Shahroudi: /* منابع */

2024-03-07T13:04:47Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۴
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	==منابع==		==منابع==
	{{پانویس\|۲}}		{{پانویس\|۲}}

			{{حجت بن الحسن}}

	[[رده:آثار منسوب به امامان شیعه]]		[[رده:آثار منسوب به امامان شیعه]]

Shahroudi: + رده:حجت بن الحسن (هات‌کت)

2024-03-07T13:04:23Z

+ رده:حجت بن الحسن (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۴
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	[[رده:مهدویت در باور شیعه دوازده‌امامی]]		[[رده:مهدویت در باور شیعه دوازده‌امامی]]
	[[رده:مهدویت]]		[[رده:مهدویت]]
			[[رده:حجت بن الحسن]]

Shahroudi: − رده:شیعه، + رده:آثار منسوب به امامان شیعه (هات‌کت)

2024-03-07T13:04:12Z

− رده:شیعه، + رده:آثار منسوب به امامان شیعه (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۴
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	{{پانویس\|۲}}		{{پانویس\|۲}}

	[[رده:شیعه]]		[[رده:آثار منسوب به امامان شیعه]]
	[[رده:مهدویت در باور شیعه دوازده‌امامی]]		[[رده:مهدویت در باور شیعه دوازده‌امامی]]
	[[رده:مهدویت]]		[[رده:مهدویت]]

Shahroudi در ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۲

2024-03-07T13:02:39Z

نمایش تغییرات

Shahroudi: صفحه‌ای تازه حاوی «'''توقیعات امام زمان''' اصطلاحی است که شیعیان دوازده‌امامی، برای اشاره به نامه‌ها و نوشته‌های امام دوازدهم خود، معروف به حجت بن الحسن (ملقب به مهدی) به کار می‌برند. هدف از توقیعات حجت بن الحسن، پاسخ به پرسش‌های شیعیان یا اطلاعیه‌هایی ب...» ایجاد کرد

2024-03-07T12:46:26Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''توقیعات امام زمان''' اصطلاحی است که شیعیان دوازده‌امامی، برای اشاره به نامه‌ها و نوشته‌های امام دوازدهم خود، معروف به حجت بن الحسن (ملقب به مهدی) به کار می‌برند. هدف از توقیعات حجت بن الحسن، پاسخ به پرسش‌های شیعیان یا اطلاعیه‌هایی ب...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''توقیعات امام زمان''' اصطلاحی است که شیعیان دوازده‌امامی، برای اشاره به نامه‌ها و نوشته‌های امام دوازدهم خود، معروف به [[حجت بن الحسن]] (ملقب به [[مهدی]]) به کار می‌برند. هدف از توقیعات [[حجت بن الحسن]]، پاسخ به پرسش‌های شیعیان یا اطلاعیه‌هایی به منظور آگاهی [[شیعیان]] بوده که بصورت کتبی، اکثراً در دوران [[غیبت صغری]] فرستاده‌است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص ۵۰۵|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref> به عقیده شیعیان، پس از به امامت رسیدن [[حجت بن الحسن]]، این نامه‌ها از طریق چهار سفیر وی (مشهور به [[نواب اربعه]]) در مدت تقریباً ۷۰ سال (۲۶۰ ه‍.ق تا ۳۲۹ ه‍.ق) به دست [[شیعیان]] می‌رسید.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=طوسی، الغیبه، ص ۳۰۹|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref>

== جایگاه و اهمیت ==
توقیعات [[حجت بن الحسن]] نقش مهمی در تثبیت مکتب [[شیعه دوازده‌امامی|شیعه دوازده امامی]] در دوران [[غیبت صغری]] داشت. از این جهت که پس از درگذشت [[حسن عسکری]] (امام یازدهم) [[شیعیان]]، علی رقم وجود متونی از [[محمد]] و [[امامان دوازده‌گانه شیعیان|امامان]] پیشین مبنی بر وجود امام دوازدهم از فرزندان [[حسن عسکری]] که به [[شیعه|شیعیان]] رسیده بود<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=صافی گلپایگانی، منتخب الاثر فی الامام الثانی عشر، فصل ۲، ص ۱۴۶ الی ۳۲۴|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref> و همچنین تلاش‌های حسن عسکری در دوران حیاتش مبنی بر معرفی فرزندش (حجت بن الحسن) به شیعیان خاص، باز هم برخی از شیعیان در مورد امام دوازدهم دچار تردید و حیرت شدند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=Poonawala & 2000-2001, p. 455|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref> این تردید از آنجا نشأت می‌گرفت که ولادت حجت بن الحسن، توسط پدرش (حسن عسکری) به منظور حفظ جان وی از گزند [[خلافت عباسی|خلفای عباسی]]، علنی نشده بود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=جعفریان، حیات سیاسی و فکری امامان شیعه (ع)، ص۵۶۷|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref> چرا که خلفای بنی‌عباس بنابر متون رسیده از محمد و [[امامان دوازده‌گانه شیعیان|امامان]] می‌دانستند که فرزند حسن عسکری دوازدهمین (آخرین) امام شیعیان همان [[مهدی]] است که اهمیت ویژه ای برای شیعیان دارد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=سلیمیان، درسنامه مهدویت (۱)، ص۱۸۶|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref> از این رو برای حفظ حکومت خود، در صدد حذف حجت بن الحسن بودند. میزان اطلاع‌رسانی و تأکید در مورد فرزند حسن عسکری به عنوان امام دوازدهم شیعیان توسط محمد و امامان قبلی به اندازه ای بود که حتی قبل از زمان حسن عسکری کتاب‌های مستقلی دربارهٔ وجود و غیبت امام دوزادهم توسط افرادی مانند [[علی بن مهزیار اهوازی]] و [[فضل بن شاذان نیشابوری]] نوشته شده بود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=جاسم حسین، تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم (ع)، ص ۲۲ و ۲۳|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref> در نتیجه، با رفع تردیدهای مذکور، توقیعات [[امام زمان]] که عموماً خطاب به شیعیان نوشته می‌شد و توسط [[نواب اربعه]] به دست آن‌ها می‌رسید، گواه روشن و قوت قلبی بر وجود حجت بن الحسن برای [[شیعیان]] بود و موجب تبیین و تثبیت تشیع شد. برخی از این توقیعات به خط خود حجت بن الحسن و همراه با مُهر وی بوده‌است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=کافی، کلینی، ج ۷، ص ۱۶۳|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref>

==محتوا==
مجموعه توقیعات [[امام زمان]] در دو کتاب [[کمال‌الدین و تمام‌النعمة|کمال الدین و تمام النعمة]] اثر [[شیخ صدوق]] و [[الغیبة (طوسی)|الغیبة]] اثر [[شیخ طوسی]] جمع‌آوری شده‌است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=ری شهری، دانشنامه امام مهدی، ج۴، ص۱۲۴|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref> در کتاب کمال الدین ۴۹ توقیع و در کتاب الغیبة نیز ۴۳ توقیع تدوین شده که ۱۲ عدد آن‌ها مشترک است. در نتیجه، مجموعاً ۸۰ توقیع در این دو کتاب در ۵ دسته اصلی تشریح شده‌است:<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=ری شهری، دانشنامه امام مهدی، ج۴|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref>

===پاسخ به مسائل کلامی و فقهی شیعیان===
بخشی از توقیعات حجت بن حسن در پاسخ به پرسش‌های شیعیان در مورد مسائل عقیدتی مانند توحید، نبوت و امامت است. مهدی (حجت بن الحسن) در پاسخ به پرسش‌های مربوط به امامت، با اشاره به آیات [[قرآن]] و تأکید بر این که زمین هیچ‌گاه خالی از حجّت نبوده‌است و این سنّت الهی تا قیامت ادامه پیدا می‌کند، به وظیفه امام در تعیین امامِ بعد از خود پرداخته و خاطرنشان ساخته که پدرش (حسن عسکری)، وی را به امامت معرفی نموده‌است.
ابن ابی غانم قزوینی و گروهی از شیعیان در مورد جانشین حسن عسکری اختلاف کردند. شیعیان در این‌باره نامه‌ای نوشتند و از طریق نواب اربعه به حجت بن الحسن فرستادند و اختلاف پیش آمده را به وی اطلاع دادند. جواب نامه با خط خود مهدی چنین آمد:<blockquote>... به من خبر رسیده‌است که گروهی از شما در دین اختلاف کرده و در مورد سرپرستان امور (امامان) خود به شک و سرگردانی افتاده‌اند… آیا ندیدید چگونه خداوند از زمان آدم تا زمان امام پیشین برای شما پناهگاه‌هایی قرار داد تا به آنها پناه ببرید و پرچم‌هایی برافراشت تا به واسطه آنها هدایت شوید. هر گاه پرچمی ناپدید شد پرچمی دیگر پدیدار گردید و هر گاه ستاره‌ای غروب کرد ستاره‌ای دیگر دمید. وقتی خداوند او (حسن عسکری) را به سوی خود برد، گمان کردید که خداوند دین خود را باطل ساخته و واسطه میان خود و خلق خود را قطع کرده‌است. (اما) هرگز چنین نبوده و تا زمانی که قیامت برپا شود و امر خداوند سبحان آشکار گردد نیز این گونه نخواهد شد. امام پیشین (حسن عسکری) درگذشت… و وصیت او و دانش او و جانشین او در ماست و کسی جز ستمگر گنهکار بر سر مقام او با ما نزاع نمی‌کند…<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=طوسی، الغیبه، ص۲۸۶|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref></blockquote>بخشی از توقیعات امام زمان در پاسخ به پرسش‌های شیعیان در مورد مسائل [[فقه امامیه|فقهی]] مانند طهارت، نماز، روزه، حج، شهادت، قضا، وقف، معاملات، خمس، صدقه، نکاح، مُسکرات و … است. بخشی از توقیعات امام زمان در مورد اموالی است که شیعیان به عنوان [[خمس]] و دیگر وجوه شرعی توسط نواب اربعه به حجت بن الحسن می‌فرستادند.

===تکذیب مدّعیان مهدویت===
بخشی از توقیعات مهدی برای روشنگری در مورد مدّعیان دروغین امامت مانند جعفر بن علی (معروف به [[جعفر کذاب]]) بود که به عقیده عامه شیعیان از پنهان بودن حجت بن الحسن در انظار عمومی سوء استفاده کرده و خود را امام معرفی می‌کردند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=سید محمد صدر، پژوهشی در زندگی امام مهدی، ص۲۴۷|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref> در چنین شرایطی برای اینکه حقیقت پوشیده نماند و شیعیان دچار تردید نشوند، امام مهدی توقیعاتی در مذمّت، تکذیب و لعن آن دروغگویان صادر می‌کرد.

ارتباط مهدی با شیعیان از آغاز امامت وی در سال ۲۶۰ ه‍.ق تنها از طریق نواب اربعه بود. آخرین سفیر (نائب) خاص، [[علی بن محمد سمری]] بود که در پانزدهم شعبان سال ۳۲۹ ه‍.ق از دنیا رفت. یک هفته قبل از وفات او، توقیعی از سوی حجت بن الحسن خطاب به وی صادر شد: «ای علی بن محمد سمری!... تو تا شش روز دیگر وفات خواهی کرد. پس کارهایت را تمام کن و به هیچ‌کس به عنوان جانشین خویش وصیت نکن زیرا اکنون غیبت دوم آغاز شده‌است، و ظهوری نخواهد بود تا زمانی که خداوند اجازه فرماید…»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۵۱۶.|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref> پس از درگذشت [[علی بن محمد سمری]] ارتباط مهدی از طریق نواب خاص نیز خاتمه یافت. از این زمان به بعد غیبت وارد مرحله جدیدی شد که در منابع متأخر [[غیبت کبرا|غیبت کبری]] نامیده شده‌است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=Mohammad Ali Amir-Moezzi 1994, pp. 99–100|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref>

===کرامت‌ها و دعاها===
بخشی از توقیعات امام زمان در جهت نشان دادن کرامت‌های وی نوشته شده تا سبب اطمینان قلب بیشتر شیعیان شود. از جمله این توقیعات می‌توان خبر دادن مهدی از حقوق مالی پنهان و دیگر امور نهانی و دعاهای وی در پی درخواست‌های متعدد شیعیان را نام برد.

==منابع==
{{پانویس|۲}}

[[رده:شیعه]]
[[رده:مهدویت در باور شیعه دوازده‌امامی]]
[[رده:مهدویت]]

توقیعات امام زمان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: /* منابع */

Shahroudi: + رده:حجت بن الحسن (هات‌کت)

Shahroudi: − رده:شیعه، + رده:آثار منسوب به امامان شیعه (هات‌کت)

Shahroudi در ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۲