https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%ABجعل حدیث - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T02:00:20Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=146612&oldid=prevShahroudi: Shahroudi صفحهٔ پیشنویس:جعل حدیث را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به جعل حدیث منتقل کرد2025-08-07T07:56:52Z<p>Shahroudi صفحهٔ <a href="/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&action=edit&redlink=1" class="new" title="پیشنویس:جعل حدیث (صفحه وجود ندارد)">پیشنویس:جعل حدیث</a> را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به <a href="/fa/%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB" title="جعل حدیث">جعل حدیث</a> منتقل کرد</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=146611&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2025-08-07T07:56:30Z<p>ابرابزار</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>حدیث<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</del>، که در اصطلاح [[علم الحدیث]] به آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"</del>[[وضع حدیث]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">" </del>نیز گفته میشود، عبارت است از ساختن احادیثی جعلی و نسبت دادن آنها به [[پیامبر اسلام]] و [[امامان شیعه]] این عمل، که با اهداف گوناگون مانند تحریف معارف اسلامی، ترویج اغراض سیاسی یا فرقهای، یا کسب منافع شخصی و در اثر عوامل مختلف مانند [[تعصبات]] مذهبی، [[انحرافات عقیدتی]]، تقرب به حاکمان [[جور]]، [[غلوّ]] در مذهب و عقاید، و کسب مال یا مقام، دست به تحریف حقایق و جعل احادیث میزدند و از جمله آسیبهای جدی در تاریخ حدیث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به شمار </del>میرود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>جعل حدیث<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>، که در اصطلاح [[علم الحدیث]] به آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«</ins>[[وضع حدیث]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">» </ins>نیز گفته میشود، عبارت است از ساختن احادیثی جعلی و نسبت دادن آنها به [[پیامبر اسلام]] و [[امامان شیعه]] این عمل، که با اهداف گوناگون مانند تحریف معارف اسلامی، ترویج اغراض سیاسی یا فرقهای، یا کسب منافع شخصی و در اثر عوامل مختلف مانند [[تعصبات]] مذهبی، [[انحرافات عقیدتی]]، تقرب به حاکمان [[جور]]، [[غلوّ]] در مذهب و عقاید، و کسب مال یا مقام، دست به تحریف حقایق و جعل احادیث میزدند و از جمله آسیبهای جدی در تاریخ حدیث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهشمار </ins>میرود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>پیشینه جعل حدیث<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پیشینه جعل حدیث ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>براساس روایت منسوب به [[علی ابن ابی طالب]] جعل حدیث در عهد پیامبر اسلام شروع شد و ایشان در این مورد هشدار دادند. علی بن ابی طالب نیز به این موضوع اشاره کرده و پیشبینی کردند که پس از پیامبر اسلام گسترش مییابد. حدیثی با مضمون هشدار پیامبر اسلام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>در مورد دروغ بستن به ایشان، هم در منابع [[شیعه]] و هم [[اهل سنت]] نقل شده است، به مردم هشدار داد که نسبتدهندگان دروغ به او بسیار شدهاند و بدانند که جایگاهشان [[دوزخ]] خواهد بود: چناچه مطابق روایتی که در اصول کافی نقل شده «قَدْ کثُرَتْ عَلَی الْکذَابَةُ فَمَنْ کذِبَ عَلَیّ مُتِعَمِّداً فَلْیتَبَوَّأَ مَقْعَدَه مِنَ النّارِ».اما شیعه کل حدیث را با اشاره به آغاز جعل در زمان پیامبر اسلام و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>اوج گسترش آن را به دوره حکومت [[معاویه بن ابوسفیان]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برمی گردانند</del><ref>نهجالبلاغة؛ کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۶۲.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>براساس روایت منسوب به [[علی ابن ابی طالب]] جعل حدیث در عهد پیامبر اسلام شروع شد و ایشان در این مورد هشدار دادند. علی بن ابی طالب نیز به این موضوع اشاره کرده و پیشبینی کردند که پس از پیامبر اسلام گسترش مییابد. حدیثی با مضمون هشدار پیامبر اسلام در مورد دروغ بستن به ایشان، هم در منابع [[شیعه]] و هم [[اهل سنت]] نقل شده است، به مردم هشدار داد که نسبتدهندگان دروغ به او بسیار شدهاند و بدانند که جایگاهشان [[دوزخ]] خواهد بود: چناچه مطابق روایتی که در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کتاب الکافی|</ins>اصول کافی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نقل شده «قَدْ کثُرَتْ عَلَی الْکذَابَةُ فَمَنْ کذِبَ عَلَیّ مُتِعَمِّداً فَلْیتَبَوَّأَ مَقْعَدَه مِنَ النّارِ». اما شیعه کل حدیث را با اشاره به آغاز جعل در زمان پیامبر اسلام و اوج گسترش آن را به دوره حکومت [[معاویه بن ابوسفیان]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برمیگردانند</ins><ref>نهجالبلاغة؛ کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۶۲.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>روشهای جعل حدیث<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== روشهای جعل حدیث ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[جاعلان حدیث]] برای رسیدن به اهداف خود از روشهای گوناگونی استفاده میکردند که مهمترین آنها عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[جاعلان حدیث]] برای رسیدن به اهداف خود از روشهای گوناگونی استفاده میکردند که مهمترین آنها عبارتند از:</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ایجاد حدیث جدید (إنشاء الحدیث): در این روش، جاعل حدیث با تکیه بر دانش زبانی و ادبی خود، متنی را به عنوان حدیث میسازد و آن را به پیامبر اسلام یا امامان شیعه نسبت میدهد. این احادیث معمولاً با مضامین جذاب و پرطرفدار یا با اهداف خاص سیاسی و اجتماعی ساخته میشدند.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># تغییر در حدیث موجود (تغییر متن الحدیث): در این روش، جاعل حدیث با دستکاری در متن یک حدیث صحیح، آن را به گونهای تغییر میدهد که با اهداف و نیات او سازگار باشد. این تغییر میتواند شامل افزودن، کاستن یا جایگزینی کلمات و عبارات باشد.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># تغییر در [[سند حدیث]] (تغییر الإسناد): در این روش، جاعل حدیث با تغییر در [[زنجیره راویان]] یک حدیث، آن را به فرد یا گروهی نسبت میدهد که مورد اعتماد او هستند یا از نظر سیاسی و اجتماعی دارای نفوذ هستند<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=علل جعل حدیث|عنوان کتاب=درسنامه وضع حدیث|سال=1384|نام خانوادگی=رفیعی|صفحهها=162-166}}</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># '''ایجاد </del>حدیث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جدید (إنشاء الحدیث)</del>:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' در این روش، جاعل </del>حدیث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با تکیه بر دانش زبانی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبی </del>خود، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متنی را به عنوان حدیث میسازد و </del>آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را به پیامبر اسلام یا امامان شیعه نسبت میدهد</del>. این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احادیث معمولاً با مضامین جذاب </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرطرفدار یا با اهداف خاص سیاسی و اجتماعی ساخته میشدند</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== اقسام جاعلان </ins>حدیث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''تغییر در حدیث موجود (تغییر متن الحدیث)</del>:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>در این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روش، جاعل حدیث </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دستکاری </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متن یک </del>حدیث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صحیح، آن را به گونهای تغییر میدهد </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با اهداف </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیات او سازگار باشد</del>. این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تغییر میتواند </del>شامل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افزودن، کاستن یا جایگزینی کلمات و عبارات باشد.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از [[عبدالرحمان بن جوزی]] در کتاب الموضوعات چنین نقل شده است</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=اقسام جاعلان </ins>حدیث<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|عنوان کتاب=الموضوعات|نام=عبدالرحمن|نام خانوادگی=ابن جوزی|جلد=1|صفحه=۴۶–۳۵}}</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># '''تغییر در </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سند حدیث</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(تغییر الإسناد)</del>:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>در این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روش، جاعل حدیث با تغییر </del>در [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنجیره راویان</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک حدیث، آن را </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرد یا گروهی نسبت میدهد که مورد اعتماد او هستند یا از نظر سیاسی و اجتماعی دارای نفوذ هستند</del><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علل جعل </del>حدیث|عنوان کتاب=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درسنامه وضع حدیث</del>|سال=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1384</del>|نام خانوادگی=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رفیعی</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفحهها</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">162-166</del>}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># دسته اول: کسانی که به اشتباه حدیثی را نقل میکردند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از آگاهی از اشتباه </ins>خود، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از تصحیح </ins>آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خودداری میکردند</ins>. این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افراد از ترس رسوایی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نسبت داده شدن خطا به آنها، بر اشتباه خود پافشاری میکردند</ins>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دسته دوم</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کسانی که از راویان دروغپرداز و ضعیف روایت نقل میکردند، </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالی که از </ins>این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویژگی آنها آگاه بودند. این افراد </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تدلیس]] در نام راویان، سعی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنهان کردن ضعف روایت داشتند و گناه جعل </ins>حدیث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوجه آنها بود.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># دسته سوم: گروهی </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آگاهانه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از روی اراده به جعل حدیث میپرداختند</ins>. این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دسته </ins>شامل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افراد مختلفی بود:</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنادقه</ins>]]: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کسانی که به منظور ایجاد فساد </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شریعت، القای شبهه در قلوب مؤمنین و بازیچه قرار دادن دین به جعل حدیث دست میزدند. نمونهای از </ins>این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افراد را بلاذری </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب انساب الاشراف نقل کرده است که </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن ابیالعوجاء</ins>]] به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تنهایی چهار هزار حدیث جعل کرده است.</ins><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جاعلان </ins>حدیث|عنوان کتاب=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انساب الاشراف</ins>|سال=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1398</ins>|نام خانوادگی=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلاذری</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلد</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4|صفحه=96</ins>}}</ref></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* گروههای متعصب جاهلی: کسانی که در راستای یاری مذهب و مرام خویش به جعل حدیث میپرداختند و این کار را جایز میشمردند.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[تصوف|صوفیان]] زاهدمآب: کسانی که احادیثی در نوید و بیم خلق میساختند تا به پندار خویش مردم را بر انجام نیکوکاری و وانهادن بدکاری برانگیزند. این افراد با این عمل، شریعت را ناقص میدانستند و سعی در تکمیل آن داشتند.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== '''اقسام جاعلان حدیث''' ==</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کسانی که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جعل سند برای هر کلام نیکو </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جایز میشمردند</ins>: این افراد با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این توجیه، </ins>به جعل حدیث میپرداختند.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>وضع و جعل، دانشنامه جهان اسلام، شماره 5877</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''از [[عبدالرحمان بن جوزی]] در کتاب الموضوعات چنین نقل شده است:'''<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=اقسام جاعلان حدیث|عنوان کتاب=الموضوعات|نام=عبدالرحمن|نام خانوادگی=ابن جوزی|جلد=1|صفحه=۴۶-۳۵}}</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># '''دسته اول:''' </del>کسانی که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به اشتباه حدیثی </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقل میکردند و پس از آگاهی از اشتباه خود، از تصحیح آن خودداری میکردند. این افراد از ترس رسوایی و نسبت داده شدن خطا به آنها، بر اشتباه خود پافشاری میکردند.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># '''دسته دوم</del>:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' کسانی که از راویان دروغپرداز و ضعیف روایت نقل میکردند، در حالی که از این ویژگی آنها آگاه بودند. </del>این افراد با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تدلیس]] در نام راویان، سعی در پنهان کردن ضعف روایت داشتند و گناه جعل حدیث متوجه آنها بود.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># '''دسته سوم:''' گروهی که آگاهانه و از روی اراده </del>به جعل حدیث میپرداختند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این دسته شامل افراد مختلفی بود:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''[[زنادقه]]:''' کسانی که به منظور ایجاد فساد در شریعت، القای شبهه در قلوب مؤمنین و بازیچه قرار دادن دین به جعل حدیث دست میزدند.نمونهای از این افراد را بلاذری در کتاب انساب الاشراف نقل کرده است که [[ابن ابیالعوجاء]] به تنهایی چهار هزار حدیث جعل کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جاعلان حدیث|عنوان کتاب</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انساب الاشراف|سال</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1398|نام خانوادگی</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلاذری|جلد=4|صفحه=96</del>}}<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ref></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منابع </ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''گروههای متعصب جاهلی</del>:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' کسانی که در راستای یاری مذهب و مرام خویش به </del>جعل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدیث میپرداختند و این کار را جایز میشمردند.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{پانویس</ins>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''[[صوفیان زاهدمآب</del>]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:''' کسانی که احادیثی در نوید و بیم خلق میساختند تا به پندار خویش مردم را بر انجام نیکوکاری و وانهادن بدکاری برانگیزند. این افراد با این عمل، شریعت را ناقص میدانستند و سعی در تکمیل آن داشتند.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده</ins>:جعل]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''کسانی که جعل سند برای هر کلام نیکو را جایز میشمردند:''' این افراد با این توجیه، به جعل حدیث میپرداختند.<ref>وضع و جعل، دانشنامه جهان اسلام، شماره 5877 </ref> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== '''منابع''' ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حدیث]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حدیث]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جعل]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جاعلان حدیث]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جعل اسناد]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=146558&oldid=prevZhidary1358 در ۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۳2025-08-06T15:33:39Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعل [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدیث اصطلاحی در فرهنگ اسلامی و علوم دینی است که بیانگر سخنان نقل شده از زبان پیامبراسلام وامامان شیعه که حاکی از رفتار و سلوک ایشان می باشد|</del>حدیث]]، که در اصطلاح [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علم الحدیث علمی است که با آن، اقوال و افعال و تقریرهای پیامبر اسلام و امامان شیعه شناخته میشود|</del>علم الحدیث]] به آن "[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساختن حدیث|</del>وضع حدیث]]" نیز گفته میشود، عبارت است از ساختن احادیثی جعلی و نسبت دادن آنها به [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد بن عبدالله، پیامبر اسلام و در اعتقاد مسلمانان، آخرین و برترین فرستادهی خدا و از پیامبران اولوالعزم است|</del>پیامبر اسلام]] و [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امامان شیعه عنوان مشهوری در میان شیعیان است که به دوازده تن از پیشوایان و جانشینان پس از پیامبر اسلام اطلاق می شود|</del>امامان شیعه]] این عمل، که با اهداف گوناگون مانند تحریف معارف اسلامی، ترویج اغراض سیاسی یا فرقهای، یا کسب منافع شخصی و در اثر عوامل مختلف مانند [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعصبات «تعصّب» ناروا و «وابستگی غیرمنطقی به چیزی»، یکی از صفات رذیله است که انسان را از درک حق و برتری دادن آن بر باطل، باز می دارد|</del>تعصبات]] مذهبی، [[انحرافات عقیدتی]]، تقرب به حاکمان [[جور]]، [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«غُلُوّ» در لغت به معنای افراط و تجاوز از حدّ و اندازه در هر چیز است|</del>غلوّ]] در مذهب و عقاید، و کسب مال یا مقام، دست به تحریف حقایق و جعل احادیث میزدند و از جمله آسیبهای جدی در تاریخ حدیث به شمار میرود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعل [[حدیث]]، که در اصطلاح [[علم الحدیث]] به آن "[[وضع حدیث]]" نیز گفته میشود، عبارت است از ساختن احادیثی جعلی و نسبت دادن آنها به [[پیامبر اسلام]] و [[امامان شیعه]] این عمل، که با اهداف گوناگون مانند تحریف معارف اسلامی، ترویج اغراض سیاسی یا فرقهای، یا کسب منافع شخصی و در اثر عوامل مختلف مانند [[تعصبات]] مذهبی، [[انحرافات عقیدتی]]، تقرب به حاکمان [[جور]]، [[غلوّ]] در مذهب و عقاید، و کسب مال یا مقام، دست به تحریف حقایق و جعل احادیث میزدند و از جمله آسیبهای جدی در تاریخ حدیث به شمار میرود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''پیشینه جعل حدیث''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''پیشینه جعل حدیث''' ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>براساس روایت منسوب به [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی بن ابیطالب ملقب به امیرالمؤمنین، امام اول شیعیان، پسر عمو و داماد محمد پیامبراسلام است|</del>علی ابن ابی طالب]] جعل حدیث در عهد پیامبر اسلام شروع شد و ایشان در این مورد هشدار دادند. علی بن ابی طالب نیز به این موضوع اشاره کرده و پیشبینی کردند که پس از پیامبر اسلام گسترش مییابد. حدیثی با مضمون هشدار پیامبر اسلام در مورد دروغ بستن به ایشان، هم در منابع [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعه در اصل لغت به معناى پیرو مىباشد، به کسانى گفته مىشود که جانشینی پیامبر اسلام را حق اختصاصى اهل بیت پیامبر مىدانند|</del>شیعه]] و هم [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اهل سنت یکی از دو فرقه بزرگ اسلامی که اکثریت مسلمانان را در بر میگیرد و معتقدند که پیامبر اسلام، پس از خود جانشینی تعیین ننموده است|</del>اهل سنت]] نقل شده است، به مردم هشدار داد که نسبتدهندگان دروغ به او بسیار شدهاند و بدانند که جایگاهشان [[دوزخ]] خواهد بود: «قَدْ کثُرَتْ عَلَی الْکذَابَةُ فَمَنْ کذِبَ عَلَیّ مُتِعَمِّداً فَلْیتَبَوَّأَ مَقْعَدَه مِنَ النّارِ».اما شیعه کل حدیث را با اشاره به آغاز جعل در زمان پیامبر اسلام و اوج گسترش آن را به دوره حکومت [[معاویه بن ابوسفیان]] برمی گردانند<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانش نامه اسلامی،مقاله جعل حدیث،شماره48247</del></ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>براساس روایت منسوب به [[علی ابن ابی طالب]] جعل حدیث در عهد پیامبر اسلام شروع شد و ایشان در این مورد هشدار دادند. علی بن ابی طالب نیز به این موضوع اشاره کرده و پیشبینی کردند که پس از پیامبر اسلام گسترش مییابد. حدیثی با مضمون هشدار پیامبر اسلام در مورد دروغ بستن به ایشان، هم در منابع [[شیعه]] و هم [[اهل سنت]] نقل شده است، به مردم هشدار داد که نسبتدهندگان دروغ به او بسیار شدهاند و بدانند که جایگاهشان [[دوزخ]] خواهد بود: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چناچه مطابق روایتی که در اصول کافی نقل شده </ins>«قَدْ کثُرَتْ عَلَی الْکذَابَةُ فَمَنْ کذِبَ عَلَیّ مُتِعَمِّداً فَلْیتَبَوَّأَ مَقْعَدَه مِنَ النّارِ».اما شیعه کل حدیث را با اشاره به آغاز جعل در زمان پیامبر اسلام و اوج گسترش آن را به دوره حکومت [[معاویه بن ابوسفیان]] برمی گردانند<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهجالبلاغة؛ کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۶۲.</ins></ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== '''روشهای جعل حدیث''' ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== '''روشهای جعل حدیث''' ===</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''اقسام جاعلان حدیث''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''اقسام جاعلان حدیث''' ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''از [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالرحمان بن جوزی جدّ مادری «سبط ابن جوزی»، متکلم، مورخ، محدث و فقیه حنبلی در قرن ششم هجری است|</del>عبدالرحمان بن جوزی]] در کتاب الموضوعات چنین نقل شده است:'''<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=اقسام جاعلان حدیث|عنوان کتاب=الموضوعات|نام=عبدالرحمن|نام خانوادگی=ابن جوزی|جلد=1|صفحه=۴۶-۳۵}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''از [[عبدالرحمان بن جوزی]] در کتاب الموضوعات چنین نقل شده است:'''<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=اقسام جاعلان حدیث|عنوان کتاب=الموضوعات|نام=عبدالرحمن|نام خانوادگی=ابن جوزی|جلد=1|صفحه=۴۶-۳۵}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته اول:''' کسانی که به اشتباه حدیثی را نقل میکردند و پس از آگاهی از اشتباه خود، از تصحیح آن خودداری میکردند. این افراد از ترس رسوایی و نسبت داده شدن خطا به آنها، بر اشتباه خود پافشاری میکردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته اول:''' کسانی که به اشتباه حدیثی را نقل میکردند و پس از آگاهی از اشتباه خود، از تصحیح آن خودداری میکردند. این افراد از ترس رسوایی و نسبت داده شدن خطا به آنها، بر اشتباه خود پافشاری میکردند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته دوم:''' کسانی که از راویان دروغپرداز و ضعیف روایت نقل میکردند، در حالی که از این ویژگی آنها آگاه بودند. این افراد با [[تدلیس]] در نام راویان، سعی در پنهان کردن ضعف روایت داشتند و گناه جعل حدیث متوجه آنها بود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته دوم:''' کسانی که از راویان دروغپرداز و ضعیف روایت نقل میکردند، در حالی که از این ویژگی آنها آگاه بودند. این افراد با [[تدلیس]] در نام راویان، سعی در پنهان کردن ضعف روایت داشتند و گناه جعل حدیث متوجه آنها بود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته سوم:''' گروهی که آگاهانه و از روی اراده به جعل حدیث میپرداختند. این دسته شامل افراد مختلفی بود:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته سوم:''' گروهی که آگاهانه و از روی اراده به جعل حدیث میپرداختند. این دسته شامل افراد مختلفی بود:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''[[زنادقه]]:''' کسانی که به منظور ایجاد فساد در شریعت، القای شبهه در قلوب مؤمنین و بازیچه قرار دادن دین به جعل حدیث دست میزدند.نمونهای از این افراد را بلاذری در کتاب انساب الاشراف نقل کرده است که [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن ابیالعوجاءزندیق معروف عصر صادق از امامان شیعه در قرن دوم قمری که با علم کلام آشنا بود و در تبلیغ عقاید کفرآمیزش بسیار کوشش میکرد.|</del>ابن ابیالعوجاء]] به تنهایی چهار هزار حدیث جعل کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=جاعلان حدیث|عنوان کتاب=انساب الاشراف|سال=1398|نام خانوادگی=بلاذری|جلد=4|صفحه=96}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''[[زنادقه]]:''' کسانی که به منظور ایجاد فساد در شریعت، القای شبهه در قلوب مؤمنین و بازیچه قرار دادن دین به جعل حدیث دست میزدند.نمونهای از این افراد را بلاذری در کتاب انساب الاشراف نقل کرده است که [[ابن ابیالعوجاء]] به تنهایی چهار هزار حدیث جعل کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=جاعلان حدیث|عنوان کتاب=انساب الاشراف|سال=1398|نام خانوادگی=بلاذری|جلد=4|صفحه=96}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''گروههای متعصب جاهلی:''' کسانی که در راستای یاری مذهب و مرام خویش به جعل حدیث میپرداختند و این کار را جایز میشمردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''گروههای متعصب جاهلی:''' کسانی که در راستای یاری مذهب و مرام خویش به جعل حدیث میپرداختند و این کار را جایز میشمردند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''[[صوفیان زاهدمآب]]:''' کسانی که احادیثی در نوید و بیم خلق میساختند تا به پندار خویش مردم را بر انجام نیکوکاری و وانهادن بدکاری برانگیزند. این افراد با این عمل، شریعت را ناقص میدانستند و سعی در تکمیل آن داشتند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''[[صوفیان زاهدمآب]]:''' کسانی که احادیثی در نوید و بیم خلق میساختند تا به پندار خویش مردم را بر انجام نیکوکاری و وانهادن بدکاری برانگیزند. این افراد با این عمل، شریعت را ناقص میدانستند و سعی در تکمیل آن داشتند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کسانی که جعل سند برای هر کلام نیکو را جایز میشمردند:''' این افراد با این توجیه، به جعل حدیث میپرداختند.<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانش نامه اسلامی،مقاله جعل حدیث،شماره48247</del></ref> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کسانی که جعل سند برای هر کلام نیکو را جایز میشمردند:''' این افراد با این توجیه، به جعل حدیث میپرداختند.<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وضع و جعل، دانشنامه جهان اسلام، شماره 5877 </ins></ref> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''منابع''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''منابع''' ==</div></td></tr>
</table>Zhidary1358https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=146239&oldid=prevZhidary1358 در ۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۳2025-08-04T17:23:56Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعل [[حدیث اصطلاحی در فرهنگ اسلامی و علوم دینی است که بیانگر سخنان نقل شده از زبان پیامبراسلام وامامان شیعه که حاکی از رفتار و سلوک ایشان می باشد|حدیث]]، که در اصطلاح [[علم الحدیث علمی است که با آن، اقوال و افعال و تقریرهای پیامبر اسلام و امامان شیعه شناخته میشود|علم الحدیث]] به آن "[[ساختن حدیث|وضع حدیث]]" نیز گفته میشود، عبارت است از ساختن احادیثی جعلی و نسبت دادن آنها به [[محمد بن عبدالله، پیامبر اسلام و در اعتقاد مسلمانان، آخرین و برترین فرستادهی خدا و از پیامبران اولوالعزم است|پیامبر اسلام]] و [[امامان شیعه عنوان مشهوری در میان شیعیان است که به دوازده تن از پیشوایان و جانشینان پس از پیامبر اسلام اطلاق می شود|امامان شیعه]] این عمل، که با اهداف گوناگون مانند تحریف معارف اسلامی، ترویج اغراض سیاسی یا فرقهای، یا کسب منافع شخصی و در اثر عوامل مختلف مانند [[تعصبات «تعصّب» ناروا و «وابستگی غیرمنطقی به چیزی»، یکی از صفات رذیله است که انسان را از درک حق و برتری دادن آن بر باطل، باز می دارد|تعصبات]] مذهبی، انحرافات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقیدتی، </del>تقرب به حاکمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جور، </del>[[«غُلُوّ» در لغت به معنای افراط و تجاوز از حدّ و اندازه در هر چیز است|غلوّ]] در مذهب و عقاید، و کسب مال یا مقام، دست به تحریف حقایق و جعل احادیث میزدند و از جمله آسیبهای جدی در تاریخ حدیث به شمار میرود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعل [[حدیث اصطلاحی در فرهنگ اسلامی و علوم دینی است که بیانگر سخنان نقل شده از زبان پیامبراسلام وامامان شیعه که حاکی از رفتار و سلوک ایشان می باشد|حدیث]]، که در اصطلاح [[علم الحدیث علمی است که با آن، اقوال و افعال و تقریرهای پیامبر اسلام و امامان شیعه شناخته میشود|علم الحدیث]] به آن "[[ساختن حدیث|وضع حدیث]]" نیز گفته میشود، عبارت است از ساختن احادیثی جعلی و نسبت دادن آنها به [[محمد بن عبدالله، پیامبر اسلام و در اعتقاد مسلمانان، آخرین و برترین فرستادهی خدا و از پیامبران اولوالعزم است|پیامبر اسلام]] و [[امامان شیعه عنوان مشهوری در میان شیعیان است که به دوازده تن از پیشوایان و جانشینان پس از پیامبر اسلام اطلاق می شود|امامان شیعه]] این عمل، که با اهداف گوناگون مانند تحریف معارف اسلامی، ترویج اغراض سیاسی یا فرقهای، یا کسب منافع شخصی و در اثر عوامل مختلف مانند [[تعصبات «تعصّب» ناروا و «وابستگی غیرمنطقی به چیزی»، یکی از صفات رذیله است که انسان را از درک حق و برتری دادن آن بر باطل، باز می دارد|تعصبات]] مذهبی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انحرافات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقیدتی]]، </ins>تقرب به حاکمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جور]]، </ins>[[«غُلُوّ» در لغت به معنای افراط و تجاوز از حدّ و اندازه در هر چیز است|غلوّ]] در مذهب و عقاید، و کسب مال یا مقام، دست به تحریف حقایق و جعل احادیث میزدند و از جمله آسیبهای جدی در تاریخ حدیث به شمار میرود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''پیشینه جعل حدیث''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''پیشینه جعل حدیث''' ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>براساس روایت منسوب به [[علی بن ابیطالب ملقب به امیرالمؤمنین، امام اول شیعیان، پسر عمو و داماد محمد پیامبراسلام است|علی ابن ابی طالب]] جعل حدیث در عهد پیامبر اسلام شروع شد و ایشان در این مورد هشدار دادند. علی بن ابی طالب نیز به این موضوع اشاره کرده و پیشبینی کردند که پس از پیامبر اسلام گسترش مییابد. حدیثی با مضمون هشدار پیامبر اسلام در مورد دروغ بستن به ایشان، هم در منابع [[شیعه در اصل لغت به معناى پیرو مىباشد، به کسانى گفته مىشود که جانشینی پیامبر اسلام را حق اختصاصى اهل بیت پیامبر مىدانند|شیعه]] و هم [[اهل سنت یکی از دو فرقه بزرگ اسلامی که اکثریت مسلمانان را در بر میگیرد و معتقدند که پیامبر اسلام، پس از خود جانشینی تعیین ننموده است|اهل سنت]] نقل شده است، به مردم هشدار داد که نسبتدهندگان دروغ به او بسیار شدهاند و بدانند که جایگاهشان دوزخ خواهد بود: «قَدْ کثُرَتْ عَلَی الْکذَابَةُ فَمَنْ کذِبَ عَلَیّ مُتِعَمِّداً فَلْیتَبَوَّأَ مَقْعَدَه مِنَ النّارِ».اما شیعه کل حدیث را با اشاره به آغاز جعل در زمان پیامبر اسلام و اوج گسترش آن را به دوره حکومت معاویه بن ابوسفیان برمی گردانند<ref>دانش نامه اسلامی،مقاله جعل حدیث،شماره48247</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>براساس روایت منسوب به [[علی بن ابیطالب ملقب به امیرالمؤمنین، امام اول شیعیان، پسر عمو و داماد محمد پیامبراسلام است|علی ابن ابی طالب]] جعل حدیث در عهد پیامبر اسلام شروع شد و ایشان در این مورد هشدار دادند. علی بن ابی طالب نیز به این موضوع اشاره کرده و پیشبینی کردند که پس از پیامبر اسلام گسترش مییابد. حدیثی با مضمون هشدار پیامبر اسلام در مورد دروغ بستن به ایشان، هم در منابع [[شیعه در اصل لغت به معناى پیرو مىباشد، به کسانى گفته مىشود که جانشینی پیامبر اسلام را حق اختصاصى اهل بیت پیامبر مىدانند|شیعه]] و هم [[اهل سنت یکی از دو فرقه بزرگ اسلامی که اکثریت مسلمانان را در بر میگیرد و معتقدند که پیامبر اسلام، پس از خود جانشینی تعیین ننموده است|اهل سنت]] نقل شده است، به مردم هشدار داد که نسبتدهندگان دروغ به او بسیار شدهاند و بدانند که جایگاهشان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دوزخ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>خواهد بود: «قَدْ کثُرَتْ عَلَی الْکذَابَةُ فَمَنْ کذِبَ عَلَیّ مُتِعَمِّداً فَلْیتَبَوَّأَ مَقْعَدَه مِنَ النّارِ».اما شیعه کل حدیث را با اشاره به آغاز جعل در زمان پیامبر اسلام و اوج گسترش آن را به دوره حکومت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>معاویه بن ابوسفیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برمی گردانند<ref>دانش نامه اسلامی،مقاله جعل حدیث،شماره48247</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== '''روشهای جعل حدیث''' ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== '''روشهای جعل حدیث''' ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جاعلان حدیث برای رسیدن به اهداف خود از روشهای گوناگونی استفاده میکردند که مهمترین آنها عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>جاعلان حدیث<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برای رسیدن به اهداف خود از روشهای گوناگونی استفاده میکردند که مهمترین آنها عبارتند از:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''ایجاد حدیث جدید (إنشاء الحدیث):''' در این روش، جاعل حدیث با تکیه بر دانش زبانی و ادبی خود، متنی را به عنوان حدیث میسازد و آن را به پیامبر اسلام یا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>امامان شیعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنوان مشهوری در میان شیعیان است که به دوازده تن از پیشوایان و جانشینان پس از پیامبر اسلام اطلاق می شود، که اهل بیت مینامند|امامان شیعه]] </del>نسبت میدهد. این احادیث معمولاً با مضامین جذاب و پرطرفدار یا با اهداف خاص سیاسی و اجتماعی ساخته میشدند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''ایجاد حدیث جدید (إنشاء الحدیث):''' در این روش، جاعل حدیث با تکیه بر دانش زبانی و ادبی خود، متنی را به عنوان حدیث میسازد و آن را به پیامبر اسلام یا امامان شیعه نسبت میدهد. این احادیث معمولاً با مضامین جذاب و پرطرفدار یا با اهداف خاص سیاسی و اجتماعی ساخته میشدند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تغییر در حدیث موجود (تغییر متن الحدیث):''' در این روش، جاعل حدیث با دستکاری در متن یک حدیث صحیح، آن را به گونهای تغییر میدهد که با اهداف و نیات او سازگار باشد. این تغییر میتواند شامل افزودن، کاستن یا جایگزینی کلمات و عبارات باشد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تغییر در حدیث موجود (تغییر متن الحدیث):''' در این روش، جاعل حدیث با دستکاری در متن یک حدیث صحیح، آن را به گونهای تغییر میدهد که با اهداف و نیات او سازگار باشد. این تغییر میتواند شامل افزودن، کاستن یا جایگزینی کلمات و عبارات باشد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تغییر در سند حدیث (تغییر الإسناد):''' در این روش، جاعل حدیث با تغییر در زنجیره راویان یک حدیث، آن را به فرد یا گروهی نسبت میدهد که مورد اعتماد او هستند یا از نظر سیاسی و اجتماعی دارای نفوذ هستند<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=علل جعل حدیث|عنوان کتاب=درسنامه وضع حدیث|سال=1384|نام خانوادگی=رفیعی|صفحهها=162-166}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تغییر در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سند حدیث<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(تغییر الإسناد):''' در این روش، جاعل حدیث با تغییر در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>زنجیره راویان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>یک حدیث، آن را به فرد یا گروهی نسبت میدهد که مورد اعتماد او هستند یا از نظر سیاسی و اجتماعی دارای نفوذ هستند<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=علل جعل حدیث|عنوان کتاب=درسنامه وضع حدیث|سال=1384|نام خانوادگی=رفیعی|صفحهها=162-166}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''اقسام جاعلان حدیث''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''اقسام جاعلان حدیث''' ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''از [[عبدالرحمان بن جوزی جدّ مادری «سبط ابن جوزی»، متکلم، مورخ، محدث و فقیه حنبلی در قرن ششم هجری است|عبدالرحمان بن جوزی]] در کتاب الموضوعات چنین نقل شده است:'''<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=اقسام جاعلان حدیث|عنوان کتاب=الموضوعات|نام=عبدالرحمن|نام خانوادگی=ابن جوزی|جلد=1|صفحه=۴۶-۳۵}}</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''از [[عبدالرحمان بن جوزی جدّ مادری «سبط ابن جوزی»، متکلم، مورخ، محدث و فقیه حنبلی در قرن ششم هجری است|عبدالرحمان بن جوزی]] در کتاب الموضوعات چنین نقل شده است:'''<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=اقسام جاعلان حدیث|عنوان کتاب=الموضوعات|نام=عبدالرحمن|نام خانوادگی=ابن جوزی|جلد=1|صفحه=۴۶-۳۵}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته اول:''' کسانی که به اشتباه حدیثی را نقل میکردند و پس از آگاهی از اشتباه خود، از تصحیح آن خودداری میکردند. این افراد از ترس رسوایی و نسبت داده شدن خطا به آنها، بر اشتباه خود پافشاری میکردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته اول:''' کسانی که به اشتباه حدیثی را نقل میکردند و پس از آگاهی از اشتباه خود، از تصحیح آن خودداری میکردند. این افراد از ترس رسوایی و نسبت داده شدن خطا به آنها، بر اشتباه خود پافشاری میکردند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته دوم:''' کسانی که از راویان دروغپرداز و ضعیف روایت نقل میکردند، در حالی که از این ویژگی آنها آگاه بودند. این افراد با تدلیس در نام راویان، سعی در پنهان کردن ضعف روایت داشتند و گناه جعل حدیث متوجه آنها بود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته دوم:''' کسانی که از راویان دروغپرداز و ضعیف روایت نقل میکردند، در حالی که از این ویژگی آنها آگاه بودند. این افراد با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تدلیس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در نام راویان، سعی در پنهان کردن ضعف روایت داشتند و گناه جعل حدیث متوجه آنها بود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته سوم:''' گروهی که آگاهانه و از روی اراده به جعل حدیث میپرداختند. این دسته شامل افراد مختلفی بود:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته سوم:''' گروهی که آگاهانه و از روی اراده به جعل حدیث میپرداختند. این دسته شامل افراد مختلفی بود:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''زنادقه:''' کسانی که به منظور ایجاد فساد در شریعت، القای شبهه در قلوب مؤمنین و بازیچه قرار دادن دین به جعل حدیث دست میزدند.نمونهای از این افراد را بلاذری در کتاب انساب الاشراف نقل کرده است که [[ابن ابیالعوجاءزندیق معروف عصر صادق از امامان شیعه در قرن دوم قمری که با علم کلام آشنا بود و در تبلیغ عقاید کفرآمیزش بسیار کوشش میکرد.|ابن ابیالعوجاء]] به تنهایی چهار هزار حدیث جعل کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=جاعلان حدیث|عنوان کتاب=انساب الاشراف|سال=1398|نام خانوادگی=بلاذری|جلد=4|صفحه=96}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>زنادقه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>:''' کسانی که به منظور ایجاد فساد در شریعت، القای شبهه در قلوب مؤمنین و بازیچه قرار دادن دین به جعل حدیث دست میزدند.نمونهای از این افراد را بلاذری در کتاب انساب الاشراف نقل کرده است که [[ابن ابیالعوجاءزندیق معروف عصر صادق از امامان شیعه در قرن دوم قمری که با علم کلام آشنا بود و در تبلیغ عقاید کفرآمیزش بسیار کوشش میکرد.|ابن ابیالعوجاء]] به تنهایی چهار هزار حدیث جعل کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=جاعلان حدیث|عنوان کتاب=انساب الاشراف|سال=1398|نام خانوادگی=بلاذری|جلد=4|صفحه=96}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''گروههای متعصب جاهلی:''' کسانی که در راستای یاری مذهب و مرام خویش به جعل حدیث میپرداختند و این کار را جایز میشمردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''گروههای متعصب جاهلی:''' کسانی که در راستای یاری مذهب و مرام خویش به جعل حدیث میپرداختند و این کار را جایز میشمردند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''صوفیان زاهدمآب:''' کسانی که احادیثی در نوید و بیم خلق میساختند تا به پندار خویش مردم را بر انجام نیکوکاری و وانهادن بدکاری برانگیزند. این افراد با این عمل، شریعت را ناقص میدانستند و سعی در تکمیل آن داشتند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>صوفیان زاهدمآب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>:''' کسانی که احادیثی در نوید و بیم خلق میساختند تا به پندار خویش مردم را بر انجام نیکوکاری و وانهادن بدکاری برانگیزند. این افراد با این عمل، شریعت را ناقص میدانستند و سعی در تکمیل آن داشتند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کسانی که جعل سند برای هر کلام نیکو را جایز میشمردند:''' این افراد با این توجیه، به جعل حدیث میپرداختند.<ref>دانش نامه اسلامی،مقاله جعل حدیث،شماره48247</ref> </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کسانی که جعل سند برای هر کلام نیکو را جایز میشمردند:''' این افراد با این توجیه، به جعل حدیث میپرداختند.<ref>دانش نامه اسلامی،مقاله جعل حدیث،شماره48247</ref> </div></td></tr>
</table>Zhidary1358https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=145669&oldid=prevZhidary1358 در ۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۵2025-08-01T09:55:55Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''ایجاد حدیث جدید (إنشاء الحدیث):''' در این روش، جاعل حدیث با تکیه بر دانش زبانی و ادبی خود، متنی را به عنوان حدیث میسازد و آن را به پیامبر اسلام یا [[امامان شیعه عنوان مشهوری در میان شیعیان است که به دوازده تن از پیشوایان و جانشینان پس از پیامبر اسلام اطلاق می شود، که اهل بیت مینامند|امامان شیعه]] نسبت میدهد. این احادیث معمولاً با مضامین جذاب و پرطرفدار یا با اهداف خاص سیاسی و اجتماعی ساخته میشدند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''ایجاد حدیث جدید (إنشاء الحدیث):''' در این روش، جاعل حدیث با تکیه بر دانش زبانی و ادبی خود، متنی را به عنوان حدیث میسازد و آن را به پیامبر اسلام یا [[امامان شیعه عنوان مشهوری در میان شیعیان است که به دوازده تن از پیشوایان و جانشینان پس از پیامبر اسلام اطلاق می شود، که اهل بیت مینامند|امامان شیعه]] نسبت میدهد. این احادیث معمولاً با مضامین جذاب و پرطرفدار یا با اهداف خاص سیاسی و اجتماعی ساخته میشدند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تغییر در حدیث موجود (تغییر متن الحدیث):''' در این روش، جاعل حدیث با دستکاری در متن یک حدیث صحیح، آن را به گونهای تغییر میدهد که با اهداف و نیات او سازگار باشد. این تغییر میتواند شامل افزودن، کاستن یا جایگزینی کلمات و عبارات باشد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تغییر در حدیث موجود (تغییر متن الحدیث):''' در این روش، جاعل حدیث با دستکاری در متن یک حدیث صحیح، آن را به گونهای تغییر میدهد که با اهداف و نیات او سازگار باشد. این تغییر میتواند شامل افزودن، کاستن یا جایگزینی کلمات و عبارات باشد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تغییر در سند حدیث (تغییر الإسناد):''' در این روش، جاعل حدیث با تغییر در زنجیره راویان یک حدیث، آن را به فرد یا گروهی نسبت میدهد که مورد اعتماد او هستند یا از نظر سیاسی و اجتماعی دارای نفوذ هستند<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویکی شیعه، مقاله </del>جعل حدیث</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تغییر در سند حدیث (تغییر الإسناد):''' در این روش، جاعل حدیث با تغییر در زنجیره راویان یک حدیث، آن را به فرد یا گروهی نسبت میدهد که مورد اعتماد او هستند یا از نظر سیاسی و اجتماعی دارای نفوذ هستند<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{یادکرد کتاب|عنوان=علل </ins>جعل حدیث<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|عنوان کتاب=درسنامه وضع حدیث|سال=1384|نام خانوادگی=رفیعی|صفحهها=162-166}}</ins></ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''اقسام جاعلان حدیث''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''اقسام جاعلان حدیث''' ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''از [[عبدالرحمان بن جوزی جدّ مادری «سبط ابن جوزی»، متکلم، مورخ، محدث و فقیه حنبلی در قرن ششم هجری است|عبدالرحمان بن جوزی]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در کتاب الموضوعات </ins>چنین نقل شده است:'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقسام جاعلان حدیث|عنوان کتاب=الموضوعات|نام=عبدالرحمن|نام خانوادگی</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن جوزی|جلد=1|صفحه</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴۶-۳۵}}</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </del>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقسام جاعلان حدیث به نقل </del>از [[عبدالرحمان بن جوزی جدّ مادری «سبط ابن جوزی»، متکلم، مورخ، محدث و فقیه حنبلی در قرن ششم هجری است|عبدالرحمان بن جوزی]] چنین نقل شده است:''' ===</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته اول:''' کسانی که به اشتباه حدیثی را نقل میکردند و پس از آگاهی از اشتباه خود، از تصحیح آن خودداری میکردند. این افراد از ترس رسوایی و نسبت داده شدن خطا به آنها، بر اشتباه خود پافشاری میکردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته اول:''' کسانی که به اشتباه حدیثی را نقل میکردند و پس از آگاهی از اشتباه خود، از تصحیح آن خودداری میکردند. این افراد از ترس رسوایی و نسبت داده شدن خطا به آنها، بر اشتباه خود پافشاری میکردند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته دوم:''' کسانی که از راویان دروغپرداز و ضعیف روایت نقل میکردند، در حالی که از این ویژگی آنها آگاه بودند. این افراد با تدلیس در نام راویان، سعی در پنهان کردن ضعف روایت داشتند و گناه جعل حدیث متوجه آنها بود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته دوم:''' کسانی که از راویان دروغپرداز و ضعیف روایت نقل میکردند، در حالی که از این ویژگی آنها آگاه بودند. این افراد با تدلیس در نام راویان، سعی در پنهان کردن ضعف روایت داشتند و گناه جعل حدیث متوجه آنها بود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته سوم:''' گروهی که آگاهانه و از روی اراده به جعل حدیث میپرداختند. این دسته شامل افراد مختلفی بود:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته سوم:''' گروهی که آگاهانه و از روی اراده به جعل حدیث میپرداختند. این دسته شامل افراد مختلفی بود:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''زنادقه:''' کسانی که به منظور ایجاد فساد در شریعت، القای شبهه در قلوب مؤمنین و بازیچه قرار دادن دین به جعل حدیث دست میزدند. [[ابن ابیالعوجاءزندیق معروف عصر صادق از امامان شیعه در قرن دوم قمری که با علم کلام آشنا بود و در تبلیغ عقاید کفرآمیزش بسیار کوشش میکرد.|ابن ابیالعوجاء]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمونهای از این افراد است که </del>به تنهایی چهار هزار حدیث جعل کرده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''زنادقه:''' کسانی که به منظور ایجاد فساد در شریعت، القای شبهه در قلوب مؤمنین و بازیچه قرار دادن دین به جعل حدیث دست میزدند.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمونهای از این افراد را بلاذری در کتاب انساب الاشراف نقل کرده است که </ins>[[ابن ابیالعوجاءزندیق معروف عصر صادق از امامان شیعه در قرن دوم قمری که با علم کلام آشنا بود و در تبلیغ عقاید کفرآمیزش بسیار کوشش میکرد.|ابن ابیالعوجاء]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>به تنهایی چهار هزار حدیث جعل کرده است.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=جاعلان حدیث|عنوان کتاب=انساب الاشراف|سال=1398|نام خانوادگی=بلاذری|جلد=4|صفحه=96}}</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''گروههای متعصب جاهلی:''' کسانی که در راستای یاری مذهب و مرام خویش به جعل حدیث میپرداختند و این کار را جایز میشمردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''گروههای متعصب جاهلی:''' کسانی که در راستای یاری مذهب و مرام خویش به جعل حدیث میپرداختند و این کار را جایز میشمردند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''صوفیان زاهدمآب:''' کسانی که احادیثی در نوید و بیم خلق میساختند تا به پندار خویش مردم را بر انجام نیکوکاری و وانهادن بدکاری برانگیزند. این افراد با این عمل، شریعت را ناقص میدانستند و سعی در تکمیل آن داشتند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''صوفیان زاهدمآب:''' کسانی که احادیثی در نوید و بیم خلق میساختند تا به پندار خویش مردم را بر انجام نیکوکاری و وانهادن بدکاری برانگیزند. این افراد با این عمل، شریعت را ناقص میدانستند و سعی در تکمیل آن داشتند.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''منابع''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''منابع''' ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:حدیث]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جعل]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جاعلان حدیث]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جعل اسناد]]</ins></div></td></tr>
</table>Zhidary1358https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=145596&oldid=prevZhidary1358 در ۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۰2025-07-31T09:30:54Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعل [[حدیث اصطلاحی در فرهنگ اسلامی و علوم دینی است که بیانگر سخنان نقل شده از زبان پیامبراسلام وامامان شیعه که حاکی از رفتار و سلوک ایشان می باشد|حدیث]]، که در اصطلاح [[علم الحدیث علمی است که با آن، اقوال و افعال و تقریرهای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیغمبر(ص) </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ائمه(ع) </del>شناخته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشو</del>|علم الحدیث]] به آن "[[ساختن حدیث|وضع حدیث]]" نیز گفته میشود، عبارت است از ساختن احادیثی جعلی و نسبت دادن آنها به [[محمد بن عبدالله، پیامبر اسلام و در اعتقاد مسلمانان، آخرین و برترین فرستادهی خدا و از پیامبران اولوالعزم است|پیامبر اسلام]] [[امامان شیعه عنوان مشهوری در میان شیعیان است که به دوازده تن از پیشوایان و جانشینان پس از پیامبر اسلام اطلاق می شود|امامان شیعه]] این عمل، که با اهداف گوناگون مانند تحریف معارف اسلامی، ترویج اغراض سیاسی یا فرقهای، یا کسب منافع شخصی و در اثر عوامل مختلف مانند [[تعصبات «تعصّب» ناروا و «وابستگی غیرمنطقی به چیزی»، یکی از صفات رذیله است که انسان را از درک حق و برتری دادن آن بر باطل، باز می دارد|تعصبات]] مذهبی، انحرافات عقیدتی، تقرب به حاکمان جور، [[«غُلُوّ» در لغت به معنای افراط و تجاوز از حدّ و اندازه در هر چیز است|غلوّ]] در مذهب و عقاید، و کسب مال یا مقام، دست به تحریف حقایق و جعل احادیث میزدند و از جمله آسیبهای جدی در تاریخ حدیث به شمار میرود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعل [[حدیث اصطلاحی در فرهنگ اسلامی و علوم دینی است که بیانگر سخنان نقل شده از زبان پیامبراسلام وامامان شیعه که حاکی از رفتار و سلوک ایشان می باشد|حدیث]]، که در اصطلاح [[علم الحدیث علمی است که با آن، اقوال و افعال و تقریرهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیامبر اسلام </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امامان شیعه </ins>شناخته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشود</ins>|علم الحدیث]] به آن "[[ساختن حدیث|وضع حدیث]]" نیز گفته میشود، عبارت است از ساختن احادیثی جعلی و نسبت دادن آنها به [[محمد بن عبدالله، پیامبر اسلام و در اعتقاد مسلمانان، آخرین و برترین فرستادهی خدا و از پیامبران اولوالعزم است|پیامبر اسلام]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </ins>[[امامان شیعه عنوان مشهوری در میان شیعیان است که به دوازده تن از پیشوایان و جانشینان پس از پیامبر اسلام اطلاق می شود|امامان شیعه]] این عمل، که با اهداف گوناگون مانند تحریف معارف اسلامی، ترویج اغراض سیاسی یا فرقهای، یا کسب منافع شخصی و در اثر عوامل مختلف مانند [[تعصبات «تعصّب» ناروا و «وابستگی غیرمنطقی به چیزی»، یکی از صفات رذیله است که انسان را از درک حق و برتری دادن آن بر باطل، باز می دارد|تعصبات]] مذهبی، انحرافات عقیدتی، تقرب به حاکمان جور، [[«غُلُوّ» در لغت به معنای افراط و تجاوز از حدّ و اندازه در هر چیز است|غلوّ]] در مذهب و عقاید، و کسب مال یا مقام، دست به تحریف حقایق و جعل احادیث میزدند و از جمله آسیبهای جدی در تاریخ حدیث به شمار میرود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''پیشینه جعل حدیث''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''پیشینه جعل حدیث''' ==</div></td></tr>
</table>Zhidary1358https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=145595&oldid=prevZhidary1358 در ۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۲2025-07-31T09:22:59Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جعل [[حدیث اصطلاحی در فرهنگ اسلامی و علوم دینی است که بیانگر سخنان نقل شده از زبان پیامبراسلام وامامان شیعه که حاکی از رفتار و سلوک ایشان می باشد|حدیث]]، که در اصطلاح [[علم الحدیث علمی است که با آن، اقوال و افعال و تقریرهای پیغمبر(ص) و ائمه(ع) شناخته میشو|علم الحدیث]] به آن "[[ساختن حدیث|وضع حدیث]]" نیز گفته میشود، عبارت است از ساختن احادیثی جعلی و نسبت دادن آنها به [[محمد بن عبدالله، پیامبر اسلام و در اعتقاد مسلمانان، آخرین و برترین فرستادهی خدا و از پیامبران اولوالعزم است|پیامبر اسلام]] [[امامان شیعه عنوان مشهوری در میان شیعیان است که به دوازده تن از پیشوایان و جانشینان پس از پیامبر اسلام اطلاق می شود|امامان شیعه]] این عمل، که با اهداف گوناگون مانند تحریف معارف اسلامی، ترویج اغراض سیاسی یا فرقهای، یا کسب منافع شخصی و در اثر عوامل مختلف مانند [[تعصبات «تعصّب» ناروا و «وابستگی غیرمنطقی به چیزی»، یکی از صفات رذیله است که انسان را از درک حق و برتری دادن آن بر باطل، باز می دارد|تعصبات]] مذهبی، انحرافات عقیدتی، تقرب به حاکمان جور، [[«غُلُوّ» در لغت به معنای افراط و تجاوز از حدّ و اندازه در هر چیز است|غلوّ]] در مذهب و عقاید، و کسب مال یا مقام، دست به تحریف حقایق و جعل احادیث میزدند و از جمله آسیبهای جدی در تاریخ حدیث به شمار میرود.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== '''پیشینه جعل حدیث''' ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براساس روایت منسوب به [[علی بن ابیطالب ملقب به امیرالمؤمنین، امام اول شیعیان، پسر عمو و داماد محمد پیامبراسلام است|علی ابن ابی طالب]] جعل حدیث در عهد پیامبر اسلام شروع شد و ایشان در این مورد هشدار دادند. علی بن ابی طالب نیز به این موضوع اشاره کرده و پیشبینی کردند که پس از پیامبر اسلام گسترش مییابد. حدیثی با مضمون هشدار پیامبر اسلام در مورد دروغ بستن به ایشان، هم در منابع [[شیعه در اصل لغت به معناى پیرو مىباشد، به کسانى گفته مىشود که جانشینی پیامبر اسلام را حق اختصاصى اهل بیت پیامبر مىدانند|شیعه]] و هم [[اهل سنت یکی از دو فرقه بزرگ اسلامی که اکثریت مسلمانان را در بر میگیرد و معتقدند که پیامبر اسلام، پس از خود جانشینی تعیین ننموده است|اهل سنت]] نقل شده است، به مردم هشدار داد که نسبتدهندگان دروغ به او بسیار شدهاند و بدانند که جایگاهشان دوزخ خواهد بود: «قَدْ کثُرَتْ عَلَی الْکذَابَةُ فَمَنْ کذِبَ عَلَیّ مُتِعَمِّداً فَلْیتَبَوَّأَ مَقْعَدَه مِنَ النّارِ».اما شیعه کل حدیث را با اشاره به آغاز جعل در زمان پیامبر اسلام و اوج گسترش آن را به دوره حکومت معاویه بن ابوسفیان برمی گردانند<ref>دانش نامه اسلامی،مقاله جعل حدیث،شماره48247</ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جعل [https://wiki.ahlolbait.com/%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB حدیث]، که در اصطلاح [[علم الحدیث علمی است که با آن، اقوال و افعال و تقریرهای پیغمبر(ص) و ائمه(ع) شناخته میشو|علم الحدیث]] به آن "[[ساختن حدیث|وضع حدیث]]" نیز گفته میشود، عبارت است از ساختن احادیثی جعلی و نسبت دادن آنها به [https://wiki.ahlolbait.com/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1+%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D9%85 پیامبر اکرم] (صلی الله علیه و آله) یا ائمه معصومین (علیهم السلام). این عمل، که با اهداف گوناگون مانند تحریف معارف اسلامی، ترویج اغراض سیاسی یا فرقهای، یا کسب منافع شخصی و در اثر عوامل مختلف مانند [[تعصبات «تعصّب» ناروا و «وابستگی غیرمنطقی به چیزی»، یکی از صفات رذیله است که انسان را از درک حق و برتری دادن آن بر باطل، باز می دارد|تعصبات]] مذهبی، انحرافات عقیدتی، تقرب به حاکمان جور، [https://wiki.ahlolbait.com/ غلوّ] در مذهب و عقاید، و کسب مال یا مقام، دست به تحریف حقایق و جعل احادیث میزدند و از جمله آسیبهای جدی در تاریخ حدیث به شمار میرود.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== '''روشهای جعل حدیث''' ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== پیشینه جعل حدیث ===</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براساس روایت منسوب به [https://wiki.ahlolbait.com/ علی ابن ابی طالب] جعل حدیث در عهد پیامبر (ص) شروع شد و ایشان در این مورد هشدار دادند. امام علی (ع) نیز به این موضوع اشاره کرده و پیشبینی کردند که پس از پیامبر (ص) گسترش مییابد. حدیثی با مضمون هشدار پیامبر (ص) در مورد دروغ بستن به ایشان، هم در منابع شیعه و هم اهل سنت نقل شده است، به مردم هشدار داد که نسبتدهندگان دروغ به او بسیار شدهاند و بدانند که جایگاهشان دوزخ خواهد بود: «قَدْ کثُرَتْ عَلَی الْکذَابَةُ فَمَنْ کذِبَ عَلَیّ مُتِعَمِّداً فَلْیتَبَوَّأَ مَقْعَدَه مِنَ النّارِ».اما شیعه کل حدیث را با اشاره به آغاز جعل در زمان پیامبر (ص) و اوج گسترش آن را به دوره حکومت معاویه بن ابوسفیان برمی گردانند<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان="وضع و جعل"، دانشنامه جهان اسلام، شماره ۵۸۷۷|عنوان کتاب=اصول کافی نهج البلاغه|نام خانوادگی=کلینی|جلد=۱|صفحه=۶۲|پیوند بایگانی=}}</ref>.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</del>=== '''روشهای جعل حدیث''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</del>===</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جاعلان حدیث برای رسیدن به اهداف خود از روشهای گوناگونی استفاده میکردند که مهمترین آنها عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جاعلان حدیث برای رسیدن به اهداف خود از روشهای گوناگونی استفاده میکردند که مهمترین آنها عبارتند از:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''ایجاد حدیث جدید (إنشاء الحدیث)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://wiki.ahlolbait.com/ h]</del>:''' در این روش، جاعل حدیث با تکیه بر دانش زبانی و ادبی خود، متنی را به عنوان حدیث میسازد و آن را به پیامبر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(ص) </del>یا امامان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(ع) </del>نسبت میدهد. این احادیث معمولاً با مضامین جذاب و پرطرفدار یا با اهداف خاص سیاسی و اجتماعی ساخته میشدند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''ایجاد حدیث جدید (إنشاء الحدیث):''' در این روش، جاعل حدیث با تکیه بر دانش زبانی و ادبی خود، متنی را به عنوان حدیث میسازد و آن را به پیامبر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلام </ins>یا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امامان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعه عنوان مشهوری در میان شیعیان است که به دوازده تن از پیشوایان و جانشینان پس از پیامبر اسلام اطلاق می شود، که اهل بیت مینامند|امامان شیعه]] </ins>نسبت میدهد. این احادیث معمولاً با مضامین جذاب و پرطرفدار یا با اهداف خاص سیاسی و اجتماعی ساخته میشدند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تغییر در حدیث موجود (تغییر متن الحدیث):''' در این روش، جاعل حدیث با دستکاری در متن یک حدیث صحیح، آن را به گونهای تغییر میدهد که با اهداف و نیات او سازگار باشد. این تغییر میتواند شامل افزودن، کاستن یا جایگزینی کلمات و عبارات باشد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تغییر در حدیث موجود (تغییر متن الحدیث):''' در این روش، جاعل حدیث با دستکاری در متن یک حدیث صحیح، آن را به گونهای تغییر میدهد که با اهداف و نیات او سازگار باشد. این تغییر میتواند شامل افزودن، کاستن یا جایگزینی کلمات و عبارات باشد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تغییر در سند حدیث (تغییر الإسناد):''' در این روش، جاعل حدیث با تغییر در زنجیره راویان یک حدیث، آن را به فرد یا گروهی نسبت میدهد که مورد اعتماد او هستند یا از نظر سیاسی و اجتماعی دارای نفوذ هستند<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{یادکرد کتاب|عنوان=</del>جعل حدیث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویکی شیعه|عنوان کتاب=درسنامه وضع حدیث|سال=۱۳۸۴|نام=ناصر|نام خانوادگی=رفیعی محمدی|ناشر=مرکز جهان علوم اسلامی|صفحه=۱۶۲-۱۶۳}}</del></ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''تغییر در سند حدیث (تغییر الإسناد):''' در این روش، جاعل حدیث با تغییر در زنجیره راویان یک حدیث، آن را به فرد یا گروهی نسبت میدهد که مورد اعتماد او هستند یا از نظر سیاسی و اجتماعی دارای نفوذ هستند<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویکی شیعه، مقاله </ins>جعل حدیث</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''اقسام جاعلان حدیث<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:</del>''' ==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''اقسام جاعلان حدیث''' ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''اقسام جاعلان حدیث به نقل از [https://wiki.ahlolbait.com/ عبدالرحمان بن جوزی]'''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== '''اقسام جاعلان حدیث به نقل از [[عبدالرحمان بن جوزی جدّ مادری «سبط ابن جوزی»، متکلم، مورخ، محدث و فقیه حنبلی در قرن ششم هجری است|عبدالرحمان بن جوزی]] چنین نقل شده است:''' ===</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته اول:''' کسانی که به اشتباه حدیثی را نقل میکردند و پس از آگاهی از اشتباه خود، از تصحیح آن خودداری میکردند. این افراد از ترس رسوایی و نسبت داده شدن خطا به آنها، بر اشتباه خود پافشاری میکردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته اول:''' کسانی که به اشتباه حدیثی را نقل میکردند و پس از آگاهی از اشتباه خود، از تصحیح آن خودداری میکردند. این افراد از ترس رسوایی و نسبت داده شدن خطا به آنها، بر اشتباه خود پافشاری میکردند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته دوم:''' کسانی که از راویان دروغپرداز و ضعیف روایت نقل میکردند، در حالی که از این ویژگی آنها آگاه بودند. این افراد با تدلیس در نام راویان، سعی در پنهان کردن ضعف روایت داشتند و گناه جعل حدیث متوجه آنها بود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته دوم:''' کسانی که از راویان دروغپرداز و ضعیف روایت نقل میکردند، در حالی که از این ویژگی آنها آگاه بودند. این افراد با تدلیس در نام راویان، سعی در پنهان کردن ضعف روایت داشتند و گناه جعل حدیث متوجه آنها بود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته سوم:''' گروهی که آگاهانه و از روی اراده به جعل حدیث میپرداختند. این دسته شامل افراد مختلفی بود:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''دسته سوم:''' گروهی که آگاهانه و از روی اراده به جعل حدیث میپرداختند. این دسته شامل افراد مختلفی بود:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://fa.wikishia.net/w/index.php?title+%D8%B2%D9%86%D8%A7%D8%AF%D9%82%D9%87 </del>زنادقه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</del>:''' کسانی که به منظور ایجاد فساد در شریعت، القای شبهه در قلوب مؤمنین و بازیچه قرار دادن دین به جعل حدیث دست میزدند. [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://fa.wikishia.net/w/index</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86+%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%A1 </del>ابن ابیالعوجاء] نمونهای از این افراد است که به تنهایی چهار هزار حدیث جعل کرده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''زنادقه:''' کسانی که به منظور ایجاد فساد در شریعت، القای شبهه در قلوب مؤمنین و بازیچه قرار دادن دین به جعل حدیث دست میزدند. [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[ابن ابیالعوجاءزندیق معروف عصر صادق از امامان شیعه در قرن دوم قمری که با علم کلام آشنا بود و در تبلیغ عقاید کفرآمیزش بسیار کوشش میکرد</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</ins>ابن ابیالعوجاء<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] نمونهای از این افراد است که به تنهایی چهار هزار حدیث جعل کرده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''گروههای متعصب جاهلی:''' کسانی که در راستای یاری مذهب و مرام خویش به جعل حدیث میپرداختند و این کار را جایز میشمردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''گروههای متعصب جاهلی:''' کسانی که در راستای یاری مذهب و مرام خویش به جعل حدیث میپرداختند و این کار را جایز میشمردند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''صوفیان زاهدمآب:''' کسانی که احادیثی در نوید و بیم خلق میساختند تا به پندار خویش مردم را بر انجام نیکوکاری و وانهادن بدکاری برانگیزند. این افراد با این عمل، شریعت را ناقص میدانستند و سعی در تکمیل آن داشتند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''صوفیان زاهدمآب:''' کسانی که احادیثی در نوید و بیم خلق میساختند تا به پندار خویش مردم را بر انجام نیکوکاری و وانهادن بدکاری برانگیزند. این افراد با این عمل، شریعت را ناقص میدانستند و سعی در تکمیل آن داشتند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کسانی که جعل سند برای هر کلام نیکو را جایز میشمردند:''' این افراد با این توجیه، به جعل حدیث میپرداختند. <ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{یادکرد کتاب|عنوان="وضع و </del>جعل<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"، دانشنامه جهان اسلام، شماره ۵۸۷۷|عنوان کتاب=الموضوعات|نام=عبدالرحمان|نام خانوادگی=ابن جوزی|جلد=۱|صفحه=۳۵-۴۶}}</del></ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کسانی که جعل سند برای هر کلام نیکو را جایز میشمردند:''' این افراد با این توجیه، به جعل حدیث میپرداختند.<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانش نامه اسلامی،مقاله </ins>جعل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدیث،شماره48247</ins></ref> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''منابع''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''منابع''' ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
</table>Zhidary1358https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=145054&oldid=prevShahroudi: Shahroudi صفحهٔ جعل حدیث را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به پیشنویس:جعل حدیث منتقل کرد: مقاله ناقص2025-07-29T01:21:02Z<p>Shahroudi صفحهٔ <a href="/fa/%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB" title="جعل حدیث">جعل حدیث</a> را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به <a href="/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&action=edit&redlink=1" class="new" title="پیشنویس:جعل حدیث (صفحه وجود ندارد)">پیشنویس:جعل حدیث</a> منتقل کرد: مقاله ناقص</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۱:۲۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=144954&oldid=prevZhidary1358: مقاله جعل حدیث2025-07-28T18:33:21Z<p>مقاله جعل حدیث</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
<br />
جعل [https://wiki.ahlolbait.com/%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB حدیث]، که در اصطلاح [[علم الحدیث علمی است که با آن، اقوال و افعال و تقریرهای پیغمبر(ص) و ائمه(ع) شناخته میشو|علم الحدیث]] به آن "[[ساختن حدیث|وضع حدیث]]" نیز گفته میشود، عبارت است از ساختن احادیثی جعلی و نسبت دادن آنها به [https://wiki.ahlolbait.com/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1+%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D9%85 پیامبر اکرم] (صلی الله علیه و آله) یا ائمه معصومین (علیهم السلام). این عمل، که با اهداف گوناگون مانند تحریف معارف اسلامی، ترویج اغراض سیاسی یا فرقهای، یا کسب منافع شخصی و در اثر عوامل مختلف مانند [[تعصبات «تعصّب» ناروا و «وابستگی غیرمنطقی به چیزی»، یکی از صفات رذیله است که انسان را از درک حق و برتری دادن آن بر باطل، باز می دارد|تعصبات]] مذهبی، انحرافات عقیدتی، تقرب به حاکمان جور، [https://wiki.ahlolbait.com/ غلوّ] در مذهب و عقاید، و کسب مال یا مقام، دست به تحریف حقایق و جعل احادیث میزدند و از جمله آسیبهای جدی در تاریخ حدیث به شمار میرود.<br />
<br />
=== پیشینه جعل حدیث ===<br />
براساس روایت منسوب به [https://wiki.ahlolbait.com/ علی ابن ابی طالب] جعل حدیث در عهد پیامبر (ص) شروع شد و ایشان در این مورد هشدار دادند. امام علی (ع) نیز به این موضوع اشاره کرده و پیشبینی کردند که پس از پیامبر (ص) گسترش مییابد. حدیثی با مضمون هشدار پیامبر (ص) در مورد دروغ بستن به ایشان، هم در منابع شیعه و هم اهل سنت نقل شده است، به مردم هشدار داد که نسبتدهندگان دروغ به او بسیار شدهاند و بدانند که جایگاهشان دوزخ خواهد بود: «قَدْ کثُرَتْ عَلَی الْکذَابَةُ فَمَنْ کذِبَ عَلَیّ مُتِعَمِّداً فَلْیتَبَوَّأَ مَقْعَدَه مِنَ النّارِ».اما شیعه کل حدیث را با اشاره به آغاز جعل در زمان پیامبر (ص) و اوج گسترش آن را به دوره حکومت معاویه بن ابوسفیان برمی گردانند<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان="وضع و جعل"، دانشنامه جهان اسلام، شماره ۵۸۷۷|عنوان کتاب=اصول کافی نهج البلاغه|نام خانوادگی=کلینی|جلد=۱|صفحه=۶۲|پیوند بایگانی=}}</ref>.<br />
<br />
==== '''روشهای جعل حدیث''' ====<br />
جاعلان حدیث برای رسیدن به اهداف خود از روشهای گوناگونی استفاده میکردند که مهمترین آنها عبارتند از:<br />
<br />
# '''ایجاد حدیث جدید (إنشاء الحدیث)[https://wiki.ahlolbait.com/ h]:''' در این روش، جاعل حدیث با تکیه بر دانش زبانی و ادبی خود، متنی را به عنوان حدیث میسازد و آن را به پیامبر (ص) یا امامان (ع) نسبت میدهد. این احادیث معمولاً با مضامین جذاب و پرطرفدار یا با اهداف خاص سیاسی و اجتماعی ساخته میشدند.<br />
# '''تغییر در حدیث موجود (تغییر متن الحدیث):''' در این روش، جاعل حدیث با دستکاری در متن یک حدیث صحیح، آن را به گونهای تغییر میدهد که با اهداف و نیات او سازگار باشد. این تغییر میتواند شامل افزودن، کاستن یا جایگزینی کلمات و عبارات باشد.<br />
# '''تغییر در سند حدیث (تغییر الإسناد):''' در این روش، جاعل حدیث با تغییر در زنجیره راویان یک حدیث، آن را به فرد یا گروهی نسبت میدهد که مورد اعتماد او هستند یا از نظر سیاسی و اجتماعی دارای نفوذ هستند<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=جعل حدیث ویکی شیعه|عنوان کتاب=درسنامه وضع حدیث|سال=۱۳۸۴|نام=ناصر|نام خانوادگی=رفیعی محمدی|ناشر=مرکز جهان علوم اسلامی|صفحه=۱۶۲-۱۶۳}}</ref><br />
<br />
== '''اقسام جاعلان حدیث:''' ==<br />
'''اقسام جاعلان حدیث به نقل از [https://wiki.ahlolbait.com/ عبدالرحمان بن جوزی]'''<br />
<br />
# '''دسته اول:''' کسانی که به اشتباه حدیثی را نقل میکردند و پس از آگاهی از اشتباه خود، از تصحیح آن خودداری میکردند. این افراد از ترس رسوایی و نسبت داده شدن خطا به آنها، بر اشتباه خود پافشاری میکردند.<br />
# '''دسته دوم:''' کسانی که از راویان دروغپرداز و ضعیف روایت نقل میکردند، در حالی که از این ویژگی آنها آگاه بودند. این افراد با تدلیس در نام راویان، سعی در پنهان کردن ضعف روایت داشتند و گناه جعل حدیث متوجه آنها بود.<br />
# '''دسته سوم:''' گروهی که آگاهانه و از روی اراده به جعل حدیث میپرداختند. این دسته شامل افراد مختلفی بود:<br />
<br />
* '''[https://fa.wikishia.net/w/index.php?title+%D8%B2%D9%86%D8%A7%D8%AF%D9%82%D9%87 زنادقه]:''' کسانی که به منظور ایجاد فساد در شریعت، القای شبهه در قلوب مؤمنین و بازیچه قرار دادن دین به جعل حدیث دست میزدند. [https://fa.wikishia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86+%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%A1 ابن ابیالعوجاء] نمونهای از این افراد است که به تنهایی چهار هزار حدیث جعل کرده است.<br />
* '''گروههای متعصب جاهلی:''' کسانی که در راستای یاری مذهب و مرام خویش به جعل حدیث میپرداختند و این کار را جایز میشمردند.<br />
* '''صوفیان زاهدمآب:''' کسانی که احادیثی در نوید و بیم خلق میساختند تا به پندار خویش مردم را بر انجام نیکوکاری و وانهادن بدکاری برانگیزند. این افراد با این عمل، شریعت را ناقص میدانستند و سعی در تکمیل آن داشتند.<br />
<br />
'''کسانی که جعل سند برای هر کلام نیکو را جایز میشمردند:''' این افراد با این توجیه، به جعل حدیث میپرداختند. <ref>{{یادکرد کتاب|عنوان="وضع و جعل"، دانشنامه جهان اسلام، شماره ۵۸۷۷|عنوان کتاب=الموضوعات|نام=عبدالرحمان|نام خانوادگی=ابن جوزی|جلد=۱|صفحه=۳۵-۴۶}}</ref><br />
<br />
== '''منابع''' ==<br />
<references /></div>Zhidary1358