاب نرسیده بود. آن عبادت‌های شش هزار ساله و اعتقاد به خالقیت و ربوبیت تکوینی به درد ابلیس نخورد. مثل معجونی که یک عنصر اصلی را نداشته باشد. که ممکن است چنین معجونی نه تنها مفید نبوده بلکه حتی اثر سوء هم داشته باشد. پس مجموعه عقاید توحیدی تا توحید در الوهیت است که موجب دخول انسان موحد به بهشت برین می‌شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=خداشناسی در قرآن|نام=محمد‌تقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|صفحه=79}}&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;یادداشت‌ها&#039;&#039;&#039;&lt;references group=&quot;یادداشت&quot; /&gt;&#039;&#039;&#039;ارجاعات&#039;&#039;&#039;{{پانویس|۲}}&#039;&#039;&#039;منابع&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;یادداشت‌ها&#039;&#039;&#039;&lt;references group=&quot;یادداشت&quot; /&gt;&#039;&#039;&#039;ارجاعات&#039;&#039;&#039;{{پانویس|۲}}&#039;&#039;&#039;منابع&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن /توحید در قرآن، ج ۲، مرکز نشر اسراء، ۱۳۸۶</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن /توحید در قرآن، ج ۲، مرکز نشر اسراء، ۱۳۸۶</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* دلبری، علی، عارفی، محمداسحاق، استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن، ۱۳۹۶</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* طارمی‌راد، حسن، «توحید (واژه، در قرآن و تفسیر، در حدیث، در کلام)»، دانشنامه جهان اسلام، ۱۳۸۳</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* طارمی‌راد، حسن، «توحید (واژه، در قرآن و تفسیر، در حدیث، در کلام)»، دانشنامه جهان اسلام، ۱۳۸۳</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلبری، علی، عارفی، محمداسحاق، استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن، ۱۳۹۶</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طباطبایی‌، محمد‌حسین‌، المیزان‌، ج 8، دارالکتب الاسلامیه‌، 1367</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* عزیزی‌کیا، غلامعلی، بازخوانی دیدگاه آیت الله مصباح در تبیین شناخت عقلی خدا در قرآن، ۱۳۹۳</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* عزیزی‌کیا، غلامعلی، بازخوانی دیدگاه آیت الله مصباح در تبیین شناخت عقلی خدا در قرآن، ۱۳۹۳</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* مصباح یزدی‌، محمد‌تقی‌، خداشناسی در قرآن‌، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‌، 1399</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* مصباح یزدی‌، محمد‌تقی‌، آموزش فلسفه‌، ج2‌، سازمان تبلیغات اسلامی‌، 1379</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آیه‌های با موضوع توحید]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آیه‌های با موضوع توحید]]</div></td></tr> </table>

Balali https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=149704&oldid=prev 2025-09-12T14:45:33Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۴۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l95">خط ۹۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:خدا در اسلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:خدا در اسلام]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:یگانه‌گرایی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:یگانه‌گرایی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات کلامی]]</ins></div></td></tr> </table>

Balali https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=149552&oldid=prev 2025-09-11T04:22:33Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اسلام|خدا|selected=اسلام|expanded=الگو}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اسلام|خدا|selected=اسلام|expanded=الگو}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''توحید در قرآن'''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;توحید&#039;&#039;&#039;، اصل اساسی جهان‌بینی اسلامی، به معنای یکی‌دانستن است که بر اساس آن، خدا یکتا و یگانه بوده و دارای همه صفات کمالیه و منزه از هر عیب و نقصی است. بر اساس قرآن توحید یک باور فطری محسوب می‌شود که بالفطرة در همه انسان‌ها وجود دارد و منکرین توحید و ملحدین، از فطرت خود منحرف شده و تحت تأثیر عوامل روانی، محیطی و تاریخی و… قرار گرفته‌اند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;توحید&#039;&#039;&#039;، اصل اساسی جهان‌بینی اسلامی، به معنای یکی‌دانستن است که بر اساس آن، خدا یکتا و یگانه بوده و دارای همه صفات کمالیه و منزه از هر عیب و نقصی است. بر اساس قرآن توحید یک باور فطری محسوب می‌شود که بالفطرة در همه انسان‌ها وجود دارد و منکرین توحید و ملحدین، از فطرت خود منحرف شده و تحت تأثیر عوامل روانی، محیطی و تاریخی و… قرار گرفته‌اند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l85">خط ۸۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مفاد آیه ۱۵ سوره فاطر «یا أیها الناس انت الفقراء الی الله و الله هو الغنی الحمید» و آیه ۳۸ سوره محمد «والله الغنی و انتم الفقراء» با برهان امکان و وجوب، بیانگر برهان مستقیم بر اثبات وجود خدا است که حاصل این برهان این است که اگر انسان و موجودات عالم که ممکن الوجود هستند، به واجب الوجود منتهی نشوند، دور محال و تسلسل باطل و بی‌پایان به وجود می‌آید.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|سال=1396|عنوان=استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن|صفحه=151|ژورنال=آموزه‌های قرآنی|نشانی=https://qd.razavi.ac.ir/article_330_020b0b6b1389a5ea9571d29f41c207a5.pdf}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مفاد آیه ۱۵ سوره فاطر «یا أیها الناس انت الفقراء الی الله و الله هو الغنی الحمید» و آیه ۳۸ سوره محمد «والله الغنی و انتم الفقراء» با برهان امکان و وجوب، بیانگر برهان مستقیم بر اثبات وجود خدا است که حاصل این برهان این است که اگر انسان و موجودات عالم که ممکن الوجود هستند، به واجب الوجود منتهی نشوند، دور محال و تسلسل باطل و بی‌پایان به وجود می‌آید.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|سال=1396|عنوان=استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن|صفحه=151|ژورنال=آموزه‌های قرآنی|نشانی=https://qd.razavi.ac.ir/article_330_020b0b6b1389a5ea9571d29f41c207a5.pdf}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* آیه ۱۰ سوره ابراهیم «أفی الله شک فاطر السموات و الارض» نیز از آیات دیگری است که به نظر این افراد، به‌طور مستقیم با برهان حدوث، بر اصل مبدأ دلالت می‌کند. در مورد این آیه برخی معتقدند آیه مزبور، بیانگر برهان صدیقین است و بعضی بر این باور هستند که این آیه به برهان فطرت اشاره دارد. و حتی عده‌ای مانند طباطبایی صاحب تفسیر المیزان، بر این باور است که آیه فوق، و تنها ناظر به توحید در الوهیت و ربوبیت است و هیچ ارتباطی با اثبات وجود خدا ندارد.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان=استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن|صفحه=152 و 153|ژورنال=آموزه‌های قرآنی|نشانی=https://qd.razavi.ac.ir/article_330_020b0b6b1389a5ea9571d29f41c207a5.pdf}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* آیه ۱۰ سوره ابراهیم «أفی الله شک فاطر السموات و الارض» نیز از آیات دیگری است که به نظر این افراد، به‌طور مستقیم با برهان حدوث، بر اصل مبدأ دلالت می‌کند. در مورد این آیه برخی معتقدند آیه مزبور، بیانگر برهان صدیقین است و بعضی بر این باور هستند که این آیه به برهان فطرت اشاره دارد. و حتی عده‌ای مانند طباطبایی صاحب تفسیر المیزان، بر این باور است که آیه فوق، و تنها ناظر به توحید در الوهیت و ربوبیت است و هیچ ارتباطی با اثبات وجود خدا ندارد.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان=استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن|صفحه=152 و 153|ژورنال=آموزه‌های قرآنی|نشانی=https://qd.razavi.ac.ir/article_330_020b0b6b1389a5ea9571d29f41c207a5.pdf}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== یادداشت ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references group="یادداشت"/&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ارجاعات'''{{پانویس|۲}}'''منابع'''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''یادداشت‌ها'''&lt;references group="یادداشت" /&gt;</ins>'''ارجاعات'''{{پانویس|۲}}'''منابع'''</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن /توحید در قرآن، ج ۲، مرکز نشر اسراء، ۱۳۸۶</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن /توحید در قرآن، ج ۲، مرکز نشر اسراء، ۱۳۸۶</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* طارمی‌راد، حسن، «توحید (واژه، در قرآن و تفسیر، در حدیث، در کلام)»، دانشنامه جهان اسلام، ۱۳۸۳</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* طارمی‌راد، حسن، «توحید (واژه، در قرآن و تفسیر، در حدیث، در کلام)»، دانشنامه جهان اسلام، ۱۳۸۳</div></td></tr> </table>

Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=149551&oldid=prev 2025-09-11T04:21:41Z

<p>+<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF" title="رده:توحید">رده:توحید</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%A7_%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9_%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF" title="رده:آیه‌های با موضوع توحید">رده:آیه‌های با موضوع توحید</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C" title="رده:یگانه‌گرایی">رده:یگانه‌گرایی</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D8%AF%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85" title="رده:خدا در اسلام">رده:خدا در اسلام</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)، ابرابزار</p> <a href="https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&amp;diff=149551&amp;oldid=149549">نمایش تغییرات</a>

Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=149549&oldid=prev 2025-09-11T04:20:06Z

<p>Shahroudi صفحهٔ <a href="/fa/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Balali/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86" title="کاربر:Balali/صفحه تمرین">کاربر:Balali/صفحه تمرین</a> را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به <a href="/fa/%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86" title="توحید در قرآن">توحید در قرآن</a> منتقل کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۲۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div> </td></tr></table>

Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=148326&oldid=prev 2025-09-01T11:35:14Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l104">خط ۱۰۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دلبری‌، علی‌، عارفی‌، محمد‌اسحاق‌، استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن‌، 1396</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دلبری‌، علی‌، عارفی‌، محمد‌اسحاق‌، استدلال‌های صریح عقلی بر وجود خدا در قرآن‌، 1396</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* عزیزی‌کیا‌، غلامعلی‌، بازخوانی دیدگاه آیت الله مصباح در تبیین شناخت عقلی خدا در قرآن‌،1393</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* عزیزی‌کیا‌، غلامعلی‌، بازخوانی دیدگاه آیت الله مصباح در تبیین شناخت عقلی خدا در قرآن‌،1393</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:موضوعات قرآن]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:توحید]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:خدا در اسلام]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:یکتاپرستی]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:یگانه‌گرایی]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Balali