Shahroudi: ابرابزار

2024-11-09T13:13:21Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات جنگ
| درگیری = جنگ‌های علویان طبرستان و طاهریان
| بخشی از =
| تصویر = {{multiple image
| align = left
| direction = vertical
| header = <small>تفاوت پرچم‌های عباسی و علوی</small><ref>{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۸۴}}</ref>
| width = ۱۲۰
| image1 = White flag.png
| caption1= پرچم علویان سپید رنگ بود؛ زیرا داعی با روش سیاه‌پوشی مخالف بوده و به جایش از سفید استفاده می‌کرد.
| image2 = Black flag.svg
| caption2= طاهریان تابع خلافت عباسی بوده‌اند؛ پرچم عباسیان رنگ سیاه را دربرداشته؛ آنان را مسوده نیز می‌خواندند.}}
| توضیح تصویر =
| تاریخ = قرن سوم هجری
| مکان = طبرستان
| مختصات =
| علت =
| قلمرو =
| نتیجه = پیروزی علویان{{سخ}}خروج طاهریان از طبرستان
| درگیر۱ = [[پرونده:White flag.png|20px]] [[علویان طبرستان]]
| درگیر۲ = [[پرونده:Black flag.svg|20px]] [[طاهریان]]
| فرمانده۱ = [[داعی کبیر]]{{سخ}}محمد علوی{{کدن}}{{سخ}}امیدوار بن لشکرستان{{سخ}}ویهان بن سهیل{{سخ}}پالیزبان{{سخ}}فضل رفیقی{{سخ}}حسن بن حسین{{سخ}}محمد بن حمزه{{سخ}}'''با حمایت:'''{{سخ}}[[جستانیان]] ([[جستان سوم]]){{سخ}}مصمغان{{سخ}}پادوسبان بن گردزادلپور{{سخ}}ویجن{{سخ}}خورشید بن حنف{{سخ}}خیان
| فرمانده۲ = [[سلیمان بن عبدالله]]{{سخ}}احمد بن محمد بن اوس{{کدن}}{{سخ}}محمد بن اوس{{سخ}}محمد بن اخشید{{کدن}}{{سخ}}ابراهیم بن خلیل (اسیر){{سخ}}عناتور بن بختانشاه{{سخ}}جسنف بن ماس{{سخ}}'''با حمایت:'''{{سخ}}[[باوندیان]]{{سخ}}[[قارنوندیان]]
| قوا۱ =
| قوا۲ =
| تلفات۱ =
| تلفات۲ =
| تلفات۳ =
| پانویس =
| انگیزه۱ =
| انگیزه۲ =
}}
'''جنگ‌های علویان طبرستان و طاهریان''' به مجموعه نبردهایی در طبرستان گفته می‌شود که با قیام [[داعی کبیر]] در [[کلار (طبرستان)|کلار]] آغاز شد و با فتح استرآباد به‌دست داعی، پایان یافت. بدین‌ترتیب طاهریان از طبرستان بیرون رانده شدند.

== پیش‌زمینه ==
[[پرونده:Tahirid Dynasty 821 - 873 (AD).png|انگشتدان|چپ| طبرستان و گرگان پیش از استقلال [[علویان طبرستان]] جزئی از ولایات امرای [[طاهریان]] بودند.]]
پیش از قیام داعی کبیر، طبرستان تحت نظر طاهریان اداره می‌شد<ref name="پک|مجد|۱۳۸۸|ص=۵۷">{{پک|مجد|۱۳۸۸|ص=۵۷}}</ref> و پایتخت آن در شهر ساری بود.<ref name="پک|W. Madelung">{{پک|W. Madelung|}}</ref> در دورهٔ ظهور داعی، عامل طاهریان در منطقه [[سلیمان بن عبدالله]] نام داشت.<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۵">{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۵}}</ref>

=== نارضایتی مردم از عوامل طاهری ===
شخصی به نام «محمد بن اوس بلخی» از نمایندگان طاهری در طبرستان، با اشغال کردن زمینی بایر و بدون مالک، که مردم از آن بهره می‌بردند، موجب نارضایتی مردم از کارگزاران طاهری شد<ref name="پک|مجد|۱۳۸۸|ص=۵۷"/> او همچنین غافلگیرانه وارد [[دیلمیان|دیلم]] شده و از آن‌ها اسیر گرفته و کشتار به راه انداخت.<ref name="پک|عظیمی|۱۳۹۴">{{پک|عظیمی|۱۳۹۴}}</ref> در سال ۲۵۰ هجری «[[محمد بن رستم کلاری]]» و «محمد»، شهریاران [[رویان|رویانی]] از [[خاندان معدان]]،<ref>{{پک|الهامی|آذر ۱۳۷۳}}</ref> (و به نقلی محمد و جعفر پسران رستم) به یاری مردم [[کلار (طبرستان)|کلار]]، چالوس و [[دیلمستان|دیلم]]، شورشی در طبرستان برپا نمودند<ref name="پک|مفرد|۱۳۸۶|ص=۵۹">{{پک|مفرد|۱۳۸۶|ص=۵۹}}</ref> و از [[عبدالله پادوسبانی]] نیز تقاضای کمک کردند.<ref>{{پک|اعظمی سنگسری|۱۳۵۴|ص=۲۰}}</ref> مردم منطقه «[[دارفو]]»، در دیلم، نیز به روستاهای دیلمی می‌رفتند و مردم آن ولایت را علیه عوامل طاهری فرا می‌خواندند. سازماندهی این قیام در غرب [[رود چالوس]] به آسانی فراهم بود چون والیان خلیفه با توجه به اقتدار دیلمی‌ها هنوز به این ناحیه نفوذ نکرده نبودند و حاکمان دیلمی نیز با خلفای عباسی و طاهری دشمنی و مخالفت داشتند. بنابرین دیلمی‌های این ناحیه با آزادی به سازماندهی این جنبش دست زده و مطمئن بودند که در غرب طبرستان نیز مردم با آنان همدل و متحدند.<ref name="پک|عظیمی|۱۳۹۴"/>

مردم طبرستان و دیلم پس از آماده کردن شرایط جنبش، از «محمد بن ابراهیم»، که یکی از علویان معروف ناحیه بود، خواستند که رهبری قیام را بپذیرد؛ ولی او که خودش را درخور این کار نمی‌دید، «حسن بن زید» را به آنان معرفی نمود.<ref name="پک|مفرد|۱۳۸۶|ص=۵۹"/> بزرگان [[کجور]]، [[طومار]]ی نوشتند و پس از امضاء به قاصدی سپردند تا در [[ری]] به دست حسن بن زید برساند.<ref>{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۲}}</ref>

=== ظهور داعی کبیر ===
حسن بن زید پس از تحقیق و اطمینان از پدیدار شدن زمینه‌های قیام در منطقهٔ طبرستان، این دعوت را پذیرفت و به همراه خویشان و بستگان از ری به طبرستان کوچید.<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۳">{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۳}}</ref> سرانجام در [[رمضان]] [[۲۵۰ (قمری)|۲۵۰]] هجری وارد منطقه رویان شد<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۳"/><ref>{{پک|مفرد|۱۳۸۶|ص=۶۰}}</ref> و دودمان [[علویان (طبرستان)|علویان طبرستان]] را بنیان نهاد.<ref name="پک|آذری">{{پک|آذری}}</ref>

در ۲۵ رمضان ۲۵۰ هجری قمری، حاکم نور اسپهبد وندااُمید، عبدالله بن سعید، محمد بن عبدالکریم و بزرگان کجور در کلار با حسن بیعت کردند.<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۳"/> حسن پس از بیعت اهالی کجور و کلار، سه نفر از یارانش با اسامی محمد بن عباس، علی بن نصر و عقیل بن مسرور را به [[چالوس]] فرستاد تا در آن شهر برایش بیعت بگیرند. «حسین بن محمد مهدی حنفی»، از بزرگان چالوس، مردم چالوس را در مسجد جامع این شهرگرد هم آورد تا بتوانند با نمایندگان حسن بن زید بیعت کنند. با این اقدام عملاً چالوس از سیطرهٔ طاهریان بیرون جُست.<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۳"/> عامل طاهریان، محمد بن اوس، از شهر گریخت و [[جعفرباوندی|اسپهبد جعفر]] به او و همراهانش پناه داد.<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۴">{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۴}}</ref> همچنین امیران دیلم و بالاخص «[[جستانیان]]» نیز در میان کسانی بودند که با وی بیعت نمودند.<ref name="پک|آذری"/>
[[پرونده:Hasan ibn Zayd's Dirham-2.jpg|بندانگشتی|[[درهم]] نقره‌ای ضرب‌شده با نام حسن]]

حسن بن زید روز ۲۶ رمضان به «روستای کورشید» رفت و فردایش به به سمت کجور حرکت کرد و تا روز [[عید فطر]] در آنجا ماند.<ref name="پک|اسلامی|۱۳۹۰|ص=۲۵۲">{{پک|اسلامی|۱۳۹۰|ص=۲۵۲}}</ref> وی برای نخستین بار در مصلای کلار نماز عید فطر را اقامه نمود و اهدافش را بیان کرد. از آن پس نمایندگانی به مناطق گوناگون گسیل نمود و مردم را به قیام علیه طاهریان فراخواند. خود نیز پس از اطمینان از وفاداری مردم کجور و کلار، برای کسب بیعت به [[ناتل]] و [[پایدشت]] رفت.<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۴"/> سفرها و جابه‌جایی‌های پیاپی داعی از آغاز کار نشان می‌دهد که بستر برای او آماده بود و خبری از هیچ ممانعتی در برابر او نیست.<ref name="پک|اسلامی|۱۳۹۰|ص=۲۵۲"/>

== نبرد پایدشت ==
به عنوان نخستین درگیری، در پایداشت و بنا به قولی در ناتل<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۵"/> نیروهای داعی به فرماندهی محمد علوی و محمد پسر رستم<ref group="یادداشت">معروف به خیان و پسر ونداامید بن شهریار است که از خاندان [[پادوسبانیان|پادوسپانیان]] بود و در کلار می‌زیست.</ref> با نیروهای محمد بن اوس به جلوداری «محمد بن اخشید» درگیر شدند که محمد علوی توانست سر محمد بن اخشید را از بدنش جدا کند و برای حسن بن زید بفرستد. این نبرد نخستین پیروزی نظامی علویان و حامیانشان علیه حکام طاهری بود.<ref>{{پک|اسلامی|۱۳۹۰|ص=۲۵۳}}</ref>

== نبرد لیکانی ==
مرگ محمد بن اخشید در نبرد موجب تضعیف روحیهٔ سپاهیان طاهری شد چنانچه عقب‌نشینی کردند. محمد بن اوس نیز نزد سلیمان بن عبدالله طاهری، عامل طاهریان در طبرستان، رفت. سپس علویان به سوی آمل حرکت کردند ولی در میانهٔ راه به سپاه سلیمان برخوردند که محمد بن اوس این بار فرماندهی آن را در دست داشت. در جنگی که در منطقه «لیکانی» رخ داد، علویان شکست خوردند، محمد علوی کشته شد و «حسن بن حسین»، از فرماندهان علوی، به همراه بسیاری از سربازانش اسیر شد. بقیهٔ سپاهیان علوی نیز به پایدشت بازگشتند.<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۵"/> اسیران را نزد سلیمان در آمل بردند و پس از مدتی آزاد کردند.<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۶">{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۶}}</ref>

== نبرد چمنو ==
داعی پس از این شکست، «محمد بن حمزه» را به [[دیلمان|دیلم]] فرستاده و از مردم آنجا کمک طلب کرد. ششصد مرد جنگنده به فرماندهی «امیدوار بن لشکرستان»، «ویهان بن سهیل»، «پالیزبان» و «فضل رفیقی» توسط گیلانیان و دیلمیان به پایدشت اعزام شدند و از طرفی بعضی از اسپهبدان طبرستان مانند «پادوسبان»، «مصمغان»، «ویجن»، «خورشید بن حنف»، «خیان»، «پادوسبان بن گردزادلپور» به داعی نامه‌ای نوشته و از عدم یاری وی در برابر طاهریان عذرخواهی نمودند و هنگامی که داعی قصد هجوم به آمل را یافت، ۲۰۰ نفر پیاده و ۲۰ نفر سواره‌نظام را برای کمک به او فرستادند.<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۶"/>

داعی این بار فرماندهی سپاه را به عهدهٔ محمد بن حمزه و حسین بن احمد گذاشت. محمد بن اوس، حاکم وقت آمل، نیز لشکری به فرماندهی ابراهیم بن خلیل برای مقابله با علویان فرستاد. در نبرد سنگینی که بین دو سپاه درگرفت، علویان پیروز شدند و سپاه طاهریان به سوی آمل عقب‌نشینی نمود. علویان تعقیبشان نموده و آمل را تصرف کردند. محمد بن اوس نیز از شهر گریخت. داعی پس از پیروزی در تاریخ [[۲۳ شوال]] [[۲۵۰ (قمری)|سال ۲۵۰ هجری]]، وارد آمل شد و در مصلای شهر از مردم بیعت گرفت. شهر آمل را نیز مقر حکومتش قرار داد. سپس چند تن از حامیان طاهریان<ref group="یادداشت">دیلمی بن فرخان، مقاتل دیلمی و علی بن ابراهیم جیلی از جمله این افراد بودند.</ref> را [[اعدام]] نمود ولیکن فرماندهٔ شکست خوردهٔ آنان، ابراهیم بن خلیل، را امان داد.<ref>{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۷}}</ref>

داعی کبیر پس از رسیدن به حکومت طبرستان، [[پایتخت]] خود را از ساری — که جایگاه طاهریان بود — به آمل منتقل کرد تا به حامیان و هوادارانش نزدیک‌تر باشد.<ref name="پک|W. Madelung"/>

== ظهور مصمغان؛ فتح مامطیر و ساری ==

مصمغان از جمله حامیان داعی بود که با ورود به شهر مامطیر، در روز [[۲۶ شوال]] [[۲۵۰ (قمری)|سال ۲۵۰ هجری قمری]] برای او بیعت گرفت و موجب شد که این شهر بدست علویان افتد. خود داعی نیز نمایندگانی را برای اخذ بیعت به شهرهای [[فیروزکوه (تهران)|فیروزکوه]]، [[دماوند (شهر)|دماوند]] و [[ری]] اعزام کرد. همچنین در ۴ ذی‌القعده همان سال گروهی را با «امیر الحاج» قرار دادن محمد بن حمزه، به [[حج]] فرستاد.<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۸">{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۸}}</ref>

در زمان طاهریان، پایتخت سلیمان بن عبدالله شهر ساری بود.<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۸"/> داعی پس از آن‌که مامطیر را تصرف کرد، به مصمغان دستور داد تا به ساری رود. مصمغان نیز روستای «پوطم نوروز آباد» [[شهرستان ساری]] را لشگرگاه خویش قرار داد. در این ایام، سلیمان بن عبدالله نیز لشکرش را به «اَسد جندان» سپرد. خود داعی نیز در «روستای توجی» سپاهیانش را آماده نبرد می‌کرد. پس از شروع نبرد، داعی به نصیحت پیرمردی به نام «شهریار بن اندیان»، از جنگ با سپاهیان جندان پرهیز نمود و به ظاهر گریخت و سپس از بی‌راهه، وارد شهر ساری شد و در شهر جنگی بین طرفین رخ داد که علویان در آن پیروز شده و شهر را فتح کردند. سلیمان نیز از ساری گریخت و به «روستای دودان» نزد سپاهیانش رفته؛ سپس به سوی ساری هجوم آوردند که در نبردی شهری، سپاهیان طاهری مجدداً شکست را متحمل شدند.<ref>{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۵۹}}</ref>

پس از شکست سپاه طاهری سلیمان به [[گرگان|استرآباد]] گریخت و سپاهیان علوی عمارت وی را به آتش کشیدند. از سوی دیگر حسین بن زید، برادر داعی کبیر، [[دماوند (شهر)|دماوند]] را فتح کرد و بزرگان شهرهای [[بخش لاریجان|لاریجان]] و [[قصران]] هم نزد داعی رفته و اظهار تبعیت و فرمانبرداری کردند.<ref>{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۶۰}}</ref>

== نبرد تمشکی دشت ==
پس از ۴۰ روز حکومت علویان در شهر ساری، داعی کبیر تصمیم گرفت که به آمل بازگردد؛ ولی به توصیهٔ [[پادوسبانیان|اسپهبدِ پادوسبانی]]، به «چمنو»<ref group="یادداشت">'''چمنو''' نام روستایی استراتژیک بود؛ زیرا در میان سه راهی آمل-ساری-سوادکوه بوده است. این روستا امروز جمنان یا جمنون نامیده می‌شود و در ۲ کیلومتری شهر [[قائمشهر|شاهی]] است.</ref> رفت. با پیوستن لشکریان [[خراسان]] به سپاه سلیمان بن عبدالله، وی بار دیگر به سوی مازندران شتافت. دیلمیانی که در سپاه داعی بودند، درصدد انتقال غنائم جنگی به منازلشان، بازگشته بودند و داعی با سپاهی کوچک به مقابلهٔ با طاهریان برخاست. دو سپاه در محلی به نام «تمشکی دشت» به مصاف یکدیگر رفتند که موجب شکست و عقب‌نشینی علویان شد. سربازان علوی در بیشه‌ها پراکنده شدند و توانستند «احمد بن محمد بن اوس»<ref group="یادداشت">احمد بن محمد بن اوس یکی از سرداران بزرگ طاهری بود که با زوبینی غافلگیرانه کشتندش.</ref> را بکشند. داعی کبیر نیز در زمان عقب‌نشینی، آنقدر روی [[پل|پُل]] چمنو ایستاد تا تمامی زخمیان و کشتگان را از آن پل عبور دادند. سپس بازماندگان به سمت چالوس گریختند.<ref>{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۶۱}}</ref>

پس از تمشکی دشت، نبردی هم در «تالابنمان» درگرفت و عدهٔ بسیاری کشته شدند. داعی شبانه به همراه اسپهبد فنا، پسر ونداامید و خورشید پسر جسنف، از راه بالامین به آمل رفت. (از راه سوادکوه و لپور کنونی) صبح نیز توقفی نکرد و از آمل به چالوس گریخت و سلیمان به تعقیبش پرداخت. دربارهٔ سراسیمگی سپاهیان داعی نقل است که لشکرستان، فرماندهٔ او، فرصت پوشیدن جامه نیافت و عریان بود و وقتی به چالوس رسیدند، داعی ده هزار درهم ستاند تا برای سربازان لباس تهیه کند.<ref>{{پک|اسلامی|۱۳۹۰|ص=۲۵۹–۲۶۰}}</ref>

== نبرد لاویج ==
پس از فتح آمل توسط سپاهیان طاهری، این شهر به [[قارن یکم|اسپهبد قارن بن شهریار]]<ref group="یادداشت">وی اسپهبد (شاه) سلسلهٔ [[باوندیان]] بوده است و مذهب خود را پیش‌تر از مزدیسنا به تسنن تغییر داده بود و از جانب معتصم عباسی خلعت یافته بود.</ref> داده شد. داعی کبیر نیز پس از آن‌که عده‌ای از مردم گیلان و دیلم به او پیوستند، به سوی «لاویجه رود» رفته و آنجا را لشگرگاه خویش قرار داد. سپاهیان طاهری و باوندی نیز از آمل خارج شده و در پایدشت مستقر شدند. داعی نیز به توصیهٔ سپاهیان دیلمی، به لشکرِ اسپهبد باوندی شبیخون زد و آن را در نبرد شبانه، شکست داد.<ref>{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۶۲}}</ref> در این شبیخون عدهٔ زیادی از سرداران سپاه طاهری<ref group="یادداشت">اسد بن جندان (سردستهٔ لشکریان طاهری)، اسپهبد جعفر بن شهریار باوندی، انوشیروان هزارمردی، علی بن فرج، عطّاف بن ابی‌عطاف، دادمهر (سردستهٔ لشکریان قارن)، عزیز بن عبدالله، عبید بن برید خازن.</ref> کشته شدند. پس از پایان جنگ، علویان وارد آمل شدند و آن را بار دیگر فتح کردند. اسپهبد پادوسبانیان نیز به فرمان داعی کبیر، برای تعقیب اسپهبد باوندی فرستاده شد و بدین ترتیب او توانست [[قارن‌کوه|کوهستان کارن]] را فتح کند و اسپهبد قارن باوندی به گرگان نزد سلیمان بن عبدالله پناه برد. خود داعی نیز پس از ۱۵ روز از آمل به سوی چمنو رفت<ref>{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۶۳}}</ref> و برای دومین بار ساری را فتح کرد. پس از شکست‌های پیاپی سلیمان بن عبدالله از شاه طاهریان، [[محمد بن طاهر|محمد بن عبدالله]]، درخواست کمک کرد و سپاهی به سرداری «عناتور بن بختانشاه» و «جسنف بن ماس» به استراباد گسیل شد. از سویی عده‌ای از سپاهیان داعی در قارن کوه بودند و عدهٔ دیگری از دیلمیان پس از بدست آوردن غنائم، به وطنشان مراجعت نموده بودند. بنابرین داعی کبیر ابتدا از ساری به آمل و سپس به چالوس عقب نشست. در این هنگام خبر پیوستن وهسودان، حاکم دیلم، به طاهریان نیز شایع شده بود.<ref>{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۶۴}}</ref>

== پیروزی نهایی بر طاهریان ==
[[پرونده:Fragmentation of the Abbasid Caliphate.jpg|انگشتدان|چپ|قلمرو حکومت‌های اسلامی – شامل علویان، عباسیان، طاهریان و… – در قرن سوم هجری]]
وهسودان، حاکم دیلمیان، پس از اندکی چهار هزار تن از جنگجویان دیلمی را نزد داعی کبیر فرستاد و سرانجام دو سپاه در چمنو اردو زدند. در ابتدای نبرد، سپاهیان علوی شکستی را متحمل شدند که موجب عقب‌نشینی آنان به آمل گشت؛ لیکن اندکی بعد دوباره هجوم آورده<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۶۵">{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۶۵}}</ref> و در [[۸ ذی‌الحجه|۸ ذی الحجه]] [[۲۵۲ (قمری)|۲۵۲ هجری]]،<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۶۶">{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۶۶}}</ref> طاهریان را شکست دادند و سپاهیان دیلمی در شهر ساری به قتل و غارت روی آوردند سپس عده‌ای از سرداران طاهری<ref group="یادداشت">عناتور بن بختانشاه، جسنف بن ماس، محمد بن کثیر، محمد بن عیاش، محمد بن ولید، موسی کاتب.</ref> را به قتل آوردند. سلیمان بن عبدالله، خود نیز از ساری گریخت؛ ولیکن اقوام و اموالش به دست علویان افتادند.<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۶۵"/>

داعی پس از این پیروزی چند ماه در ساری ماند و سپس به شهر آمل بازگشت و «سید حسن بن محمد بن جعفر عقیقی» را که از اقوامش بود، در ساری به حکومت نشاند. سلیمان بن عبدالله نیز از استراباد به محمد بن زید، برادر داعی کبیر، نامه‌ای نوشت و در آن از محمد درخواست و التماس نمود که نزد برادرش وساطت و شفاعت نموده، خانواده و بستگانش را از بند رها نماید. داعی کبیر نیز با درخواست برادرش موافقت نمود و آن افراد را به استراباد فرستاد.<ref name="پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۶۶"/>

== فتح استرآباد ==
سلیمان بن عبدالله، پس از شکست در برابر داعی، از استرآباد (گرگان کنونی) به [[خراسان]] رفت و در جای خود نمایندگانی را قرار داد. داعی کبیر نیز پس از سرکوب مخالفان داخلی،<ref>{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۶۸}}</ref> در تاریخ ۳ ذی‌الحجه ۲۵۳ هجری قمری، «محمد بن ابراهیم»<ref group="یادداشت">وی برادر خانم داعی نیز بود</ref> و «لشکرستان دیلمی» را در رأس سپاهی به سوی استرآباد اعزام نمود که توانستند آن شهر را نیز فتح کنند.<ref>{{پک|واردی کولایی|۱۳۸۹|ص=۶۹}}</ref>

== پانویس ==

=== یادداشت‌ها ===
{{پانویس|گروه=یادداشت|۲}}

=== ارجاعات ===
{{پانویس}}

=== منابع ===
{{آغاز پانویس|25em}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی =واردی کولایی| نام = تقی | عنوان= تاریخ علویان طبرستان |شهر=قم| سال = ۱۳۸۹ | ناشر = انتشارات دلیل ما| شابک= ۹۷۸-۹۶۴-۳۹۷-۶۸۶-۶ | ref = harv}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی =مجد| نام = مصطفی | عنوان= ظهور و سقوط مرعشیان| سال = ۱۳۸۸|ناشر = نشر رسانش|شابک= ۹۷۸-۶۰۰-۵۰۱۱-۱۵-۹ | ref = harv}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام=علاءالدین|نام خانوادگی=آذری|نشانی=http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=6146|عنوان=حسن‌بن زیدبن محمد|ناشر=[[دانشنامه جهان اسلام]]|سال=|تاریخ بازبینی=۲۰ ژوئیه ۲۰۱۲|ref=harv| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6DZRdtJgk | تاریخ بایگانی = ۱۰ ژانویه ۲۰۱۳}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=اسلامی|نام=حسین|عنوان=مازندران در تاریخ|سال=۱۳۹۰|ناشر=شلفین|شهر=ساری|جلد=یک|شابک=978-600-100-178-9|ref=harv}}
* {{یادکرد ژورنال|عنوان=قیام حسن بن زید علوی در طبرستان|نام=داوود|نام خانوادگی=الهامی|شماره=۹|پیوند=http://www.noormags.ir/View/GetFile.ashx?ArticleId=45939&Type=PDF&LID=1|ناشر=درسهایی از مکتب اسلام|سال=آذر ۱۳۷۳|ref=harv| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6DZReAp8A | تاریخ بایگانی = ۱۰ ژانویه ۲۰۱۳}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=اعظمی سنگسری|نام=چراغعلی|پیوند نویسنده=چراغعلی اعظمی سنگسری|عنوان=گاوبارگان پادوسبانی|سال=۱۳۵۴|ناشر=شرکت افست|نشانی=http://www.kayer.org/gmg/gmg26g/gavbargan.pdf|شابک=|ref=harv|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20201026090835/http://www.kayer.org/gmg/gmg26g/gavbargan.pdf|تاریخ بایگانی=۲۶ اکتبر ۲۰۲۰|access-date=۹ اکتبر ۲۰۲۱|url-status=dead}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی =مفرد| نام = محمدعلی | عنوان= ظهور و سقوط آل‌زیار | سال = ۱۳۸۶ | ناشر = انتشارات رسانش|شهر=تهران| شابک= ۹۶۴-۷۱۸۲-۹۴-۵ | ref = harv}}
* {{یادکرد وب|نام=ناصر|نام خانوادگی=عظیمی|نشانی=http://v6rg.com/?p=9617|عنوان=هبوط قدرت از کوهستان به جلگه/ بخش دوم|ناشر=ورگ|تاریخ=۱۳۹۴|ref=harv|بازبینی=30 ژوئن 2014|archive-date=4 ژوئیه 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140704172201/http://v6rg.com/?p=9617}}
{{چپ‌چین}}
* {{یادکرد دانشنامه|مقاله={{unicode|ʿALIDS}} |نویسنده=W. Madelung |پیوند نویسنده=ویلفرد مادلونگ |دانشنامه=Encyclopaedia Iranica|نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/alids-of-tabarestan-daylaman-and-gilan|تاریخ بازبینی=July 25, 2012|زبان=en| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/6DZRnFUe5 | تاریخ بایگانی = 10 January 2013}}
{{پایان چپ‌چین}}
{{پایان پانویس}}

[[رده:جنگ‌های طبرستان]]

جنگ‌های علویان طبرستان و طاهریان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: ابرابزار