https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AC%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D9%85_%D8%A8%D8%A7_%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D8%A8جنگهای شاپور دوم با اعراب - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-30T13:04:49Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D9%85_%D8%A8%D8%A7_%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D8%A8&diff=96391&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-11-09T13:12:07Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات درگیری نظامی<br />
| درگیری = جنگهای شاپور دوم با اعراب<br />
| بخشی از = [[جنگهای ایران و اعراب]]<br />
| تصویر = Nakhal Fort (2).jpg<br />
| اندازه تصویر = 300<br />
| توضیح تصویر = [[قلعه نخل]] در کنار [[رشتهکوه حجر]]، از سازههای دفاعی که [[شاپور دوم]] بنا کرد.<br />
| تاریخ = آغاز در ۳۲۵ میلادی<br />
| مکان = سواحل [[خلیج فارس]]، [[میانرودان]]، [[شبهجزیره عربستان]] و [[بیابان شام|بیابانهای شام]].<br />
| مختصات =<br />
| قلمرو = [[عمان]] و مرزهای شرقی [[شبهجزیره عربستان]] ضمیمه خاک ایرانشهر شد.<br />
| نتیجه = پیروزی قاطع [[شاهنشاهی ساسانی]]{{sfn|Daryaee|2009}}<br />
* تثبیت فرمانروایی ساسانیان بر تمام خلیج فارس و قبایل متعدد در عربستان.<br />
* قبایل متعدد اعراب تبعید شدند.<br />
* دیوار تازیان برای جلوگیری از یورش دوباره اعراب ساخته شد.<br />
| درگیر۱ = [[File:Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg|25 px]] [[شاهنشاهی ساسانی]]<br />
| درگیر۲ = مجموعه قبایل عرب شامل:<br />
* [[ایاد]]<br />
* [[بنی تغلب]]<br />
* [[بنو بکر]]<br />
* [[عبدالقیس]]<br />
* [[بنی تمیم]]<br />
* [[بنی حنظله]]<br />
| فرمانده۱ = [[File:Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg|25 px]] [[شاپور دوم]]<br />
| فرمانده۲ = [[قروة ابن مخلب]]{{اعدامشده}}<br />
* [[طایر غسانی]]{{اعدامشده}}<br />
| قوا۱ = نامعلوم<br />
| قوا۲ = نامعلوم (زیاد)<br />
| تلفات۱ = نامعلوم<br />
| تلفات۲ = نامعلوم (زیاد)<br />
| پانویس =<br />
| جعبه لشکرکشی =<br />
}}<br />
<br />
'''جنگهای شاپور دوم با اعراب''' به سلسله نبردهایی از سال ۳۲۵ میلادی میان [[شاپور دوم]] ساسانی و قبایل متحد اعراب به فرماندهی سردار معروف عرب [[قروة ابن مخلب]] اشاره دارد که در جریان آنها، سپاه اعراب بهسختی شکست خورده و قبایل آنان تبعید شدند.{{sfn|Daryaee|2009}}<br />
<br />
برخلاف تصور عمومی، اولین تهاجم بزرگ اعراب به ایران در دوره [[خلافت راشدین]] در سال ۶۳۷ میلادی (۱۵ هجری قمری) صورت نگرفت؛ بلکه اولین تهاجم بزرگ اعراب به ایران در سال ۳۱۸ میلادی و به فرماندهی قروه بن مخلب صورت گرفت. آنها به [[شوش]] حمله کردند و بعد از فتح شهر، هرچه قابل حمل بود را به تاراج بردند و تمامی مردان و زنان جوان شهر را نیز به اسارت برده و شهر را ویران نمودند.<br />
<br />
== پیشزمینه ==<br />
قبایل متحد اعراب نه تنها به شوش، بلکه به استان فارس و شهر [[گور (شهر باستانی)|گور]] نیز تعرض کرده بودند و قصد حمله به [[تیسفون]] پایتخت [[شاهنشاهی ساسانی]] را داشتند.{{sfn|Daryaee|2009}}<br />
<br />
== شرح نبرد ==<br />
[[شاپور دوم]] در سن ۱۶ سالگی لشکرکشی علیه اعراب را شخصاً رهبری کرد. به گفته [[محمد بن جریر طبری|طبری]]، او ۱۰۰۰ سوارهنظام زبده را برای لشکرکشی انتخاب کرد که ممکن است اشارهای به واحد [[پشتیگبان]] بوده باشد.{{sfn|Farrokh|Maksymiuk|2018|p=۳۵}}<br />
<br />
او عمدتاً علیه قبیله ایاد در [[آسورستان]] لشکرکشی کرد و پس از آن از خلیج فارس گذشت و به الخط (منطقهای بین [[بحرین]] و [[قطر]] کنونی) رسید. سپس به [[بنی تمیم]] در کوههای حجر حمله کرد. شاپور تعداد زیادی از تازیان را کشت و با پرکردن چاههایشان با شن، ذخایر آبشان را از بین برد.{{sfn|Daryaee|2009}}<br />
<br />
او پس از برخورد با اعراب شرق عربستان، به لشکرکشی خود به غرب عربستان و [[بیابان شام|بیابانهای شام]] ادامه داد و در آنجا به چندین شهر اعراب [[غسانیان|غسانی]] حمله کرد و بهروایتی حتی تا [[مدینه]] هم پیش رفت.{{sfn|Munt|2015|p=۴۵۷}}<br />
<br />
شاپور دوم نه تنها اعراب خلیج فارس را کشتار کرد، بلکه بسیاری از قبایل آنان را به سمت [[شبهجزیره عربستان]] کوچاند. همچنین برخی از قبایل عرب را با زور تبعید کرد؛ مانند بنی تغلب به [[بحرین]] و الخط، [[عبدالقیس]] و بنی تمیم به حجر، بنی بکر به [[کرمان]] و [[بنی حنظله]] به مکانی نزدیک [[هرمز اردشیر]].{{sfn|Daryaee|2009}}<br />
<br />
بنا به روایاتی، شاهپور برای عبرت تازیان، باقیماندگانشان را اسیر کرد و از شانههایشان، [[طناب]] عبور داد و سپس، [[جنازه|اجساد]] آنان را بر سر راه [[کاروان]]ها قرار داد تا همگان ببینند. از آن پس به او «لقب ذوالاکتاف» یا «صاحب کتفها» دادند.{{sfn|Daryaee|2009}}<br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|چپچین=بله}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
<br />
==== منابع وب ====<br />
{{چپچین}}<br />
* {{cite encyclopedia|last=Shapur Shahbazi|first=A.|title=SASANIAN DYNASTY|url= http://www.iranicaonline.org/articles/sasanian-dynasty|year=2005|encyclopedia =[[Encyclopaedia Iranica]], Online Edition|access-date=30 March 2014}}<br />
* {{cite book|ref=Frye|last=Frye|first=Richard N.|author-link=Richard N. Frye|title=The History of Ancient Iran|year=1983|url=https://archive.org/details/TheHistoryOfAncientIran1983}}<br />
{{پایان چپچین}}<br />
<br />
==== منابع کتابی ====<br />
{{چپچین}}<br />
* {{cite book |first=Touraj |last=Daryaee|title=Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire |publisher=I.B. Tauris|year=2009}}<br />
* {{cite book|last1=Farrokh |first1=Kaveh|last2=Maksymiuk |first2=Katarzyna|last3=Garcia |first3=Javier Sanchez|title=The Siege of Amida (359 CE)|date=2018 |publisher=Archeobooks|isbn=978-83-7051-887-5|language=en}}<br />
* {{cite book|chapter=Arabic and Persian Sources for Pre-Islamic Arabia |first=Harry|last=Munt |pages=434{{endash}}500|title=Arabs and Empires before Islam|editor-first=Greg |editor-last=Fisher|publisher=Oxford University Press|year=2015|isbn=978-0-19-965452-9 }}457<br />
{{پایان چپچین}}<br />
<br />
== پیوندهای بیرونی ==<br />
* [https://parshistory.com/شاپور-دوم-ساسانی-ذوالاکتاف/ شاپور دوم ساسانی (ذوالاکتاف)]–پرشین هیستوری<br />
* [https://www.asriran.com/fa/news/657821/جنگ-ایران-و-عربستان-۱۷۰۰-سال-پیش-فیلم جنگ ایران و عربستان ۱۷۰۰ سال پیش]–عصر ایران<br />
<br />
{{شاهنشاهی ساسانی}}<br />
<br />
[[رده:آسیا در ۳۲۵ (میلادی)]]<br />
[[رده:بکر بن وائل]]<br />
[[رده:بنی تمیم]]<br />
[[رده:تاریخ جزیره (بینالنهرین)]]<br />
[[رده:تاریخ خاورمیانه]]<br />
[[رده:تاریخ خلیج فارس]]<br />
[[رده:جنگهای ایران]]<br />
[[رده:شاپور دوم]]<br />
[[رده:عبدالقیس]]<br />
[[رده:نبردهای شاهنشاهی ساسانی]]<br />
[[رده:نبردهای عربستان پیش از اسلام]]</div>Shahroudi