https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AC%D8%A7%D8%AD%D8%B8جاحظ - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T07:42:26Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D8%AD%D8%B8&diff=161083&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2025-12-03T06:00:24Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{Infobox philosopher<br />
<!-- Scroll down to edit this page --><br />
<!-- Philosopher Category --><br />
|region=[[فلسفه اسلامی]]<br />
|era=[[فلسفه قرون وسطی|قرون وسطی]]<br />
|color=#B0C4DE<br />
|<br />
|image_caption=''[[کتاب الحیوان]]'' in ''[[کتاب الحیوان]]''<br />
|birth_date=۷۷۶<br />
|birth_place=[[بصره]]، [[خلافت عباسیان]]<br />
|death_date=۸۶۸–۹<br />
|death_place=[[بصره]]، [[خلافت عباسیان]]<br />
|school_tradition=<br />
|main_interests=[[ادبیات عربی]]<br />
|influences=<br />
|influenced=[[ابوعلی مسکویه]]، [[ابوریحان بیرونی]]، [[ابن طفیل]]، [[ابن مضاء]]<br />
}}<br />
<br />
'''جاحظ'''، با نام کامل '''ابوعثمان عمرو بن بحر بن محبوب بن فزارة الکنانی البصری'''، از دانشمندان برجستهٔ [[بصره]] و رئیس فرقهٔ [[جاحظیه]] در میان [[معتزله]] بود. او در حدود سال ۱۶۰ هجری در بصره زاده شد و بیشتر عمر خود را در همان شهر و همچنین [[سامراء]] گذراند. جاحظ به علوم و ادبیات علاقهٔ فراوان داشت و با بسیاری از نویسندگان و مترجمان فارسی و سریانی مراوده داشت. آثار برجستهٔ او شامل «البخلاء»، «البیان و التبیین»، «التاج فی اخلاق الملوک» و «الحیوان» است.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
ابوعثمان عمرو بن بحر بن محبوب بن فزارة الکنانی البصری، معروف به جاحظ، رئیس فرقهٔ جاحظیه از جریان معتزله بود. وی در حدود سال ۱۶۰ هجری در بصره زاده شد و بیشتر زندگی خود را در همان شهر گذراند. جاحظ از استادانی مانند [[اصمعی]]، ابوعبیده و ابوزید بهره برد و با بسیاری از نویسندگان و مترجمان فارسی و سریانی در تماس بود. او همچنین به بغداد سفرهای متعددی داشت و در دوران وزارت [[محمد بن زیات]] به آنجا رفت و مدتی در سامراء اقامت کرد، سپس به بصره بازگشت و در سال ۲۵۵ هجری درگذشت.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=جاحظ}}</ref><br />
<br />
== ویژگیها ==<br />
منابع تاریخی، جاحظ را بدصورت و ناخوش منظر توصیف کردهاند اما خوشخط و فصیح و خوشبیان دانستهاند. مسعودی میگوید که در میان متقدمین و متأخرین، فصیحتر از جاحظ شناخته نشده است. [[ابوهفان|ابوهفّان]] نقل کرده که هیچگاه ندید کسی به اندازهٔ جاحظ عاشق علوم باشد و هر کتابی که به دستش میرسید، کامل مطالعه میکرد. او دکانهای صحافان را اجاره میکرد و شبها در آنجا میماند تا کتابها را بخواند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=جاحظ}}</ref><br />
<br />
== آثار ==<br />
جاحظ مؤلفات فراوانی از خود به یادگار گذاشت که از جملهٔ آنها میتوان به «البخلاء»، «البیان و التبیین»، «التاج فی اخلاق الملوک»، «الحنین الی الاوطان»، «الحیوان» و مجموعهٔ رسائل الجاحظ اشاره کرد. آثار او اصول و فروع فنون ادبی را شکل داد و در تاریخ ادب عربی جایگاه ویژهای دارد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=جاحظ}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۱|اندازه=ریز}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|مقاله=جاحظ|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}<br />
<br />
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی}}<br />
<br />
{{فلسفه اسلامی}}<br />
{{تاریخنگاران دوره اسلامی}}<br />
{{زبان و ادبیات عربی در دوره عباسی}}<br />
{{ادبیات عربی}}<br />
<br />
[[رده:ادبیات عربی قرون وسطی]]<br />
[[رده:اسلامشناسان مسلمان سده ۹ (میلادی)]]<br />
[[رده:اهالی بصره]]<br />
[[رده:اهالی خلافت عباسیان در سده ۹ (میلادی)]]<br />
[[رده:جانورشناسان اسلام قرون وسطی]]<br />
[[رده:درگذشتگان دهه ۸۶۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:زادگان ۷۷۶ (میلادی)]]<br />
[[رده:عالمان مسلمان]]<br />
[[رده:عربهای آفریقاییتبار]]<br />
[[رده:عربهای سده ۸ (میلادی)]]<br />
[[رده:عربهای سده ۹ (میلادی)]]<br />
[[رده:قرآنیان]]<br />
[[رده:محققان عباسیان]]<br />
[[رده:مسلمانان قرآنی]]<br />
[[رده:معتزلیان]]<br />
[[رده:نویسندگان عرب]]<br />
[[رده:نویسندگان عربی سده ۹ (میلادی)]]</div>Shahroudi