https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C_%28%DB%B1%DB%B5%DB%B5%DB%B5%E2%80%93%DB%B1%DB%B5%DB%B3%DB%B2%29جنگ ایران و عثمانی (۱۵۵۵–۱۵۳۲) - تاریخچهٔ نسخهها2026-08-15T22:20:34Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C_(%DB%B1%DB%B5%DB%B5%DB%B5%E2%80%93%DB%B1%DB%B5%DB%B3%DB%B2)&diff=96305&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-11-09T12:33:51Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات جنگ<br />
| درگیری = جنگ صفویان و عثمانی (۹۶۲–۹۳۸)<br />
| بخشی از = [[جنگهای ایران و عثمانی]]<br />
| تصویر = [[پرونده:Sueleymanname nahcevan.jpg|250px]]<br />
| توضیح تصویر = مینیاتوری که سلطان سلیمان و لشگرش را در [[نخجوان]] و در اواخر جنگ صفویه و عثمانی (تصویر مربوط به تابستان ۱۵۵۴ است) نشان میدهد.<br />
| تاریخ = ۹۶۲ – ۹۳۸<br />
| مکان = [[بینالنهرین]]، [[سرزمین کوهستانی ارمنستان|کوهستان ارمنستان]] و [[آذربایجان]]<br />
| نتیجه = #[[پیمان آماسیه]]<br />
# [[فتح بغداد (۱۵۳۴)|تصرف بغداد]]، بخشهایی از [[میانرودان]] و سواحل [[خلیج فارس]] توسط عثمانی.<br />
# پیروزی ایران در قفقاز و پیروزی در دو نبرد [[نبرد قارص|قارص]] و [[نبرد ارزروم|ارزروم]] و عقبنشینی عثمانی از قفقاز<br />
| درگیر۱ = [[پرونده:Flag of Shah Tahmasp I.svg|25px]] [[ایران صفوی]]<br />
| درگیر۲ = {{پرچم|امپراتوری عثمانی}}<br />
| فرمانده۱ = [[شاه تهماسب یکم]]<br />
| فرمانده۲ = [[سلیمان یکم]]<br />
| قوا۱ = ۶۰ هزار سرباز{{سخ}}۱۰ ارابه توپ جنگی<br />
| قوا۲ = ۲۰۰ هزار سرباز{{سخ}}۳۰۰ ارابه توپ جنگی<br />
}}<br />
{{جنگهای شاه طهماسب یکم}}<br />
<br />
'''جنگ صفویان و عثمانی (۹۶۲–۹۳۸)''' جنگی بود که میان [[شاه تهماسب یکم]] [[دودمان صفوی|صفوی]] و [[سلطان سلیمان یکم]] [[عثمانی]] درگرفت.<br />
<br />
== جنگ اول ==<br />
سلیمان که از مرزهای امپراتوری عثمانی با اروپا آسودهخاطر شد، توجهش را معطوف به خطری کرد که از جانب سلسلهٔ [[شیعه|شیعه مذهب]] [[دودمان صفوی|صفویه]] احساس میکرد. با تثبیت قدرت دولت عثمانی در شرق [[آناتولی]]، تهدیدی همیشگی متوجه [[تبریز]] و عراق بود. در مقابل [[شاه تهماسب یکم|شاه تهماسب]] نیز همچون پدرش، [[ترکمان (اصطلاح قومی)|ترکمانان]] آناتولی را تحریک به شورش علیه عثمانیها میکرد. شاه تهماسب روابط دوستانهای را با [[کارل پنجم]]، دشمن سلیمان در پیش گرفته بود. والی [[بدلیس]] نیز از اطاعت سلیمان دست برداشته و در پناه تهماسب قرار گرفته بود. همچنین ایرانیها تلاش میکردند تا در مرکز و جنوب [[عراق]]، سرزمینی که روزگاری قلب [[خلافت عباسی]] بهشمار میآمد، [[شیعه دوازدهامامی|مذهب شیعه]] را جایگزین [[سنی|مذهب تسنن]] کنند. کشتن روحانیون و محققینی که از پذیرش مذهب جدید سر باز میزدند و تخریب مقبرهها و اماکن متبرکهٔ اهل سنت از جمله اقداماتی بود که صفویان برای نیل به این هدف انجام میدادند. سلیمان به عنوان رهبر مسلمانان اهل سنت نمیتوانست تنها نظارهگر این قضایا باشد. والی بغداد نیز که دستنشانده تهماسب بود با دولت عثمانی به توافق رسید. علاوه بر همهٔ این مسائل، انگیزهها و منافع اقتصادی نیز دخیل بود.<ref name="ReferenceA">{{پک|Shaw|1976|ک=History of the Ottoman Empire|ص=95–6|کد=en}}</ref><ref>{{پک|Holt|Lambton|Lewis|1977|ک=Cambridge History of Islam|ص=330|کد=en}}</ref><br />
<br />
== جنگ دوم ==<br />
از زمان جنگ اول تا فرار [[القاس میرزا]]، برادر شاه تهماسب، به عثمانی در سال ۹۵۴ ه.ق یک نوع متارکه بین دو دولت وجود داشت، پس از این اتفاق سلطان سلیمان امیدوار گشت تا با استفاده از تنشهای خانوادگی، خطر مذهب تشیع را دفع کند و دستکم آذربایجان و قفقاز را تصرف کند؛ در نتیجه در سال ۹۵۵ ه.ق به همراه القاس میرزا برای بار دوم به ایران یورش آورد. سلیمان بار دیگر آذربایجان را بهآسانی اشغال کرد. شاه تهماسب در حین عقبنشینی سیاست سوزاندن منابع و نابود کردن چشمهها و قناتها را اتخاذ کرده بود و به محض آنکه ارتش عثمانی در فصل زمستان به آناتولی بازگشت برای بازپسگیری مناطق از دسترفته جلو کشید. القاس میرزا که دریافته بود سپاه عثمانی نمیتواند بهسادگی بر رقیب چیرگی یابد، پس از پیشروی به مرکز ایران درنهایت به بغداد عقبنشینی کرد. خستگی و یأسی که سلیمان را فرا گرفته بود، او را مجبور ساخت تا به قسطنطنیه بازگردد حال آنکه پس از دو سال نبرد جز چند قلعهٔ نظامی در [[گرجستان]] و [[قلعهٔ وان]]، چیز دیگری به دست نیاورده بود. قلعهٔ وان بهخوبی مستحکم و سازماندهی شد تا برای دفع یورشهای آتی صفویان به آناتولی مورد استفاده قرار گیرد. بدین ترتیب، خطری که از جانب صفویان احساس میشد کاهش یافت اما از بین نرفت.<ref>{{پک|Shaw|1976|ک=History of the Ottoman Empire|ص=104–5|کد=en}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|چپچین=بله|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
{{چپچین}}<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=Shaw |نام=Stanford J |پیوند نویسنده=استانفورد جی شاو |عنوان=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey |جلد=1 |سال=1976 |ناشر=Cambridge University Press |شابک=9780521291637 |زبان=en}}<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=Holt |نام=P. M. |نام خانوادگی۲=Lambton |نام۲=Ann K. S. |نام خانوادگی۳=Lewis |نام۳=Bernard |پیوند نویسنده=پیتر مالکوم هالت |پیوند نویسنده۲=آن لمبتون |پیوند نویسنده۳=برنارد لوئیس |عنوان=The Cambridge History of Islam |جلد=2 |سال=1977 |ناشر=Cambridge University Press |شابک=9780521291354 |زبان=en}}<br />
<br />
{{صفویان}}<br />
<br />
[[رده:آسیا در دهه ۱۵۳۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:آسیا در دهه ۱۵۴۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:آسیا در دهه ۱۵۵۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:آسیا در سده ۱۶ (میلادی)]]<br />
[[رده:ارمنستان در سده ۱۶ (میلادی)]]<br />
[[رده:امپراتوری عثمانی در دهه ۱۵۳۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:امپراتوری عثمانی در دهه ۱۵۴۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:امپراتوری عثمانی در دهه ۱۵۵۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:امپراتوری عثمانی در سده ۱۶ (میلادی)]]<br />
[[رده:امپراتوری عثمانی]]<br />
[[رده:ایران در سده ۱۶ (میلادی)]]<br />
[[رده:تاریخ ارمنستان]]<br />
[[رده:تاریخ عراق]]<br />
[[رده:تاریخ گرجستان]]<br />
[[رده:تاریخ نظامی گرجستان]]<br />
[[رده:تاریخ نوین آغازین عراق]]<br />
[[رده:جنگهای ایران در قفقاز]]<br />
[[رده:جنگهای ایران و عثمانی]]<br />
[[رده:جنگهای شاه طهماسب یکم]]<br />
[[رده:درگیریهای سده ۱۶ (میلادی)]]<br />
[[رده:سده ۱۶ (میلادی)]]<br />
[[رده:سلیمان اول]]<br />
[[رده:صفویان]]</div>Shahroudi