Shahroudi: Shahroudi صفحهٔ سیدجلال الدین طهرانی را به جلال‌الدین طهرانی منتقل کرد: عنوان صحیح

2023-07-19T05:32:03Z

Shahroudi صفحهٔ سیدجلال الدین طهرانی را به جلال‌الدین طهرانی منتقل کرد: عنوان صحیح

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۳۲
(بدون تفاوت)

Shahroudi در ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۳۰

2023-07-19T05:30:35Z

نمایش تغییرات

Alisoleimani20: صفحه‌ای تازه حاوی «{{بهبود منبع|تاریخ=مه ۲۰۱۶}} {{Infobox Officeholder | name = جلال‌الدین تهرانی | birth_name = سید جلال‌الدین تهرانی (شیخ‌الاسلامی) | nickname = | image = Jalal_tehrani.jpg | caption = | office = رئیس شورای سلطنت | monarch = محمدرضا شاه پهلوی | term_start = ۲۳ دی | term_end = ۲ بهمن ۱۳۵۷ | predecessor = | successor...» ایجاد کرد

2023-07-18T07:25:31Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{بهبود منبع|تاریخ=مه ۲۰۱۶}} {{Infobox Officeholder | name = جلال‌الدین تهرانی | birth_name = سید جلال‌الدین تهرانی (شیخ‌الاسلامی) | nickname = | image = Jalal_tehrani.jpg | caption = | office = رئیس شورای سلطنت | monarch = محمدرضا شاه پهلوی | term_start = ۲۳ دی | term_end = ۲ بهمن ۱۳۵۷ | predecessor = | successor...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{بهبود منبع|تاریخ=مه ۲۰۱۶}}
{{Infobox Officeholder
| name = جلال‌الدین تهرانی
| birth_name = سید جلال‌الدین تهرانی (شیخ‌الاسلامی)
| nickname =
| image = Jalal_tehrani.jpg
| caption =
| office = رئیس [[شورای سلطنت]]
| monarch = [[محمدرضا شاه پهلوی]]
| term_start = ۲۳ دی
| term_end = ۲ بهمن ۱۳۵۷
| predecessor =
| successor =
| office1 = وزیر پست، تلگراف و تلفن
| primeminister1 = [[محمد ساعد]] و [[علی منصور]]
| term_start1 = ۶ اسفند ۱۳۲۸
| term_end1 = ۴ تیر ۱۳۲۹
| predecessor1 = نجومی (سرپرست)
| successor1 = [[امیرقاسم اشراقی]] (سرپرست)
| office2 = [[مجلس سنای ایران|سناتور]]
| constituency2 = [[تهران]] <small>(دورهٔ چهارم)
| term_start2 = ۱۴ مهر ۱۳۴۲
| term_end2 = ۱۲ مهر ۱۳۴۶
| constituency3 = [[آذربایجان]] <small>(دورهٔ سوم)
| term_start3 = ۳ فروردین ۱۳۳۹
| term_end3 = ۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰
| predecessor3 =
| successor3 =
| term_start4 = مهر ۱۳۳۷
| term_end4 = ۲۷ اسفند ۱۳۳۸
| predecessor4 =
| successor4 =
| office5 = [[فهرست سفیران ایران در بلژیک|وزیر مختار ایران در بلژیک]]
| term_start5 = بهمن ۱۳۳۲
| term_end5 = ۱۳۳۶
| predecessor5 = [[شمس‌الدین امیرعلایی]]
| successor5 = [[حسین زمان‌زادهٔ شهریار]]
| office6 = [[فهرست استانداران خراسان|استاندار خراسان]]
| term_start6 = خرداد ۱۳۳۰
| term_end6 = ۱۳۳۲
| predecessor6 = [[مصطفی قلی رام]]
| successor6 = [[علی معتمدی]]
| birth_date = ۱۵ مرداد ۱۲۷۵
| birth_place = [[تهران]]، ایران
| death_date = ۱۰ مرداد ۱۳۶۶ ({{سن|۱۲۷۵|۵|۱۵|۱۳۶۶|۵|۱۰|از تاریخ=خورشیدی}})
| death_place = شانزه‌لیزه، [[فرانسه]]<ref>[http://hamshahrionline.ir/news-168289.aspx زندگینامه: سید جلال الدین تهرانی (۱۲۷۵–۱۳۶۶)]</ref>
| nationality = [[ایرانی]]
| residence =
| alma_mater =
| party =
| otherparty =
| spouse =
| children =
| occupation = سیاستمدار
| profession =
| cabinet =
| religion = [[اسلام]]، شیعه
| signature =
| awards =
| website =
| footnotes =
}}
'''سید جلال‌الدین تهرانی''' (زاده ۱۵ مرداد ۱۲۷۵ [[تهران]] – درگذشته ۱۰ مرداد ۱۳۶۶ [[پاریس]])<ref>http://wikinoor.ir/تهرانی،_جلال‌الدین</ref><ref>https://namaname.com/نگاهی-به-زندگینامه-سيد-جلال‌الدين-تهر/</ref> اخترشناس، ریاضی‌دان و سیاستمدار [[ایرانی‌ها|ایرانی]] در [[دوران پهلوی]] بود. او چند بار [[وزیر]] و [[سناتور]] و تولیت [[آستان قدس رضوی]] شد و در آستانه [[انقلاب ایران (۱۳۵۷)|انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷]] به ریاست [[شورای سلطنت]] منصوب شد. استعفای او به عنوان شرط ملاقات با [[روح‌الله خمینی]] در [[نوفل لوشاتو]] ضربه مهمی به نظام [[پادشاهی]] در ایران بود.

== زندگی‌نامه ==
پدرش سید علی شیخ‌الاسلام مرندی از علما و رجال دینی شهر [[مرند]] بود که لقب شیخ‌الاسلام را از [[مظفرالدین‌شاه قاجار|مظفرالدین شاه قاجار]] گرفته بود و پدر بزرگش سید ربیع قاضی‌القضات شیخ الاسلامی نام داشت (سید ربیع معروف به قاضی سازنده حمام (قاضی) تاریخی شهر [[مرند]] به تاریخ ۱۲۸۶ قمری است). سید جلال مدتی در مدرسه تربیت در تهران درس خواند، سپس در مدرسه سپهسالار به تحصیل علوم دینی مشغول شد. پس از تحصیلات مقدماتی دینی به [[نجوم]] روی آورد. انتشار چند شماره [[گاهنامه]] او از نخستین گام‌های عرضه دانش اخترشناسی به عموم در ایران است.{{سخ}}
وی در ۱۳۱۳ از طرف دولت به اروپا سفر کرد و در بروکسل و پاریس تحصیلات خود را در رشته نجوم تکمیل کرد و مدتی در بروکسل به تدریس پرداخت. سیدجلال در این دوران با دختری اروپایی ازدواج نمود ولی از او صاحب فرزندی نشد.<ref name="lwdc8">{{یادکرد وب | عنوان=سناتوری متفاوت | وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی | تاریخ=1962-01-07 | پیوند=http://ensani.ir/fa/article/127242/سناتوری-متفاوت | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2020-11-06}}</ref>

=== درگذشت ===
سیدجلال تهرانی سرانجام در سن ۹۱ سالگی در سال ۱۳۶۶ شمسی در منزل مسکونی‌اش واقع در [[شانزه لیزه]] اقامتگاه وارن فوت کرد. وی در زمان فوتش فرزندی نداشت و همسرش در قید حیات نبود.{{سخ}}
جسد سید جلال الدین تهرانی در سال ۱۳۷۰ (شهریور ماه) به [[ایران]] منتقل و در [[مهر (ماه)|مهر]] همان سال در کنار مقبره خانوادگی‌اش در [[حرم امام رضا]] حد فاصل رواق [[دارالحفاظ]] و رواق [[دارالسیاده]] به خاک سپرده شد.

== عرصه سیاست ==
سیدجلال تهرانی در سال ۱۳۰۷ در جریان دستگیری [[سید حسن مدرس]] همراه او بود و مدتی زندانی شد. در ۱۳۲۶ در کابینه [[احمد قوام]] و در ۱۳۲۸ در کابینه [[محمد ساعد]] [[وزیر مشاور]] بود، سپس [[وزیر پست و تلگراف و تلفن]] شد و با تشکیل کابینه [[علی منصور]] در فروردین ۱۳۲۹ همین سمت را حفظ کرد. در خرداد ۱۳۳۰ نایب‌التولیه [[آستان قدس رضوی]] شد. در بهمن ۱۳۳۲ وزیر مختار ایران در [[بلژیک]] و در از مهر ماه ۱۳۳۷ [[سناتور انتصابی]] از [[آذربایجان]] شد.

وی از مخالفان [[اصلاحات ارضی در ایران|اصلاحات ارضی]] در دوران [[محمدرضا پهلوی|محمدرضا شاه پهلوی]] بود و پس از سخنرانی علیه این قانون در سالن کشاورزی خراسان، از استانداری خراسان و نیابت تولیت آستان قدس رضوی استعفا کرد. در [[قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲|وقایع خرداد ۱۳۴۲]]، به لحاظ نزدیکی با [[روح‌الله خمینی]]، اقداماتی در راستای نجات وی به عمل آورد. در سنا با نخست‌وزیران انتخابی شاه، یعنی [[حسنعلی منصور]] و [[امیر عباس هویدا]] به مخالفت برخاست و غالباً به لوایح دولت رأی کبود می‌داد. سید جلال تهرانی تنها سناتوری بود که به [[کاپیتولاسیون در ایران|لایحه مصونیت مستشاران آمریکایی]] ([[کاپیتولاسیون]]) که بعداً به صورت قانون درآمد، رأی مخالف داد.<ref name="psxpg">{{یادکرد وب | عنوان=۲۳ دی ۱۳۵۷ - شورای سلطنت تشکیل شد | وبگاه=تاریخ ایرانی | تاریخ=1979-01-13 | پیوند=http://tarikhirani.ir/fa/calendar/47/۲۳-دی-۱۳۵۷-شورای-سلطنت-تشکیل-شد | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2020-11-06}}{{پیوند مرده|date=فوریه 2021 |bot=InternetArchiveBot}}</ref>

=== پست‌های دولتی ===
* وزیر مشاور در کابینه [[احمد قوام]] (۱۳۲۶)
* وزیر مشاور در کابینه [[محمد ساعد]] (۱۳۲۸)
* وزیر پست و تلگراف و تلفن در کابینه [[محمد ساعد]] (۱۳۲۸)
* وزیر پست و تلگراف و تلفن در کابینه [[علی منصور]] (فروردین ۱۳۲۹)
* نایب [[تولیت آستان قدس رضوی در دوره پهلوی|تولیت آستان قدس رضوی]] (خرداد ۱۳۳۰)
* وزیر مختار ایران در بلژیک (بهمن ۱۳۳۲)
* سناتور انتصابی از آذربایجان (مهر ۱۳۳۷ تا ۲۷ اسفند ۱۳۳۸)
* سناتور انتصابی از آذربایجان (۳ فروردین ۱۳۳۹ تا ۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰)
* سناتور انتصابی از تهران (۱۴ مهر ۱۳۴۲ تا ۱۲ مهر ۱۳۴۶)

== انقلاب ۱۳۵۷ ==
در تاریخ ۲۴ دی ۱۳۵۷ در جلسه [[شورای سلطنت]] که در حضور [[محمدرضا پهلوی|محمدرضا شاه پهلوی]] تشکیل شد، جلال‌الدین تهرانی به دلیل روابط دوستانه‌ای که با [[سید روح‌الله خمینی|روح‌الله خمینی]] داشت و با هدف استفاده از او برای مذاکره، به ریاست [[شورای سلطنت]] انتخاب شد.<ref>{{یادکرد وب | نام خانوادگی=خدایاری | نام=نسرین | عنوان=تیر خلاص بر پیکر رژیم شاهنشاهی | وبگاه= جام‌جم | تاریخ=2006-01-22 | سال=2006 | پیوند=http://jamejamonline.ir/ayam/669267570872678174/تير%20خلاص%20بر%20پيکر%20رژيم%20شاهنشاهي | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2017-02-14}}</ref> دو روز پس از خروج [[محمدرضا پهلوی|محمدرضا شاه]] از ایران، در تاریخ ۲۸ دی، جلال‌الدین تهرانی به پاریس رفت تا با [[روح‌الله خمینی]] ملاقات کند. آیت الله خمینی دو شرط برای ملاقات تعیین کرد: استعفا از شورای سلطنت و اعلام غیرقانونی بودن آن. جلال الّدین تهرانی هر دو شرط را پذیرفت و در دوم بهمن، پس از انتشار استعفانامه با روح‌الله خمینی ملاقات کرد.<ref name="comc8">{{یادکرد وب | عنوان=۱ بهمن ۱۳۵۷؛ استعفای رئیس شورای سلطنت | وبگاه=ایسنا | تاریخ=2019-01-20 | پیوند=https://www.isna.ir/news/97103015951/۱-بهمن-۱۳۵۷-استعفای-رئیس-شورای-سلطنت | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2020-11-06}}</ref><ref>{{یادکرد وب| نشانی =http://emam.com/posts/view/1237| عنوان = گفتگو با سه تن از شخصیتهای امریکایی| ناشر = سایت جامع امام خمینی}}</ref>

'''متن استعفای سید جلال‌الدین تهرانی:'''

{| class="rquote float{{{1}}}" style="border-collapse:collapse; border-style:none; float:{{{1}}}; margin:0.5em 0.75em; width:33%; "
|- style="text-align:right; vertical-align:top;"
| style="color:#b2b7f2; font-size:3.3em; font-family:'Times New Roman',serif; font-weight:bold; padding:4px 2px 2px; width:0.5em;"| ”
| style="padding:0 10px;"| یکشنبه ۱ بهمن ماه ۱۳۵۷ هجری شمسی مطابق با ۲۲ شهر صفرالمظفر ۱۳۹۹ هجری قمری. قبول ریاست شورای سلطنت از طرف اینجانب فقط برای حفظ مصالح مملکت و امکان تأمین آرامش اجتماعی آن بود ولی شورای سلطنت به سبب مسافرت اینجانب به پاریس که برای نیل به هدف اصلی بود تشکیل نگردید. در این فاصله اوضاع داخلی ایران سریعاً تغییر یافت به طوری که برای احترام به افکار عمومی با توجه به فتوای حضرت آیت‌الله العظمی خمینی دامت برکاته مبنی بر غیرقانونی بودن آن شورا آن را غیرقانونی دانسته کناره‌گیری کردیم. از خداوند و اجداد طاهرین و ارواح مقدسه اولیای اسلامی مسئلت دارم که مملکت و دولت مسلمان ایران را در ظل عنایت حضرت امام عصر عجل الله فرجه از هر گزندی مصون داشته و استقلال وطن عزیز ما را محفوظ فرمایند.</noinclude>
| style="color:#b2b7f2; font-size:3.3em; font-family:'Times New Roman',serif; font-weight:bold; padding:4px 2px 2px; text-align:right; vertical-align:bottom; width:0.5em;"| “
|-
| colspan="3" style="padding-top:10px;"| <p style="font-size:smaller; line-height:1em; text-align:left">—شرح استعفای سید جلال‌الدین تهرانی</noinclude>، کتاب پشت پرده انقلاب (ص ۱۱۳)</noinclude></p>
|}

== کتابخانه ==
سید جلال الدین تهرانی منزلش در سه راه امین حضور تهران و کتابخانه و قسمتی از اشیاء نجوم و تمامی اثاثیه و مجموعه بی نظیری از اجناس عتیقهٔ خود را [[وقف]] [[آستان قدس رضوی]] کرد. برخی از ابزارآلات اخترشناسی متعلق به خود را نیز به [[دانشگاه تهران]] اهدا کرد. از وی حدود ۳۸۰ جلد نسخه خطی به جای مانده که وقف [[کتابخانه آستان قدس رضوی]] شده‌است.

«''جلال الدین تهرانی'' از علمای علم نجوم ایران که صاحب کتابخانه بزرگی می‌باشد، راجع به ''[[میرزا جلال الدین محمد حکیم جنابدی]]''<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=ویکی گفتاورد|نشانی=https://fa.wikiquote.org/wiki/جلال‌الدین_حسینی_گنابادی|عنوان=جلال‌الدین حسینی گنابادی}}</ref> می‌فرماید: «ایشان از دانشمندان و مشاهیر و استوانه‌های علم نجوم بوده‌است.»<ref>{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=طلایی|نام=زهرا|پیوند نویسنده=|عنوان=پژوهشی در احوال و اسناد سیدجلال‌الدین تهرانی|جلد=۱|سال=1396|ناشر=علم|مکان=تهران|صفحه=372|پیوند=https://books.google.com/books/about/پژوهشی_در_احوال_و_اسنا.html?id=F2UeyQEACAAJ}}</ref>

== تغییر نام ماه های سال==
سید جلال تهرانی منجم معروفی بود و هر ساله تقویم چاپ می‌کرد. نامهایی پیشنهاد داده بود به مجلس شورای ملی که عبارت بود از:
چمن آرا، گل آور، جان پرور، گرماخیز، آتش‌بیز، جهان‌بخش، دژم‌خوی، باران‌ریز، اندوهگین، سرماده، برف‌آور و مشکین‌فام

== آثار ==
* تصحیح [[تاریخ قم]] [[حسن بن محمد قمی]]
* گاهنامه
* تصحیح [[چهار مقاله]] [[نظامی عروضی]]
* تصحیح الارشاد فی شرح حال [[صاحب بن عباد]]
* [[اصفهان]] نصف جهان
* تصحیح [[حدودالعالم|حدود العالم من المشرق الی المغرب]]
* ترجمه [[محاسن اصفهان]]ی مافروخی
* تصحیح [[تاریخ جهانگشا|تاریخ جهانگشای]] جوینی
* تصحیح [[فارسنامه]] ابن بلخی
* تصحیح [[جامع‌التواریخ]] ([[رشیدالدین فضل‌الله همدانی]])
* تصحیح [[لب‌التواریخ]] (یحیی بن عبداللطیف قزوینی)
* رساله در صور فلکی
* هیئت طالبوف
* تعلیمات دینی (برای مدارس)
*انتشار کتاب [[حدود العالم|حدودالعالم]] در پایان تقویم سال ۱۳۱۴ هجری شمسی<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=منوچهر ستوده ـمقدمه کتاب فارسی حدود العالم ص8 انتشارات طهوری ۱۳۶۲}}</ref>

== پانویس ==
{{پانویس|۲}}

== منابع ==
* {{یادکرد|کتاب=شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران (۱)|نویسنده = دکتر باقر عاقلی|ناشر =نشر گفتار / نشر علمی
|شهر=تهران|سال=۱۳۸۰|شابک=964-5570-57-3}}
* [http://www.iichs.org/index.asp?id=924&doc_cat=7 سید جلال‌الدین تهرانی: رئیس شورای سلطنت] مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران

{{تولیت آستان قدس رضوی}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:تهرانی، جلال‌الدین}}
[[رده:اخترشناسان اهل ایران]]
[[رده:استانداران خراسان]]
[[رده:اهالی تهران]]
[[رده:درگذشتگان ۱۳۶۶]]
[[رده:زادگان ۱۲۷۵]]
[[رده:سفیران ایران در بلژیک]]
[[رده:سناتورهای انتصابی مجلس سنا از تبریز]]
[[رده:عالمان شیعه]]
[[رده:فقیهان اهل ایران]]
[[رده:متولیان آستان قدس رضوی]]
[[رده:نمایندگان دوره دوم مجلس سنای ایران]]
[[رده:نمایندگان دوره سوم مجلس سنای ایران]]
[[رده:خاک‌سپاری‌ها در حرم امام رضا]]

جلال‌الدین طهرانی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: Shahroudi صفحهٔ سیدجلال الدین طهرانی را به جلال‌الدین طهرانی منتقل کرد: عنوان صحیح

Shahroudi در ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۳۰